وَعَن عَمْرو بن عبسة قَالَ: قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ فَقُلْتُ: أَخْبِرْنِي عَنِ الصَّلَاةِ فَقَالَ: «صَلِّ صَلَاةَ الصُّبْحِ ثُمَّ أقصر عَن الصَّلَاة حَتَّى تَطْلُعُ الشَّمْسُ حَتَّى تَرْتَفِعَ فَإِنَّهَا تَطْلُعُ حِينَ تَطْلَعُ بَيْنَ قَرْنَيْ شَيْطَانٍ وَحِينَئِذٍ يَسْجُدُ لَهَا الْكُفَّارُ ثُمَّ صَلِّ فَإِنَّ الصَّلَاةَ مَشْهُودَةٌ مَحْضُورَةٌ حَتَّى يَسْتَقِلَّ الظِّلُّ بِالرُّمْحِ ثُمَّ أَقْصِرْ عَنِ الصَّلَاةِ فَإِنَّ حِينَئِذٍ تُسْجَرُ جَهَنَّمُ فَإِذَا أَقْبَلَ الْفَيْءُ فَصَلِّ فَإِنَّ الصَّلَاةَ مَشْهُودَةٌ مَحْضُورَةٌ حَتَّى تُصَلِّيَ الْعَصْرَ ثُمَّ أَقْصِرْ عَنِ الصَّلَاةِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَإِنَّهَا تَغْرُبُ بَيْنَ قَرْنَيْ شَيْطَانٍ وَحِينَئِذٍ يسْجد لَهَا الْكفَّار» قَالَ فَقلت يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَالْوُضُوءُ حَدِّثْنِي عَنْهُ قَالَ: «مَا مِنْكُم رجل يقرب وضوءه فيتمضمض ويستنشق فينتثر إِلَّا خَرَّتْ خَطَايَا وَجْهِهِ وَفِيهِ وَخَيَاشِيمِهِ ثُمَّ إِذَا غَسَلَ وَجْهَهُ كَمَا أَمَرَهُ اللَّهُ إِلَّا خَرَّتْ خَطَايَا وَجْهِهِ مِنْ أَطْرَافِ لِحْيَتِهِ مَعَ الْمَاءِ ثُمَّ يَغْسِلُ يَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ إِلَّا خَرَّتْ خَطَايَا يَدَيْهِ مِنْ أَنَامِلِهِ مَعَ الْمَاءِ ثُمَّ يَمْسَحُ رَأْسَهُ إِلَّا خَرَّتْ خَطَايَا رَأْسِهِ مِنْ أَطْرَافِ شَعْرِهِ مَعَ الْمَاءِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ إِلَّا خَرَّتْ خَطَايَا رِجْلَيِهِ مِنْ أَنَامِلِهِ مَعَ الْمَاءِ فَإِنْ هُوَ قَامَ فَصَلَّى فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَمَجَّدَهُ بِالَّذِي هُوَ لَهُ أَهْلٌ وَفَرَّغَ قَلْبَهُ لِلَّهِ إِلَّا انْصَرَفَ مِنْ خَطِيئَتِهِ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ» . رَوَاهُ مُسلم
Amr ibn Abasa as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men johiliyatda boʻlgan paytimda, odamlar zalolatda, ular hech narsa (haq yoʻl) ustida emaslar va butlarga sigʻinmoqdalar, deb oʻylar edim. Soʻng men Makkada bir kishi haqida — u (peygʻambarlik) xabarlarini bermoqda, deb eshitdim. Shunda men ulovimga mindim va uning oldiga keldim. Rasululloh ﷺ oʻsha paytda yashirinib yurardilar, qavmlari u zotga nisbatan dadil (jurʼatli) edilar. Men muloyimlik bilan harakat qilib, nihoyat Makkada u zotning huzuriga kirdim va u zotga: «Sen kimsan?» dedim. U zot: «Men Nabiyman», dedilar. Men: «Nabiy nima?» dedim. U zot: «Meni Alloh yuborgan», dedilar. Men: «Seni nima bilan yuborgan?» dedim. U zot: «Meni qarindoshlik aloqalarini ulash, butlarni sindirish va Allohni yagona deb tanish — Unga hech narsa sherik qilinmasligi (uchun) yubordi», dedilar. Men u zotga: «Bu (ish)da kim sen bilan birga?» dedim. U zot: «Bir hur (ozod kishi) va bir qul», dedilar. (Rovjy) dedi: Oʻsha kunda u zotga iymon keltirganlardan Abu Bakr va Bilol u zot bilan birga edi. Men: «Men senga ergashaman», dedim. U zot: «Sen bu kuning bilan bunga qodir boʻlolmaysan. Mening holimni va odamlarning holini koʻrmayapsanmi? Lekin ahlingga qayt, qachon mening gʻolib boʻlganimni eshitsang, mening oldimga kel», dedilar. (Amr) dedi: Men ahlimning oldiga ketdim, Rasululloh ﷺ Madinaga keldilar, men esa ahlim ichida edim. U zot Madinaga kelganida men xabarlarni surishtirib, odamlardan soʻray boshladim, nihoyat mening oldimga Yasrib ahlidan — Madina ahlidan bir nechta kishi keldi. Men: «Madinaga kelgan u kishi nima qildi?» dedim. Ular: «Odamlar unga shoshilib (kelmoqdalar), qavmlari uni oʻldirmoqchi boʻldilar, lekin bunga qodir boʻlolmadilar», deyishdi. Shunda men Madinaga keldim va u zotning huzuriga kirdim hamda: «Yo Rasululloh, meni tanidingizmi?» dedim. U zot: «Ha, sen Makkada menga yoʻliqqan kishisan», dedilar. (Amr) dedi: Men: «Ha, shunday», dedim. Soʻng: «Yo Nabiyalloh, Alloh sizga oʻrgatgan, men esa bilmaydigan narsalardan menga xabar bering. Menga namoz haqida xabar bering», dedim. U zot: «Subh namozini oʻqi, soʻng quyosh chiqib koʻtarilgunga qadar namozdan tiyil, chunki u chiqar paytida shaytonning ikki shoxi orasidan chiqadi va oʻsha paytda kofirlar unga sajda qiladilar. Soʻng namoz oʻqi, chunki soʻyani nayza (boʻyiga teng) qisqargunga qadar namozga (farishtalar) guvoh boʻladilar, hozir boʻladilar. Soʻng namozdan tiyil, chunki oʻsha paytda jahannam qizdiriladi. Soʻng (quyoshdan keyingi) soya kelganida namoz oʻqi, chunki namozga guvoh boʻladilar, hozir boʻladilar, toki asrni oʻqiguningcha. Soʻng quyosh botgunga qadar namozdan tiyil, chunki u shaytonning ikki shoxi orasidan botadi va oʻsha paytda kofirlar unga sajda qiladilar», dedilar. (Amr) dedi: Men: «Yo Nabiyalloh, taharat haqida menga ayting», dedim. U zot: «Sizlardan biror kishi taharat suvini yaqinlashtirib (taharat qilar ekan), ogʻzini chayib, burniga suv tortib (qaytarib) chiqarsa, albatta, uning yuzi, ogʻzi va burni xatolari toʻkilib tushadi. Soʻng Alloh buyurganidek yuzini yuvsa, albatta, uning yuzi xatolari soqolining uchlaridan suv bilan toʻkilib tushadi. Soʻng qoʻllarini tirsaklarigacha yuvsa, albatta, qoʻllari xatolari barmoq uchlaridan suv bilan toʻkilib tushadi. Soʻng boshiga masʼh tortsa, albatta, boshi xatolari soch uchlaridan suv bilan toʻkilib tushadi. Soʻng oyoqlarini toʻpiqlargacha yuvsa, albatta, oyoqlari xatolari barmoq uchlaridan suv bilan toʻkilib tushadi. Agar u turib namoz oʻqisa, Allohga hamd aytib, Unga sano aytib, Unga loyiq (sifat)lar bilan Uni ulugʻlab va qalbini Alloh uchun boʻshatsa, albatta, gunohlaridan onasi uni tuqqan kunidagidek (pok) holda qaytadi», dedilar. Amr ibn Abasa bu hadisni Rasululloh ﷺ ning sahobasi Abu Umomaga aytib berdi. Shunda Abu Umoma unga: «Ey Amr ibn Abasa, nima deyotganingni oʻylab koʻr — bir maqomning oʻzida bu kishiga (shuncha) ato qilinishini (aytyapsanmi)?» dedi. Amr: «Ey Abu Umoma, men keksaydim, suyagim qaridi, ajalim yaqinlashdi, Allohga va Rasulullohga yolgʻon toʻqishimga hech qanday ehtiyojim yoʻq. Agar men buni Rasululloh ﷺ dan bir marta, yoki ikki marta, yoki uch marta — toki yetti martagacha sanadi — eshitgan boʻlsam edi, uni hech qachon aytmagan boʻlardim, lekin men buni undan ham koʻproq eshitganman», dedi.Амр ибн Абаса ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен жоҳилиятда бўлган пайтимда, одамлар залолатда, улар ҳеч нарса (ҳақ йўл) устида эмаслар ва бутларга сиғинмоқдалар, деб ўйлар эдим. Сўнг мен Маккада бир киши ҳақида — у (пейғамбарлик) хабарларини бермоқда, деб эшитдим. Шунда мен уловимга миндим ва унинг олдига келдим. Расулуллоҳ ﷺ ўша пайтда яшириниб юрардилар, қавмлари у зотга нисбатан дадил (журъатли) эдилар. Мен мулойимлик билан ҳаракат қилиб, ниҳоят Маккада у зотнинг ҳузурига кирдим ва у зотга: «Сен кимсан?» дедим. У зот: «Мен Набийман», дедилар. Мен: «Набий нима?» дедим. У зот: «Мени Аллоҳ юборган», дедилар. Мен: «Сени нима билан юборган?» дедим. У зот: «Мени қариндошлик алоқаларини улаш, бутларни синдириш ва Аллоҳни ягона деб таниш — Унга ҳеч нарса шерик қилинмаслиги (учун) юборди», дедилар. Мен у зотга: «Бу (иш)да ким сен билан бирга?» дедим. У зот: «Бир ҳур (озод киши) ва бир қул», дедилар. (Ровжй) деди: Ўша кунда у зотга иймон келтирганлардан Абу Бакр ва Билол у зот билан бирга эди. Мен: «Мен сенга эргашаман», дедим. У зот: «Сен бу кунинг билан бунга қодир бўлолмайсан. Менинг ҳолимни ва одамларнинг ҳолини кўрмаяпсанми? Лекин аҳлингга қайт, қачон менинг ғолиб бўлганимни эшитсанг, менинг олдимга кел», дедилар. (Амр) деди: Мен аҳлимнинг олдига кетдим, Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келдилар, мен эса аҳлим ичида эдим. У зот Мадинага келганида мен хабарларни суриштириб, одамлардан сўрай бошладим, ниҳоят менинг олдимга Ясриб аҳлидан — Мадина аҳлидан бир нечта киши келди. Мен: «Мадинага келган у киши нима қилди?» дедим. Улар: «Одамлар унга шошилиб (келмоқдалар), қавмлари уни ўлдирмоқчи бўлдилар, лекин бунга қодир бўлолмадилар», дейишди. Шунда мен Мадинага келдим ва у зотнинг ҳузурига кирдим ҳамда: «Ё Расулуллоҳ, мени танидингизми?» дедим. У зот: «Ҳа, сен Маккада менга йўлиққан кишисан», дедилар. (Амр) деди: Мен: «Ҳа, шундай», дедим. Сўнг: «Ё Набияллоҳ, Аллоҳ сизга ўргатган, мен эса билмайдиган нарсалардан менга хабар беринг. Менга намоз ҳақида хабар беринг», дедим. У зот: «Субҳ намозини ўқи, сўнг қуёш чиқиб кўтарилгунга қадар намоздан тийил, чунки у чиқар пайтида шайтоннинг икки шохи орасидан чиқади ва ўша пайтда кофирлар унга сажда қиладилар. Сўнг намоз ўқи, чунки сўяни найза (бўйига тенг) қисқаргунга қадар намозга (фаришталар) гувоҳ бўладилар, ҳозир бўладилар. Сўнг намоздан тийил, чунки ўша пайтда жаҳаннам қиздирилади. Сўнг (қуёшдан кейинги) соя келганида намоз ўқи, чунки намозга гувоҳ бўладилар, ҳозир бўладилар, токи асрни ўқигунингча. Сўнг қуёш ботгунга қадар намоздан тийил, чунки у шайтоннинг икки шохи орасидан ботади ва ўша пайтда кофирлар унга сажда қиладилар», дедилар. (Амр) деди: Мен: «Ё Набияллоҳ, таҳарат ҳақида менга айтинг», дедим. У зот: «Сизлардан бирор киши таҳарат сувини яқинлаштириб (таҳарат қилар экан), оғзини чайиб, бурнига сув тортиб (қайтариб) чиқарса, албатта, унинг юзи, оғзи ва бурни хатолари тўкилиб тушади. Сўнг Аллоҳ буюрганидек юзини ювса, албатта, унинг юзи хатолари соқолининг учларидан сув билан тўкилиб тушади. Сўнг қўлларини тирсакларигача ювса, албатта, қўллари хатолари бармоқ учларидан сув билан тўкилиб тушади. Сўнг бошига масъҳ тортса, албатта, боши хатолари соч учларидан сув билан тўкилиб тушади. Сўнг оёқларини тўпиқларгача ювса, албатта, оёқлари хатолари бармоқ учларидан сув билан тўкилиб тушади. Агар у туриб намоз ўқиса, Аллоҳга ҳамд айтиб, Унга сано айтиб, Унга лойиқ (сифат)лар билан Уни улуғлаб ва қалбини Аллоҳ учун бўшатса, албатта, гуноҳларидан онаси уни туққан кунидагидек (пок) ҳолда қайтади», дедилар. Амр ибн Абаса бу ҳадисни Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаси Абу Умомага айтиб берди. Шунда Абу Умома унга: «Эй Амр ибн Абаса, нима деётганингни ўйлаб кўр — бир мақомнинг ўзида бу кишига (шунча) ато қилинишини (айтяпсанми)?» деди. Амр: «Эй Абу Умома, мен кексайдим, суягим қариди, ажалим яқинлашди, Аллоҳга ва Расулуллоҳга ёлғон тўқишимга ҳеч қандай эҳтиёжим йўқ. Агар мен буни Расулуллоҳ ﷺ дан бир марта, ёки икки марта, ёки уч марта — токи етти мартагача санади — эшитган бўлсам эди, уни ҳеч қачон айтмаган бўлардим, лекин мен буни ундан ҳам кўпроқ эшитганман», деди.