أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ ، حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ ، عَنْ أَبِيهِ جُبْيَرِ بْنِ نُفَيْرٍ ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، قَالَ : كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَشَخَصَ بِبَصَرِهِ إِلَى السَّمَاءِ، ثُمَّ قَالَ : " هَذَا أَوَانُ يُخْتَلَسُ الْعِلْمُ مِنْ النَّاسِ، حَتَّى لَا يَقْدِرُوا مِنْهُ عَلَى شَيْءٍ، فَقَالَ زِيَادُ بْنُ لَبِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَكَيْفَ يُخْتَلَسُ مِنَّا وَقَدْ قَرَأْنَا الْقُرْآنَ؟ فَوَاللَّهِ لَنَقْرَأَنَّهُ، وَلَنُقْرِئَنَّهُ نِسَاءَنَا وَأَبْنَاءَنَا، فَقَالَ : ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ يَا زِيَادُ، إِنْ كُنْتُ لَأَعُدُّكَ مِنْ فُقَهَاءِ أَهْلِ الْمَدِينَةِ ، هَذِهِ التَّوْرَاةُ وَالْإِنْجِيلُ عِنْدَ الْيَهُودِ، وَالنَّصَارَى، فَمَاذَا يُغْنِي عَنْهُمْ؟ "، قَالَ جُبَيْرٌ : فَلَقِيتُ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، قَالَ : قُلْتُ أَلَا تَسْمَعُ مَا يَقُولُ أَخُوكَ أَبُو الدَّرْدَاءِ؟ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي قَالَ، قَالَ : صَدَقَ أَبُو الدَّرْدَاءِ، إِنْ شِئْتَ لَأُحَدِّثَنَّكَ بِأَوَّلِ عِلْمٍ يُرْفَعُ مِنْ النَّاسِ : الْخُشُوعُ يُوشِكُ أَنْ تَدْخُلَ مَسْجِدَ الْجَمَاعَةِ، فَلَا تَرَى فِيهِ رَجُلًا خَاشِعًا
Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik. U zot koʻzlarini osmonga tikdilar, soʻng: «Mana shu ilm odamlardan tortib olinadigan, hatto ular undan biron narsaga ham qodir boʻlolmaydigan paytdir», dedilar. Shunda Ziyod ibn Labid al-Ansoriy: «Yo Rasululloh, biz Qurʼonni oʻqib turibmiz-ku, qanday qilib bizdan tortib olinadi? Allohga qasamki, biz uni albatta oʻqiymiz va uni xotinlarimizga hamda farzandlarimizga ham albatta oʻqitamiz», dedi. Shunda u zot: «Onang seni yoʻqotsin, ey Ziyod! Men seni Madina ahlining faqihlaridan deb hisoblar edim. Mana, Tavrot va Injil yahudiy va nasorolar qoʻlida-ku, ammo ular ulardan nima foyda koʻrmoqdalar?» dedilar. Jubayr aytdi: Soʻng men Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)ni uchratib: «Birodaring Abu Dardoning aytayotgan (gapi)ni eshitmaysanmi?» dedim va Abu Dardo aytgan narsani unga xabar qildim. U: «Abu Dardo rost aytibdi. Xohlasang, odamlardan birinchi boʻlib koʻtariladigan ilm haqida senga aytib beray: u xushuʼdir. Yaqinda jamoat masjidiga kirasan-u, unda biron xushuʼ qiluvchi kishini koʻrmaysan», dedi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. У зот кўзларини осмонга тикдилар, сўнг: «Мана шу илм одамлардан тортиб олинадиган, ҳатто улар ундан бирон нарсага ҳам қодир бўлолмайдиган пайтдир», дедилар. Шунда Зиёд ибн Лабид ал-Ансорий: «Ё Расулуллоҳ, биз Қуръонни ўқиб турибмиз-ку, қандай қилиб биздан тортиб олинади? Аллоҳга қасамки, биз уни албатта ўқиймиз ва уни хотинларимизга ҳамда фарзандларимизга ҳам албатта ўқитамиз», деди. Шунда у зот: «Онанг сени йўқотсин, эй Зиёд! Мен сени Мадина аҳлининг фақиҳларидан деб ҳисоблар эдим. Мана, Таврот ва Инжил яҳудий ва насоролар қўлида-ку, аммо улар улардан нима фойда кўрмоқдалар?» дедилар. Жубайр айтди: Сўнг мен Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)ни учратиб: «Биродаринг Абу Дардонинг айтаётган (гапи)ни эшитмайсанми?» дедим ва Абу Дардо айтган нарсани унга хабар қилдим. У: «Абу Дардо рост айтибди. Хоҳласанг, одамлардан биринчи бўлиб кўтариладиган илм ҳақида сенга айтиб берай: у хушуъдир. Яқинда жамоат масжидига кирасан-у, унда бирон хушуъ қилувчи кишини кўрмайсан», деди.