حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِنَّمَا كَانَ هَذَا لأَنَّ قُرَيْشًا لَمَّا اسْتَعْصَوْا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دَعَا عَلَيْهِمْ بِسِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ، فَأَصَابَهُمْ قَحْطٌ وَجَهْدٌ حَتَّى أَكَلُوا الْعِظَامَ، فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَنْظُرُ إِلَى السَّمَاءِ فَيَرَى مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ مِنَ الْجَهْدِ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى
﴿ فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ * يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴾ قَالَ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَسْقِ اللَّهَ لِمُضَرَ، فَإِنَّهَا قَدْ هَلَكَتْ. قَالَ " لِمُضَرَ إِنَّكَ لَجَرِيءٌ ". فَاسْتَسْقَى فَسُقُوا. فَنَزَلَتْ ﴿ إِنَّكُمْ عَائِدُونَ ﴾ فَلَمَّا أَصَابَتْهُمُ الرَّفَاهِيَةُ عَادُوا إِلَى حَالِهِمْ حِينَ أَصَابَتْهُمُ الرَّفَاهِيَةُ. فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ﴿ يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ ﴾ قَالَ يَعْنِي يَوْمَ بَدْرٍ.(Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu) aytdi:) Bu (duxon) — Quraysh Paygʻambar ﷺga osiy (itoatsiz) boʻ lganida (sodir boʻ ldi); u zot ularga (qarshi) Yusuf yillaridek yillar (ochlik) bilan duo qildilar. Shunda ularni qahatchilik va mashaqqat tutdi, hatto ular suyaklarni yedilar; kishi osmonga qarar va oʻ zi bilan osmon orasini — mashaqqat (ochlik)dan — tutun (kabi) koʻ rar edi. Shunda Alloh taolo ‹Bas, osmon ochiq tutun bilan keladigan kunni kutgin — (u) odamlarni qoplaydi; bu — alamli azob(dir)› (Duxon surasi, 10-11) (oyatini) nozil qildi. (Abdulloh) aytdi: Rasululloh ﷺning oldigʻa kelib: «Ey Allohning Rasuli, Muzar (qabilasi) uchun Allohdan yomgʻ ir soʻra — chunki ular halok boʻ ldi», deyildi. U zot: «Muzar uchunmi? Sen — haqiqatan jasur ekansan», dedilar va (yomgʻ ir) soʻradilar; ularga yomgʻ ir berildi. Shunda ‹...albatta sizlar (kufrga) qaytuvchisiz› (Duxon surasi, 15) (oyati) nozil boʻ ldi. Ularga farovonlik yetganida, ular oʻ z (avvalgi) holatlariga qaytdi. Shunda Alloh azza va jalla ‹Biz katta batsha (ushlash) bilan ushlaydigan kun — albatta Biz intiqom oluvchimiz› (Duxon surasi, 16) (oyatini) nozil qildi — yaʼni Badr kuni(ni nazarda tutdi).