حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَرَأَيْتِ قَوْلَهُ
﴿ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِّبُوا ﴾ أَوْ كُذِبُوا. قَالَتْ بَلْ كَذَّبَهُمْ قَوْمُهُمْ. فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَقَدِ اسْتَيْقَنُوا أَنَّ قَوْمَهُمْ كَذَّبُوهُمْ وَمَا هُوَ بِالظَّنِّ. فَقَالَتْ يَا عُرَيَّةُ، لَقَدِ اسْتَيْقَنُوا بِذَلِكَ. قُلْتُ فَلَعَلَّهَا أَوْ كُذِبُوا. قَالَتْ مَعَاذَ اللَّهِ، لَمْ تَكُنِ الرُّسُلُ تَظُنُّ ذَلِكَ بِرَبِّهَا وَأَمَّا هَذِهِ الآيَةُ قَالَتْ هُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ الَّذِينَ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَصَدَّقُوهُمْ، وَطَالَ عَلَيْهِمُ الْبَلاَءُ، وَاسْتَأْخَرَ عَنْهُمُ النَّصْرُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَتْ مِمَّنْ كَذَّبَهُمْ مِنْ قَوْمِهِمْ، وَظَنُّوا أَنَّ أَتْبَاعَهُمْ كَذَّبُوهُمْ جَاءَهُمْ نَصْرُ اللَّهِ. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ {اسْتَيْأَسُوا} افْتَعَلُوا مِنْ يَئِسْتُ. {مِنْهُ} مِنْ يُوسُفَ. ﴿ لاَ تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ ﴾ مَعْنَاهُ الرَّجَاءُ.Urva (Oishadan) rivoyat qiladi: Men Paygʻambarning xotini Oishadan — quyidagi oyatning maʼnosi haqida — soʻradim: ‹(Muhlat beriladi) — to paygʻambarlar (oʻz qavmlaridan) umidlarini uzib, ular (yaʼni qavmlari) tomonidan yolgʻonchi sanalgan deb oʻylaganlarida...› (Yusuf, 110). Oisha: «Haqiqatan, ularning qavmlari ularga iymon keltirmadi», — deb javob berdi. Men: «Allohga qasamki, ular — qavmlari ularni yolgʻonchi sanaganiga aniq ishonchda edi; bu gumon (shubha) masalasi emas edi», — dedim. Oisha: «Ey Urayya (yaʼni Urva)! Shubhasiz, ular bunga juda ishonchda edi», — dedi. Men: «Bu oyat — paygʻambarlar Alloh ularga yordam bermadi deb oʻylagan, degan maʼnoda oʻqilishi mumkinmi?» — dedim. Oisha: «Alloh saqlasin! (Mumkin emas!) Paygʻambarlar oʻz Robbisini bunday narsada gumon qilmagan. Balki bu oyat — paygʻambarlarning izdoshlari haqida(dir): ular oʻz Robbisiga iymon keltirgan va paygʻambarlariga ishongan edi; ularning sinov muddati uzoq boʻldi va Allohning yordami kechikdi — to paygʻambarlar — oʻz qavmlaridagi kofirlarning iymonga kelishidan umidlarini uzib, hatto oʻz izdoshlari (ham) iymonida tebranib qoldi deb gumon qilguncha; (ana) shunda Allohning yordami ularga keldi», — dedi.