وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمين قَالَ: «كَيْفَ تَقْضِي إِذَا عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ؟» قَالَ: أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ: «فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي كِتَابِ اللَّهِ؟» قَالَ: فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ؟» قَالَ: أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو قَالَ: فَضَرَبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى صَدْرِهِ وَقَالَ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يَرْضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد والدارمي
Hafs ibn Umar bizga hadis aytdi, u Shuʼbadan, u Abu Avndan, u Mugʻiyra ibn Shuʼbaning jiyani Horis ibn Amrdan, u Homs ahlidan boʻlgan, Muoz ibn Jabalning ashoblaridan boʻlgan baʼzi kishilardan rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ Muozni Yamanga yubormoqchi boʻlganlarida: «Sening oldingga bir daʼvo (hukm qilinadigan ish) kelsa, qanday hukm qilasan?» deb soʻradilar. U: «Allohning Kitobi bilan hukm qilaman», dedi. Paygʻambar ﷺ: «Agar Allohning Kitobida topmasang?» dedilar. U: «Rasululloh ﷺning sunnatlari bilan», dedi. Paygʻambar ﷺ: «Agar Rasululloh ﷺning sunnatlarida ham, Allohning Kitobida ham topmasang?» dedilar. U: «Oʻz raʼyim bilan ijtihod qilaman va sira saʼy-harakatimni ayamayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ uning koʻksiga (qoʻllari bilan) urib: «Rasululloh ﷺning elchisini Rasululloh ﷺni rozi qiladigan narsaga muvaffaq qilgan Allohga hamd boʻlsin», dedilar.Ҳафс ибн Умар бизга ҳадис айтди, у Шуъбадан, у Абу Авндан, у Муғийра ибн Шуъбанинг жияни Ҳорис ибн Амрдан, у Ҳомс аҳлидан бўлган, Муоз ибн Жабалнинг ашобларидан бўлган баъзи кишилардан ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ Муозни Яманга юбормоқчи бўлганларида: «Сенинг олдингга бир даъво (ҳукм қилинадиган иш) келса, қандай ҳукм қиласан?» деб сўрадилар. У: «Аллоҳнинг Китоби билан ҳукм қиламан», деди. Пайғамбар ﷺ: «Агар Аллоҳнинг Китобида топмасанг?» дедилар. У: «Расулуллоҳ ﷺнинг суннатлари билан», деди. Пайғамбар ﷺ: «Агар Расулуллоҳ ﷺнинг суннатларида ҳам, Аллоҳнинг Китобида ҳам топмасанг?» дедилар. У: «Ўз раъйим билан ижтиҳод қиламан ва сира саъй-ҳаракатимни аямайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг кўксига (қўллари билан) уриб: «Расулуллоҳ ﷺнинг элчисини Расулуллоҳ ﷺни рози қиладиган нарсага муваффақ қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дедилар.