وَعَن الْحَارِث بن سُويَدٍ قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ حَدِيثَيْنِ: أحدُهما عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْآخِرُ عَنْ نَفْسِهِ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ يَرَى ذُنُوبَهُ كَأَنَّهُ قَاعِدٌ تَحْتَ جَبَلٍ يَخَافُ أَنْ يَقَعَ عَلَيْهِ وَإِنَّ الْفَاجِرَ يَرَى ذُنُوبَهُ كَذُبَابٍ مَرَّ عَلَى أَنْفِهِ فَقَالَ بِهِ هَكَذَا أَيْ بِيَدِهِ فَذَبَّهُ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يَقُول: " لَلَّهُ أَفْرَحُ بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ الْمُؤْمِنِ مِنْ رَجُلٍ نَزَلَ فِي أَرْضٍ دَوِيَّةٍ مَهْلَكَةٍ مَعَهُ رَاحِلَتُهُ عَلَيْهَا طَعَامُهُ وَشَرَابُهُ فَوَضَعَ رَأْسَهُ فَنَامَ نَوْمَةً فَاسْتَيْقَظَ وَقَدْ ذَهَبَتْ رَاحِلَتُهُ فَطَلَبَهَا حَتَّى إِذَا اشْتَدَّ عَلَيْهِ الْحَرُّ وَالْعَطَشُ أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ قَالَ: أَرْجِعُ إِلَى مَكَانِي الَّذِي كُنْتُ فِيهِ فَأَنَامُ حَتَّى أَمُوتَ فَوَضَعَ رَأْسَهُ عَلَى سَاعِدِهِ لِيَمُوتَ فَاسْتَيْقَظَ فَإِذَا رَاحِلَتُهُ عِنْدَهُ عَلَيْهَا زَادُهُ وَشَرَابُهُ فَاللَّهُ أَشَدُّ فَرَحًا بِتَوْبَةِ الْعَبْدِ الْمُؤْمِنِ مِنْ هَذَا بِرَاحِلَتِهِ وَزَادِهِ ". رَوَى مُسْلِمٌ الْمَرْفُوع إِلَى رَسُول صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُ فَحَسْبُ وَرَوَى البُخَارِيّ الموقوفَ على ابنِ مَسْعُود أَيْضا
(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) bizga ikkita hadis rivoyat qildi — biri Paygʻambar ﷺdan, ikkinchisi oʻzidan:) U: «Momin oʻz gunohlarini xuddi togʻ ostida oʻtirgan-u, uning ustiga qulashidan qoʻrqayotgan kishidek koʻradi; fojir (gunohkor) esa oʻz gunohlarini burni ustidan oʻtib ketgan pashshadek (arzimas) koʻradi», dedi. (Roviy) Abu Shihob qoʻli bilan burni ustida mana shunday (ishora) qildi. Soʻng (Ibn Masʼud Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilib): «Alloh Oʻz bandasining tavbasidan — (suvsiz, xatarli) bir manzilga tushgan, yonida tuyasi, ustida taomi va suvi (boʻla turib), boshini qoʻyib bir oz uxlab, uygʻonganida tuyasi yoʻqolgan; hatto unga jazirama issiq va tashnalik — yoki Alloh xohlagan (mashaqqat) — qattiq taʼsir qilgan; soʻng: ‹Oʻz joyimga qaytaman› deb qaytib, yana bir oz uxlab, keyin boshini koʻtarganida tuyasini yonida (turgan holda) topib olgan kishidan ham ortiqroq xursand boʻladi», dedi. (Buni Aʼmashdan Abu Avona va Jarir ham mutoba qilib rivoyat qildilar. Abu Usoma: ‹Bizga Aʼmash, unga Umora rivoyat qildi; men Horisdan eshitdim› dedi. Shuʼba va Abu Muslim esa Aʼmashdan, u Ibrohim at-Taymiydan, u Horis ibn Suvayddan (rivoyat qildilar). Abu Muoviya: ‹Bizga Aʼmash, unga Umora, unga Asvad, unga Abdulloh; yana Ibrohim at-Taymiydan, u Horis ibn Suvayddan, u Abdullohdan (rivoyat qildi)› dedi.)(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) бизга иккита ҳадис ривоят қилди — бири Пайғамбар ﷺдан, иккинчиси ўзидан:) У: «Момин ўз гуноҳларини худди тоғ остида ўтирган-у, унинг устига қулашидан қўрқаётган кишидек кўради; фожир (гуноҳкор) эса ўз гуноҳларини бурни устидан ўтиб кетган пашшадек (арзимас) кўради», деди. (Ровий) Абу Шиҳоб қўли билан бурни устида мана шундай (ишора) қилди. Сўнг (Ибн Масъуд Пайғамбар ﷺдан ривоят қилиб): «Аллоҳ Ўз бандасининг тавбасидан — (сувсиз, хатарли) бир манзилга тушган, ёнида туяси, устида таоми ва суви (бўла туриб), бошини қўйиб бир оз ухлаб, уйғонганида туяси йўқолган; ҳатто унга жазирама иссиқ ва ташналик — ёки Аллоҳ хоҳлаган (машаққат) — қаттиқ таъсир қилган; сўнг: ‹Ўз жойимга қайтаман› деб қайтиб, яна бир оз ухлаб, кейин бошини кўтарганида туясини ёнида (турган ҳолда) топиб олган кишидан ҳам ортиқроқ хурсанд бўлади», деди. (Буни Аъмашдан Абу Авона ва Жарир ҳам мутоба қилиб ривоят қилдилар. Абу Усома: ‹Бизга Аъмаш, унга Умора ривоят қилди; мен Ҳорисдан эшитдим› деди. Шуъба ва Абу Муслим эса Аъмашдан, у Иброҳим ат-Таймийдан, у Ҳорис ибн Сувайддан (ривоят қилдилар). Абу Муовия: ‹Бизга Аъмаш, унга Умора, унга Асвад, унга Абдуллоҳ; яна Иброҳим ат-Таймийдан, у Ҳорис ибн Сувайддан, у Абдуллоҳдан (ривоят қилди)› деди.)