أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مَنْصُورٍ الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْوَرْدِ، سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، يَقُولُ لَمَّا هَلَكَتْ أُمُّ أَبَانَ حَضَرْتُ مَعَ النَّاسِ فَجَلَسْتُ بَيْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ فَبَكَيْنَ النِّسَاءُ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ أَلاَ تَنْهَى هَؤُلاَءِ عَنِ الْبُكَاءِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَدْ كَانَ عُمَرُ يَقُولُ بَعْضَ ذَلِكَ خَرَجْتُ مَعَ عُمَرَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ رَأَى رَكْبًا تَحْتَ شَجَرَةٍ فَقَالَ انْظُرْ مَنِ الرَّكْبُ فَذَهَبْتُ فَإِذَا صُهَيْبٌ وَأَهْلُهُ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَذَا صُهَيْبٌ وَأَهْلُهُ . فَقَالَ عَلَىَّ بِصُهَيْبٍ . فَلَمَّا دَخَلْنَا الْمَدِينَةَ أُصِيبَ عُمَرُ فَجَلَسَ صُهَيْبٌ يَبْكِي عِنْدَهُ يَقُولُ وَاأُخَيَّاهُ وَاأُخَيَّاهُ . فَقَالَ عُمَرُ يَا صُهَيْبُ لاَ تَبْكِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " . قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ فَقَالَتْ أَمَا وَاللَّهِ مَا تُحَدِّثُونَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ كَاذِبَيْنِ مُكَذَّبَيْنِ وَلَكِنَّ السَّمْعَ يُخْطِئُ وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْقُرْآنِ لَمَا يَشْفِيكُمْ { أَلاَّ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى } وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ لَيَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ummu Abon vafot etganida, men odamlar bilan hozir boʻldim va Abdulloh ibn Umar bilan Ibn Abbosning oʻrtasida oʻtirdim. Ayollar yigʻlashdi. Ibn Umar: «Nega bularni yigʻlashdan qaytarmaysanmi? Chunki men Rasululloh ﷺ: ‹Marhum, ahli uning uchun qilgan baʼzi yigʻisi sababli azoblanadi›, deb aytganlarini eshitdim», dedi. Ibn Abbos esa: «Umar ham buning baʼzisini aytardi. Men Umar bilan chiqqan edim, Baydoga yetganimizda u bir daraxt ostida bir karvonni koʻrdi-da: ‹Bu kimning karvoni ekan, qarab kel›, dedi. Men bordim, u Suhayb va uning ahli ekan. Qaytib kelib: ‹Ey amirul-moʻminin, bu Suhayb va uning ahli›, dedim. U: ‹Suhaybni oldimga chaqir›, dedi. Madinaga kirganimizda Umar ‹jarohat bilan› urildi. Suhayb uning yonida oʻtirib: ‹Voh, birodarim! Voh, birodarim!› deya yigʻlay boshladi. Umar: ‹Ey Suhayb, yigʻlama, chunki men Rasululloh ﷺ: «Marhum, ahli uning uchun qilgan baʼzi yigʻisi sababli azoblanadi«, deb aytganlarini eshitganman›, dedi», dedi. Ibn Abbos aytdi: Men buni Oishaga zikr qildim. U: «Yoʻq, vallohi, siz bu hadisni yolgʻonchi yoxud yolgʻonga chiqarilgan kishilardan rivoyat qilayotganingiz yoʻq, lekin eshitishda xato boʻladi. Sizlarga Qurʼonda shifo beradigan narsa bordir: {Hech bir gunohkor jon boshqasining gunohini koʻtarmas}. Lekin Rasululloh ﷺ: ‹Alloh kofirning azobini ahli uning uchun yigʻlagani sababli ziyoda qiladi›, dedilar», dedi. (Anʼom 164)Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умму Абон вафот этганида, мен одамлар билан ҳозир бўлдим ва Абдуллоҳ ибн Умар билан Ибн Аббоснинг ўртасида ўтирдим. Аёллар йиғлашди. Ибн Умар: «Нега буларни йиғлашдан қайтармайсанми? Чунки мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Марҳум, аҳли унинг учун қилган баъзи йиғиси сабабли азобланади›, деб айтганларини эшитдим», деди. Ибн Аббос эса: «Умар ҳам бунинг баъзисини айтарди. Мен Умар билан чиққан эдим, Байдога етганимизда у бир дарахт остида бир карвонни кўрди-да: ‹Бу кимнинг карвони экан, қараб кел›, деди. Мен бордим, у Суҳайб ва унинг аҳли экан. Қайтиб келиб: ‹Эй амирул-мўминин, бу Суҳайб ва унинг аҳли›, дедим. У: ‹Суҳайбни олдимга чақир›, деди. Мадинага кирганимизда Умар ‹жароҳат билан› урилди. Суҳайб унинг ёнида ўтириб: ‹Воҳ, биродарим! Воҳ, биродарим!› дея йиғлай бошлади. Умар: ‹Эй Суҳайб, йиғлама, чунки мен Расулуллоҳ ﷺ: «Марҳум, аҳли унинг учун қилган баъзи йиғиси сабабли азобланади«, деб айтганларини эшитганман›, деди», деди. Ибн Аббос айтди: Мен буни Оишага зикр қилдим. У: «Йўқ, валлоҳи, сиз бу ҳадисни ёлғончи ёхуд ёлғонга чиқарилган кишилардан ривоят қилаётганингиз йўқ, лекин эшитишда хато бўлади. Сизларга Қуръонда шифо берадиган нарса бордир: {Ҳеч бир гуноҳкор жон бошқасининг гуноҳини кўтармас}. Лекин Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳ кофирнинг азобини аҳли унинг учун йиғлагани сабабли зиёда қилади›, дедилар», деди. (Анъом 164)