نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، نا ابْنُ عُلَيَّةَ ، عَنْ أَيُّوبَ ، قَالَ : ثنا عَمْرُو بْنُ سَلَمَةَ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو هَاشِمٍ زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ ، ثنا إِسْمَاعِيلُ ، نا أَيُّوبُ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سَلَمَةَ ، قَالَ : كُنَّا عَلَى حَاضِرٍ ، فَكَانَ الرُّكْبَانُ يَمُرُّونَ بِنَا رَاجِعِينَ مِنْ عِنْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَأَدْنُو مِنْهُمْ ، فَأَسْمَعُ حَتَّى حَفِظْتُ قُرْآنًا . قَالَ : وَكَانَ النَّاسُ يَنْتَظِرُونَ بِإِسْلامِهِمْ فَتْحَ مَكَّةَ ، فَلَمَّا فُتِحَتْ ، جَعَلَ الرَّجُلُ يَأْتِيهِ ، فَيَقُولُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، أَنَا وَافِدُ بَنِي فُلانٍ ، وَجِئْتُكَ بِإِسْلامِهِمْ ، فَانْطَلَقَ أَبِي بِإِسْلامِ قَوْمِهِ ، فَلَمَّا رَجَعَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " قَدِّمُوا أَكْثَرَهُمْ قُرْآنًا " . قَالَ : فَنَظَرُوا وَأَنَا لَعَلَى حُوَّاءٍ ، قَالَ الدَّوْرَقِيُّ : حُوَّاءٍ عَظِيمٍ ، وَقَالَ أَبُو هَاشِمٍ : حُوَّاءٍ ، وَقَالا : فَمَا وَجَدُوا فِيهِمْ أَحَدًا أَكْثَرَ قُرْآنًا مِنِّي ، فَقَدَّمُونِي وَأَنَا غُلامٌ ، فَصَلَّيْتُ بِهِمْ ، وَعَلَيَّ بُرْدَةٌ لِي ، فَكُنْتُ إِذَا رَكَعْتُ أَوْ سَجَدْتُ فَتَبْدُو عَوْرَتِي ، فَلَمَّا صَلَّيْنَا تَقُولُ لَنَا عَجُوزٌ دَهْرِيَّةٌ : غَطُّوا عَنَّا اسْتَ قَارِئِكُمْ . قَالَ : فَقَطَعُوا لِي قَمِيصًا . قَالَ : أَحْسَبُهُ . قَالَ : مِنْ مَعْقِدِ النَّحْرَيْنِ ، فَذَكَرَ أَنَّهُ فَرِحَ بِهِ فَرَحًا شَدِيدًا . قَالَ الدَّوْرَقِيُّ : قَالَ : " لِيَؤُمَّكُمْ أَكْثَرُكُمْ قُرْآنًا "
Amr ibn Salama aytadi: Biz bir suvlik joyda turar edik. Otliqlar Rasululloh ﷺ huzurlaridan qaytib, yonimizdan oʻtishardi. Men ularga yaqinlashib quloq solardim, hatto Qurʼonni yod olib qoldim. Odamlar esa islom keltirishni Makka fathiga bogʻlab kutib turishardi. Makka fath etilganida, kishilar u zotning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, men falon qabilaning vakiliman, ularning islom keltirganini olib keldim», deydigan boʻlishdi. Otam ham qavmining islomi bilan bordi. Qaytib kelganida: «Rasululloh ﷺ: ‹Qurʼonni eng koʻp bilganingizni oldinga oʻtkazinglar›, dedilar», dedi. U aytadi: Ular qarashdi — men katta bir manzilgohda edim — ular orasidan mendan koʻra koʻproq Qurʼon bilgan birovni topishmadi. Shunda meni oldinga oʻtkazishdi, men hali yosh bola edim. Men ularga namoz oʻqib berdim, egnimda bir burdam bor edi. Rukuʼ yoki sajda qilganimda avratim koʻrinib qolardi. Namozni oʻqib boʻlganimizda, keksa bir kampir bizga: «Qorimizning orqasini bizdan toʻsinglar», dedi. Shunda ular menga bir koʻylak kesib berishdi — oʻylashimcha, u: koʻkrak bogʻlanadigan joydan, dedi — va u bundan juda qattiq xursand boʻlganini zikr qildi. Davraqiy aytdi: U zot: «Sizlarga Qurʼonni eng koʻp bilganingiz imomlik qilsin», dedilar.Амр ибн Салама айтади: Биз бир сувлик жойда турар эдик. Отлиқлар Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларидан қайтиб, ёнимиздан ўтишарди. Мен уларга яқинлашиб қулоқ солардим, ҳатто Қуръонни ёд олиб қолдим. Одамлар эса ислом келтиришни Макка фатҳига боғлаб кутиб туришарди. Макка фатҳ этилганида, кишилар у зотнинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен фалон қабиланинг вакилиман, уларнинг ислом келтирганини олиб келдим», дейдиган бўлишди. Отам ҳам қавмининг исломи билан борди. Қайтиб келганида: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қуръонни энг кўп билганингизни олдинга ўтказинглар›, дедилар», деди. У айтади: Улар қарашди — мен катта бир манзилгоҳда эдим — улар орасидан мендан кўра кўпроқ Қуръон билган бировни топишмади. Шунда мени олдинга ўтказишди, мен ҳали ёш бола эдим. Мен уларга намоз ўқиб бердим, эгнимда бир бурдам бор эди. Рукуъ ёки сажда қилганимда авратим кўриниб қоларди. Намозни ўқиб бўлганимизда, кекса бир кампир бизга: «Қоримизнинг орқасини биздан тўсинглар», деди. Шунда улар менга бир кўйлак кесиб беришди — ўйлашимча, у: кўкрак боғланадиган жойдан, деди — ва у бундан жуда қаттиқ хурсанд бўлганини зикр қилди. Даврақий айтди: У зот: «Сизларга Қуръонни энг кўп билганингиз имомлик қилсин», дедилар.