حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ عُمَرُ يُدْخِلُنِي مَعَ أَشْيَاخِ بَدْرٍ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِمَ تُدْخِلُ هَذَا الْفَتَى مَعَنَا، وَلَنَا أَبْنَاءٌ مِثْلُهُ فَقَالَ إِنَّهُ مِمَّنْ قَدْ عَلِمْتُمْ. قَالَ فَدَعَاهُمْ ذَاتَ يَوْمٍ، وَدَعَانِي مَعَهُمْ قَالَ وَمَا رُئِيتُهُ دَعَانِي يَوْمَئِذٍ إِلاَّ لِيُرِيَهُمْ مِنِّي فَقَالَ مَا تَقُولُونَ
﴿ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ * وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ ﴾ حَتَّى خَتَمَ السُّورَةَ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ أُمِرْنَا أَنْ نَحْمَدَ اللَّهَ وَنَسْتَغْفِرَهُ، إِذَا نُصِرْنَا وَفُتِحَ عَلَيْنَا. وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ نَدْرِي. أَوْ لَمْ يَقُلْ بَعْضُهُمْ شَيْئًا. فَقَالَ لِي يَا ابْنَ عَبَّاسٍ أَكَذَاكَ تَقُولُ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَمَا تَقُولُ قُلْتُ هُوَ أَجَلُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْلَمَهُ اللَّهُ لَهُ ﴿ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ ﴾ فَتْحُ مَكَّةَ، فَذَاكَ عَلاَمَةُ أَجَلِكَ ﴿ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا ﴾ قَالَ عُمَرُ مَا أَعْلَمُ مِنْهَا إِلاَّ مَا تَعْلَمُ.(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Umar meni Badr (ahli) keksalari bilan (majlisga) kiritardi. Ulardan baʼzilari: «Nega bu yigitni biz bilan kiritasan, holbuki bizning ham uning kabi oʻgʻillarimiz bor?» dedi. U (Umar): «Albatta u — siz biladigan (ilm ahlidan) kishidir», dedi. (Ibn Abbos) aytdi: Bir kuni u ularni chaqirdi va meni ular bilan (birga) chaqirdi. Men oʻsha kuni uni meni faqat ularga (ilmimni) koʻrsatish uchun chaqirganini koʻrdim (angladim). U: «‹Allohning nusrati va fath (gʻalaba) kelganida, va odamlarni... kirayotganini koʻrganingda›... (degan oyat haqida) nima deysizlar?» dedi — to surani xatm qildi. Ulardan baʼzilari: «Biz nusrat berilib, bizga fath boʻ lganida, Allohga hamd aytib, Undan magʻfirat soʻrashga buyurildik», dedi. Baʼzilari: «Bilmaymiz», dedi — yoki baʼzilari hech narsa demadi. U menga: «Ey Ibn Abbos, sen ham shunday deysanmi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. U: «Boʻ lmasa nima deysan?» dedi. Men: «U — Rasululloh ﷺning ajali (vafoti)dir; Alloh uni u zotga bildirdi: ‹Allohning nusrati va fath kelganida› — (bu) Makka fathidir; ana shu — sening ajaling alomatidir; ‹bas, Robbinga hamd bilan tasbeh ayt va Undan magʻfirat soʻra; albatta U tavbani koʻp qabul qiluvchidir› (Nasr surasi, 1–3)», dedim. Umar: «Men undan (bu suradan) sen biladigandan boshqani bilmayman», dedi.