وَقَدْ رَوَى الْكُوفِيُّونَ أُعْجُوبَةً ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ : إِنِّي خَائِفٌ أَنْ لا تَجُوزَ رِوَايَتُهَا إِلا تَبِينُ عِلَّتُهَا ، لا أَنَّهَا أُعْجُوبَةٌ فِي الْمَتْنِ ، إِلا أَنَّهَا أُعْجُوبَةٌ فِي الإِسْنَادِ فِي هَذِهِ الْقِصَّةِ ، رَوَوْا عَنْ نَافِعٍ ، وَعَطِيَّةَ بْنِ سَعْدٍ الْعَوْفِيِّ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، قَالَ : " صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ ، فَصَلَّيْتُ مَعَهُ فِي الْحَضَرِ الظُّهْرَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ، وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ ، وَالْعَصْرَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ لَيْسَ بَعْدَهَا شَيْءٌ ، وَالْمَغْرِبَ ثَلاثًا ، وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ ، وَالْعِشَاءَ أَرْبَعًا ، وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ ، وَالْغَدَاةَ رَكْعَتَيْنِ ، وَقَبْلَهَا رَكْعَتَيْنِ ، وَصَلَّيْتُ مَعَهُ فِي السَّفَرِ ، الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ ، وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ ، وَالْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ ، وَلَيْسَ بَعْدَهَا شَيْءٌ ، وَالْمَغْرِبَ ثَلاثًا ، وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ " ، وَقَالَ : " هِيَ وِتْرُ النَّهَارِ لا يَنْقُصُ فِي حَضَرٍ وَلا سَفَرٍ ، وَالْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ ، وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ ، وَالْغَدَاةَ رَكْعَتَيْنِ ، وَقَبْلَهَا رَكْعَتَيْنِ " . ناهُ أَبُو الْخَطَّابِ ، نَا مَالِكُ بْنُ سُعَيْرٍ ، نَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى ، عَنْ نَافِعٍ ، وَعَطِيَّةَ بْنِ سَعْدٍ الْعَوْفِيِّ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ . وَرَوَى هَذَا الْخَبَرَ جَمَاعَةٌ مِنَ الْكُوفِيِّينَ ، عَنْ عَطِيَّةَ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، مِنْهُمْ أَشْعَثُ بْنُ سَوَّارٍ ، وَفِرَاسٌ ، وَحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ ، مِنْهُمْ مَنِ اخْتَصَرَ الْحَدِيثَ ، وَمِنْهُمْ مَنْ ذَكَرَهُ بِطُولِهِ . وَهَذَا خَبَرٌ لا يَخْفَى عَلَى عَالِمٍ بِالْحَدِيثِ أَنَّ هَذَا غَلَطٌ وَسَهْوٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، قَدْ كَانَ ابْنُ عُمَرَ رَحِمَهُ اللَّهُ " يُنْكِرُ التَّطَوُّعَ فِي السَّفَرِ ، وَيَقُولُ : لَوْ كُنْتُ مُتَطَوِّعًا مَا بَالَيْتُ أَنْ أُتِمَّ الصَّلاةَ ، وَقَالَ : رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لا يُصَلِّي قَبْلَهَا وَلا بَعْدَهَا فِي السَّفَرِ
Kufaliklar Ibn Umardan bir gʻaroyibotni rivoyat qilishgan: men uning illati bayon qilinmasa, uni rivoyat qilish joiz boʻlmasligidan qoʻrqaman — u matnida gʻaroyibot boʻlgani uchun emas, balki bu qissada isnodi gʻaroyibot boʻlgani uchun. Ular Nofeʼdan va Atiyya ibn Saʼd al-Avfiydan, ular Ibn Umardan rivoyat qilishgan. U aytdi: «Men Nabiy ﷺ bilan birga muqim holda ham, safarda ham namoz oʻqidim. Muqim holda u zot bilan peshinni toʻrt rakaat va undan keyin ikki rakaat, asrni toʻrt rakaat — undan keyin hech narsa yoʻq, shomni uch rakaat va undan keyin ikki rakaat, xuftonni toʻrt rakaat va undan keyin ikki rakaat, bomdodni ikki rakaat va undan oldin ikki rakaat oʻqidim. Safarda esa u zot bilan peshinni ikki rakaat va undan keyin ikki rakaat, asrni ikki rakaat — undan keyin hech narsa yoʻq, shomni uch rakaat va undan keyin ikki rakaat oʻqidim». U zot: «U — kunduzning vitridir, muqimlikda ham, safarda ham kamaytirilmaydi», dedilar. «Xuftonni ikki rakaat va undan keyin ikki rakaat, bomdodni ikki rakaat va undan oldin ikki rakaat (oʻqidim)». Buni bizga Abul-Xattob aytib berdi: Molik ibn Suʼayr bizga aytib berdi: Ibn Abu Laylo bizga Nofeʼdan va Atiyya ibn Saʼd al-Avfiydan, ular Ibn Umardan (rivoyat qilib) aytib berdi. Bu xabarni kufaliklardan bir jamoa Atiyyadan, u Ibn Umardan rivoyat qilgan; ular orasida Ashʼas ibn Savvor, Firos va Hajjoj ibn Artot bor: ulardan baʼzilari hadisni qisqartirgan, baʼzilari uni toʻliq zikr qilgan. Bu shunday xabarki, hadisni biladigan olimga uning Ibn Umardan (rivoyat qilishda) xato va sahv ekani yashirin emas. Ibn Umar (rahimahulloh) safarda nafl oʻqishni inkor qilar va: «Agar men nafl oʻquvchi boʻlganimda, namozni toʻliq oʻqishdan tortinmagan boʻlardim», der edi. U yana: «Men Rasululloh ﷺni safarda undan oldin ham, undan keyin ham namoz oʻqimaganlarini koʻrdim», dedi.Куфаликлар Ибн Умардан бир ғаройиботни ривоят қилишган: мен унинг иллати баён қилинмаса, уни ривоят қилиш жоиз бўлмаслигидан қўрқаман — у матнида ғаройибот бўлгани учун эмас, балки бу қиссада исноди ғаройибот бўлгани учун. Улар Нофеъдан ва Атийя ибн Саъд ал-Авфийдан, улар Ибн Умардан ривоят қилишган. У айтди: «Мен Набий ﷺ билан бирга муқим ҳолда ҳам, сафарда ҳам намоз ўқидим. Муқим ҳолда у зот билан пешинни тўрт ракаат ва ундан кейин икки ракаат, асрни тўрт ракаат — ундан кейин ҳеч нарса йўқ, шомни уч ракаат ва ундан кейин икки ракаат, хуфтонни тўрт ракаат ва ундан кейин икки ракаат, бомдодни икки ракаат ва ундан олдин икки ракаат ўқидим. Сафарда эса у зот билан пешинни икки ракаат ва ундан кейин икки ракаат, асрни икки ракаат — ундан кейин ҳеч нарса йўқ, шомни уч ракаат ва ундан кейин икки ракаат ўқидим». У зот: «У — кундузнинг витридир, муқимликда ҳам, сафарда ҳам камайтирилмайди», дедилар. «Хуфтонни икки ракаат ва ундан кейин икки ракаат, бомдодни икки ракаат ва ундан олдин икки ракаат (ўқидим)». Буни бизга Абул-Хаттоб айтиб берди: Молик ибн Суъайр бизга айтиб берди: Ибн Абу Лайло бизга Нофеъдан ва Атийя ибн Саъд ал-Авфийдан, улар Ибн Умардан (ривоят қилиб) айтиб берди. Бу хабарни куфаликлардан бир жамоа Атийядан, у Ибн Умардан ривоят қилган; улар орасида Ашъас ибн Саввор, Фирос ва Ҳажжож ибн Артот бор: улардан баъзилари ҳадисни қисқартирган, баъзилари уни тўлиқ зикр қилган. Бу шундай хабарки, ҳадисни биладиган олимга унинг Ибн Умардан (ривоят қилишда) хато ва саҳв экани яширин эмас. Ибн Умар (раҳимаҳуллоҳ) сафарда нафл ўқишни инкор қилар ва: «Агар мен нафл ўқувчи бўлганимда, намозни тўлиқ ўқишдан тортинмаган бўлардим», дер эди. У яна: «Мен Расулуллоҳ ﷺни сафарда ундан олдин ҳам, ундан кейин ҳам намоз ўқимаганларини кўрдим», деди.