حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، خَطَبَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَذَكَرَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَكَرَ أَبَا بَكْرٍ قَالَ إِنِّي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا نَقَرَنِي ثَلاَثَ نَقَرَاتٍ وَإِنِّي لاَ أُرَاهُ إِلاَّ حُضُورَ أَجَلِي وَإِنَّ أَقْوَامًا يَأْمُرُونَنِي أَنْ أَسْتَخْلِفَ وَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُنْ لِيُضَيِّعَ دِينَهُ وَلاَ خِلاَفَتَهُ وَلاَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَإِنْ عَجِلَ بِي أَمْرٌ فَالْخِلاَفَةُ شُورَى بَيْنَ هَؤُلاَءِ السِّتَّةِ الَّذِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ وَإِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ أَقْوَامًا يَطْعَنُونَ فِي هَذَا الأَمْرِ أَنَا ضَرَبْتُهُمْ بِيَدِي هَذِهِ عَلَى الإِسْلاَمِ فَإِنْ فَعَلُوا ذَلِكَ فَأُولَئِكَ أَعْدَاءُ اللَّهِ الْكَفَرَةُ الضُّلاَّلُ ثُمَّ إِنِّي لاَ أَدَعُ بَعْدِي شَيْئًا أَهَمَّ عِنْدِي مِنَ الْكَلاَلَةِ مَا رَاجَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي شَىْءٍ مَا رَاجَعْتُهُ فِي الْكَلاَلَةِ وَمَا أَغْلَظَ لِي فِي شَىْءٍ مَا أَغْلَظَ لِي فِيهِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي فَقَالَ " يَا عُمَرُ أَلاَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ " . وَإِنِّي إِنْ أَعِشْ أَقْضِ فِيهَا بِقَضِيَّةٍ يَقْضِي بِهَا مَنْ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَمَنْ لاَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أُشْهِدُكَ عَلَى أُمَرَاءِ الأَمْصَارِ وَإِنِّي إِنَّمَا بَعَثْتُهُمْ عَلَيْهِمْ لِيَعْدِلُوا عَلَيْهِمْ وَلِيُعَلِّمُوا النَّاسَ دِينَهُمْ وَسُنَّةَ نَبِيِّهِمْ صلى الله عليه وسلم وَيَقْسِمُوا فِيهِمْ فَيْئَهُمْ وَيَرْفَعُوا إِلَىَّ مَا أَشْكَلَ عَلَيْهِمْ مِنْ أَمْرِهِمْ ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ تَأْكُلُونَ شَجَرَتَيْنِ لاَ أَرَاهُمَا إِلاَّ خَبِيثَتَيْنِ هَذَا الْبَصَلَ وَالثُّومَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا وَجَدَ رِيحَهُمَا مِنَ الرَّجُلِ فِي الْمَسْجِدِ أَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ إِلَى الْبَقِيعِ فَمَنْ أَكَلَهُمَا فَلْيُمِتْهُمَا طَبْخًا .
Maʼdon ibn Abu Talhadan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) juma kuni xutba qilib, Allohning Nabiysi ﷺ ni va Abu Bakrni zikr qildi va dedi: «Men tushimda goʻyo bir xoʻroz meni uch marta choʻqigandek koʻrdim, men buni ajalim yaqinlashganidan boshqa narsa deb bilmayman. Baʼzi qavmlar mendan oʻrnimga (xalifa) tayinlashimni soʻramoqdalar. Alloh Oʻz dinini, xalifaligini va Nabiysi ﷺ ni u bilan yuborgan narsani zoye qilmaydi. Agar menga bir ish (ajal) shoshilib kelsa, xalifalik Rasululloh ﷺ vafot etganlarida ulardan rozi boʻlgan holatda boʻlgan mana shu olti kishi orasida shuro (maslahat) bilan boʻlsin. Men shuni bilamanki, baʼzi qavmlar bu ishga taʼna qiladilar — men ularni mana shu qoʻlim bilan Islom (haqi) uchun urganman. Agar ular shuni qilsalar, bas, ular Allohning dushmanlari, kofirlar, gumrohlardir. Soʻng men oʻzimdan keyin kalola (yaʼni ota va farzandsiz oʻlgan kishining merosi) masalasidan koʻra muhimroq biror narsa qoldirmayman. Men Rasululloh ﷺ ga biror narsada bunchalik qayta-qayta murojaat qilmaganman, qancha kalola haqida murojaat qilgan boʻlsam. U zot menga biror narsada bunchalik qattiq gapirmaganlar, qancha bu haqda qattiq gapirgan boʻlsalar — hatto barmoqlari bilan koʻksimga (qoqib): ‹Yo Umar! Niso surasining oxiridagi yoz oyati senga kifoya qilmaydimi?› dedilar. Agar men yashasam, unda (kalola haqida) shunday hukm chiqaramanki, uni Qurʼon oʻqiydigan ham, Qurʼon oʻqimaydigan ham (tushunib) hukm qiladi». Soʻng u dedi: «Allohim! Men Seni shaharlar amirlari ustida guvoh qilaman: men ularni adolat oʻrnatishlari, odamlarga dinlarini va Nabiylari ﷺ ning sunnatini oʻrgatishlari, ularning oʻljalarini taqsimlashlari va ularga (hal qilish) qiyin boʻlgan ishlarini menga koʻtarib kelishlari uchungina yubordim. Soʻng, ey odamlar! Sizlar ikki oʻsimlikni yeyapsizlar, men ularni faqat yomon (sasiq) deb bilaman: mana shu piyoz va sarimsoqni. Darhaqiqat, men Rasululloh ﷺ ni koʻrganman: u zot masjiddagi bir kishidan ularning hidini sezsalar, buyurganlar, shunda u Baqiʼ tomon (masjiddan tashqariga) chiqarilgan. Bas, kim ularni yesa, ularni pishirib (hidini) oʻldirsin».Маъдон ибн Абу Талҳадан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) жума куни хутба қилиб, Аллоҳнинг Набийси ﷺ ни ва Абу Бакрни зикр қилди ва деди: «Мен тушимда гўё бир хўроз мени уч марта чўқигандек кўрдим, мен буни ажалим яқинлашганидан бошқа нарса деб билмайман. Баъзи қавмлар мендан ўрнимга (халифа) тайинлашимни сўрамоқдалар. Аллоҳ Ўз динини, халифалигини ва Набийси ﷺ ни у билан юборган нарсани зое қилмайди. Агар менга бир иш (ажал) шошилиб келса, халифалик Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида улардан рози бўлган ҳолатда бўлган мана шу олти киши орасида шуро (маслаҳат) билан бўлсин. Мен шуни биламанки, баъзи қавмлар бу ишга таъна қиладилар — мен уларни мана шу қўлим билан Ислом (ҳақи) учун урганман. Агар улар шуни қилсалар, бас, улар Аллоҳнинг душманлари, кофирлар, гумроҳлардир. Сўнг мен ўзимдан кейин калола (яъни ота ва фарзандсиз ўлган кишининг мероси) масаласидан кўра муҳимроқ бирор нарса қолдирмайман. Мен Расулуллоҳ ﷺ га бирор нарсада бунчалик қайта-қайта мурожаат қилмаганман, қанча калола ҳақида мурожаат қилган бўлсам. У зот менга бирор нарсада бунчалик қаттиқ гапирмаганлар, қанча бу ҳақда қаттиқ гапирган бўлсалар — ҳатто бармоқлари билан кўксимга (қоқиб): ‹Ё Умар! Нисо сурасининг охиридаги ёз ояти сенга кифоя қилмайдими?› дедилар. Агар мен яшасам, унда (калола ҳақида) шундай ҳукм чиқараманки, уни Қуръон ўқийдиган ҳам, Қуръон ўқимайдиган ҳам (тушуниб) ҳукм қилади». Сўнг у деди: «Аллоҳим! Мен Сени шаҳарлар амирлари устида гувоҳ қиламан: мен уларни адолат ўрнатишлари, одамларга динларини ва Набийлари ﷺ нинг суннатини ўргатишлари, уларнинг ўлжаларини тақсимлашлари ва уларга (ҳал қилиш) қийин бўлган ишларини менга кўтариб келишлари учунгина юбордим. Сўнг, эй одамлар! Сизлар икки ўсимликни еяпсизлар, мен уларни фақат ёмон (сасиқ) деб биламан: мана шу пиёз ва саримсоқни. Дарҳақиқат, мен Расулуллоҳ ﷺ ни кўрганман: у зот масжиддаги бир кишидан уларнинг ҳидини сезсалар, буюрганлар, шунда у Бақиъ томон (масжиддан ташқарига) чиқарилган. Бас, ким уларни еса, уларни пишириб (ҳидини) ўлдирсин».