حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لِقُتَيْبَةَ - حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُسْهِرٍ، عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا فِي حَلْقَةٍ فِي مَسْجِدِ الْمَدِينَةِ - قَالَ - وَفِيهَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَهُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ - قَالَ - فَجَعَلَ يُحَدِّثُهُمْ حَدِيثًا حَسَنًا - قَالَ - فَلَمَّا قَامَ قَالَ الْقَوْمُ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا . قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لأَتْبَعَنَّهُ فَلأَعْلَمَنَّ مَكَانَ بَيْتِهِ . قَالَ فَتَبِعْتُهُ فَانْطَلَقَ حَتَّى كَادَ أَنْ يَخْرُجَ مِنَ الْمَدِينَةِ ثُمَّ دَخَلَ مَنْزِلَهُ - قَالَ - فَاسْتَأْذَنْتُ عَلَيْهِ فَأَذِنَ لِي فَقَالَ مَا حَاجَتُكَ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ فَقُلْتُ لَهُ سَمِعْتُ الْقَوْمَ يَقُولُونَ لَكَ لَمَّا قُمْتَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا . فَأَعْجَبَنِي أَنْ أَكُونَ مَعَكَ قَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِأَهْلِ الْجَنَّةِ وَسَأُحَدِّثُكَ مِمَّ قَالُوا ذَاكَ إِنِّي بَيْنَمَا أَنَا نَائِمٌ إِذْ أَتَانِي رَجُلٌ فَقَالَ لِي قُمْ . فَأَخَذَ بِيَدِي فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ - قَالَ - فَإِذَا أَنَا بِجَوَادَّ عَنْ شِمَالِي - قَالَ - فَأَخَذْتُ لآخُذَ فِيهَا فَقَالَ لِي لاَ تَأْخُذْ فِيهَا فَإِنَّهَا طُرُقُ أَصْحَابِ الشِّمَالِ - قَالَ - فَإِذَا جَوَادُّ مَنْهَجٌ عَلَى يَمِيِنِي فَقَالَ لِي خُذْ هَا هُنَا . فَأَتَى بِي جَبَلاً فَقَالَ لِي اصْعَدْ - قَالَ - فَجَعَلْتُ إِذَا أَرَدْتُ أَنْ أَصْعَدَ خَرَرْتُ عَلَى اسْتِي - قَالَ - حَتَّى فَعَلْتُ ذَلِكَ مِرَارًا - قَالَ - ثُمَّ انْطَلَقَ بِي حَتَّى أَتَى بِي عَمُودًا رَأْسُهُ فِي السَّمَاءِ وَأَسْفَلُهُ فِي الأَرْضِ فِي أَعْلاَهُ حَلْقَةٌ فَقَالَ لِيَ . اصْعَدْ فَوْقَ هَذَا . قَالَ قُلْتُ كَيْفَ أَصْعَدُ هَذَا وَرَأْسُهُ فِي السَّمَاءِ - قَالَ - فَأَخَذَ بِيَدِي فَزَجَلَ بِي - قَالَ - فَإِذَا أَنَا مُتَعَلِّقٌ بِالْحَلْقَةِ - قَالَ - ثُمَّ ضَرَبَ الْعَمُودَ فَخَرَّ - قَالَ - وَبَقِيتُ مُتَعَلِّقًا بِالْحَلْقَةِ حَتَّى أَصْبَحْتُ - قَالَ - فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَصَصْتُهَا عَلَيْهِ فَقَالَ " أَمَّا الطُّرُقُ الَّتِي رَأَيْتَ عَنْ يَسَارِكَ فَهِيَ طُرُقُ أَصْحَابِ الشِّمَالِ - قَالَ - وَأَمَّا الطُّرُقُ الَّتِي رَأَيْتَ عَنْ يَمِينِكَ فَهِيَ طُرُقُ أَصْحَابِ الْيَمِينِ وَأَمَّا الْجَبَلُ فَهُوَ مَنْزِلُ الشُّهَدَاءِ وَلَنْ تَنَالَهُ وَأَمَّا الْعَمُودُ فَهُوَ عَمُودُ الإِسْلاَمِ وَأَمَّا الْعُرْوَةُ فَهِيَ عُرْوَةُ الإِسْلاَمِ وَلَنْ تَزَالَ مُتَمَسِّكًا بِهَا حَتَّى تَمُوتَ " .
Xarasha ibn al-Hurr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Madina masjidida bir halqada oʻtirgan edim — unda yaxshi koʻrinishli bir keksa kishi bor edi, u Abdulloh ibn Salom edi — u ularga goʻzal bir hadis aytib bera boshladi — u oʻrnidan turganida, jamoa: «Kim jannat ahlidan boʻlgan bir kishiga qarashdan xursand boʻlsa, anavi kishiga qarasin», dedi. Men: «Vallohi, men albatta unga ergashaman va uning uyi qayerdaligini bilib olaman», dedim. Men unga ergashdim. U yurib ketdi, toki Madinadan chiqaylab qoldi, soʻng oʻz uyiga kirdi — men undan (kirishga) ruxsat soʻradim, u menga ruxsat berdi va: «Hojating nima, ey jiyanim?» dedi. Men unga: «Sen turganingda, jamoa sen haqingda: ‹Kim jannat ahlidan boʻlgan bir kishiga qarashdan xursand boʻlsa, anavi kishiga qarasin›, deyayotganini eshitdim. Shuning uchun men sen bilan birga boʻlishni xush koʻrdim», dedim. U: «Jannat ahlini Alloh yaxshiroq biladi. Men senga ular nima uchun bunday deganini aytib beraman: Men uxlab yotganimda, oldimga bir kishi keldi va menga: ‹Tur›, dedi. U qoʻlimdan ushladi, men u bilan birga yoʻlga tushdim — shunda men chap tarafimda bir necha yoʻllarga duch keldim — men oʻsha yoʻllardan birini tutmoqchi boʻlgan edim, u menga: ‹Bularni tutma, chunki bular ‹chap tomon egalari› (doʻzaxiylar) ning yoʻllaridir›, dedi — keyin oʻng tarafimda ochiq bir yoʻl bor edi, u menga: ‹Mana shu yerdan yur›, dedi. U meni bir togʻ oldiga olib keldi va: ‹Bunga chiq›, dedi — men har chiqmoqchi boʻlganimda, orqamga (sagʻrim ustiga) yiqilar edim — men buni bir necha bor takrorladim — soʻng u meni olib bordi, toki boshi osmonda, pasti yerda boʻlgan bir ustun oldiga keldi, uning tepasida bir halqa bor edi. U menga: ‹Buning ustiga chiq›, dedi. Men: ‹Buning boshi osmonda turibdi, qanday chiqaman?› dedim — u qoʻlimdan ushlab, meni (yuqoriga) otdi — shunda men halqaga osilib qoldim — soʻng u ustunga urdi, u qulab tushdi — men esa toki tonggacha halqaga osilib qoldim — keyin men Nabiy ﷺ ga keldim va buni u zotga aytib berdim. U zot: ‹Sen chap tarafingda koʻrgan yoʻllaringga kelsak, ular ‹chap tomon egalari› (doʻzaxiylar) ning yoʻllaridir — sen oʻng tarafingda koʻrgan yoʻllaringga kelsak, ular ‹oʻng tomon egalari› (jannatiylar) ning yoʻllaridir. Togʻ esa shahidlarning manzilidir, sen unga yeta olmaysan. Ustun esa Islom ustunidir. Halqa esa Islom tutqichidir, sen toki vafot etguningcha unga mahkam yopishgan holda boʻlasan›, dedilar», dedi.Хараша ибн ал-Ҳурр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Мадина масжидида бир ҳалқада ўтирган эдим — унда яхши кўринишли бир кекса киши бор эди, у Абдуллоҳ ибн Салом эди — у уларга гўзал бир ҳадис айтиб бера бошлади — у ўрнидан турганида, жамоа: «Ким жаннат аҳлидан бўлган бир кишига қарашдан хурсанд бўлса, анави кишига қарасин», деди. Мен: «Валлоҳи, мен албатта унга эргашаман ва унинг уйи қаердалигини билиб оламан», дедим. Мен унга эргашдим. У юриб кетди, токи Мадинадан чиқайлаб қолди, сўнг ўз уйига кирди — мен ундан (киришга) рухсат сўрадим, у менга рухсат берди ва: «Ҳожатинг нима, эй жияним?» деди. Мен унга: «Сен турганингда, жамоа сен ҳақингда: ‹Ким жаннат аҳлидан бўлган бир кишига қарашдан хурсанд бўлса, анави кишига қарасин›, деяётганини эшитдим. Шунинг учун мен сен билан бирга бўлишни хуш кўрдим», дедим. У: «Жаннат аҳлини Аллоҳ яхшироқ билади. Мен сенга улар нима учун бундай деганини айтиб бераман: Мен ухлаб ётганимда, олдимга бир киши келди ва менга: ‹Тур›, деди. У қўлимдан ушлади, мен у билан бирга йўлга тушдим — шунда мен чап тарафимда бир неча йўлларга дуч келдим — мен ўша йўллардан бирини тутмоқчи бўлган эдим, у менга: ‹Буларни тутма, чунки булар ‹чап томон эгалари› (дўзахийлар) нинг йўлларидир›, деди — кейин ўнг тарафимда очиқ бир йўл бор эди, у менга: ‹Мана шу ердан юр›, деди. У мени бир тоғ олдига олиб келди ва: ‹Бунга чиқ›, деди — мен ҳар чиқмоқчи бўлганимда, орқамга (сағрим устига) йиқилар эдим — мен буни бир неча бор такрорладим — сўнг у мени олиб борди, токи боши осмонда, пасти ерда бўлган бир устун олдига келди, унинг тепасида бир ҳалқа бор эди. У менга: ‹Бунинг устига чиқ›, деди. Мен: ‹Бунинг боши осмонда турибди, қандай чиқаман?› дедим — у қўлимдан ушлаб, мени (юқорига) отди — шунда мен ҳалқага осилиб қолдим — сўнг у устунга урди, у қулаб тушди — мен эса токи тонггача ҳалқага осилиб қолдим — кейин мен Набий ﷺ га келдим ва буни у зотга айтиб бердим. У зот: ‹Сен чап тарафингда кўрган йўлларингга келсак, улар ‹чап томон эгалари› (дўзахийлар) нинг йўлларидир — сен ўнг тарафингда кўрган йўлларингга келсак, улар ‹ўнг томон эгалари› (жаннатийлар) нинг йўлларидир. Тоғ эса шаҳидларнинг манзилидир, сен унга ета олмайсан. Устун эса Ислом устунидир. Ҳалқа эса Ислом тутқичидир, сен токи вафот этгунингча унга маҳкам ёпишган ҳолда бўласан›, дедилар», деди.