HadislarҲадисларPaygʻambarlar vorislariПайғамбарлар ворислари
Mishkot ul-masobih · HadisМишкот ул-масобиҳ · Ҳадис1799Bob 1:Боб 1: Zakot vojib boʻladigan mol-mulk — ikkinchi faslЗакот вожиб бўладиган мол-мулк — иккинчи фаслباب ما يجب فيه الزكاة - الفصل الثاني

عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " قَدْ عَفَوْتُ عَنِ الْخَيْلِ وَالرَّقِيقِ فَهَاتُوا صَدَقَةً الرِّقَةِ: مِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ دِرْهَمًا دِرْهَمٌ وَلَيْسَ فِي تِسْعِينَ وَمِائَةٍ شَيْءٌ فَإِذَا بَلَغَتْ مِائَتَيْنِ فَفِيهَا خَمْسَةُ دَرَاهِمَ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَفِي رِوَايَةٍ لأبي دَاوُد عَن الْحَارِث عَنْ عَلِيٍّ قَالَ زُهَيْرٌ أَحْسَبُهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ: " هَاتُوا رُبْعَ الْعُشْرِ مِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ دِرْهَمًا دِرْهَمٌ وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ شَيْءٌ حَتَّى تَتِمَّ مِائَتَيْ دِرْهَمٍ. فَإِذَا كَانَتْ مِائَتَيْ دِرْهَمٍ فَفِيهَا خَمْسَةُ دَرَاهِمَ. فَمَا زَادَ فَعَلَى حِسَابِ ذَلِكَ. وَفِي الْغَنَمِ فِي كُلِّ أَرْبَعِينَ شَاةً شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَة ز فَإِن زَادَت وَاحِدَة فشاتان إِلَى مِائَتَيْنِ. فَإِن زَادَتْ فَثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ على ثَلَاث مائَة فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ. فَإِنْ لَمْ تَكُنْ إِلَّا تِسْعٌ وَثَلَاثُونَ فَلَيْسَ عَلَيْكَ فِيهَا شَيْءٌ وَفِي الْبَقَرِ: فِي كُلِّ ثَلَاثِينَ تَبِيعٌ وَفِي الْأَرْبَعين مُسِنَّة وَلَيْسَ على العوامل شَيْء "

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot ﷺ dedilar: «Oʻndan birning toʻrtdan birini bering: har qirq dirhamda bir dirham boʻladi. Ikki yuz dirhamga yetmaguncha sizga hech narsa (vojib) emas. Agar ikki yuz dirham boʻlsa, unda besh dirham boʻladi, qancha oshsa, shu hisobga koʻra (olinadi). Qoʻylarda esa har qirq qoʻyda bir qoʻy boʻladi. Agar oʻttiz toʻqqiztadangina boshqa boʻlmasa, ularda senga hech narsa (vojib) emas». Va u qoʻy sadaqasini az-Zuhriy (rivoyati)dek bayon qildi. (U zot ﷺ) dedilar: «Mollarda har oʻttiztada bir yashar buzoq (tabiʼ), qirqtada bir ikki yashar (musinna) boʻladi; ish hayvonlarida esa hech narsa yoʻq. Tuyalarda…» — soʻng u zot uning sadaqasini az-Zuhriy zikr qilganidek zikr qildilar. (U zot ﷺ) dedilar: «Yigirma beshtada beshta qoʻy boʻladi; bitta oshsa, unda bir yashar urgʻochi tuya (ibna maxoz) boʻladi, agar bir yashar urgʻochi tuya boʻlmasa, oʻrniga oʻttiz beshtagacha bir yashar erkak tuya (ibn labun) boʻladi; bitta oshsa, unda qirq beshtagacha ikki yashar urgʻochi tuya (binta labun) boʻladi; bitta oshsa, unda oltmishtagacha erkak tuya bilan jufutlasha oladigan uch yashar tuya (hiqqa) boʻladi». Soʻng u az-Zuhriy hadisidek bayon qildi va (u zot ﷺ) dedilar: «Bitta oshsa — yaʼni toʻqson birta boʻlsa — unda bir yuz yigirmatagacha erkak tuya bilan jufutlasha oladigan ikkita uch yashar tuya boʻladi. Agar tuyalar bundan koʻproq boʻlsa, har ellikta tuyada bitta uch yashar tuya boʻladi. Sadaqa (zakot)dan qoʻrqib, birga toʻplanganlari ajratilmaydi va tarqoq turganlari birga toʻplanmaydi. Sadaqada qarib qolgani ham, aybi bori ham, qoʻchqor ham olinmaydi, magar zakot yigʻuvchi xohlasa, (boshqa gap). Ekinlardan daryolar yoki yomgʻir sugʻorganida oʻndan bir, dalv (suv tortish moslamasi) bilan sugʻorilganida esa oʻndan birning yarmi (boʻladi)». Osim va al-Horis hadisida: «Sadaqa har yili (olinadi)», deyilgan. Zuhayr aytdi: «Menimcha, u ‹bir marta› dedi». Osim hadisida esa: «Agar tuyalar orasida bir yashar urgʻochi tuya ham, bir yashar erkak tuya ham boʻlmasa, oʻn dirham yoki ikki qoʻy (olinadi)», deyilgan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот ﷺ дедилар: «Ўндан бирнинг тўртдан бирини беринг: ҳар қирқ дирҳамда бир дирҳам бўлади. Икки юз дирҳамга етмагунча сизга ҳеч нарса (вожиб) эмас. Агар икки юз дирҳам бўлса, унда беш дирҳам бўлади, қанча ошса, шу ҳисобга кўра (олинади). Қўйларда эса ҳар қирқ қўйда бир қўй бўлади. Агар ўттиз тўққизтадангина бошқа бўлмаса, уларда сенга ҳеч нарса (вожиб) эмас». Ва у қўй садақасини аз-Зуҳрий (ривояти)дек баён қилди. (У зот ﷺ) дедилар: «Молларда ҳар ўттизтада бир яшар бузоқ (табиъ), қирқтада бир икки яшар (мусинна) бўлади; иш ҳайвонларида эса ҳеч нарса йўқ. Туяларда…» — сўнг у зот унинг садақасини аз-Зуҳрий зикр қилганидек зикр қилдилар. (У зот ﷺ) дедилар: «Йигирма бештада бешта қўй бўлади; битта ошса, унда бир яшар урғочи туя (ибна махоз) бўлади, агар бир яшар урғочи туя бўлмаса, ўрнига ўттиз бештагача бир яшар эркак туя (ибн лабун) бўлади; битта ошса, унда қирқ бештагача икки яшар урғочи туя (бинта лабун) бўлади; битта ошса, унда олтмиштагача эркак туя билан жуфутлаша оладиган уч яшар туя (ҳиққа) бўлади». Сўнг у аз-Зуҳрий ҳадисидек баён қилди ва (у зот ﷺ) дедилар: «Битта ошса — яъни тўқсон бирта бўлса — унда бир юз йигирматагача эркак туя билан жуфутлаша оладиган иккита уч яшар туя бўлади. Агар туялар бундан кўпроқ бўлса, ҳар элликта туяда битта уч яшар туя бўлади. Садақа (закот)дан қўрқиб, бирга тўпланганлари ажратилмайди ва тарқоқ турганлари бирга тўпланмайди. Садақада қариб қолгани ҳам, айби бори ҳам, қўчқор ҳам олинмайди, магар закот йиғувчи хоҳласа, (бошқа гап). Экинлардан дарёлар ёки ёмғир суғорганида ўндан бир, далв (сув тортиш мосламаси) билан суғорилганида эса ўндан бирнинг ярми (бўлади)». Осим ва ал-Ҳорис ҳадисида: «Садақа ҳар йили (олинади)», дейилган. Зуҳайр айтди: «Менимча, у ‹бир марта› деди». Осим ҳадисида эса: «Агар туялар орасида бир яшар урғочи туя ҳам, бир яшар эркак туя ҳам бўлмаса, ўн дирҳам ёки икки қўй (олинади)», дейилган.

Darajasi:Даражаси: ZaifЗаиф (الألباني)