وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ فَجِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَن يَمِينه ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ بيدينا جَمِيعًا فدفعنا حَتَّى أَقَمْنَا خَلفه. رَوَاهُ مُسلم
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men va otam bu ansorlar mahallasida ular (vafot etib) ketishlaridan oldin ilm talab qilib chiqdik. Bizga birinchi roʻpara boʻlgan kishi Abul-Yasar — Rasululloh ﷺ ning sahobasi — boʻldi. Uning yonida bir gʻulomi bor edi, (gʻulomning) qoʻlida bir tutam sahifalar bor edi. Abul-Yasar ustida burda (chopon) va maʼofiriy (matodan kiyim) bor edi, gʻulomi ustida ham burda va maʼofiriy bor edi. Otam unga: «Ey amaki! Yuzingizda gʻazabdan (alomat) bir oʻzgarish koʻryapman», dedi. U: «Ha. Falon ibn falon al-Haromiyda mening qarzim bor edi. Uning uyiga keldim, salom berib: ‹U shu yerdami?› dedim. ‹Yoʻq›, dedilar. Soʻng uning toʻladan kelgan bir oʻgʻli oldimga chiqdi. Men unga: ‹Otang qani?› dedim. U: ‹Ovozingni eshitib, onamning karavoti orqasiga kirib oldi›, dedi. Men: ‹Oldimga chiq, qayerda ekaningni bilib boʻldim›, dedim. Bas, u chiqdi. Men: ‹Nima uchun mendan yashirinding?› dedim. U: ‹Vallohi, men senga (rost) gapiraman, soʻng senga yolgʻon aytmayman. Vallohi, senga gapirib yolgʻon aytishimdan va senga vaʼda berib, unga xilof qilishimdan qoʻrqdim. Sen esa Rasululloh ﷺ ning sahobasisan. Vallohi, men qiyin ahvolda (qarzdor) edim›, dedi. Men: ‹Alloh haqimi?› dedim. U: ‹Alloh haqi›, dedi. Men: ‹Alloh haqimi?› dedim. U: ‹Alloh haqi›, dedi. Men: ‹Alloh haqimi?› dedim. U: ‹Alloh haqi›, dedi. Soʻng u oʻzining (qarz) sahifasini keltirib, uni qoʻli bilan oʻchirdi va: ‹Agar toʻlash (imkonini) topsang, menga toʻla, boʻlmasa, sen oraga (qarzdan) xolisan›, dedi. Mana shu ikki koʻzim koʻrdi — u ikki barmogʻini ikki koʻziga qoʻydi — mana shu ikki qulogʻim eshitdi va mana shu qalbim (yodida) saqlab qoldi — u qalbining oʻrniga ishora qildi — Rasululloh ﷺ shunday deyayotganlarini: «Kim qiyin ahvoldagi (qarzdor)ga muhlat bersa yoki undan (qarzni) tushirib yuborsa, Alloh uni Oʻz soyasida soyalaydi». Men unga: ‹Ey amaki! Agar gʻulomingning burdasini olib, unga oʻz maʼofiriyingni bersangiz va uning maʼofiriysini olib, unga oʻz burdangizni bersangiz, sizning ustingizda ham bir sidra kiyim boʻlardi, uning ustida ham bir sidra kiyim boʻlardi›, dedim. Shunda u boshimni siladi va: ‹Allohim, bunga baraka ber. Ey jiyanim! Mana shu ikki koʻzim koʻrdi, mana shu ikki qulogʻim eshitdi va mana shu qalbim (yodida) saqlab qoldi — u qalbining oʻrniga ishora qildi — Rasululloh ﷺ shunday deyayotganlarini: ‹Ularni (xizmatkorlarni) oʻzingiz yeydigan narsadan yediringlar va oʻzingiz kiyadigan narsadan kiydiringlar›. Unga dunyo matosidan berishim, qiyomat kunida mening yaxshiliklarimdan olib qoʻyishidan koʻra menga osonroqdir›, dedi. Soʻng biz yurib, Jobir ibn Abdulloh oldiga, uning masjidiga keldik. U bir kiyimga oʻralib, shu bitta kiyimda namoz oʻqiyotgan edi. Men odamlarni yorib oʻtib, uning bilan qibla orasiga oʻtirdim. ‹Alloh senga rahm qilsin! Ridoing yoningda turgan holda, bitta kiyimda namoz oʻqiyapsanmi?› dedim. U qoʻli bilan koʻkragimga mana bunday ishora qildi-da, barmoqlarini bir-biridan ajratib, ularni egib: ‹Sendek bir ahmoq oldimga kirib, men qanday qilayotganimni koʻrib, oʻzi ham shunday qilishni xohlaganini koʻrishini istadim. Rasululloh ﷺ mana shu masjidimizga keldilar, qoʻllarida ibn Tob (turidagi) xurmo shoxi bor edi. (U zot) masjidning qiblasida bir tupuk (balgʻam) koʻrib, uni xurmo shoxi bilan qirib tashladilar, soʻng bizga yuzlanib: ‹Qaysingiz Allohning undan yuz oʻgirishini yaxshi koʻradi?› dedilar. Biz qoʻrqib (boʻyin egib) qoldik. Soʻng yana: ‹Qaysingiz Allohning undan yuz oʻgirishini yaxshi koʻradi?› dedilar. Biz qoʻrqib qoldik. Soʻng yana: ‹Qaysingiz Allohning undan yuz oʻgirishini yaxshi koʻradi?› dedilar. Biz: ‹Hech qaysimiz (xohlamaymiz), yo Rasululloh!› dedik. (U zot): ‹Sizlardan biringiz namozga turganida, albatta, Alloh tabaraka va taolo uning yuzi qarshisidadir. Bas, u yuzi qarshisiga ham, oʻngiga ham tupurmasin, balki chap tomoniga, chap oyogʻining ostiga tupursin. Agar toʻsatdan kelib qolsa, kiyimi bilan mana bunday qilsin›, dedilar», soʻng kiyimini bir-biriga buklab (koʻrsatdilar). Va: ‹Menga abir (xushboʻylik) keltiringlar›, dedilar. Shunda mahalladan bir yigit oilasiga (tomon) yugurib bordi va kaftida xaluq (xushboʻylik) olib keldi. Rasululloh ﷺ uni olib, xurmo shoxining uchiga surtdilar, soʻng uni tupuk iziga surkadilar», dedi. Jobir dedi: «Mana shu sababdan masjidlaringizga xaluq (xushboʻylik surtish odatini) joriy qildingiz». «Biz Rasululloh ﷺ bilan Batni Buvot gʻazotida yurdik, u zot al-Majdiy ibn Amr al-Juhaniyni qidirayotgan edilar. (Suv tashuvchi) tuyaga bizdan besh, olti, yetti kishi navbat bilan (minib) borardi. Ansorlardan bir kishining navbati oʻz tuyasiga keldi. U (tuyani) choʻktirib, mindi, soʻng (turgʻazib) haydadi. (Tuya) unga biroz sustkashlik qildi. Shunda u unga: ‹Hayda! Alloh seni laʼnatlasin!› dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Tuyasini laʼnatlovchi bu kim?› dedilar. U: ‹Men, yo Rasululloh›, dedi. (U zot): ‹Undan tush, laʼnatlangan (tuya) bilan bizga hamroh boʻlma! Oʻzingizga qarshi duo qilmanglar, bolalaringizga qarshi duo qilmanglar, mol-mulkingizga qarshi duo qilmanglar! Allohdan (inʼom) soʻralganda, U ijobat qiladigan soatga toʻgʻri kelib qolib, sizlarga (zararingizga) ijobat qilinmasin›, dedilar. Biz Rasululloh ﷺ bilan yurdik, hatto kechki payt boʻlib, arablarning suvlaridan bir suvga yaqinlashganimizda, Rasululloh ﷺ: ‹Bizdan oldin borib, hovuzni (suvab) tayyorlab, oʻzi ichib, bizga ham suv beradigan kishi kim?› dedilar». Jobir dedi: «Men turib: ‹Mana shu kishi (men), yo Rasululloh›, dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Jobir bilan qaysi kishi (boradi)?› dedilar. Shunda Jabbor ibn Saxr turdi. Biz quduqqa bordik, hovuzga bir yoki ikki chelak (suv) tortdik, soʻng uni (loy bilan) suvadik, soʻng yana unga (suv) tortib, toʻldirdik. Bizning oldimizga birinchi boʻlib Rasululloh ﷺ keldilar va: ‹Ikkovingiz ruxsat berasizmi?› dedilar. Biz: ‹Ha, yo Rasululloh›, dedik. Bas, (u zot) tuyasini (suvga) tutdilar, u ichdi. (U zot) uning (jilovini) tortdilar, u (oyoqlarini) kerib, siydi. Soʻng uni burib, choʻktirdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ hovuzga kelib, undan tahorat oldilar. Soʻng men turib, Rasululloh ﷺ tahorat olgan (suvdan) tahorat oldim. Jabbor ibn Saxr hojatini chiqargani ketdi. Rasululloh ﷺ namoz oʻqishga turdilar. Ustimda bir burda bor edi. Uning ikki uchini (yelkalarda) xochlamoqchi (qarshilab bogʻlamoqchi) boʻldim, lekin (yetmadi). Uning popuklari bor edi. Men uni teskari qildim, soʻng ikki uchini xochladim, soʻng (popuklari tushib ketmasligi uchun) boʻynimni qisib (bogʻladim). Soʻng kelib, Rasululloh ﷺ ning chap tomonlarida turdim. (U zot) qoʻlimdan ushlab, meni aylantirib, oʻzlarining oʻng tomonlarida turgʻazdilar. Soʻng Jabbor ibn Saxr keldi, tahorat oldi, soʻng kelib Rasululloh ﷺ ning chap tomonlarida turdi. Shunda Rasululloh ﷺ ikkimizning qoʻlimizdan birga ushlab, bizni orqaga surib, oʻzlarining orqalarida turgʻazdilar. Rasululloh ﷺ menga (qarab) qarayverdilar, men buni sezmadim. Soʻng buni payqadim. (U zot) qoʻllari bilan mana bunday (ishora) qildilar, yaʼni ‹belingni mahkam bogʻla›. Rasululloh ﷺ (namozdan) boʻshaganlarida: ‹Ey Jobir!› dedilar. Men: ‹Labbay, yo Rasululloh›, dedim. (U zot): ‹(Kiyim) keng boʻlsa, ikki uchini xochla (qarshilab bogʻla); tor boʻlsa, uni beling ustidan bogʻlab ol›, dedilar. Biz Rasululloh ﷺ bilan yurdik. Har birimizning har kungi ozigʻimiz bittadan xurmo edi. (Har birimiz) uni shimirar, soʻng kiyimiga tugib qoʻyar edik. Biz yoylarimiz bilan (daraxt barglarini) qoqib tushirar va yer edik, hatto ogʻzimizning chetlari yarador boʻldi. Qasam ichaman: bir kuni bizdan bir kishiga (xurmosi) berilmay, ozigʻidan adashildi. Biz uni (zaiflashganidan) suyab olib bordik va unga (xurmo) berilmaganiga guvohlik berdik. Bas, unga (xurmo) berildi, u turib, uni oldi. Biz Rasululloh ﷺ bilan yurdik, hatto keng bir vodiyga tushdik. Rasululloh ﷺ hojatlarini chiqargani ketdilar. Men suv toʻla bir idish (mesh) bilan u zotning orqalaridan bordim. Rasululloh ﷺ qaradilar, (oʻzlarini) toʻsadigan biror narsa koʻrmadilar. Vodiyning chetida ikkita daraxt bor ekan. Rasululloh ﷺ ulardan biriga borib, shoxlaridan birini ushladilar va: ‹Allohning izni bilan menga ergash!› dedilar. Bas, u xuddi yetaklovchisiga boʻysunadigan, burnidan jilovlangan tuyadek u zotga ergashdi, hatto ikkinchi daraxtga yetib bordilar. (U zot) uning shoxlaridan birini ushlab: ‹Allohning izni bilan menga ergash!› dedilar. Bas, u ham shunday u zotga ergashdi, hatto ikkisining oʻrtasiga (yetganlarida) ularni (bir-biriga) juftladilar — yaʼni ularni birlashtirdilar — va: ‹Allohning izni bilan menga (kelib) qovushinglar!› dedilar. Bas, ular qovushdilar». Jobir dedi: «Men Rasululloh ﷺ mening yaqinligimni sezib, uzoqlashib ketmasinlar deb (qoʻrqib), tez yurib ketdim» — Muhammad ibn Abbod ‹uzoqlashib ketmasinlar (fayatabaʼad)› dedi — «soʻng oʻzimcha xayol surib oʻtirdim. Bir payt yuzimni burganimda, Rasululloh ﷺ kelayotgan boʻldilar va ikki daraxt allaqachon ajralib, har biri oʻz tagi (oʻz tanasi) ustida turgan edi. Men Rasululloh ﷺ bir zum toʻxtaganlarini koʻrdim. (U zot) boshlari bilan mana bunday (ishora) qildilar — Abu Ismoil boshi bilan oʻngga va chapga ishora qildi — soʻng yuzlandilar. Mening oldimga yetganlarida: ‹Ey Jobir! Turgan joyimni koʻrdingmi?› dedilar. Men: ‹Ha, yo Rasululloh›, dedim. (U zot): ‹Ikki daraxtga borib, ularning har biridan bittadan shox kes, soʻng ularni olib kel, hatto men turgan joyda turganingda, bir shoxni oʻngingdan, bir shoxni chapingdan (yerga) qoʻyib yubor›, dedilar». Jobir dedi: «Men turib, bir tosh oldim, uni sindirdim va (chetini) qirib, men uchun oʻtkir boʻldi. Soʻng ikki daraxtga borib, ularning har biridan bittadan shox kesdim. Soʻng ularni sudrab keldim, hatto Rasululloh ﷺ turgan joyda turganimda, bir shoxni oʻngimdan, bir shoxni chapimdan (yerga) qoʻyib yubordim. Soʻng u zotga yetib olib: ‹Bajardim, yo Rasululloh. Bu nima uchun (boʻldi)?› dedim. (U zot): ‹Men azoblanayotgan ikki qabrning yonidan oʻtdim, shafoatim ila bu ikki shox qurimaguncha ulardan (azob) yengillatilishini yaxshi koʻrdim›, dedilar». (Jobir) dedi: «Soʻng biz qoʻshin (qarorgohi)ga keldik. Rasululloh ﷺ: ‹Ey Jobir! Tahorat (suvini) eʼlon qil›, dedilar. Men: ‹Hoy, tahorat (suvi yoʻqmi)! Hoy, tahorat (suvi yoʻqmi)! Hoy, tahorat (suvi yoʻqmi)!› dedim. ‹Yo Rasululloh! Karvonda bir tomchi (suv) ham topmadim›, dedim. Ansorlardan bir kishi Rasululloh ﷺ uchun xurmo shoxidan (yasalgan) taglikka (osilgan) eski meshlarda suv sovutar edi. (U zot) menga: ‹Falon ibn falon al-Ansoriyning oldiga bor, meshlarida biror narsa bormi — qara›, dedilar. Bas, men uning oldiga borib, ularga qaradim. Ulardan birining ogʻzida (sizib turgan) bir tomchidan boshqa narsa topmadim. Agar uni quysam, uning qurigan (qismi) uni shimib (yutib) yuborardi. Soʻng men Rasululloh ﷺ ning oldilariga kelib: ‹Yo Rasululloh! Ulardan birining ogʻzida bir tomchidan boshqa narsa topmadim. Agar uni quysam, uning qurigan (qismi) uni shimib yuborardi›, dedim. (U zot): ‹Bor, uni menga keltir›, dedilar. Bas, men uni u zotga keltirdim. (U zot) uni qoʻllariga olib, men tushunmaydigan bir narsani ayta boshladilar va uni qoʻllari bilan siqdilar, soʻng uni menga berib: ‹Ey Jobir! Katta tovoqni (chaqirib, eʼlon qil)›, dedilar. Men: ‹Ey karvonning tovogʻi!› dedim. Bas, u koʻtarib keltirildi, men uni u zotning oldilariga qoʻydim. Rasululloh ﷺ qoʻllarini tovoqqa mana bunday qildilar: uni yozib, barmoqlarini bir-biridan ajratdilar, soʻng ularni tovoqning tubiga qoʻydilar va: ‹Ol, ey Jobir! Menga (suv) quy va ‹Bismilloh› degin›, dedilar. Bas, men u zotga (suv) quydim va ‹Bismilloh› dedim. Shunda men suvning Rasululloh ﷺ ning barmoqlari orasidan otilib chiqayotganini koʻrdim. Soʻng tovoq qaynab toshdi va aylanib, toʻlguncha (toʻldi). (U zot): ‹Ey Jobir! Kimning suvga hojati boʻlsa, (chaqir)›, dedilar». (Jobir) dedi: «Bas, odamlar kelib, qonib ichgunlaricha suv oldilar». (Jobir) dedi: «Men: ‹Hojati bor yana birorta (kishi) qoldimi?› dedim. Shunda Rasululloh ﷺ qoʻllarini tovoqdan koʻtardilar, u esa toʻla edi». «Odamlar Rasululloh ﷺ ga ochlikdan shikoyat qildilar. (U zot): ‹Shoyad Alloh sizlarni taomlantirsa›, dedilar. Bas, biz dengiz qirgʻogʻiga keldik. Dengiz bir mavj urib, bir hayvonni (sohilga) tashladi. Biz uning bir tomonida olov yoqdik, (uni) pishirdik, qovurdik va toʻyguncha yedik». Jobir dedi: «Men, falon va falon kirib — to beshtagacha sanadi — uning koʻz kosasi ichiga (kirsak), bizni hech kim koʻrmas edi, hatto chiqdik. Soʻng uning qovurgʻalaridan birini olib, uni yoy (shaklida) egdik, soʻng karvondagi eng baland kishini, karvondagi eng katta tuyani va karvondagi eng katta egar-koʻrpani chaqirdik. (Tuya egilgan qovurgʻa) ostidan boshini egmasdan oʻtib ketdi».