حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، وَالْقَاسِمِ التَّمِيمِيِّ، عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كَانَ بَيْنَ هَذَا الْحَىِّ مِنْ جَرْمٍ وَبَيْنَ الأَشْعَرِيِّينَ وُدٌّ وَإِخَاءٌ، فَكُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، فَقُرِّبَ إِلَيْهِ طَعَامٌ فِيهِ لَحْمُ دَجَاجٍ وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ أَحْمَرُ كَأَنَّهُ مِنَ الْمَوَالِي، فَدَعَاهُ إِلَى الطَّعَامِ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ شَيْئًا فَقَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ أَنْ لاَ آكُلَهُ. فَقَالَ قُمْ فَلأُحَدِّثَنَّكَ عَنْ ذَاكَ، إِنِّي أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ " وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ، وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ ". فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبِ إِبِلٍ فَسَأَلَ عَنَّا. فَقَالَ " أَيْنَ النَّفَرُ الأَشْعَرِيُّونَ ". فَأَمَرَ لَنَا بِخَمْسِ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، فَلَمَّا انْطَلَقْنَا قُلْنَا مَا صَنَعْنَا حَلَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَحْمِلُنَا وَمَا عِنْدَهُ مَا يَحْمِلُنَا ثُمَّ حَمَلَنَا، تَغَفَّلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ، وَاللَّهِ لاَ نُفْلِحُ أَبَدًا، فَرَجَعْنَا إِلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ إِنَّا أَتَيْنَاكَ لِتَحْمِلَنَا فَحَلَفْتَ أَنْ لاَ تَحْمِلَنَا، وَمَا عِنْدَكَ مَا تَحْمِلُنَا. فَقَالَ " إِنِّي لَسْتُ أَنَا حَمَلْتُكُمْ، وَلَكِنَّ اللَّهَ حَمَلَكُمْ، وَاللَّهِ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَتَحَلَّلْتُهَا ".
(Zahdam aytdi:) Jarm (qabilasi)ning mana shu (mahalla)si bilan Ashʼariylar orasida doʻstlik va birodarlik bor edi. Biz Abu Muso al-Ashʼariyning oldida edik; unga ichida tovuq goʻshti boʻlgan taom keltirildi. Uning oldida Banu Taymulloh(dan) bir kishi — qizgʻish (yuzli), goʻyo mavoliylardan(dek) — bor edi; (Abu Muso) uni taomga taklif qildi. U: «Men uning (tovuqning) bir narsani (nopok narsani) yeyayotganini koʻrib, undan jirkangan edim va uni yemaslikka qasam ichgan edim», dedi. (Abu Muso): «Tur, men senga bu haqda (bir voqeani) aytib beray. Men Ashʼariylardan bir necha kishi bilan Rasululloh ﷺning oldilariga — (ulov) soʻrab — kelgan edim. U zot: ‹Allohga qasamki, men sizlarni ulovga mindirmayman; menda sizlarni mindiradigan (narsa) ham yoʻq›, dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺga (oʻljadan) bir necha tuya keltirildi va u zot biz haqimizda soʻrab: ‹Ashʼariy (kishi)lar qani?› dedilar. Bizga oʻrkachlari oppoq beshta tuya (berishni) buyurdilar. Biz joʻnab ketganimizda: ‹Biz nima qildik? Rasululloh ﷺ bizni mindirmaslikka qasam ichdilar va u zotda bizni mindiradigan (narsa) ham yoʻq edi; soʻng (baribir) bizni mindirdilar. Biz Rasululloh ﷺni qasamlaridan gʻofil qoldirdik (esdan chiqartirdik); Allohga qasamki, biz hech qachon najot topmaymiz›, dedik. Bas, u zotning oldilariga qaytib: ‹Biz sizning oldingizga bizni mindirishingiz uchun kelgan edik, siz bizni mindirmaslikka qasam ichdingiz va sizda bizni mindiradigan (narsa) ham yoʻq edi-ku?› dedik. U zot: ‹Sizlarni men mindirganim yoʻq; balki Alloh sizlarni mindirdi. Allohga qasamki, men biror narsaga qasam ichsam-u, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb koʻrsam, albatta yaxshiroq boʻlganini qilaman va undan (qasamdan) chiqaman (kaffora bilan)›, dedilar», dedi.(Заҳдам айтди:) Жарм (қабиласи)нинг мана шу (маҳалла)си билан Ашъарийлар орасида дўстлик ва биродарлик бор эди. Биз Абу Мусо ал-Ашъарийнинг олдида эдик; унга ичида товуқ гўшти бўлган таом келтирилди. Унинг олдида Бану Таймуллоҳ(дан) бир киши — қизғиш (юзли), гўё маволийлардан(дек) — бор эди; (Абу Мусо) уни таомга таклиф қилди. У: «Мен унинг (товуқнинг) бир нарсани (нопок нарсани) еяётганини кўриб, ундан жирканган эдим ва уни емасликка қасам ичган эдим», деди. (Абу Мусо): «Тур, мен сенга бу ҳақда (бир воқеани) айтиб берай. Мен Ашъарийлардан бир неча киши билан Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига — (улов) сўраб — келган эдим. У зот: ‹Аллоҳга қасамки, мен сизларни уловга миндирмайман; менда сизларни миндирадиган (нарса) ҳам йўқ›, дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺга (ўлжадан) бир неча туя келтирилди ва у зот биз ҳақимизда сўраб: ‹Ашъарий (киши)лар қани?› дедилар. Бизга ўркачлари оппоқ бешта туя (беришни) буюрдилар. Биз жўнаб кетганимизда: ‹Биз нима қилдик? Расулуллоҳ ﷺ бизни миндирмасликка қасам ичдилар ва у зотда бизни миндирадиган (нарса) ҳам йўқ эди; сўнг (барибир) бизни миндирдилар. Биз Расулуллоҳ ﷺни қасамларидан ғофил қолдирдик (эсдан чиқартирдик); Аллоҳга қасамки, биз ҳеч қачон нажот топмаймиз›, дедик. Бас, у зотнинг олдиларига қайтиб: ‹Биз сизнинг олдингизга бизни миндиришингиз учун келган эдик, сиз бизни миндирмасликка қасам ичдингиз ва сизда бизни миндирадиган (нарса) ҳам йўқ эди-ку?› дедик. У зот: ‹Сизларни мен миндирганим йўқ; балки Аллоҳ сизларни миндирди. Аллоҳга қасамки, мен бирор нарсага қасам ичсам-у, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб кўрсам, албатта яхшироқ бўлганини қиламан ва ундан (қасамдан) чиқаман (каффора билан)›, дедилар», деди.