حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ
﴿ وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا۟ فِى ٱلْيَتَـٰمَىٰ فَٱنكِحُوا۟ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ مَثْنَىٰ وَثُلَـٰثَ وَرُبَـٰعَ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا۟ فَوَٰحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَـٰنُكُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰٓ أَلَّا تَعُولُوا۟ ﴾{وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى} قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَنْتَقِصَ صَدَاقَهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ، قَالَتْ وَاسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ ﴿ وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ ﴾ إِلَى ﴿ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ ﴾ فَأَنْزَلَ اللَّهُ لَهُمْ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ جَمَالٍ وَمَالٍ رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا وَنَسَبِهَا فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبَةً عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ تَرَكُوهَا وَأَخَذُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ، قَالَتْ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا الأَوْفَى فِي الصَّدَاقِ.(Urva, Oisha (roziyallohu anho)dan ‹Agar yetimlar (haqi)da adolat qilolmasligingizdan qoʻ rqsangiz...› (Niso surasi, 3) (haqida) soʻradi:) U: «Ey jiyanim, bu yetim qiz — oʻ z valiysining qaramogʻ ida (himoyasida) boʻ ladi; (valiysi) uning goʻzalligi va moliga ragʻ bat qilib, uning mahrini kamaytirmoqchi boʻ ladi; bas, ular — mahrni toʻ liq (berishda) adolat qilish holatidan boshqa — bunday qizlarga uylanishdan qaytarildi; va ulardan boshqa (ayollarga) uylanishga buyurildi», dedi. Oisha aytdi: Odamlar bundan keyin Rasululloh ﷺdan (yana) fatvo soʻradi. Shunda Alloh ‹Sendan ayollar haqida fatvo soʻraydilar...› (degan oyatdan) to ‹...(yetim qizlar)ga uylanishni istaysizlar› (Niso surasi, 127) (degan soʻzigacha) (oyatni) nozil qildi. Alloh ular uchun (shuni) nozil qildi: yetim qiz — goʻzal va mol-dunyoli boʻ lganida, ular uning nikohiga va nasabiga ragʻ bat qilib, mahrni toʻ liq (berishni istar) edi; (lekin) u — moli va goʻzalligi kamligi sababli — yoqtirilmagan (ragʻbatsiz) boʻ lganida, uni tark qilib, undan boshqa ayollarni olar edi. Oisha aytdi: «Bas, ular undan yuz oʻ girgan paytda uni tark qilganlaridek — unga ragʻ bat qilgan paytda (ham), unga adolat qilib, mahrda uning toʻ liq haqqini bermagunlaricha, unga uylanishga (haqlari) yoʻq», dedi.