أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمُ الْمَوْتَ إِمَّا مُحْسِنًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَزْدَادَ خَيْرًا وَإِمَّا مُسِيئًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَسْتَعْتِبَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz oʻlimni orzu qilmasin. Chunki u yaxshi amal qiluvchi boʻlsa, ehtimol yaxshiligini yanada koʻpaytirar, agar yomon amal qiluvchi boʻlsa, ehtimol tavba qilib qaytar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз ўлимни орзу қилмасин. Чунки у яхши амал қилувчи бўлса, эҳтимол яхшилигини янада кўпайтирар, агар ёмон амал қилувчи бўлса, эҳтимол тавба қилиб қайтар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّبَيْدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ، مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدُكُمُ الْمَوْتَ إِمَّا مُحْسِنًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَعِيشَ يَزْدَادُ خَيْرًا وَهُوَ خَيْرٌ لَهُ وَإِمَّا مُسِيئًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَسْتَعْتِبَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz oʻlimni orzu qilmasin. Chunki u yaxshi amal qiluvchi boʻlsa, ehtimol yashab yaxshiligini koʻpaytirar va bu u uchun yaxshidir, agar yomon amal qiluvchi boʻlsa, ehtimol tavba qilib qaytar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз ўлимни орзу қилмасин. Чунки у яхши амал қилувчи бўлса, эҳтимол яшаб яхшилигини кўпайтирар ва бу у учун яхшидир, агар ёмон амал қилувчи бўлса, эҳтимол тавба қилиб қайтар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدُكُمُ الْمَوْتَ لِضُرٍّ نَزَلَ بِهِ فِي الدُّنْيَا وَلَكِنْ لِيَقُلِ اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتِ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتِ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz dunyoda oʻziga yetgan biror zarar tufayli oʻlimni orzu qilmasin, balki: ‹Allohim, agar yashash men uchun yaxshi boʻlsa, meni tirik qoldirgin va agar oʻlim men uchun yaxshi boʻlsa, meni vafot ettirgin›, desin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз дунёда ўзига етган бирор зарар туфайли ўлимни орзу қилмасин, балки: ‹Аллоҳим, агар яшаш мен учун яхши бўлса, мени тирик қолдиргин ва агар ўлим мен учун яхши бўлса, мени вафот эттиргин›, десин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، ح وَأَنْبَأَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَ لاَ يَتَمَنَّى أَحَدُكُمُ الْمَوْتَ لِضُرٍّ نَزَلَ بِهِ فَإِنْ كَانَ لاَ بُدَّ مُتَمَنِّيًا الْمَوْتَ فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتِ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتِ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar! Sizlardan biringiz oʻziga yetgan biror zarar tufayli oʻlimni orzu qilmasin. Agar u oʻlimni orzu qilishdan boshqa iloji boʻlmasa, u holda: ‹Allohim, agar yashash men uchun yaxshi boʻlsa, meni tirik qoldirgin va agar oʻlim men uchun yaxshi boʻlsa, meni vafot ettirgin›, desin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар! Сизлардан бирингиз ўзига етган бирор зарар туфайли ўлимни орзу қилмасин. Агар у ўлимни орзу қилишдан бошқа иложи бўлмаса, у ҳолда: ‹Аллоҳим, агар яшаш мен учун яхши бўлса, мени тирик қолдиргин ва агар ўлим мен учун яхши бўлса, мени вафот эттиргин›, десин», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنِ الْحَجَّاجِ، - وَهُوَ الْبَصْرِيُّ - عَنْ يُونُسَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَدْعُوا بِالْمَوْتِ وَلاَ تَتَمَنَّوْهُ فَمَنْ كَانَ دَاعِيًا لاَ بُدَّ فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتِ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتِ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻlimni tilamanglar va uni orzu ham qilmanglar. Kimning uni tilashdan boshqa iloji boʻlmasa, u holda: ‹Allohim, agar yashash men uchun yaxshi boʻlsa, meni tirik qoldirgin va agar oʻlim men uchun yaxshi boʻlsa, meni vafot ettirgin›, desin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўлимни тиламанглар ва уни орзу ҳам қилманглар. Кимнинг уни тилашдан бошқа иложи бўлмаса, у ҳолда: ‹Аллоҳим, агар яшаш мен учун яхши бўлса, мени тирик қолдиргин ва агар ўлим мен учун яхши бўлса, мени вафот эттиргин›, десин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسٌ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى خَبَّابٍ وَقَدِ اكْتَوَى فِي بَطْنِهِ سَبْعًا وَقَالَ لَوْلاَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَانَا أَنْ نَدْعُوَ بِالْمَوْتِ دَعَوْتُ بِهِ ‏.‏

Qays (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Xabbobning oldiga kirdim, u qorniga yetti marta dogʻlagan edi. U: «Agar Rasululloh ﷺ bizni oʻlimni tilashdan qaytarmaganlarida edi, men uni tilagan boʻlar edim», dedi.Қайс (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Хаббобнинг олдига кирдим, у қорнига етти марта доғлаган эди. У: «Агар Расулуллоҳ ﷺ бизни ўлимни тилашдан қайтармаганларида эди, мен уни тилаган бўлар эдим», деди.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، ح وَأَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَكْثِرُوا ذِكْرَ هَاذِمِ اللَّذَّاتِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالِدُ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Lazzatlarni buzguvchi (oʻlim)ni koʻp eslanglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Лаззатларни бузгувчи (ўлим)ни кўп эсланглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ يَحْيَى، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا حَضَرْتُمُ الْمَرِيضَ فَقُولُوا خَيْرًا فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَقُولُ قَالَ ‏"‏ قُولِي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَلَهُ وَأَعْقِبْنِي مِنْهُ عُقْبَى حَسَنَةً ‏"‏ ‏.‏ فَأَعْقَبَنِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْهُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Bemorning yoki mayyitning oldida hozir boʻlsangiz, yaxshi soʻz aytinglar. Chunki farishtalar sizlar aytgan narsaga omin deydilar», deganlarini eshitdim. Abu Salama vafot etganida men: «Ey Allohning Rasuli, men nima deyin?» dedim. U zot: «‹Allohim, bizni va uni magʻfirat qilgin, mening uchun undan yaxshi oqibat ato etgin›, degin», dedilar. Bas, Alloh azza va jalla menga uning oʻrniga Muhammad ﷺni ato etdi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Беморнинг ёки маййитнинг олдида ҳозир бўлсангиз, яхши сўз айтинглар. Чунки фаришталар сизлар айтган нарсага омин дейдилар», деганларини эшитдим. Абу Салама вафот этганида мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен нима дейин?» дедим. У зот: «‹Аллоҳим, бизни ва уни мағфират қилгин, менинг учун ундан яхши оқибат ато этгин›, дегин», дедилар. Бас, Аллоҳ азза ва жалла менга унинг ўрнига Муҳаммад ﷺни ато этди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ غَزِيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عُمَارَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ، ح وَأَنْبَأَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقِّنُوا مَوْتَاكُمْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻlayotganlaringizga ‹La ilaha illalloh›ni talqin qilinglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўлаётганларингизга ‹Ла илаҳа иллаллоҳ›ни талқин қилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ ابْنُ صَفِيَّةَ، عَنْ أُمِّهِ، صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقِّنُوا هَلْكَاكُمْ قَوْلَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻlayotganlaringizga ‹La ilaha illalloh› soʻzini talqin qilinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўлаётганларингизга ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› сўзини талқин қилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الْمُثَنَّى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَوْتُ الْمُؤْمِنِ بِعَرَقِ الْجَبِينِ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻmin peshonasining teri bilan vafot etadi», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин пешонасининг тери билан вафот этади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الْمُؤْمِنُ يَمُوتُ بِعَرَقِ الْجَبِينِ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Moʻmin peshonasining teri bilan vafot etadi», deganlarini eshitdim.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мўмин пешонасининг тери билан вафот этади», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ الْهَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّهُ لَبَيْنَ حَاقِنَتِي وَذَاقِنَتِي فَلاَ أَكْرَهُ شِدَّةَ الْمَوْتِ لأَحَدٍ أَبَدًا بَعْدَ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mening koʻkragim bilan iyagim orasida ekanlarida vafot etdilar. Rasululloh ﷺni koʻrganimdan soʻng, men hech kim uchun oʻlimning shiddatini yomon koʻrmadim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менинг кўкрагим билан иягим орасида эканларида вафот этдилар. Расулуллоҳ ﷺни кўрганимдан сўнг, мен ҳеч ким учун ўлимнинг шиддатини ёмон кўрмадим.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ آخِرُ نَظْرَةٍ نَظَرْتُهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَشَفَ السِّتَارَةَ وَالنَّاسُ صُفُوفٌ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ رضى الله عنه فَأَرَادَ أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَرْتَدَّ فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنِ امْكُثُوا وَأَلْقَى السِّجْفَ وَتُوُفِّيَ مِنْ آخِرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَذَلِكَ يَوْمُ الاِثْنَيْنِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga qaragan eng soʻnggi qarashimda u zot pardani koʻtardilar, odamlar esa Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning orqasida saf tortgan edilar. Abu Bakr orqaga qaytmoqchi boʻldi, ammo u zot ularga: ‹Joyingizda qolinglar›, deb ishora qildilar va pardani tashladilar. U zot oʻsha kunning oxirida vafot etdilar, u kun dushanba edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга қараган энг сўнгги қарашимда у зот пардани кўтардилар, одамлар эса Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг орқасида саф тортган эдилар. Абу Бакр орқага қайтмоқчи бўлди, аммо у зот уларга: ‹Жойингизда қолинглар›, деб ишора қилдилар ва пардани ташладилар. У зот ўша куннинг охирида вафот этдилар, у кун душанба эди.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي حُيَىُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ مَاتَ رَجُلٌ بِالْمَدِينَةِ مِمَّنْ وُلِدَ بِهَا فَصَلَّى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا لَيْتَهُ مَاتَ بِغَيْرِ مَوْلِدِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَلِمَ ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا مَاتَ بِغَيْرِ مَوْلِدِهِ قِيسَ لَهُ مِنْ مَوْلِدِهِ إِلَى مُنْقَطَعِ أَثَرِهِ فِي الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Madinada tugʻilgan bir kishi oʻsha yerda vafot etdi. Rasululloh ﷺ unga janoza oʻqidilar, soʻng: «Qaniydi u tugʻilgan yeridan boshqa joyda vafot etsaydi», dedilar. Ular: «Nima uchun, ey Rasululloh?» deyishdi. U zot: «Chunki kishi tugʻilgan yeridan boshqa joyda vafot etsa, unga tugʻilgan yeridan izi uzilgan joygacha boʻlgan masofa jannatda oʻlchab beriladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мадинада туғилган бир киши ўша ерда вафот этди. Расулуллоҳ ﷺ унга жаноза ўқидилар, сўнг: «Қанийди у туғилган еридан бошқа жойда вафот этсайди», дедилар. Улар: «Нима учун, эй Расулуллоҳ?» дейишди. У зот: «Чунки киши туғилган еридан бошқа жойда вафот этса, унга туғилган еридан изи узилган жойгача бўлган масофа жаннатда ўлчаб берилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ قَسَامَةَ بْنِ زُهَيْرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا حُضِرَ الْمُؤْمِنُ أَتَتْهُ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ بِحَرِيرَةٍ بَيْضَاءَ فَيَقُولُونَ اخْرُجِي رَاضِيَةً مَرْضِيًّا عَنْكِ إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَرَيْحَانٍ وَرَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ‏.‏ فَتَخْرُجُ كَأَطْيَبِ رِيحِ الْمِسْكِ حَتَّى أَنَّهُ لَيُنَاوِلُهُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا حَتَّى يَأْتُونَ بِهِ بَابَ السَّمَاءِ فَيَقُولُونَ مَا أَطْيَبَ هَذِهِ الرِّيحَ الَّتِي جَاءَتْكُمْ مِنَ الأَرْضِ ‏.‏ فَيَأْتُونَ بِهِ أَرْوَاحَ الْمُؤْمِنِينَ فَلَهُمْ أَشَدُّ فَرَحًا بِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ بِغَائِبِهِ يَقْدَمُ عَلَيْهِ فَيَسْأَلُونَهُ مَاذَا فَعَلَ فُلاَنٌ مَاذَا فَعَلَ فُلاَنٌ فَيَقُولُونَ دَعُوهُ فَإِنَّهُ كَانَ فِي غَمِّ الدُّنْيَا فَإِذَا قَالَ أَمَا أَتَاكُمْ قَالُوا ذُهِبَ بِهِ إِلَى أُمِّهِ الْهَاوِيَةِ وَإِنَّ الْكَافِرَ إِذَا احْتُضِرَ أَتَتْهُ مَلاَئِكَةُ الْعَذَابِ بِمِسْحٍ فَيَقُولُونَ اخْرُجِي سَاخِطَةً مَسْخُوطًا $$عَلَيْكِ إِلَى عَذَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏ فَتَخْرُجُ كَأَنْتَنِ رِيحِ جِيفَةٍ حَتَّى يَأْتُونَ بِهِ بَابَ الأَرْضِ فَيَقُولُونَ مَا أَنْتَنَ هَذِهِ الرِّيحَ حَتَّى يَأْتُونَ بِهِ أَرْوَاحَ الْكُفَّارِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Moʻmin kishi jon berayotganida unga rahmat farishtalari oq shoyi bilan kelib: ‹Sendan rozi boʻlingan holda, oʻzing ham rozi holingda Allohning rahmatiga, xushboʻyligiga va gʻazablanmagan Robbingga chiq› deyishadi. Shunda u miskning eng yoqimli hididek boʻlib chiqadi. Hatto farishtalar uni bir-birlariga uzatib, osmon eshigiga olib kelishadi va: ‹Sizlarga yerdan kelgan bu hid naqadar yoqimli!› deyishadi. Soʻng uni moʻminlar arvohlari oldiga olib kelishadi. Ular unga sizlardan biringiz gʻoyib boʻlgan kishisi qaytib kelganidan xursand boʻlganidan ham qattiqroq xursand boʻlishadi. Ular undan: ‹Falonchi nima qildi, falonchi nima qildi?› deb soʻrashadi. Baʼzilari: ‹Uni tinch qoʻyinglar, u dunyoning gʻamida edi› deyishadi. U: ‹U sizlarnikiga kelmadimi?› desa, ular: ‹U onasi Hoviyaga (doʻzaxga) olib ketildi› deyishadi. Kofir kishi jon berayotganida esa unga azob farishtalari palos bilan kelib: ‹Gʻazablangan holda, oʻzingga gʻazab qilingan holingda Allohning azzavajallaning azobiga chiq› deyishadi. Shunda u oʻlaksaning eng badbuy hididek boʻlib chiqadi. Hatto uni yer eshigiga olib kelishadi va: ‹Bu hid naqadar badbuy!› deyishadi. Soʻng uni kofirlar arvohlari oldiga olib kelishadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Мўмин киши жон бераётганида унга раҳмат фаришталари оқ шойи билан келиб: ‹Сендан рози бўлинган ҳолда, ўзинг ҳам рози ҳолингда Аллоҳнинг раҳматига, хушбўйлигига ва ғазабланмаган Роббингга чиқ› дейишади. Шунда у мискнинг энг ёқимли ҳидидек бўлиб чиқади. Ҳатто фаришталар уни бир-бирларига узатиб, осмон эшигига олиб келишади ва: ‹Сизларга ердан келган бу ҳид нақадар ёқимли!› дейишади. Сўнг уни мўминлар арвоҳлари олдига олиб келишади. Улар унга сизлардан бирингиз ғойиб бўлган кишиси қайтиб келганидан хурсанд бўлганидан ҳам қаттиқроқ хурсанд бўлишади. Улар ундан: ‹Фалончи нима қилди, фалончи нима қилди?› деб сўрашади. Баъзилари: ‹Уни тинч қўйинглар, у дунёнинг ғамида эди› дейишади. У: ‹У сизларникига келмадими?› деса, улар: ‹У онаси Ҳовияга (дўзахга) олиб кетилди› дейишади. Кофир киши жон бераётганида эса унга азоб фаришталари палос билан келиб: ‹Ғазабланган ҳолда, ўзингга ғазаб қилинган ҳолингда Аллоҳнинг аззаважалланинг азобига чиқ› дейишади. Шунда у ўлаксанинг энг бадбуй ҳидидек бўлиб чиқади. Ҳатто уни ер эшигига олиб келишади ва: ‹Бу ҳид нақадар бадбуй!› дейишади. Сўнг уни кофирлар арвоҳлари олдига олиб келишади», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادٌ، عَنْ أَبِي زُبَيْدٍ، - وَهُوَ عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ - عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ شُرَيْحِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ شُرَيْحٌ فَأَتَيْتُ عَائِشَةَ فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَذْكُرُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثًا إِنْ كَانَ كَذَلِكَ فَقَدْ هَلَكْنَا ‏.‏ قَالَتْ وَمَا ذَاكَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏"‏ ‏.‏ وَلَكِنْ لَيْسَ مِنَّا أَحَدٌ إِلاَّ وَهُوَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ قَالَتْ قَدْ قَالَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَيْسَ بِالَّذِي تَذْهَبُ إِلَيْهِ وَلَكِنْ إِذَا طَمَحَ الْبَصَرُ وَحَشْرَجَ الصَّدْرُ وَاقْشَعَرَّ الْجِلْدُ فَعِنْدَ ذَلِكَ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga uchrashishni sevsa, Alloh ham unga uchrashishni sevadi. Kim Allohga uchrashishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga uchrashishni yomon koʻradi», dedilar. Shurayh aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)ning oldiga kelib: «Ey moʻminlarning onasi! Men Abu Hurayradan Rasululloh ﷺdan bir hadis aytganini eshitdim. Agar shunday boʻlsa, biz halok boʻlibmiz», dedim. U: «U qanaqa hadis?» dedi. Men: «Rasululloh ﷺ: ‹Kim Allohga uchrashishni sevsa, Alloh ham unga uchrashishni sevadi. Kim Allohga uchrashishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga uchrashishni yomon koʻradi›, dedilar. Holbuki, bizdan hech kim yoʻqki, oʻlimni yomon koʻrmasa», dedim. U: «Bu soʻzni Rasululloh ﷺ aytganlar, lekin bu sen tushunayotgan maʼnoda emas. Balki koʻz tikilib qolib, koʻkrak xirillab, teri titraganda, ana oʻsha paytda kim Allohga uchrashishni sevsa, Alloh ham unga uchrashishni sevadi. Kim Allohga uchrashishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga uchrashishni yomon koʻradi (degani)», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга учрашишни севса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни севади. Ким Аллоҳга учрашишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни ёмон кўради», дедилар. Шурайҳ айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг олдига келиб: «Эй мўминларнинг онаси! Мен Абу Ҳурайрадан Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳадис айтганини эшитдим. Агар шундай бўлса, биз ҳалок бўлибмиз», дедим. У: «У қанақа ҳадис?» деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким Аллоҳга учрашишни севса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни севади. Ким Аллоҳга учрашишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни ёмон кўради›, дедилар. Ҳолбуки, биздан ҳеч ким йўқки, ўлимни ёмон кўрмаса», дедим. У: «Бу сўзни Расулуллоҳ ﷺ айтганлар, лекин бу сен тушунаётган маънода эмас. Балки кўз тикилиб қолиб, кўкрак хириллаб, тери титраганда, ана ўша пайтда ким Аллоҳга учрашишни севса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни севади. Ким Аллоҳга учрашишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни ёмон кўради (дегани)», деди.

أَخْبَرَنَا الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، ح وَأَنْبَأَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِذَا أَحَبَّ عَبْدِي لِقَائِي أَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ وَإِذَا كَرِهَ لِقَائِي كَرِهْتُ لِقَاءَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Alloh taolo aytdi: ‹Bandam Menga uchrashishni sevsa, Men ham unga uchrashishni sevaman. Menga uchrashishni yomon koʻrsa, Men ham unga uchrashishni yomon koʻraman›».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ таоло айтди: ‹Бандам Менга учрашишни севса, Мен ҳам унга учрашишни севаман. Менга учрашишни ёмон кўрса, Мен ҳам унга учрашишни ёмон кўраман›».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يُحَدِّثُ عَنْ عُبَادَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏"‏ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Kim Allohga uchrashishni sevsa, Alloh ham unga uchrashishni sevadi. Kim Allohga uchrashishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga uchrashishni yomon koʻradi».Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Ким Аллоҳга учрашишни севса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни севади. Ким Аллоҳга учрашишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни ёмон кўради».

أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏"‏ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim Allohga uchrashishni sevsa, Alloh ham unga uchrashishni sevadi. Kim Allohga uchrashishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga uchrashishni yomon koʻradi».Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким Аллоҳга учрашишни севса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни севади. Ким Аллоҳга учрашишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни ёмон кўради».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، ح وَأَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏"‏ ‏.‏ زَادَ عَمْرٌو فِي حَدِيثِهِ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَرَاهِيَةُ لِقَاءِ اللَّهِ كَرَاهِيَةُ الْمَوْتِ كُلُّنَا نَكْرَهُ الْمَوْتَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ذَاكَ عِنْدَ مَوْتِهِ إِذَا بُشِّرَ بِرَحْمَةِ اللَّهِ وَمَغْفِرَتِهِ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ وَأَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَإِذَا بُشِّرَ بِعَذَابِ اللَّهِ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ وَكَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga uchrashishni sevsa, Alloh ham unga uchrashishni sevadi. Kim Allohga uchrashishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga uchrashishni yomon koʻradi», dedilar. Shunda: «Ey Rasululloh, Allohga uchrashishni yomon koʻrish oʻlimni yomon koʻrishmi? Axir hammamiz oʻlimni yomon koʻramiz-ku», deyildi. U zot: «Bu uning oʻlayotgan paytida boʻladi. Agar u Allohning rahmati va magʻfirati bilan xushxabar berilsa, Allohga uchrashishni sevadi va Alloh ham unga uchrashishni sevadi. Agar u Allohning azobi bilan xabar berilsa, Allohga uchrashishni yomon koʻradi va Alloh ham unga uchrashishni yomon koʻradi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга учрашишни севса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни севади. Ким Аллоҳга учрашишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни ёмон кўради», дедилар. Шунда: «Эй Расулуллоҳ, Аллоҳга учрашишни ёмон кўриш ўлимни ёмон кўришми? Ахир ҳаммамиз ўлимни ёмон кўрамиз-ку», дейилди. У зот: «Бу унинг ўлаётган пайтида бўлади. Агар у Аллоҳнинг раҳмати ва мағфирати билан хушхабар берилса, Аллоҳга учрашишни севади ва Аллоҳ ҳам унга учрашишни севади. Агар у Аллоҳнинг азоби билан хабар берилса, Аллоҳга учрашишни ёмон кўради ва Аллоҳ ҳам унга учрашишни ёмон кўради», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، قَبَّلَ بَيْنَ عَيْنَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مَيِّتٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺ vafot etganlarida u zotning ikki koʻzlari orasidan oʻpdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺ вафот этганларида у зотнинг икки кўзлари орасидан ўпди.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، وَعَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، قَبَّلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مَيِّتٌ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺ vafot etganlarida u zotni oʻpdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺ вафот этганларида у зотни ўпди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ قَالَ مَعْمَرٌ وَيُونُسُ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ أَقْبَلَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ مَسْكَنِهِ بِالسُّنُحِ حَتَّى نَزَلَ فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ فَلَمْ يُكَلِّمِ النَّاسَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُسَجًّى بِبُرْدٍ حِبَرَةٍ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ أَكَبَّ عَلَيْهِ فَقَبَّلَهُ فَبَكَى ثُمَّ قَالَ بِأَبِي أَنْتَ وَاللَّهِ لاَ يَجْمَعُ اللَّهُ عَلَيْكَ مَوْتَتَيْنِ أَبَدًا أَمَّا الْمَوْتَةُ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْكَ فَقَدْ مُتَّهَا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) Sunh mavzeidagi uyidan otda kelib tushdi va masjidga kirdi. U odamlar bilan gaplashmay, toki Oishaning huzuriga kirgunicha (davom etdi). Rasululloh ﷺ hibara chiziqli bir buruk bilan yopilgan edilar. U (Abu Bakr) u zotning yuzlarini ochib, ustlariga engashdi va oʻpdi, soʻng yigʻladi. Keyin: «Otam senga fido boʻlsin! Allohga qasamki, Alloh senga hech qachon ikki oʻlimni jamlamaydi. Alloh sening zimmangga yozgan oʻlim boʻlsa, uni sen taʼtib boʻlding», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Сунҳ мавзеидаги уйидан отда келиб тушди ва масжидга кирди. У одамлар билан гаплашмай, токи Оишанинг ҳузурига киргунича (давом этди). Расулуллоҳ ﷺ ҳибара чизиқли бир бурук билан ёпилган эдилар. У (Абу Бакр) у зотнинг юзларини очиб, устларига энгашди ва ўпди, сўнг йиғлади. Кейин: «Отам сенга фидо бўлсин! Аллоҳга қасамки, Аллоҳ сенга ҳеч қачон икки ўлимни жамламайди. Аллоҳ сенинг зиммангга ёзган ўлим бўлса, уни сен таътиб бўлдинг», деди.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ جِيءَ بِأَبِي يَوْمَ أُحُدٍ وَقَدْ مُثِّلَ بِهِ فَوُضِعَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ سُجِّيَ بِثَوْبٍ فَجَعَلْتُ أُرِيدُ أَنْ أَكْشِفَ عَنْهُ فَنَهَانِي قَوْمِي فَأَمَرَ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرُفِعَ فَلَمَّا رُفِعَ سَمِعَ صَوْتَ بَاكِيَةٍ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا هَذِهِ بِنْتُ عَمْرٍو أَوْ أُخْتُ عَمْرٍو ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ تَبْكِي - أَوْ فَلِمَ تَبْكِي - مَا زَالَتِ الْمَلاَئِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا حَتَّى رُفِعَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uhud kunida otam keltirildi, u aʼzolari boʻlingan (mayyub qilingan) edi. U Rasululloh ﷺning huzurlariga qoʻyildi va bir mato bilan yopilgan edi. Men uni ochmoqchi boʻldim, biroq qavmim meni qaytardi. Paygʻambar ﷺ buyurdilar, shunda u koʻtarildi. U koʻtarilganida u zot yigʻlayotgan bir ayolning ovozini eshitdilar va: «Bu kim?» dedilar. Ular: «Bu Amrning qizi (yoki Amrning singlisi)», deyishdi. U zot: «Yigʻlamasin (yoki: nega yigʻlaydi)? Farishtalar toki u koʻtarilgunicha uni qanotlari bilan soyalab turdilar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уҳуд кунида отам келтирилди, у аъзолари бўлинган (майюб қилинган) эди. У Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига қўйилди ва бир мато билан ёпилган эди. Мен уни очмоқчи бўлдим, бироқ қавмим мени қайтарди. Пайғамбар ﷺ буюрдилар, шунда у кўтарилди. У кўтарилганида у зот йиғлаётган бир аёлнинг овозини эшитдилар ва: «Бу ким?» дедилар. Улар: «Бу Амрнинг қизи (ёки Амрнинг синглиси)», дейишди. У зот: «Йиғламасин (ёки: нега йиғлайди)? Фаришталар токи у кўтарилгунича уни қанотлари билан соялаб турдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ، قَالَ لَمَّا حُضِرَتْ بِنْتٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَغِيرَةٌ فَأَخَذَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَضَمَّهَا إِلَى صَدْرِهِ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهَا فَقَضَتْ وَهِيَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَكَتْ أُمُّ أَيْمَنَ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا أُمَّ أَيْمَنَ أَتَبْكِينَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَكِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ مَا لِي لاَ أَبْكِي وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَبْكِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لَسْتُ أَبْكِي وَلَكِنَّهَا رَحْمَةٌ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْمُؤْمِنُ بِخَيْرٍ عَلَى كُلِّ حَالٍ تُنْزَعُ نَفْسُهُ مِنْ بَيْنِ جَنْبَيْهِ وَهُوَ يَحْمَدُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning kichkina bir qizlari jon berayotganida, Rasululloh ﷺ uni olib, koʻkraklariga bosdilar, soʻng qoʻllarini uning ustiga qoʻydilar. U Rasululloh ﷺning huzurlarida jon berdi. Shunda Ummu Ayman yigʻladi. Rasululloh ﷺ unga: «Ey Ummu Ayman, Rasululloh ﷺ yoningda turganida yigʻlaysanmi?» dedilar. U: «Rasululloh ﷺ yigʻlab turganlaridan keyin men nega yigʻlamay?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Men yigʻlayotganim yoʻq, balki bu rahm-shafqatdir», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Moʻmin har qanday holatda yaxshilikdadir. Uning joni ikki yoni orasidan tortib olinadi-yu, u Allohga azzavajallaga hamd aytib turadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг кичкина бир қизлари жон бераётганида, Расулуллоҳ ﷺ уни олиб, кўкракларига босдилар, сўнг қўлларини унинг устига қўйдилар. У Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида жон берди. Шунда Умму Айман йиғлади. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Умму Айман, Расулуллоҳ ﷺ ёнингда турганида йиғлайсанми?» дедилар. У: «Расулуллоҳ ﷺ йиғлаб турганларидан кейин мен нега йиғламай?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен йиғлаётганим йўқ, балки бу раҳм-шафқатдир», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин ҳар қандай ҳолатда яхшиликдадир. Унинг жони икки ёни орасидан тортиб олинади-ю, у Аллоҳга аззаважаллага ҳамд айтиб туради», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ فَاطِمَةَ، بَكَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ مَاتَ فَقَالَتْ يَا أَبَتَاهُ مِنْ رَبِّهِ مَا أَدْنَاهُ يَا أَبَتَاهُ إِلَى جِبْرِيلَ نَنْعَاهُ يَا أَبَتَاهُ جَنَّةُ الْفِرْدَوْسِ مَأْوَاهُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Fotima (roziyallohu anho) Rasululloh ﷺ vafot etganlarida u zotga yigʻlab: «Ey otajonim, u Robbisiga naqadar yaqin boʻldi! Ey otajonim, biz uning vafoti xabarini Jibrilga yetkazamiz! Ey otajonim, Firdavs jannati uning maskani boʻldi!» dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Фотима (розияллоҳу анҳо) Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида у зотга йиғлаб: «Эй отажоним, у Роббисига нақадар яқин бўлди! Эй отажоним, биз унинг вафоти хабарини Жибрилга етказамиз! Эй отажоним, Фирдавс жаннати унинг маскани бўлди!» деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ أَبَاهُ، قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ - قَالَ - فَجَعَلْتُ أَكْشِفُ عَنْ وَجْهِهِ، وَأَبْكِي، وَالنَّاسُ، يَنْهَوْنِي وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَنْهَانِي وَجَعَلَتْ عَمَّتِي تَبْكِيهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَبْكِيهِ مَا زَالَتِ الْمَلاَئِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا حَتَّى رَفَعْتُمُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Otam Uhud kunida oʻldirildi. Men uning yuzini ochib, yigʻlay boshladim. Odamlar meni qaytarardilar, Rasululloh ﷺ esa meni qaytarmasdilar. Ammam ham unga yigʻlay boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unga yigʻlamang. Farishtalar toki sizlar uni koʻtargungizcha uni qanotlari bilan soyalab turdilar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Отам Уҳуд кунида ўлдирилди. Мен унинг юзини очиб, йиғлай бошладим. Одамлар мени қайтарардилар, Расулуллоҳ ﷺ эса мени қайтармасдилар. Аммам ҳам унга йиғлай бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унга йиғламанг. Фаришталар токи сизлар уни кўтаргунгизча уни қанотлари билан соялаб турдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرِ بْنِ عَتِيكٍ، أَنَّ عَتِيكَ بْنَ الْحَارِثِ، وَهُوَ جَدُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو أُمِّهِ أَخْبَرَهُ أَنَّ جَبْرَ بْنَ عَتِيكٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَاءَ يَعُودُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ ثَابِتٍ فَوَجَدَهُ قَدْ غُلِبَ عَلَيْهِ فَصَاحَ بِهِ فَلَمْ يُجِبْهُ فَاسْتَرْجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ قَدْ غُلِبْنَا عَلَيْكَ أَبَا الرَّبِيعِ ‏"‏ ‏.‏ فَصِحْنَ النِّسَاءُ وَبَكَيْنَ فَجَعَلَ ابْنُ عَتِيكٍ يُسَكِّتُهُنَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعْهُنَّ فَإِذَا وَجَبَ فَلاَ تَبْكِيَنَّ بَاكِيَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَمَا الْوُجُوبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ الْمَوْتُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتِ ابْنَتُهُ إِنْ كُنْتُ لأَرْجُو أَنْ تَكُونَ شَهِيدًا قَدْ كُنْتَ قَضَيْتَ جِهَازَكَ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ أَوْقَعَ أَجْرَهُ عَلَيْهِ عَلَى قَدْرِ نِيَّتِهِ وَمَا تَعُدُّونَ الشَّهَادَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا الْقَتْلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الشَّهَادَةُ سَبْعٌ سِوَى الْقَتْلِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ الْمَطْعُونُ شَهِيدٌ وَالْمَبْطُونُ شَهِيدٌ وَالْغَرِيقُ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ الْهَدْمِ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ ذَاتِ الْجَنْبِ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ الْحَرَقِ شَهِيدٌ وَالْمَرْأَةُ تَمُوتُ بِجُمْعٍ شَهِيدَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Jabr ibn Atik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Abdulloh ibn Sobitni yoʻqlab keldilar va uni oʻlim holatida ojiz koʻrdilar. Unga ovoz berdilar, biroq u javob bermadi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Innaa lillaahi va innaa ilayhi roojiun», dedilar va: «Sen haqingda bizni magʻlub etishdi, ey Abu Rabiy», dedilar. Ayollar chinqirib yigʻlashdi, Ibn Atik esa ularni jim qildira boshladi. Rasululloh ﷺ: «Ularni qoʻyib ber, ammo jon uzilganidan keyin hech bir yigʻloqi yigʻlamasin», dedilar. Ular: «Vujub nima, ey Rasululloh?» dedilar. U zot: «Oʻlim», dedilar. Uning qizi: «Men seni shahid boʻlishingni umid qilardim, chunki sen jihoz-anjomingni tayyorlagan eding», dedi. Rasululloh ﷺ: «Aziz va jalil boʻlgan Alloh uning ajrini niyatiga qarab unga berdi. Siz shahodatni nima deb hisoblaysizlar?» dedilar. Ular: «Aziz va jalil boʻlgan Alloh yoʻlida oʻldirilish», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Aziz va jalil boʻlgan Alloh yoʻlida oʻldirilishdan tashqari shahodat yettitadir: toun kasaliga uchragan shahid, qorin kasalidan oʻlgan shahid, gʻarq boʻlgan shahid, bosirib qolgan shahid, yon ogʻrigʻi ‹zotuljanb›dan oʻlgan shahid, yongan shahid va tugʻruqda ‹bola qornida boʻlgan holda› oʻlgan ayol shahiddir», dedilar.Жабр ибн Атик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Абдуллоҳ ибн Собитни йўқлаб келдилар ва уни ўлим ҳолатида ожиз кўрдилар. Унга овоз бердилар, бироқ у жавоб бермади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи роожиун», дедилар ва: «Сен ҳақингда бизни мағлуб этишди, эй Абу Рабий», дедилар. Аёллар чинқириб йиғлашди, Ибн Атик эса уларни жим қилдира бошлади. Расулуллоҳ ﷺ: «Уларни қўйиб бер, аммо жон узилганидан кейин ҳеч бир йиғлоқи йиғламасин», дедилар. Улар: «Вужуб нима, эй Расулуллоҳ?» дедилар. У зот: «Ўлим», дедилар. Унинг қизи: «Мен сени шаҳид бўлишингни умид қилардим, чунки сен жиҳоз-анжомингни тайёрлаган эдинг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Азиз ва жалил бўлган Аллоҳ унинг ажрини ниятига қараб унга берди. Сиз шаҳодатни нима деб ҳисоблайсизлар?» дедилар. Улар: «Азиз ва жалил бўлган Аллоҳ йўлида ўлдирилиш», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Азиз ва жалил бўлган Аллоҳ йўлида ўлдирилишдан ташқари шаҳодат еттитадир: тоун касалига учраган шаҳид, қорин касалидан ўлган шаҳид, ғарқ бўлган шаҳид, босириб қолган шаҳид, ён оғриғи ‹зотулжанб›дан ўлган шаҳид, ёнган шаҳид ва туғруқда ‹бола қорнида бўлган ҳолда› ўлган аёл шаҳиддир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ قَالَ مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا أَتَى نَعْىُ زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَجَعْفَرِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَوَاحَةَ جَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْرَفُ فِيهِ الْحُزْنُ وَأَنَا أَنْظُرُ مِنْ صِئْرِ الْبَابِ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّ نِسَاءَ جَعْفَرٍ يَبْكِينَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ انْطَلِقْ فَانْهَهُنَّ ‏"‏ ‏.‏ فَانْطَلَقَ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ قَدْ نَهَيْتُهُنَّ فَأَبَيْنَ أَنْ يَنْتَهِينَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ انْطَلِقْ فَانْهَهُنَّ ‏"‏ ‏.‏ فَانْطَلَقَ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ قَدْ نَهَيْتُهُنَّ فَأَبَيْنَ أَنْ يَنْتَهِينَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَانْطَلِقْ فَاحْثُ فِي أَفْوَاهِهِنَّ التُّرَابَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ أَرْغَمَ اللَّهُ أَنْفَ الأَبْعَدِ إِنَّكَ وَاللَّهِ مَا تَرَكْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَا أَنْتَ بِفَاعِلٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Zayd ibn Horisa, Jaʼfar ibn Abu Tolib va Abdulloh ibn Ravohaning oʻlim xabari kelganida, Rasululloh ﷺ oʻtirdilar, chehralarida gʻam-anduh bilinib turardi. Men eshik tirqishidan qarab turardim. Bir kishi kelib: «Jaʼfarning ayollari yigʻlayapti», dedi. Rasululloh ﷺ: «Bor, ularni yigʻlashdan qaytar», dedilar. U bordi, soʻng qaytib kelib: «Ularni qaytardim, biroq ular toʻxtashdan bosh tortishdi», dedi. U zot: «Bor, ularni qaytar», dedilar. U bordi, soʻng qaytib kelib: «Ularni qaytardim, biroq ular toʻxtashdan bosh tortishdi», dedi. U zot: «Bor, ularning ogʻizlariga tuproq sochib qoʻy», dedilar. Oisha aytdi: Men: «Alloh yiroqdagining burnini yerga ishqasin! Vallohi, sen Rasulullohﷺni ham qoʻymayapsan, buni bajaradigan ham emassan», dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Зайд ибн Ҳориса, Жаъфар ибн Абу Толиб ва Абдуллоҳ ибн Равоҳанинг ўлим хабари келганида, Расулуллоҳ ﷺ ўтирдилар, чеҳраларида ғам-андуҳ билиниб турарди. Мен эшик тирқишидан қараб турардим. Бир киши келиб: «Жаъфарнинг аёллари йиғлаяпти», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бор, уларни йиғлашдан қайтар», дедилар. У борди, сўнг қайтиб келиб: «Уларни қайтардим, бироқ улар тўхташдан бош тортишди», деди. У зот: «Бор, уларни қайтар», дедилар. У борди, сўнг қайтиб келиб: «Уларни қайтардим, бироқ улар тўхташдан бош тортишди», деди. У зот: «Бор, уларнинг оғизларига тупроқ сочиб қўй», дедилар. Оиша айтди: Мен: «Аллоҳ йироқдагининг бурнини ерга ишқасин! Валлоҳи, сен Расулуллоҳﷺни ҳам қўймаяпсан, буни бажарадиган ҳам эмассан», дедим.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Marhum, ahli uning uchun yigʻlagani sababli azoblanadi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Марҳум, аҳли унинг учун йиғлагани сабабли азобланади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صُبَيْحٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سِيرِينَ، يَقُولُ ذُكِرَ عِنْدَ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ الْحَىِّ فَقَالَ عِمْرَانُ قَالَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uning huzurida marhum tiriklarning yigʻlashi sababli azoblanishi zikr qilinganida, u: «Buni Rasululloh ﷺ aytganlar», dedi.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унинг ҳузурида марҳум тирикларнинг йиғлаши сабабли азобланиши зикр қилинганида, у: «Буни Расулуллоҳ ﷺ айтганлар», деди.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سَيْفٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ سَالِمٌ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ عُمَرُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يُعَذَّبُ الْمَيِّتُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Marhum, ahli uning uchun yigʻlagani sababli azoblanadi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Марҳум, аҳли унинг учун йиғлагани сабабли азобланади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ قَيْسٍ، أَنَّ قَيْسَ بْنَ عَاصِمٍ، قَالَ لاَ تَنُوحُوا عَلَىَّ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يُنَحْ عَلَيْهِ ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

Qays ibn Osim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Mening ustimda dodu faryod qilib yigʻlamanglar, chunki Rasululloh ﷺ ustlarida dodu faryod qilib yigʻlanmagan», dedi. Bu qisqartirib keltirilgan.Қайс ибн Осим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Менинг устимда доду фарёд қилиб йиғламанглар, чунки Расулуллоҳ ﷺ устларида доду фарёд қилиб йиғланмаган», деди. Бу қисқартириб келтирилган.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَ عَلَى النِّسَاءِ حِينَ بَايَعَهُنَّ أَنْ لاَ يَنُحْنَ فَقُلْنَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ نِسَاءً أَسْعَدْنَنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَفَنُسْعِدُهُنَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ إِسْعَادَ فِي الإِسْلاَمِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayollardan bayat olayotganlarida, ulardan dodu faryod qilib yigʻlamaslikka ahd oldilar. Ular: «Ey Rasululloh, johiliyatda bizga ‹motamda› yordam bergan ayollar bor edi, biz ham ularga yordam beraylikmi?» dedilar. Rasululloh ﷺ: «Islomda motamda yordam berish yoʻq», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёллардан баят олаётганларида, улардан доду фарёд қилиб йиғламасликка аҳд олдилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, жоҳилиятда бизга ‹мотамда› ёрдам берган аёллар бор эди, биз ҳам уларга ёрдам берайликми?» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Исломда мотамда ёрдам бериш йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِالنِّيَاحَةِ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Marhum, ustida dodu faryod qilib yigʻlangani sababli qabrida azoblanadi», deb aytganlarini eshitdim.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Марҳум, устида доду фарёд қилиб йиғлангани сабабли қабрида азобланади», деб айтганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ أَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَنْصُورٌ، - هُوَ ابْنُ زَاذَانَ - عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ بِنِيَاحَةِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ أَرَأَيْتَ رَجُلاً مَاتَ بِخُرَاسَانَ وَنَاحَ أَهْلُهُ عَلَيْهِ هَا هُنَا أَكَانَ يُعَذَّبُ بِنِيَاحَةِ أَهْلِهِ قَالَ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَذَبْتَ أَنْتَ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Marhum, ahli uning uchun dodu faryod qilib yigʻlagani sababli azoblanadi», dedi. Bir kishi unga: «Aytingchi, bir kishi Xurosonda vafot etsa-yu, ahli bu yerda uning uchun dodu faryod qilib yigʻlasa, u ahlining faryodi sababli azoblanadimi?» dedi. U: «Rasululloh ﷺ rost soʻzladilar, sen esa yolgʻon aytding», dedi.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Марҳум, аҳли унинг учун доду фарёд қилиб йиғлагани сабабли азобланади», деди. Бир киши унга: «Айтингчи, бир киши Хуросонда вафот этса-ю, аҳли бу ерда унинг учун доду фарёд қилиб йиғласа, у аҳлининг фарёди сабабли азобланадими?» деди. У: «Расулуллоҳ ﷺ рост сўзладилар, сен эса ёлғон айтдинг», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ فَقَالَتْ وَهِلَ إِنَّمَا مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى قَبْرٍ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ صَاحِبَ الْقَبْرِ لَيُعَذَّبُ وَإِنَّ أَهْلَهُ يَبْكُونَ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَتْ ‏{‏ وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى ‏}‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Marhum, ahli uning uchun yigʻlagani sababli azoblanadi», dedilar. Bu Oishaga zikr qilinganida, u: «U yanglishibdi. Nabiy ﷺ bir qabr yonidan oʻtdilar-da: ‹Bu qabr sohibi azoblanmoqda, ahli esa uning uchun yigʻlamoqda›, dedilar», dedi. Soʻng u: {Hech bir gunohkor jon boshqasining gunohini koʻtarmas} oyatini oʻqidi. (Anʼom 164)Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Марҳум, аҳли унинг учун йиғлагани сабабли азобланади», дедилар. Бу Оишага зикр қилинганида, у: «У янглишибди. Набий ﷺ бир қабр ёнидан ўтдилар-да: ‹Бу қабр соҳиби азобланмоқда, аҳли эса унинг учун йиғламоқда›, дедилар», деди. Сўнг у: {Ҳеч бир гуноҳкор жон бошқасининг гуноҳини кўтармас} оятини ўқиди. (Анъом 164)

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمْرَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا، سَمِعَتْ عَائِشَةَ، وَذُكِرَ، لَهَا أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ الْحَىِّ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ يَغْفِرُ اللَّهُ لأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَمَا إِنَّهُ لَمْ يَكْذِبْ وَلَكِنْ نَسِيَ أَوْ أَخْطَأَ إِنَّمَا مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى يَهُودِيَّةٍ يُبْكَى عَلَيْهَا فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُمْ لَيَبْكُونَ عَلَيْهَا وَإِنَّهَا لَتُعَذَّبُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Unga Abdulloh ibn Umar: «Marhum, tiriklar uning uchun yigʻlagani sababli azoblanadi», deganligi zikr qilinganida, Oisha: «Alloh Abu Abdurrahmonni magʻfirat qilsin. Darhaqiqat, u yolgʻon aytgani yoʻq, lekin u unutgan yoki xato qilgan. Rasululloh ﷺ ustida yigʻlanayotgan bir yahudiy ayolining yonidan oʻtdilar-da: ‹Ular uning ustida yigʻlamoqdalar, holbuki u azoblanmoqda›, dedilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Унга Абдуллоҳ ибн Умар: «Марҳум, тириклар унинг учун йиғлагани сабабли азобланади», деганлиги зикр қилинганида, Оиша: «Аллоҳ Абу Абдурраҳмонни мағфират қилсин. Дарҳақиқат, у ёлғон айтгани йўқ, лекин у унутган ёки хато қилган. Расулуллоҳ ﷺ устида йиғланаётган бир яҳудий аёлининг ёнидан ўтдилар-да: ‹Улар унинг устида йиғламоқдалар, ҳолбуки у азобланмоқда›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ قَصَّهُ لَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، يَقُولُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Oisha aytdi: Rasululloh ﷺ faqatgina: «Aziz va jalil boʻlgan Alloh kofirning azobini ahli uning uchun qilgan baʼzi yigʻisi sababli ziyoda qiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Оиша айтди: Расулуллоҳ ﷺ фақатгина: «Азиз ва жалил бўлган Аллоҳ кофирнинг азобини аҳли унинг учун қилган баъзи йиғиси сабабли зиёда қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مَنْصُورٍ الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْوَرْدِ، سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، يَقُولُ لَمَّا هَلَكَتْ أُمُّ أَبَانَ حَضَرْتُ مَعَ النَّاسِ فَجَلَسْتُ بَيْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ فَبَكَيْنَ النِّسَاءُ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ أَلاَ تَنْهَى هَؤُلاَءِ عَنِ الْبُكَاءِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَدْ كَانَ عُمَرُ يَقُولُ بَعْضَ ذَلِكَ خَرَجْتُ مَعَ عُمَرَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ رَأَى رَكْبًا تَحْتَ شَجَرَةٍ فَقَالَ انْظُرْ مَنِ الرَّكْبُ فَذَهَبْتُ فَإِذَا صُهَيْبٌ وَأَهْلُهُ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَذَا صُهَيْبٌ وَأَهْلُهُ ‏.‏ فَقَالَ عَلَىَّ بِصُهَيْبٍ ‏.‏ فَلَمَّا دَخَلْنَا الْمَدِينَةَ أُصِيبَ عُمَرُ فَجَلَسَ صُهَيْبٌ يَبْكِي عِنْدَهُ يَقُولُ وَاأُخَيَّاهُ وَاأُخَيَّاهُ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ يَا صُهَيْبُ لاَ تَبْكِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ فَقَالَتْ أَمَا وَاللَّهِ مَا تُحَدِّثُونَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ كَاذِبَيْنِ مُكَذَّبَيْنِ وَلَكِنَّ السَّمْعَ يُخْطِئُ وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْقُرْآنِ لَمَا يَشْفِيكُمْ ‏{‏ أَلاَّ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى ‏}‏ وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ لَيَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ummu Abon vafot etganida, men odamlar bilan hozir boʻldim va Abdulloh ibn Umar bilan Ibn Abbosning oʻrtasida oʻtirdim. Ayollar yigʻlashdi. Ibn Umar: «Nega bularni yigʻlashdan qaytarmaysanmi? Chunki men Rasululloh ﷺ: ‹Marhum, ahli uning uchun qilgan baʼzi yigʻisi sababli azoblanadi›, deb aytganlarini eshitdim», dedi. Ibn Abbos esa: «Umar ham buning baʼzisini aytardi. Men Umar bilan chiqqan edim, Baydoga yetganimizda u bir daraxt ostida bir karvonni koʻrdi-da: ‹Bu kimning karvoni ekan, qarab kel›, dedi. Men bordim, u Suhayb va uning ahli ekan. Qaytib kelib: ‹Ey amirul-moʻminin, bu Suhayb va uning ahli›, dedim. U: ‹Suhaybni oldimga chaqir›, dedi. Madinaga kirganimizda Umar ‹jarohat bilan› urildi. Suhayb uning yonida oʻtirib: ‹Voh, birodarim! Voh, birodarim!› deya yigʻlay boshladi. Umar: ‹Ey Suhayb, yigʻlama, chunki men Rasululloh ﷺ: «Marhum, ahli uning uchun qilgan baʼzi yigʻisi sababli azoblanadi«, deb aytganlarini eshitganman›, dedi», dedi. Ibn Abbos aytdi: Men buni Oishaga zikr qildim. U: «Yoʻq, vallohi, siz bu hadisni yolgʻonchi yoxud yolgʻonga chiqarilgan kishilardan rivoyat qilayotganingiz yoʻq, lekin eshitishda xato boʻladi. Sizlarga Qurʼonda shifo beradigan narsa bordir: {Hech bir gunohkor jon boshqasining gunohini koʻtarmas}. Lekin Rasululloh ﷺ: ‹Alloh kofirning azobini ahli uning uchun yigʻlagani sababli ziyoda qiladi›, dedilar», dedi. (Anʼom 164)Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умму Абон вафот этганида, мен одамлар билан ҳозир бўлдим ва Абдуллоҳ ибн Умар билан Ибн Аббоснинг ўртасида ўтирдим. Аёллар йиғлашди. Ибн Умар: «Нега буларни йиғлашдан қайтармайсанми? Чунки мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Марҳум, аҳли унинг учун қилган баъзи йиғиси сабабли азобланади›, деб айтганларини эшитдим», деди. Ибн Аббос эса: «Умар ҳам бунинг баъзисини айтарди. Мен Умар билан чиққан эдим, Байдога етганимизда у бир дарахт остида бир карвонни кўрди-да: ‹Бу кимнинг карвони экан, қараб кел›, деди. Мен бордим, у Суҳайб ва унинг аҳли экан. Қайтиб келиб: ‹Эй амирул-мўминин, бу Суҳайб ва унинг аҳли›, дедим. У: ‹Суҳайбни олдимга чақир›, деди. Мадинага кирганимизда Умар ‹жароҳат билан› урилди. Суҳайб унинг ёнида ўтириб: ‹Воҳ, биродарим! Воҳ, биродарим!› дея йиғлай бошлади. Умар: ‹Эй Суҳайб, йиғлама, чунки мен Расулуллоҳ ﷺ: «Марҳум, аҳли унинг учун қилган баъзи йиғиси сабабли азобланади«, деб айтганларини эшитганман›, деди», деди. Ибн Аббос айтди: Мен буни Оишага зикр қилдим. У: «Йўқ, валлоҳи, сиз бу ҳадисни ёлғончи ёхуд ёлғонга чиқарилган кишилардан ривоят қилаётганингиз йўқ, лекин эшитишда хато бўлади. Сизларга Қуръонда шифо берадиган нарса бордир: {Ҳеч бир гуноҳкор жон бошқасининг гуноҳини кўтармас}. Лекин Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳ кофирнинг азобини аҳли унинг учун йиғлагани сабабли зиёда қилади›, дедилар», деди. (Анъом 164)

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - هُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، أَنَّ سَلَمَةَ بْنَ الأَزْرَقِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ مَاتَ مَيِّتٌ مِنْ آلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاجْتَمَعَ النِّسَاءُ يَبْكِينَ عَلَيْهِ فَقَامَ عُمَرُ يَنْهَاهُنَّ وَيَطْرُدُهُنَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعْهُنَّ يَا عُمَرُ فَإِنَّ الْعَيْنَ دَامِعَةٌ وَالْقَلْبَ مُصَابٌ وَالْعَهْدَ قَرِيبٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oilalaridan bir kishi vafot etdi, ayollar yigʻilib, uning uchun yigʻlashdi. Umar oʻrnidan turib, ularni qaytara boshladi va haydadi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ularni qoʻyib ber, ey Umar, chunki koʻz yosh toʻkadi, qalb qaygʻuga botadi, ayriliq ham yaqin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оилаларидан бир киши вафот этди, аёллар йиғилиб, унинг учун йиғлашди. Умар ўрнидан туриб, уларни қайтара бошлади ва ҳайдади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уларни қўйиб бер, эй Умар, чунки кўз ёш тўкади, қалб қайғуга ботади, айрилиқ ҳам яқин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى، عَنِ الأَعْمَشِ، ح أَنْبَأَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيْسَ مِنَّا مَنْ ضَرَبَ الْخُدُودَ وَشَقَّ الْجُيُوبَ وَدَعَا بِدُعَاءِ الْجَاهِلِيَّةِ ‏"‏ ‏.‏ وَاللَّفْظُ لِعَلِيٍّ وَقَالَ الْحَسَنُ ‏"‏ بِدَعْوَى ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yuzlarga uradigan, yoqalarni yirtadigan va johiliyat chaqirigʻi bilan chaqiradigan kimsa bizdan emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Юзларга урадиган, ёқаларни йиртадиган ва жоҳилият чақириғи билан чақирадиган кимса биздан эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ خَالِدٍ الأَحْدَبِ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ، قَالَ أُغْمِيَ عَلَى أَبِي مُوسَى فَبَكَوْا عَلَيْهِ فَقَالَ أَبْرَأُ إِلَيْكُمْ كَمَا بَرِئَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْسَ مِنَّا مَنْ حَلَقَ وَلاَ خَرَقَ وَلاَ سَلَقَ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U hushdan ketdi, atrofidagilar unga yigʻlashdi. Soʻng hushiga kelib dedi: «Rasululloh ﷺ bizdan voz kechgan narsadan men ham sizlardan voz kecharman. Motamda sochini oladigan, kiyimini yirtadigan va ovozini koʻtarib faryod qiladigan kimsa bizdan emas».Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ҳушдан кетди, атрофидагилар унга йиғлашди. Сўнг ҳушига келиб деди: «Расулуллоҳ ﷺ биздан воз кечган нарсадан мен ҳам сизлардан воз кечарман. Мотамда сочини оладиган, кийимини йиртадиган ва овозини кўтариб фарёд қиладиган кимса биздан эмас».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي زُبَيْدٌ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَيْسَ مِنَّا مَنْ ضَرَبَ الْخُدُودَ وَشَقَّ الْجُيُوبَ وَدَعَا بِدَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yuzlarga uradigan, yoqalarni yirtadigan va johiliyat chaqirigʻi bilan chaqiradigan kimsa bizdan emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Юзларга урадиган, ёқаларни йиртадиган ва жоҳилият чақириғи билан чақирадиган кимса биздан эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْفٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عُمَيْسٍ، عَنْ أَبِي صَخْرَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، وَأَبِي، بُرْدَةَ قَالاَ لَمَّا ثَقُلَ أَبُو مُوسَى أَقْبَلَتِ امْرَأَتُهُ تَصِيحُ - قَالاَ - فَأَفَاقَ فَقَالَ أَلَمْ أُخْبِرْكِ أَنِّي بَرِيءٌ مِمَّنْ بَرِئَ مِنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالاَ وَكَانَ يُحَدِّثُهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَنَا بَرِيءٌ مِمَّنْ حَلَقَ وَخَرَقَ وَسَلَقَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U ogʻirlashib qolganda ayoli faryod qilib kela boshladi. Shunda u hushiga kelib dedi: «Rasululloh ﷺ voz kechgan kimsadan men ham voz kechishimni senga aytmaganmidim?» U ayoliga Rasululloh ﷺ: «Motamda sochini oladigan, kiyimini yirtadigan va ovozini koʻtarib faryod qiladigan kimsadan men voz kechaman», deb aytganlarini soʻzlab berardi.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У оғирлашиб қолганда аёли фарёд қилиб кела бошлади. Шунда у ҳушига келиб деди: «Расулуллоҳ ﷺ воз кечган кимсадан мен ҳам воз кечишимни сенга айтмаганмидим?» У аёлига Расулуллоҳ ﷺ: «Мотамда сочини оладиган, кийимини йиртадиган ва овозини кўтариб фарёд қиладиган кимсадан мен воз кечаман», деб айтганларини сўзлаб берарди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زُبَيْدٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَيْسَ مِنَّا مَنْ ضَرَبَ الْخُدُودَ وَشَقَّ الْجُيُوبَ وَدَعَا بِدَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yuzlarga uradigan, yoqalarni yirtadigan va johiliyat chaqirigʻi bilan chaqiradigan kimsa bizdan emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Юзларга урадиган, ёқаларни йиртадиган ва жоҳилият чақириғи билан чақирадиган кимса биздан эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّهُ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَبَكَتْ أُمُّ وَلَدٍ لَهُ فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ لَهَا أَمَا بَلَغَكِ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْنَاهَا فَقَالَتْ قَالَ ‏"‏ لَيْسَ مِنَّا مَنْ سَلَقَ وَحَلَقَ وَخَرَقَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U hushdan ketdi va uning bir umm valadi yigʻladi. U hushiga kelganda unga: «Rasululloh ﷺ nima deganlari senga yetmaganmidi?» dedi. Soʻng biz undan soʻradik, u ayol dedi: «U zot: ‹Ovozini koʻtarib faryod qiladigan, sochini oladigan va kiyimini yiradigan kimsa bizdan emas›, dedilar».Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ҳушдан кетди ва унинг бир умм валади йиғлади. У ҳушига келганда унга: «Расулуллоҳ ﷺ нима деганлари сенга етмаганмиди?» деди. Сўнг биз ундан сўрадик, у аёл деди: «У зот: ‹Овозини кўтариб фарёд қиладиган, сочини оладиган ва кийимини йирадиган кимса биздан эмас›, дедилар».

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ أُمِّ عَبْدِ اللَّهِ، امْرَأَةِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيْسَ مِنَّا مَنْ حَلَقَ وَسَلَقَ وَخَرَقَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sochini oladigan, ovozini koʻtarib faryod qiladigan va kiyimini yiradigan kimsa bizdan emas», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сочини оладиган, овозини кўтариб фарёд қиладиган ва кийимини йирадиган кимса биздан эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادٌ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ سَهْمِ بْنِ مِنْجَابٍ، عَنِ الْقَرْثَعِ، قَالَ لَمَّا ثَقُلَ أَبُو مُوسَى صَاحَتِ امْرَأَتُهُ فَقَالَ أَمَا عَلِمْتِ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ بَلَى ‏.‏ ثُمَّ سَكَتَتْ فَقِيلَ لَهَا بَعْدَ ذَلِكَ أَىُّ شَىْءٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَعَنَ مَنْ حَلَقَ أَوْ سَلَقَ أَوْ خَرَقَ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U ogʻirlashib qolganda ayoli faryod qildi. Shunda u: «Rasululloh ﷺ nima deganlarini bilmaysanmi?» dedi. Ayol: «Bilaman», dedi-da, jim boʻldi. Keyin unga: «Rasululloh ﷺ nima degan edilar?» deb soʻralganda, u dedi: «Rasululloh ﷺ sochini oladigan yoki ovozini koʻtarib faryod qiladigan yoki kiyimini yiradigan kimsani laʼnatladilar».Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У оғирлашиб қолганда аёли фарёд қилди. Шунда у: «Расулуллоҳ ﷺ нима деганларини билмайсанми?» деди. Аёл: «Биламан», деди-да, жим бўлди. Кейин унга: «Расулуллоҳ ﷺ нима деган эдилар?» деб сўралганда, у деди: «Расулуллоҳ ﷺ сочини оладиган ёки овозини кўтариб фарёд қиладиган ёки кийимини йирадиган кимсани лаънатладилар».

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ أَرْسَلَتْ بِنْتُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِ أَنَّ ابْنًا لِي قُبِضَ فَأْتِنَا ‏.‏ فَأَرْسَلَ يَقْرَأُ السَّلاَمَ وَيَقُولُ ‏"‏ إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ وَلَهُ مَا أَعْطَى وَكُلُّ شَىْءٍ عِنْدَ اللَّهِ بِأَجَلٍ مُسَمًّى فَلْتَصْبِرْ وَلْتَحْتَسِبْ ‏"‏ ‏.‏ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ تُقْسِمُ عَلَيْهِ لَيَأْتِيَنَّهَا فَقَامَ وَمَعَهُ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَرِجَالٌ فَرُفِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّبِيُّ وَنَفْسُهُ تَقَعْقَعُ فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هَذَا قَالَ ‏"‏ هَذَا رَحْمَةٌ يَجْعَلُهَا اللَّهُ فِي قُلُوبِ عِبَادِهِ وَإِنَّمَا يَرْحَمُ اللَّهُ مِنْ عِبَادِهِ الرُّحَمَاءَ ‏"‏ ‏.‏

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning qizlari u zotga: «Bir oʻgʻlim jon berayapti, oldimizga keling», deb odam yubordi. U zot salom yoʻllab: «Olgani ham, bergani ham Allohnikidir. Har bir narsaning Alloh huzurida belgilangan ajali bordir. Bas, u sabr qilsin va savobini Allohdan umid qilsin», deb yubordilar. Shunda qizlari qasam ichib, albatta kelishlarini soʻrab, yana odam yubordi. U zot oʻrinlaridan turdilar, ular bilan birga Saʼd ibn Uboda, Muoz ibn Jabal, Ubay ibn Kaʼb, Zayd ibn Sobit va boshqa kishilar bor edi. Bola Rasululloh ﷺga koʻtarib berildi, joni uzilay deb turgan, koʻzlaridan yosh oqar edi. Saʼd: «Ey Rasululloh, bu nima?» dedi. U zot: «Bu Alloh bandalarining qalblariga solgan rahmatdir. Alloh bandalaridan faqat rahmdillarigagina rahm qiladi», dedilar.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг қизлари у зотга: «Бир ўғлим жон бераяпти, олдимизга келинг», деб одам юборди. У зот салом йўллаб: «Олгани ҳам, бергани ҳам Аллоҳникидир. Ҳар бир нарсанинг Аллоҳ ҳузурида белгиланган ажали бордир. Бас, у сабр қилсин ва савобини Аллоҳдан умид қилсин», деб юбордилар. Шунда қизлари қасам ичиб, албатта келишларини сўраб, яна одам юборди. У зот ўринларидан турдилар, улар билан бирга Саъд ибн Убода, Муоз ибн Жабал, Убай ибн Каъб, Зайд ибн Собит ва бошқа кишилар бор эди. Бола Расулуллоҳ ﷺга кўтариб берилди, жони узилай деб турган, кўзларидан ёш оқар эди. Саъд: «Эй Расулуллоҳ, бу нима?» деди. У зот: «Бу Аллоҳ бандаларининг қалбларига солган раҳматдир. Аллоҳ бандаларидан фақат раҳмдилларигагина раҳм қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ ثَابِتٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الصَّبْرُ عِنْدَ الصَّدْمَةِ الأُولَى ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Chin sabr musibat kelgan ilk daqiqada boʻladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Чин сабр мусибат келган илк дақиқада бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِيَاسٍ، - وَهُوَ مُعَاوِيَةُ بْنُ قُرَّةَ - عَنْ أَبِيهِ، رضى الله عنه أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ ابْنٌ لَهُ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ أَتُحِبُّهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَحَبَّكَ اللَّهُ كَمَا أُحِبُّهُ ‏.‏ فَمَاتَ فَفَقَدَهُ فَسَأَلَ عَنْهُ فَقَالَ ‏"‏ مَا يَسُرُّكَ أَنْ لاَ تَأْتِيَ بَابًا مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ إِلاَّ وَجَدْتَهُ عِنْدَهُ يَسْعَى يَفْتَحُ لَكَ ‏"‏ ‏.‏

Qurra ibn Iyos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺning huzuriga bir oʻgʻli bilan keldi. U zot unga: «Buni yaxshi koʻrasanmi?» dedilar. U: «Men uni yaxshi koʻrganimdek, Alloh sizni yaxshi koʻrsin», dedi. Soʻng u bola vafot etdi. U zot uni koʻrmay qolib, u haqda soʻradilar. Shunda: «Jannat eshiklaridan qaysi biriga borsang, uni oʻsha yerda seni kutib, senga ochish uchun shoshilib turgan holda topishing seni xursand qilmaydimi?» dedilar.Қурра ибн Иёс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурига бир ўғли билан келди. У зот унга: «Буни яхши кўрасанми?» дедилар. У: «Мен уни яхши кўрганимдек, Аллоҳ сизни яхши кўрсин», деди. Сўнг у бола вафот этди. У зот уни кўрмай қолиб, у ҳақда сўрадилар. Шунда: «Жаннат эшикларидан қайси бирига борсанг, уни ўша ерда сени кутиб, сенга очиш учун шошилиб турган ҳолда топишинг сени хурсанд қилмайдими?» дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا عُمَرُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ شُعَيْبٍ، كَتَبَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ يُعَزِّيهِ بِابْنٍ لَهُ هَلَكَ وَذَكَرَ فِي كِتَابِهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ يُحَدِّثُ عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَرْضَى لِعَبْدِهِ الْمُؤْمِنِ إِذَا ذَهَبَ بِصَفِيِّهِ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ فَصَبَرَ وَاحْتَسَبَ وَقَالَ مَا أُمِرَ بِهِ بِثَوَابٍ دُونَ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh Oʻzining moʻmin bandasidan yer ahli orasidan bir suyuklisini olib qoʻyganida, u sabr qilib, savobini Allohdan umid qilsa va oʻziga buyurilgan narsani aytsa, unga jannatdan boshqa mukofotni ravo koʻrmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ Ўзининг мўмин бандасидан ер аҳли орасидан бир суюклисини олиб қўйганида, у сабр қилиб, савобини Аллоҳдан умид қилса ва ўзига буюрилган нарсани айтса, унга жаннатдан бошқа мукофотни раво кўрмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي عَمْرٌو، قَالَ حَدَّثَنِي بُكَيْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنِ احْتَسَبَ ثَلاَثَةً مِنْ صُلْبِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَتِ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ أَوِ اثْنَانِ قَالَ ‏"‏ أَوِ اثْنَانِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتِ الْمَرْأَةُ يَا لَيْتَنِي قُلْتُ وَاحِدًا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻz pushtidan boʻlgan uch farzandining savobini Allohdan umid qilsa, jannatga kiradi», dedilar. Shunda bir ayol turib: «Yoki ikkitasi?» dedi. U zot: «Yoki ikkitasi», dedilar. Ayol: «Qaniydi, bittasi desam boʻlardi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўз пуштидан бўлган уч фарзандининг савобини Аллоҳдан умид қилса, жаннатга киради», дедилар. Шунда бир аёл туриб: «Ёки иккитаси?» деди. У зот: «Ёки иккитаси», дедилар. Аёл: «Қанийди, биттаси десам бўларди», деди.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُتَوَفَّى لَهُ ثَلاَثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلاَّ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmonning balogʻatga yetmagan uch farzandi vafot etsa, Alloh ularga boʻlgan rahmatining fazli ila uni jannatga kiritadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмоннинг балоғатга етмаган уч фарзанди вафот этса, Аллоҳ уларга бўлган раҳматининг фазли ила уни жаннатга киритади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ صَعْصَعَةَ بْنِ مُعَاوِيَةَ، قَالَ لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّ قُلْتُ حَدِّثْنِي ‏.‏ قَالَ نَعَمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَمُوتُ بَيْنَهُمَا ثَلاَثَةُ أَوْلاَدٍ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلاَّ غَفَرَ اللَّهُ لَهُمَا بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi ikki musulmonning oralaridan balogʻatga yetmagan uch farzand vafot etsa, Alloh ularga oʻsha bolalarga boʻlgan rahmatining fazli sababli magʻfirat qiladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси икки мусулмоннинг ораларидан балоғатга етмаган уч фарзанд вафот этса, Аллоҳ уларга ўша болаларга бўлган раҳматининг фазли сабабли мағфират қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَمُوتُ لأَحَدٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ثَلاَثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ فَتَمَسَّهُ النَّارُ إِلاَّ تَحِلَّةَ الْقَسَمِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonlardan biror kishining uch farzandi vafot etsa, qasamning oʻrni boʻlgan miqdordan boshqa unga doʻzax tegmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонлардан бирор кишининг уч фарзанди вафот этса, қасамнинг ўрни бўлган миқдордан бошқа унга дўзах тегмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ ابْنِ عُلَيَّةَ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، - وَهُوَ الأَزْرَقُ - عَنْ عَوْفٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَمُوتُ بَيْنَهُمَا ثَلاَثَةُ أَوْلاَدٍ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلاَّ أَدْخَلَهُمَا اللَّهُ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمُ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يُقَالُ لَهُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَيَقُولُونَ حَتَّى يَدْخُلَ آبَاؤُنَا فَيُقَالُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ أَنْتُمْ وَآبَاؤُكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qaysi ikki musulmonning oralaridan balogʻatga yetmagan uch farzand vafot etsa, Alloh ularni oʻsha bolalarga boʻlgan rahmatining fazli sababli jannatga kiritadi», dedilar. Va: «Ularga: ‹Jannatga kiringlar!› deyiladi. Ular: ‹Otalarimiz kirmaguncha kirmaymiz›, deyishadi. Shunda: ‹Oʻzlaringiz ham, otalaringiz ham jannatga kiringlar!› deyiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қайси икки мусулмоннинг ораларидан балоғатга етмаган уч фарзанд вафот этса, Аллоҳ уларни ўша болаларга бўлган раҳматининг фазли сабабли жаннатга киритади», дедилар. Ва: «Уларга: ‹Жаннатга киринглар!› дейилади. Улар: ‹Оталаримиз кирмагунча кирмаймиз›, дейишади. Шунда: ‹Ўзларингиз ҳам, оталарингиз ҳам жаннатга киринглар!› дейилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، قَالَ حَدَّثَنِي طَلْقُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، قَالَ حَدَّثَنِي جَدِّي، طَلْقُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِابْنٍ لَهَا يَشْتَكِي فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخَافُ عَلَيْهِ وَقَدْ قَدَّمْتُ ثَلاَثَةً ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقَدِ احْتَظَرْتِ بِحِظَارٍ شَدِيدٍ مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol kasal boʻlgan oʻgʻli bilan Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi va: «Ey Allohning Rasuli, men undan qoʻrqyapman, holbuki men uch farzandimni oldinroq yoʻqotganman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sen doʻzaxdan mustahkam bir toʻsiq bilan toʻsilibsan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл касал бўлган ўғли билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ундан қўрқяпман, ҳолбуки мен уч фарзандимни олдинроқ йўқотганман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сен дўзахдан мустаҳкам бир тўсиқ билан тўсилибсан», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَعَى زَيْدًا وَجَعْفَرًا قَبْلَ أَنْ يَجِيءَ خَبَرُهُمْ فَنَعَاهُمْ وَعَيْنَاهُ تَذْرِفَانِ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zayd va Jaʼfarning oʻlimini ular haqidagi xabar kelishidan oldin eʼlon qildilar. Ularning vafotini eʼlon qilar ekanlar, koʻzlaridan yosh oqib turardi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зайд ва Жаъфарнинг ўлимини улар ҳақидаги хабар келишидан олдин эълон қилдилар. Уларнинг вафотини эълон қилар эканлар, кўзларидан ёш оқиб турарди.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، وَابْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَعَى لَهُمُ النَّجَاشِيَّ صَاحِبَ الْحَبَشَةِ الْيَوْمَ الَّذِي مَاتَ فِيهِ وَقَالَ ‏"‏ اسْتَغْفِرُوا لأَخِيكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Habashiston hukmdori Najoshiyning vafotini u vafot etgan kuni ularga eʼlon qildilar va: «Birodaringiz uchun magʻfirat soʻranglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳабашистон ҳукмдори Нажошийнинг вафотини у вафот этган куни уларга эълон қилдилар ва: «Биродарингиз учун мағфират сўранглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، هُوَ ابْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَعِيدٌ حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ سَيْفٍ الْمَعَافِرِيُّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ نَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ بَصُرَ بِامْرَأَةٍ لاَ تَظُنُّ أَنَّهُ عَرَفَهَا فَلَمَّا تَوَسَّطَ الطَّرِيقَ وَقَفَ حَتَّى انْتَهَتْ إِلَيْهِ فَإِذَا فَاطِمَةُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا ‏"‏ مَا أَخْرَجَكِ مِنْ بَيْتِكِ يَا فَاطِمَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ أَتَيْتُ أَهْلَ هَذَا الْمَيِّتِ فَتَرَحَّمْتُ إِلَيْهِمْ وَعَزَّيْتُهُمْ بِمَيِّتِهِمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لَعَلَّكِ بَلَغْتِ مَعَهُمُ الْكُدَى ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ مَعَاذَ اللَّهِ أَنْ أَكُونَ بَلَغْتُهَا وَقَدْ سَمِعْتُكَ تَذْكُرُ فِي ذَلِكَ مَا تَذْكُرُ ‏.‏ فَقَالَ لَهَا ‏"‏ لَوْ بَلَغْتِهَا مَعَهُمْ مَا رَأَيْتِ الْجَنَّةَ حَتَّى يَرَاهَا جَدُّ أَبِيكِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ رَبِيعَةُ ضَعِيفٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan yoʻlda ketayotgan edik, u zot bir ayolga koʻzlari tushdi va uni tanigan deb oʻylamas edik. U zot yoʻlning oʻrtasiga yetganlarida toʻxtadilar, hatto ayol u zotning oldilariga yetib keldi. Qarasa, u Rasululloh ﷺning qizlari Fotima ekan. U zot unga: «Ey Fotima, seni uyingdan nima chiqardi?» dedilar. U: «Men ushbu marhumning ahliga kelib, ular uchun rahmat soʻradim va oʻlgan kishilari uchun ularga taʼziya bildirdim», dedi. U zot: «Balki ular bilan qabristongacha borgandirsan?» dedilar. U: «Alloh saqlasin, u yergacha borishimdan! Men sizning bu haqda aytadigan narsalaringizni aytganingizni eshitganman», dedi. Shunda u zot unga: «Agar ular bilan u yergacha borganingda, otangning bobosi jannatni koʻrmaguncha sen uni koʻrmagan boʻlar eding», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан йўлда кетаётган эдик, у зот бир аёлга кўзлари тушди ва уни таниган деб ўйламас эдик. У зот йўлнинг ўртасига етганларида тўхтадилар, ҳатто аёл у зотнинг олдиларига етиб келди. Қараса, у Расулуллоҳ ﷺнинг қизлари Фотима экан. У зот унга: «Эй Фотима, сени уйингдан нима чиқарди?» дедилар. У: «Мен ушбу марҳумнинг аҳлига келиб, улар учун раҳмат сўрадим ва ўлган кишилари учун уларга таъзия билдирдим», деди. У зот: «Балки улар билан қабристонгача боргандирсан?» дедилар. У: «Аллоҳ сақласин, у ергача боришимдан! Мен сизнинг бу ҳақда айтадиган нарсаларингизни айтганингизни эшитганман», деди. Шунда у зот унга: «Агар улар билан у ергача борганингда, отангнинг бобоси жаннатни кўрмагунча сен уни кўрмаган бўлар эдинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، أَنَّ أُمَّ عَطِيَّةَ الأَنْصَارِيَّةَ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَتِ ابْنَتُهُ فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكِ إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكِ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَعْطَانَا حَقْوَهُ وَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏

Umm Atiyya al-Ansoriya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qizlari vafot etganida huzurimizga kirdilar va: «Uni suv va sidr bilan uch marta, yoki besh marta, agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq yuvinglar, oxirgi marta kofur yoki bir oz kofur qoʻshinglar. Tugatgach, menga xabar beringlar», dedilar. Biz tugatganimizda, u zotga xabar berdik. Shunda u zot bizga izorlarini berdilar va: «Uni shunga oʻranglar», dedilar.Умм Атийя ал-Ансория (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қизлари вафот этганида ҳузуримизга кирдилар ва: «Уни сув ва сидр билан уч марта, ёки беш марта, агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ ювинглар, охирги марта кофур ёки бир оз кофур қўшинглар. Тугатгач, менга хабар беринглар», дедилар. Биз тугатганимизда, у зотга хабар бердик. Шунда у зот бизга изорларини бердилар ва: «Уни шунга ўранглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْحَسَنِ، مَوْلَى أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ عَنْ أُمِّ قَيْسٍ، قَالَتْ تُوُفِّيَ ابْنِي فَجَزِعْتُ عَلَيْهِ فَقُلْتُ لِلَّذِي يَغْسِلُهُ لاَ تَغْسِلِ ابْنِي بِالْمَاءِ الْبَارِدِ فَتَقْتُلَهُ ‏.‏ فَانْطَلَقَ عُكَّاشَةُ بْنُ مِحْصَنٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهَا فَتَبَسَّمَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَا قَالَتْ طَالَ عُمْرُهَا ‏"‏ ‏.‏ فَلاَ نَعْلَمُ امْرَأَةً عُمِرَتْ مَا عُمِرَتْ ‏.‏

Umm Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Oʻgʻlim vafot etdi va men uning ustida qattiq qaygʻurdim. Uni yuvayotgan kishiga: «Oʻgʻlimni sovuq suv bilan yuvib, oʻldirib qoʻymagin», dedim. Shunda Ukkosha ibn Mihsan Rasululloh ﷺ huzurlariga borib, uning aytgan gapini u zotga xabar qildi. U zot tabassum qilib, soʻng: «U nima dedi? Umri uzoq boʻlsin!» dedilar. Biz undan uzoqroq umr koʻrgan ayolni bilmaymiz.Умм Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ўғлим вафот этди ва мен унинг устида қаттиқ қайғурдим. Уни юваётган кишига: «Ўғлимни совуқ сув билан ювиб, ўлдириб қўймагин», дедим. Шунда Уккоша ибн Миҳсан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бориб, унинг айтган гапини у зотга хабар қилди. У зот табассум қилиб, сўнг: «У нима деди? Умри узоқ бўлсин!» дедилар. Биз ундан узоқроқ умр кўрган аёлни билмаймиз.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَيُّوبُ سَمِعْتُ حَفْصَةَ، تَقُولُ حَدَّثَتْنَا أُمُّ عَطِيَّةَ، أَنَّهُنَّ جَعَلْنَ رَأْسَ ابْنَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَةَ قُرُونٍ ‏.‏ قُلْتُ نَقَضْنَهُ وَجَعَلْنَهُ ثَلاَثَةَ قُرُونٍ قَالَتْ نَعَمْ ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ular Nabiy ﷺning qizlarining sochini uch oʻrimga oʻrishgan. «Ular sochini yechib, soʻng uch oʻrim qilishganmi?» deb soʻralganda, u: «Ha», dedi.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Улар Набий ﷺнинг қизларининг сочини уч ўримга ўришган. «Улар сочини ечиб, сўнг уч ўрим қилишганми?» деб сўралганда, у: «Ҳа», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ حَفْصَةَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي غُسْلِ ابْنَتِهِ ‏"‏ ابْدَأْنَ بِمَيَامِنِهَا وَمَوَاضِعِ الْوُضُوءِ مِنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qizlarini yuvish haqida: «Uning oʻng tomonlaridan va tahorat aʼzolaridan boshlanglar», dedilar.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қизларини ювиш ҳақида: «Унинг ўнг томонларидан ва таҳорат аъзоларидан бошланглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَتْنَا حَفْصَةُ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ مَاتَتْ إِحْدَى بَنَاتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ إِلَيْنَا فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاغْسِلْنَهَا وَتْرًا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكِ وَاجْعَلْنَ فِي الآخِرَةِ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَلْقَى إِلَيْنَا حَقْوَهُ وَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏ وَمَشَطْنَاهَا ثَلاَثَةَ قُرُونٍ وَأَلْقَيْنَاهَا مِنْ خَلْفِهَا ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning qizlaridan biri vafot etdi. U zot bizga odam yuborib: «Uni suv va sidr bilan yuvinglar, toq marta — uch, yoki besh, yoki yetti marta, agar zarur deb bilsangiz yuvinglar, oxirgi marta bir oz kofur qoʻshinglar. Tugatgach, menga xabar beringlar», dedilar. Biz tugatganimizda, u zotga xabar berdik. U zot bizga izorlarini tashladilar va: «Uni shunga oʻranglar», dedilar. Biz sochini uch oʻrim qilib, uni ortiga tashladik.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг қизларидан бири вафот этди. У зот бизга одам юбориб: «Уни сув ва сидр билан ювинглар, тоқ марта — уч, ёки беш, ёки етти марта, агар зарур деб билсангиз ювинглар, охирги марта бир оз кофур қўшинглар. Тугатгач, менга хабар беринглар», дедилар. Биз тугатганимизда, у зотга хабар бердик. У зот бизга изорларини ташладилар ва: «Уни шунга ўранглар», дедилар. Биз сочини уч ўрим қилиб, уни ортига ташладик.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، عَنْ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ نَغْسِلُ ابْنَتَهُ فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكِ إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكِ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَلْقَى إِلَيْنَا حَقْوَهُ وَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz qizlarini yuvayotganimizda Rasululloh ﷺ huzurimizga kirdilar va: «Uni suv va sidr bilan uch marta, yoki besh marta, agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq yuvinglar, oxirgi marta kofur yoki bir oz kofur qoʻshinglar. Tugatgach, menga xabar beringlar», dedilar. Biz tugatganimizda, u zotga xabar berdik. U zot bizga izorlarini tashladilar va: «Uni shunga oʻranglar», dedilar.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз қизларини юваётганимизда Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримизга кирдилар ва: «Уни сув ва сидр билан уч марта, ёки беш марта, агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ ювинглар, охирги марта кофур ёки бир оз кофур қўшинглар. Тугатгач, менга хабар беринглар», дедилар. Биз тугатганимизда, у зотга хабар бердик. У зот бизга изорларини ташладилар ва: «Уни шунга ўранглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ تُوُفِّيَتْ إِحْدَى بَنَاتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ إِلَيْنَا فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكِ إِنْ رَأَيْتُنَّ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَلْقَى إِلَيْنَا حَقْوَهُ وَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning qizlaridan biri vafot etdi. U zot bizga odam yuborib: «Uni suv va sidr bilan uch marta, yoki besh marta, agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq yuvinglar, oxirgi marta kofur yoki bir oz kofur qoʻshinglar. Tugatgach, menga xabar beringlar», dedilar. Biz tugatganimizda, u zotga xabar berdik. U zot bizga izorlarini tashladilar va: «Uni shunga oʻranglar», dedilar.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг қизларидан бири вафот этди. У зот бизга одам юбориб: «Уни сув ва сидр билан уч марта, ёки беш марта, агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ ювинглар, охирги марта кофур ёки бир оз кофур қўшинглар. Тугатгач, менга хабар беринглар», дедилар. Биз тугатганимизда, у зотга хабар бердик. У зот бизга изорларини ташладилар ва: «Уни шунга ўранглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حَفْصَةَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، نَحْوَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكِ إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكِ ‏"‏ ‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi, faqat u zot: «Uch marta yoki besh marta yoki yetti marta yoki agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq yuvinglar», dedilar.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан шунга ўхшаш ривоят қилинади, фақат у зот: «Уч марта ёки беш марта ёки етти марта ёки агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ ювинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ بَعْضِ، إِخْوَتِهِ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ تُوُفِّيَتِ ابْنَةٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَنَا بِغَسْلِهَا فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكِ إِنْ رَأَيْتُنَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ قُلْتُ وِتْرًا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَاجْعَلْنَ فِي الآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَعْطَانَا حَقْوَهُ وَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning bir qizlari vafot etdi. U zot bizga uni yuvishni buyurib: «Uni uch marta yoki besh marta yoki yetti marta yoki agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq yuvinglar», dedilar. Men: «Toq martami?» dedim. U zot: «Ha, oxirgisida kofur yoki ozgina kofurdan qoʻshinglar. Tugatganlaringizda menga xabar beringlar», dedilar. Biz tugatganimizda u zotga xabar berdik. U zot bizga oʻz belbogʻlarini berib: «Uni shu bilan oʻranglar», dedilar.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг бир қизлари вафот этди. У зот бизга уни ювишни буюриб: «Уни уч марта ёки беш марта ёки етти марта ёки агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ ювинглар», дедилар. Мен: «Тоқ мартами?» дедим. У зот: «Ҳа, охиргисида кофур ёки озгина кофурдан қўшинглар. Тугатганларингизда менга хабар беринглар», дедилар. Биз тугатганимизда у зотга хабар бердик. У зот бизга ўз белбоғларини бериб: «Уни шу билан ўранглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ نَغْسِلُ ابْنَتَهُ فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكِ إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكِ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَلْقَى إِلَيْنَا حَقْوَهُ وَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَوْ قَالَتْ حَفْصَةُ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا ‏.‏ قَالَ وَقَالَتْ أُمُّ عَطِيَّةَ مَشَطْنَاهَا ثَلاَثَةَ قُرُونٍ ‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺning qizlarini yuvayotganimizda u zot oldimizga keldilar va: «Uni uch marta yoki besh marta yoki agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq suv va sidr bilan yuvinglar, oxirgisida esa kofur yoki ozgina kofurdan qoʻshinglar. Tugatganlaringizda menga xabar beringlar», dedilar. Biz tugatganimizda u zotga xabar berdik. U zot bizga oʻz belbogʻlarini uzatib: «Uni shu bilan oʻranglar», dedilar. Ummu Atiyya: «Biz uning sochini uch oʻrim qilib oʻrdik», dedi.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг қизларини юваётганимизда у зот олдимизга келдилар ва: «Уни уч марта ёки беш марта ёки агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ сув ва сидр билан ювинглар, охиргисида эса кофур ёки озгина кофурдан қўшинглар. Тугатганларингизда менга хабар беринглар», дедилар. Биз тугатганимизда у зотга хабар бердик. У зот бизга ўз белбоғларини узатиб: «Уни шу билан ўранглар», дедилар. Умму Атийя: «Биз унинг сочини уч ўрим қилиб ўрдик», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي حَفْصَةُ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ وَجَعَلْنَا رَأْسَهَا ثَلاَثَةَ قُرُونٍ ‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz uning sochini uch oʻrim qilib oʻrdik», dedi.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз унинг сочини уч ўрим қилиб ўрдик», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَقَالَتْ، حَفْصَةُ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، وَجَعَلْنَا، رَأْسَهَا ثَلاَثَةَ قُرُونٍ ‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz uning sochini uch oʻrim qilib oʻrdik», dedi.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз унинг сочини уч ўрим қилиб ўрдик», деди.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَيُّوبُ بْنُ أَبِي تَمِيمَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ سِيرِينَ، يَقُولُ كَانَتْ أُمُّ عَطِيَّةَ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ قَدِمَتْ تُبَادِرُ ابْنًا لَهَا فَلَمْ تُدْرِكْهُ حَدَّثَتْنَا قَالَتْ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْنَا وَنَحْنُ نَغْسِلُ ابْنَتَهُ فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ إِنْ رَأَيْتُنَّ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغْنَا أَلْقَى إِلَيْنَا حَقْوَهُ وَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَزِدْ عَلَى ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ لاَ أَدْرِي أَىُّ بَنَاتِهِ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ مَا قَوْلُهُ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏ أَتُؤَزَّرُ بِهِ قَالَ لاَ أُرَاهُ إِلاَّ أَنْ يَقُولَ الْفُفْنَهَا فِيهِ ‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺning qizlarini yuvayotganimizda u zot oldimizga kirdilar va: «Uni uch marta yoki besh marta yoki agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq suv va sidr bilan yuvinglar, oxirgisida esa kofur yoki ozgina kofurdan qoʻshinglar. Tugatganlaringizda menga xabar beringlar», dedilar. Biz tugatganimizda u zot bizga oʻz belbogʻlarini uzatib: «Uni shu bilan oʻranglar», dedilar.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺнинг қизларини юваётганимизда у зот олдимизга кирдилар ва: «Уни уч марта ёки беш марта ёки агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ сув ва сидр билан ювинглар, охиргисида эса кофур ёки озгина кофурдан қўшинглар. Тугатганларингизда менга хабар беринглар», дедилар. Биз тугатганимизда у зот бизга ўз белбоғларини узатиб: «Уни шу билан ўранглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ يُوسُفَ النَّسَائِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ تُوُفِّيَ إِحْدَى بَنَاتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكِ إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكِ وَاغْسِلْنَهَا بِالسِّدْرِ وَالْمَاءِ وَاجْعَلْنَ فِي آخِرِ ذَلِكِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَآذَنَّاهُ فَأَلْقَى إِلَيْنَا حَقْوَهُ فَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning qizlaridan biri vafot etdi. U zot: «Uni uch marta yoki besh marta yoki agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq yuvinglar. Uni sidr va suv bilan yuvinglar, oxirgisida esa kofur yoki ozgina kofurdan qoʻshinglar. Tugatganlaringizda menga xabar beringlar», dedilar. Biz u zotga xabar berdik. U zot bizga oʻz belbogʻlarini uzatib: «Uni shu bilan oʻranglar», dedilar.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг қизларидан бири вафот этди. У зот: «Уни уч марта ёки беш марта ёки агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ ювинглар. Уни сидр ва сув билан ювинглар, охиргисида эса кофур ёки озгина кофурдан қўшинглар. Тугатганларингизда менга хабар беринглар», дедилар. Биз у зотга хабар бердик. У зот бизга ўз белбоғларини узатиб: «Уни шу билан ўранглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ الرَّقِّيُّ الْقَطَّانُ، وَيُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ أَنْبَأَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِهِ مَاتَ فَقُبِرَ لَيْلاً وَكُفِّنَ فِي كَفَنٍ غَيْرِ طَائِلٍ فَزَجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْبَرَ إِنْسَانٌ لَيْلاً إِلاَّ أَنْ يُضْطَرَّ إِلَى ذَلِكَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا وَلِيَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ فَلْيُحَسِّنْ كَفَنَهُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xutba qilib, ashoblaridan vafot etgan bir kishini zikr qildilar. U kishi kechasi dafn etilib, yetarli boʻlmagan kafanga oʻralgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ zarurat boʻlmagan taqdirda insonni kechasi dafn qilishdan qaytardilar va Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz birodarining ishini oʻz zimmasiga olsa, uning kafanini yaxshi qilsin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилиб, ашобларидан вафот этган бир кишини зикр қилдилар. У киши кечаси дафн этилиб, етарли бўлмаган кафанга ўралган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ зарурат бўлмаган тақдирда инсонни кечаси дафн қилишдан қайтардилар ва Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз биродарининг ишини ўз зиммасига олса, унинг кафанини яхши қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ أَبِي عَرُوبَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْبَسُوا مِنْ ثِيَابِكُمُ الْبَيَاضَ فَإِنَّهَا أَطْهَرُ وَأَطْيَبُ وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kiyimlaringizdan oq rangdagisini kiyinglar, chunki u pokroq va yaxshiroqdir. Marhumlaringizni ham shunga kafanlanglar», dedilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Кийимларингиздан оқ рангдагисини кийинглар, чунки у покроқ ва яхшироқдир. Марҳумларингизни ҳам шунга кафанланглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُفِّنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي ثَلاَثَةِ أَثْوَابٍ سُحُولِيَّةٍ بِيضٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Suhul matosidan boʻlgan uchta oq kiyimga kafanlandilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Суҳул матосидан бўлган учта оқ кийимга кафанландилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُفِّنَ فِي ثَلاَثَةِ أَثْوَابٍ بِيضٍ سُحُولِيَّةٍ لَيْسَ فِيهَا قَمِيصٌ وَلاَ عِمَامَةٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Suhul matosidan boʻlgan uchta oq kiyimga kafanlandilar, ularning orasida na koʻylak, na salla bor edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Суҳул матосидан бўлган учта оқ кийимга кафанландилар, уларнинг орасида на кўйлак, на салла бор эди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُفِّنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثَلاَثَةِ أَثْوَابٍ بِيضٍ يَمَانِيَةٍ كُرْسُفٍ لَيْسَ فِيهَا قَمِيصٌ وَلاَ عِمَامَةٌ فَذُكِرَ لِعَائِشَةَ قَوْلُهُمْ فِي ثَوْبَيْنِ وَبُرْدٍ مِنْ حِبَرَةٍ فَقَالَتْ قَدْ أُتِيَ بِالْبُرْدِ وَلَكِنَّهُمْ رَدُّوهُ وَلَمْ يُكَفِّنُوهُ فِيهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Yaman matosidan boʻlgan paxtali uchta oq kiyimga kafanlandilar, ularning orasida na koʻylak, na salla bor edi. Oishaga uni ikkita kiyim va bir hibara burdiga kafanlandi degan gaplar aytilganida, u: «Burd keltirilgan edi, lekin ular uni qaytardilar va unga kafanlamadilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Яман матосидан бўлган пахтали учта оқ кийимга кафанландилар, уларнинг орасида на кўйлак, на салла бор эди. Оишага уни иккита кийим ва бир ҳибара бурдига кафанланди деган гаплар айтилганида, у: «Бурд келтирилган эди, лекин улар уни қайтардилар ва унга кафанламадилар», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ لَمَّا مَاتَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ جَاءَ ابْنُهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَعْطِنِي قَمِيصَكَ حَتَّى أُكَفِّنَهُ فِيهِ وَصَلِّ عَلَيْهِ وَاسْتَغْفِرْ لَهُ ‏.‏ فَأَعْطَاهُ قَمِيصَهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِذَا فَرَغْتُمْ فَآذِنُونِي أُصَلِّي عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَجَذَبَهُ عُمَرُ وَقَالَ قَدْ نَهَاكَ اللَّهُ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى الْمُنَافِقِينَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَنَا بَيْنَ خِيرَتَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏{‏ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لاَ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ ‏}‏ فَصَلَّى عَلَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏ وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلاَ تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ ‏}‏ فَتَرَكَ الصَّلاَةَ عَلَيْهِمْ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Ubay vafot etganida uning oʻgʻli Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Menga koʻylagingizni bering, uni shunga kafanlay, unga janoza oʻqing va unga magʻfirat soʻrang», dedi. U zot unga oʻz koʻylaklarini berdilar, soʻng: «Tugatganlaringizda menga xabar beringlar, unga janoza oʻqiyman», dedilar. Umar u zotni tortib: «Alloh sizni munofiqlarga janoza oʻqishdan qaytarmadimi?» dedi. U zot: «Men ikki narsa orasida ixtiyorli qilindim», dedilar. Alloh: {Ular uchun magʻfirat soʻrasang ham, magʻfirat soʻramasang ham (birdir)} degan edi. Shunda u zot unga janoza oʻqidilar. Bas, Alloh taolo: {Ulardan biror kishi oʻlsa, unga hech qachon janoza oʻqima va uning qabri ustida turma} oyatini nozil qildi. Shundan soʻng u zot ularga janoza oʻqishni tark etdilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Убай вафот этганида унинг ўғли Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Менга кўйлагингизни беринг, уни шунга кафанлай, унга жаноза ўқинг ва унга мағфират сўранг», деди. У зот унга ўз кўйлакларини бердилар, сўнг: «Тугатганларингизда менга хабар беринглар, унга жаноза ўқийман», дедилар. Умар у зотни тортиб: «Аллоҳ сизни мунофиқларга жаноза ўқишдан қайтармадими?» деди. У зот: «Мен икки нарса орасида ихтиёрли қилиндим», дедилар. Аллоҳ: {Улар учун мағфират сўрасанг ҳам, мағфират сўрамасанг ҳам (бирдир)} деган эди. Шунда у зот унга жаноза ўқидилар. Бас, Аллоҳ таоло: {Улардан бирор киши ўлса, унга ҳеч қачон жаноза ўқима ва унинг қабри устида турма} оятини нозил қилди. Шундан сўнг у зот уларга жаноза ўқишни тарк этдилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ أَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَبْرَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ وَقَدْ وُضِعَ فِي حُفْرَتِهِ فَوَقَفَ عَلَيْهِ فَأَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ لَهُ فَوَضَعَهُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَأَلْبَسَهُ قَمِيصَهُ وَنَفَثَ عَلَيْهِ مِنْ رِيقِهِ وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Abdulloh ibn Ubayning qabri oldiga keldilar, u oʻz chuquriga qoʻyilgan edi. U zot uning ustida turdilar va uni chiqarishni buyurdilar, bas u zot uchun chiqarildi. U zot uni tizzalari ustiga qoʻydilar, unga oʻz koʻylaklarini kiygizdilar va unga oʻz tuparaklaridan purkadilar. Alloh taolo yaxshiroq biluvchidir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Абдуллоҳ ибн Убайнинг қабри олдига келдилар, у ўз чуқурига қўйилган эди. У зот унинг устида турдилар ва уни чиқаришни буюрдилар, бас у зот учун чиқарилди. У зот уни тиззалари устига қўйдилар, унга ўз кўйлакларини кийгиздилар ва унга ўз тупаракларидан пуркадилар. Аллоҳ таоло яхшироқ билувчидир.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الزُّهْرِيُّ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ وَكَانَ الْعَبَّاسُ بِالْمَدِينَةِ فَطَلَبَتِ الأَنْصَارُ ثَوْبًا يَكْسُونَهُ فَلَمْ يَجِدُوا قَمِيصًا يَصْلُحُ عَلَيْهِ إِلاَّ قَمِيصَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ فَكَسَوْهُ إِيَّاهُ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abbos Madinada edi. Ansorlar unga kiydirish uchun bir kiyim izladilar, lekin unga toʻgʻri keladigan Abdulloh ibn Ubayning koʻylagidan boshqa koʻylak topa olmadilar. Bas, oʻsha koʻylakni unga kiydirdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аббос Мадинада эди. Ансорлар унга кийдириш учун бир кийим изладилар, лекин унга тўғри келадиган Абдуллоҳ ибн Убайнинг кўйлагидан бошқа кўйлак топа олмадилар. Бас, ўша кўйлакни унга кийдирдилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَأَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، قَالَ سَمِعْتُ الأَعْمَشَ، قَالَ سَمِعْتُ شَقِيقًا، قَالَ حَدَّثَنَا خَبَّابٌ، قَالَ هَاجَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبْتَغِي وَجْهَ اللَّهِ تَعَالَى فَوَجَبَ أَجْرُنَا عَلَى اللَّهِ فَمِنَّا مَنْ مَاتَ لَمْ يَأْكُلْ مِنْ أَجْرِهِ شَيْئًا مِنْهُمْ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ فَلَمْ نَجِدْ شَيْئًا نُكَفِّنُهُ فِيهِ إِلاَّ نَمِرَةً كُنَّا إِذَا غَطَّيْنَا رَأْسَهُ خَرَجَتْ رِجْلاَهُ وَإِذَا غَطَّيْنَا بِهَا رِجْلَيْهِ خَرَجَتْ رَأْسُهُ فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نُغَطِّيَ بِهَا رَأْسَهُ وَنَجْعَلَ عَلَى رِجْلَيْهِ إِذْخِرًا وَمِنَّا مَنْ أَيْنَعَتْ لَهُ ثَمَرَتُهُ فَهُوَ يَهْدِبُهَا ‏.‏ وَاللَّفْظُ لإِسْمَاعِيلَ ‏.‏

Xabbob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Alloh taoloning yuzini (rizosini) istab, Rasululloh ﷺ bilan hijrat qildik. Bas, ajrimiz Alloh zimmasiga vojib boʻldi. Bizdan baʼzilarimiz ajridan (bu dunyoda) hech narsa yemasdan vafot etdi. Ular orasida Musʼab ibn Umayr ham bor edi. U Uhud kuni shahid boʻldi. Uni kafanlashga bir namira (yoʻl-yoʻl gazlama)dan boshqa hech narsa topmadik. Biz uning boshini yopsak, oyoqlari chiqib qolar, oyoqlarini yopsak, boshi chiqib qolardi. Shunda Rasululloh ﷺ bizga uning boshini oʻsha bilan yopishimizni, oyoqlariga esa izxir (oʻt) qoʻyishimizni buyurdilar. Bizdan baʼzilarimiz uchun esa mevasi yetildi va u uni terib olmoqda.Хаббоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Аллоҳ таолонинг юзини (ризосини) истаб, Расулуллоҳ ﷺ билан ҳижрат қилдик. Бас, ажримиз Аллоҳ зиммасига вожиб бўлди. Биздан баъзиларимиз ажридан (бу дунёда) ҳеч нарса емасдан вафот этди. Улар орасида Мусъаб ибн Умайр ҳам бор эди. У Уҳуд куни шаҳид бўлди. Уни кафанлашга бир намира (йўл-йўл газлама)дан бошқа ҳеч нарса топмадик. Биз унинг бошини ёпсак, оёқлари чиқиб қолар, оёқларини ёпсак, боши чиқиб қоларди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бизга унинг бошини ўша билан ёпишимизни, оёқларига эса изхир (ўт) қўйишимизни буюрдилар. Биздан баъзиларимиз учун эса меваси етилди ва у уни териб олмоқда.

أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اغْسِلُوا الْمُحْرِمَ فِي ثَوْبَيْهِ اللَّذَيْنِ أَحْرَمَ فِيهِمَا وَاغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ وَلاَ تُمِسُّوهُ بِطِيبٍ وَلاَ تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُحْرِمًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ihromdagi kishini ihrom qilgan ikki kiyimida yuvinglar, uni suv va sidr (bargi) bilan yuvinglar hamda ikki kiyimida kafanlanglar. Unga xushbuy tegizmanglar va boshini yopmanglar, chunki u qiyomat kuni ihromda holida qayta tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иҳромдаги кишини иҳром қилган икки кийимида ювинглар, уни сув ва сидр (барги) билан ювинглар ҳамда икки кийимида кафанланглар. Унга хушбуй тегизманглар ва бошини ёпманглар, чунки у қиёмат куни иҳромда ҳолида қайта тирилтирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، وَشَبَابَةُ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ خُلَيْدِ بْنِ جَعْفَرٍ، سَمِعَ أَبَا نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَطْيَبُ الطِّيبِ الْمِسْكُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xushbuylarning eng yaxshisi miskdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хушбуйларнинг энг яхшиси мискдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ الدِّرْهَمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ الْمُسْتَمِرِّ بْنِ الرَّيَّانِ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مِنْ خَيْرِ طِيبِكُمُ الْمِسْكُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xushbuylaringizning eng yaxshilaridan biri miskdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хушбуйларингизнинг энг яхшиларидан бири мискдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، فِي حَدِيثِهِ عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ مِسْكِينَةً مَرِضَتْ فَأُخْبِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَرَضِهَا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُ الْمَسَاكِينَ وَيَسْأَلُ عَنْهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا مَاتَتْ فَآذِنُونِي ‏"‏ ‏.‏ فَأُخْرِجَ بِجَنَازَتِهَا لَيْلاً وَكَرِهُوا أَنْ يُوقِظُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُخْبِرَ بِالَّذِي كَانَ مِنْهَا فَقَالَ ‏"‏ أَلَمْ آمُرْكُمْ أَنْ تُؤْذِنُونِي بِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَرِهْنَا أَنْ نُوقِظَكَ لَيْلاً ‏.‏ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى صَفَّ بِالنَّاسِ عَلَى قَبْرِهَا وَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ ‏.‏

Abu Umama ibn Sahl ibn Hunayf (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Bir kambagʻal ayol kasal boʻlib qoldi. Rasululloh ﷺga uning kasalligi haqida xabar berildi. Rasululloh ﷺ kambagʻallarni yoʻqlab borar va ular haqida soʻrar edilar. Rasululloh ﷺ: «Agar u vafot etsa, menga xabar beringlar», dedilar. Uning janozasi kechasi olib chiqildi va sahobalar Rasululloh ﷺni uygʻotishni yoqtirmadilar. Rasululloh ﷺ tongga chiqqanlarida, u ayolga nima boʻlgani haqida xabar berildi. Shunda u zot: «Men sizlarga u haqida menga xabar berishni buyurmaganmidim?», dedilar. Ular: «Ey Rasululloh, sizni kechasi uygʻotishni yoqtirmadik», dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ chiqib, uning qabri oldida odamlarni saf qildilar va toʻrt marta takbir aytdilar.Абу Умама ибн Саҳл ибн Ҳунайф (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Бир камбағал аёл касал бўлиб қолди. Расулуллоҳ ﷺга унинг касаллиги ҳақида хабар берилди. Расулуллоҳ ﷺ камбағалларни йўқлаб борар ва улар ҳақида сўрар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар у вафот этса, менга хабар беринглар», дедилар. Унинг жанозаси кечаси олиб чиқилди ва саҳобалар Расулуллоҳ ﷺни уйғотишни ёқтирмадилар. Расулуллоҳ ﷺ тонгга чиққанларида, у аёлга нима бўлгани ҳақида хабар берилди. Шунда у зот: «Мен сизларга у ҳақида менга хабар беришни буюрмаганмидим?», дедилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, сизни кечаси уйғотишни ёқтирмадик», дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, унинг қабри олдида одамларни саф қилдилар ва тўрт марта такбир айтдилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مِهْرَانَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا وُضِعَ الرَّجُلُ الصَّالِحُ عَلَى سَرِيرِهِ قَالَ قَدِّمُونِي قَدِّمُونِي وَإِذَا وُضِعَ الرَّجُلُ - يَعْنِي السُّوءَ - عَلَى سَرِيرِهِ قَالَ يَا وَيْلِي أَيْنَ تَذْهَبُونَ بِي ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni: «Solih kishi oʻz taobutiga qoʻyilganida: ‹Meni tezroq eltinglar, meni tezroq eltinglar›, deydi. Yomon kishi esa oʻz taobutiga qoʻyilganida: ‹Voy, sharmandaligim-ey! Meni qayerga olib ketyapsizlar?›, deydi», deganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни: «Солиҳ киши ўз таобутига қўйилганида: ‹Мени тезроқ элтинглар, мени тезроқ элтинглар›, дейди. Ёмон киши эса ўз таобутига қўйилганида: ‹Вой, шармандалигим-эй! Мени қаерга олиб кетяпсизлар?›, дейди», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا وُضِعَتِ الْجَنَازَةُ فَاحْتَمَلَهَا الرِّجَالُ عَلَى أَعْنَاقِهِمْ فَإِنْ كَانَتْ صَالِحَةً قَالَتْ قَدِّمُونِي قَدِّمُونِي وَإِنْ كَانَتْ غَيْرَ صَالِحَةٍ قَالَتْ يَا وَيْلَهَا إِلَى أَيْنَ تَذْهَبُونَ بِهَا يَسْمَعُ صَوْتَهَا كُلُّ شَىْءٍ إِلاَّ الإِنْسَانَ وَلَوْ سَمِعَهَا الإِنْسَانُ لَصَعِقَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Janoza qoʻyilib, erkaklar uni yelkalariga koʻtarganlarida, agar u solih (kishi) boʻlsa: ‹Meni tezroq eltinglar, meni tezroq eltinglar›, deydi. Agar solih boʻlmasa: ‹Voy, sharmandaligi-ey! Uni qayerga olib ketyapsizlar?›, deydi. Uning ovozini insondan boshqa hamma narsa eshitadi. Agar inson uni eshitsa, hushdan ketardi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаноза қўйилиб, эркаклар уни елкаларига кўтарганларида, агар у солиҳ (киши) бўлса: ‹Мени тезроқ элтинглар, мени тезроқ элтинглар›, дейди. Агар солиҳ бўлмаса: ‹Вой, шармандалиги-эй! Уни қаерга олиб кетяпсизлар?›, дейди. Унинг овозини инсондан бошқа ҳамма нарса эшитади. Агар инсон уни эшитса, ҳушдан кетарди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَسْرِعُوا بِالْجَنَازَةِ فَإِنْ تَكُ صَالِحَةً فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا إِلَيْهِ وَإِنْ تَكُ غَيْرَ ذَلِكَ فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Janozani tezlashtiringlar. Agar u solih boʻlsa, uni yaxshilikka yaqinlashtirgan boʻlasizlar. Agar bundan boshqacha boʻlsa, uni yelkalaringizdan tushirib qoʻygan bir yomonlikdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Жанозани тезлаштиринглар. Агар у солиҳ бўлса, уни яхшиликка яқинлаштирган бўласизлар. Агар бундан бошқача бўлса, уни елкаларингиздан тушириб қўйган бир ёмонликдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أُمَامَةَ بْنُ سَهْلٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَسْرِعُوا بِالْجَنَازَةِ فَإِنْ كَانَتْ صَالِحَةً قَدَّمْتُمُوهَا إِلَى الْخَيْرِ وَإِنْ كَانَتْ غَيْرَ ذَلِكَ كَانَتْ شَرًّا تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni: «Janozani tezlashtiringlar. Agar u solih boʻlsa, uni yaxshilikka yaqinlashtirgan boʻlasizlar. Agar bundan boshqacha boʻlsa, uni yelkalaringizdan tushirib qoʻyayotgan bir yomonlikdir», deganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни: «Жанозани тезлаштиринглар. Агар у солиҳ бўлса, уни яхшиликка яқинлаштирган бўласизлар. Агар бундан бошқача бўлса, уни елкаларингиздан тушириб қўяётган бир ёмонликдир», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عُيَيْنَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جَوْشَنٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، شَهِدْتُ جَنَازَةَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ وَخَرَجَ زِيَادٌ يَمْشِي بَيْنَ يَدَىِ السَّرِيرِ فَجَعَلَ رِجَالٌ مِنْ أَهْلِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَمَوَالِيهِمْ يَسْتَقْبِلُونَ السَّرِيرَ وَيَمْشُونَ عَلَى أَعْقَابِهِمْ وَيَقُولُونَ رُوَيْدًا رُوَيْدًا بَارَكَ اللَّهُ فِيكُمْ ‏.‏ فَكَانُوا يَدِبُّونَ دَبِيبًا حَتَّى إِذَا كُنَّا بِبَعْضِ طَرِيقِ الْمِرْبَدِ لَحِقَنَا أَبُو بَكْرَةَ عَلَى بَغْلَةٍ فَلَمَّا رَأَى الَّذِي يَصْنَعُونَ حَمَلَ عَلَيْهِمْ بِبَغْلَتِهِ وَأَهْوَى إِلَيْهِمْ بِالسَّوْطِ وَقَالَ خَلُّوا فَوَالَّذِي أَكْرَمَ وَجْهَ أَبِي الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم لَقَدْ رَأَيْتُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّا لَنَكَادُ نَرْمُلُ بِهَا رَمْلاً ‏.‏ فَانْبَسَطَ الْقَوْمُ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abdurrahmon ibn Samuraning janozasida hozir boʻldim. Ziyod taobut oldida yurib chiqdi. Abdurrahmonning oilasidan va ularning mavlolaridan boʻlgan bir necha kishilar taobutga yuzlanib, orqalari bilan yurar va: «Sekinroq, sekinroq, Alloh sizlarni barakotli qilsin», der edilar. Ular juda sekin qadam tashlar edilar. Nihoyat, biz Mirbad yoʻlining bir qismiga yetganimizda, Abu Bakra xachirda bizga yetib keldi. U ularning nima qilayotganini koʻrgach, xachirini ular tomon haydab, ularga qamchisini koʻtardi va: «Yoʻl beringlar! Abul-Qosim ﷺning yuzini ulugʻ qilgan Zotga qasamki, biz Rasululloh ﷺ bilan (janozani) deyarli yugurib olib borganimizni koʻrar edik», dedi. Shunda odamlar (yurishni) tezlatdilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абдурраҳмон ибн Самуранинг жанозасида ҳозир бўлдим. Зиёд таобут олдида юриб чиқди. Абдурраҳмоннинг оиласидан ва уларнинг мавлоларидан бўлган бир неча кишилар таобутга юзланиб, орқалари билан юрар ва: «Секинроқ, секинроқ, Аллоҳ сизларни баракотли қилсин», дер эдилар. Улар жуда секин қадам ташлар эдилар. Ниҳоят, биз Мирбад йўлининг бир қисмига етганимизда, Абу Бакра хачирда бизга етиб келди. У уларнинг нима қилаётганини кўргач, хачирини улар томон ҳайдаб, уларга қамчисини кўтарди ва: «Йўл беринглар! Абул-Қосим ﷺнинг юзини улуғ қилган Зотга қасамки, биз Расулуллоҳ ﷺ билан (жанозани) деярли югуриб олиб борганимизни кўрар эдик», деди. Шунда одамлар (юришни) тезлатдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، وَهُشَيْمٍ، عَنْ عُيَيْنَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّا لَنَكَادُ نَرْمُلُ بِهَا رَمَلاً ‏.‏ وَاللَّفْظُ حَدِيثُ هُشَيْمٍ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan (janozani) deyarli yugurib olib borganimizni koʻrar edik.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (жанозани) деярли югуриб олиб борганимизни кўрар эдик.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ دُرُسْتَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَحْيَى، أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا مَرَّتْ بِكُمْ جَنَازَةٌ فَقُومُوا فَمَنْ تَبِعَهَا فَلاَ يَقْعُدْ حَتَّى تُوضَعَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yoningizdan janoza oʻtsa, oʻrningizdan turinglar. Kim unga ergashsa, (janoza qabrga) qoʻyilmagunicha oʻtirmasin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ёнингиздан жаноза ўтса, ўрнингиздан туринглар. Ким унга эргашса, (жаноза қабрга) қўйилмагунича ўтирмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا رَأَى أَحَدُكُمُ الْجَنَازَةَ فَلَمْ يَكُنْ مَاشِيًا مَعَهَا فَلْيَقُمْ حَتَّى تُخَلِّفَهُ أَوْ تُوضَعَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُخَلِّفَهُ ‏"‏ ‏.‏

Omir ibn Rabiʼa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringiz janozani koʻrsa-yu, u bilan birga yurmayotgan boʻlsa, janoza uni ortda qoldirmagunicha yoki uni ortda qoldirishidan avval (qabrga) qoʻyilmagunicha tik tursin», dedilar.Омир ибн Рабиъа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз жанозани кўрса-ю, у билан бирга юрмаётган бўлса, жаноза уни ортда қолдирмагунича ёки уни ортда қолдиришидан аввал (қабрга) қўйилмагунича тик турсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ الْعَدَوِيِّ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الْجَنَازَةَ فَقُومُوا حَتَّى تُخَلِّفَكُمْ أَوْ تُوضَعَ ‏"‏ ‏.‏

Omir ibn Rabiyʼa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Janozani koʻrsangiz, u siz tomondan oʻtib ketmagunicha yoki (mayyit) qoʻyilmagunicha, oʻrningizdan turing», dedilar.Омир ибн Рабийъа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жанозани кўрсангиз, у сиз томондан ўтиб кетмагунича ёки (маййит) қўйилмагунича, ўрнингиздан туринг», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ هِشَامٍ، ح وَأَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الْجَنَازَةَ فَقُومُوا فَمَنْ تَبِعَهَا فَلاَ يَقْعُدْ حَتَّى تُوضَعَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Janozani koʻrsangiz, oʻrningizdan turing. Kim unga ergashsa, (mayyit) qoʻyilmagunicha oʻtirmasin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жанозани кўрсангиз, ўрнингиздан туринг. Ким унга эргашса, (маййит) қўйилмагунича ўтирмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، وَأَبِي، سَعِيدٍ قَالاَ مَا رَأَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَهِدَ جَنَازَةً قَطُّ فَجَلَسَ حَتَّى تُوضَعَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺni hech qachon biror janozada hozir boʻlib, (mayyit) qoʻyilmasidan turib oʻtirganlarini koʻrmaganmiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺни ҳеч қачон бирор жанозада ҳозир бўлиб, (маййит) қўйилмасидан туриб ўтирганларини кўрмаганмиз.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ ح وَأَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ، سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرُّوا عَلَيْهِ بِجَنَازَةٍ فَقَامَ ‏.‏ وَقَالَ عَمْرٌو إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّتْ بِهِ جَنَازَةٌ فَقَامَ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning oldilaridan bir janoza oʻtdi, shunda u zot oʻrinlaridan turdilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларидан бир жаноза ўтди, шунда у зот ўринларидан турдилар.

أَخْبَرَنِي أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَزَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ حَكِيمٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ عَمِّهِ، يَزِيدَ بْنِ ثَابِتٍ أَنَّهُمْ كَانُوا جُلُوسًا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَطَلَعَتْ جَنَازَةٌ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَامَ مَنْ مَعَهُ فَلَمْ يَزَالُوا قِيَامًا حَتَّى نَفَذَتْ ‏.‏

Yazid ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ular Nabiy ﷺ bilan oʻtirgan edilar, shunda bir janoza koʻrindi. Rasululloh ﷺ oʻrinlaridan turdilar, u zot bilan birga boʻlganlar ham turdilar va (janoza) oʻtib ketmagunicha tik turaverdilar.Язид ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улар Набий ﷺ билан ўтирган эдилар, шунда бир жаноза кўринди. Расулуллоҳ ﷺ ўринларидан турдилар, у зот билан бирга бўлганлар ҳам турдилар ва (жаноза) ўтиб кетмагунича тик туравердилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ كَانَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ وَقَيْسُ بْنُ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ بِالْقَادِسِيَّةِ فَمُرَّ عَلَيْهِمَا بِجَنَازَةٍ فَقَامَا فَقِيلَ لَهُمَا إِنَّهَا مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ ‏.‏ فَقَالاَ مُرَّ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِجَنَازَةٍ فَقَامَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يَهُودِيٌّ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَلَيْسَتْ نَفْسًا ‏"‏ ‏.‏

Sahl ibn Hunayf va Qays ibn Saʼd ibn Ubodadan rivoyat qilinadi: Ular Qodisiyada edilar, oldilaridan bir janoza oʻtkazildi, shunda ular oʻrinlaridan turishdi. Ularga: «Bu shu yer ahlidan (musulmon emas)», deyildi. Ular: «Rasululloh ﷺning oldilaridan bir janoza oʻtkazilganda u zot oʻrinlaridan turdilar. Shunda u zotga: ‹Bu yahudiy-ku›, deyildi. U zot: ‹Bu jon emasmi?› dedilar», deyishdi.Саҳл ибн Ҳунайф ва Қайс ибн Саъд ибн Убодадан ривоят қилинади: Улар Қодисияда эдилар, олдиларидан бир жаноза ўтказилди, шунда улар ўринларидан туришди. Уларга: «Бу шу ер аҳлидан (мусулмон эмас)», дейилди. Улар: «Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларидан бир жаноза ўтказилганда у зот ўринларидан турдилар. Шунда у зотга: ‹Бу яҳудий-ку›, дейилди. У зот: ‹Бу жон эмасми?› дедилар», дейишди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ هِشَامٍ، ح وَأَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ مَرَّتْ بِنَا جَنَازَةٌ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقُمْنَا مَعَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا هِيَ جَنَازَةُ يَهُودِيَّةٍ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ لِلْمَوْتِ فَزَعًا فَإِذَا رَأَيْتُمُ الْجَنَازَةَ فَقُومُوا ‏"‏ ‏.‏ اللَّفْظُ لِخَالِدٍ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Oldimizdan bir janoza oʻtdi, shunda Rasululloh ﷺ oʻrinlaridan turdilar, biz ham u zot bilan turdik. Men: «Ey Rasululloh, bu yahudiyaning janozasi-ku», dedim. U zot: «Albatta oʻlimda dahshat bor. Bas, janozani koʻrsangiz, oʻrningizdan turing», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Олдимиздан бир жаноза ўтди, шунда Расулуллоҳ ﷺ ўринларидан турдилар, биз ҳам у зот билан турдик. Мен: «Эй Расулуллоҳ, бу яҳудиянинг жанозаси-ку», дедим. У зот: «Албатта ўлимда даҳшат бор. Бас, жанозани кўрсангиз, ўрнингиздан туринг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عَلِيٍّ فَمَرَّتْ جَنَازَةٌ فَقَامُوا لَهَا فَقَالَ عَلِيٌّ مَا هَذَا قَالُوا أَمْرُ أَبِي مُوسَى ‏.‏ فَقَالَ إِنَّمَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِجَنَازَةِ يَهُودِيَّةٍ وَلَمْ يَعُدْ بَعْدَ ذَلِكَ ‏.‏

Abu Maʼmardan rivoyat qilinadi: Biz Ali (roziyallohu anhu)ning huzurida edik, oldidan bir janoza oʻtdi, shunda odamlar uning uchun oʻrinlaridan turishdi. Ali: «Bu nima?» dedi. Ular: «Abu Musoning buyrugʻi», deyishdi. Shunda Ali: «Rasululloh ﷺ faqat bir yahudiyaning janozasi uchun oʻrinlaridan turgan edilar, shundan keyin esa boshqa qaytarmadilar», dedi.Абу Маъмардан ривоят қилинади: Биз Али (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида эдик, олдидан бир жаноза ўтди, шунда одамлар унинг учун ўринларидан туришди. Али: «Бу нима?» деди. Улар: «Абу Мусонинг буйруғи», дейишди. Шунда Али: «Расулуллоҳ ﷺ фақат бир яҳудиянинг жанозаси учун ўринларидан турган эдилар, шундан кейин эса бошқа қайтармадилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، أَنَّ جَنَازَةً، مَرَّتْ بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ فَقَامَ الْحَسَنُ وَلَمْ يَقُمِ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ الْحَسَنُ أَلَيْسَ قَدْ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِجَنَازَةِ يَهُودِيٍّ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَعَمْ ثُمَّ جَلَسَ ‏.‏

Muhammad (ibn Sirin rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Hasan ibn Ali va Ibn Abbosning oldilaridan bir janoza oʻtdi. Hasan oʻrnidan turdi, Ibn Abbos esa turmadi. Hasan: «Rasululloh ﷺ bir yahudiyning janozasi uchun oʻrinlaridan turmaganmidilar?» dedi. Ibn Abbos: «Ha, keyin esa oʻtirdilar», dedi.Муҳаммад (ибн Сирин раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ҳасан ибн Али ва Ибн Аббоснинг олдиларидан бир жаноза ўтди. Ҳасан ўрнидан турди, Ибн Аббос эса турмади. Ҳасан: «Расулуллоҳ ﷺ бир яҳудийнинг жанозаси учун ўринларидан турмаганмидилар?» деди. Ибн Аббос: «Ҳа, кейин эса ўтирдилар», деди.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَنْصُورٌ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ مُرَّ بِجَنَازَةٍ عَلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ فَقَامَ الْحَسَنُ وَلَمْ يَقُمِ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ الْحَسَنُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ أَمَا قَامَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَامَ لَهَا ثُمَّ قَعَدَ ‏.‏

Ibn Sirin (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Hasan ibn Ali va Ibn Abbosning oldilaridan bir janoza oʻtkazildi. Hasan oʻrnidan turdi, Ibn Abbos esa turmadi. Hasan Ibn Abbosga: «Rasululloh ﷺ uning uchun oʻrinlaridan turmaganmidilar?» dedi. Ibn Abbos: «Uning uchun turdilar, keyin esa oʻtirdilar», dedi.Ибн Сирин (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ҳасан ибн Али ва Ибн Аббоснинг олдиларидан бир жаноза ўтказилди. Ҳасан ўрнидан турди, Ибн Аббос эса турмади. Ҳасан Ибн Аббосга: «Расулуллоҳ ﷺ унинг учун ўринларидан турмаганмидилар?» деди. Ибн Аббос: «Унинг учун турдилар, кейин эса ўтирдилар», деди.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، وَالْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، مَرَّتْ بِهِمَا جَنَازَةٌ فَقَامَ أَحَدُهُمَا وَقَعَدَ الآخَرُ فَقَالَ الَّذِي قَامَ أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ قَامَ قَالَ لَهُ الَّذِي جَلَسَ لَقَدْ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ جَلَسَ ‏.‏

Ibn Abbos va Hasan ibn Ali (roziyallohu anhum)dan rivoyat qilinadi: Ularning oldilaridan bir janoza oʻtdi. Ulardan biri oʻrnidan turdi, boshqasi esa oʻtirdi. Turgani: «Ogoh boʻl, Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺ oʻrinlaridan turganlarini bilaman», dedi. Oʻtirgani unga: «Men Rasululloh ﷺ oʻtirganlarini bilaman», dedi.Ибн Аббос ва Ҳасан ибн Али (розияллоҳу анҳум)дан ривоят қилинади: Уларнинг олдиларидан бир жаноза ўтди. Улардан бири ўрнидан турди, бошқаси эса ўтирди. Тургани: «Огоҳ бўл, Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺ ўринларидан турганларини биламан», деди. Ўтиргани унга: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ўтирганларини биламан», деди.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَارُونَ الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ، كَانَ جَالِسًا فَمُرَّ عَلَيْهِ بِجَنَازَةٍ فَقَامَ النَّاسُ حَتَّى جَاوَزَتِ الْجَنَازَةُ فَقَالَ الْحَسَنُ إِنَّمَا مُرَّ بِجَنَازَةِ يَهُودِيٍّ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى طَرِيقِهَا جَالِسًا فَكَرِهَ أَنْ تَعْلُوَ رَأْسَهُ جَنَازَةُ يَهُودِيٍّ فَقَامَ ‏.‏

Jaʼfar ibn Muhammad otasidan rivoyat qilinadi: Hasan ibn Ali oʻtirgan edi, oldidan bir janoza oʻtkazildi. Odamlar janoza oʻtib ketgunicha oʻrinlaridan turishdi. Shunda Hasan: «Faqat bir yahudiyning janozasi oʻtkazilgan edi, Rasululloh ﷺ esa uning yoʻlida oʻtirgan edilar. U zot bir yahudiyning janozasi boshlari uzra yuksalishini yoqtirmadilar, shuning uchun oʻrinlaridan turdilar», dedi.Жаъфар ибн Муҳаммад отасидан ривоят қилинади: Ҳасан ибн Али ўтирган эди, олдидан бир жаноза ўтказилди. Одамлар жаноза ўтиб кетгунича ўринларидан туришди. Шунда Ҳасан: «Фақат бир яҳудийнинг жанозаси ўтказилган эди, Расулуллоҳ ﷺ эса унинг йўлида ўтирган эдилар. У зот бир яҳудийнинг жанозаси бошлари узра юксалишини ёқтирмадилар, шунинг учун ўринларидан турдилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِجَنَازَةِ يَهُودِيٍّ مَرَّتْ بِهِ حَتَّى تَوَارَتْ ‏.‏ وَأَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَيْضًا أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ لِجَنَازَةِ يَهُودِيٍّ حَتَّى تَوَارَتْ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oldilaridan oʻtgan bir yahudiyning janozasi uchun, u koʻzdan gʻoyib boʻlgunicha, oʻrinlaridan turdilar. Yana bir rivoyatda: Nabiy ﷺ va sahobalari bir yahudiyning janozasi uchun, u koʻzdan gʻoyib boʻlgunicha, oʻrinlaridan turdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ олдиларидан ўтган бир яҳудийнинг жанозаси учун, у кўздан ғойиб бўлгунича, ўринларидан турдилар. Яна бир ривоятда: Набий ﷺ ва саҳобалари бир яҳудийнинг жанозаси учун, у кўздан ғойиб бўлгунича, ўринларидан турдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ أَنْبَأَنَا النَّضْرُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ جَنَازَةً، مَرَّتْ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ فَقِيلَ إِنَّهَا جَنَازَةُ يَهُودِيٍّ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا قُمْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning oldilaridan bir janoza oʻtdi, shunda u zot oʻrinlaridan turdilar. Shunda: «Bu yahudiyning janozasi», deyildi. U zot: «Biz faqat farishtalar uchun turdik», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларидан бир жаноза ўтди, шунда у зот ўринларидан турдилар. Шунда: «Бу яҳудийнинг жанозаси», дейилди. У зот: «Биз фақат фаришталар учун турдик», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ، عَنْ مَعْبَدِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ بْنِ رِبْعِيٍّ، أَنَّهُ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُرَّ عَلَيْهِ بِجَنَازَةٍ فَقَالَ ‏"‏ مُسْتَرِيحٌ وَمُسْتَرَاحٌ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا مَا الْمُسْتَرِيحُ وَمَا الْمُسْتَرَاحُ مِنْهُ قَالَ ‏"‏ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ يَسْتَرِيحُ مِنْ نَصَبِ الدُّنْيَا وَأَذَاهَا وَالْعَبْدُ الْفَاجِرُ يَسْتَرِيحُ مِنْهُ الْعِبَادُ وَالْبِلاَدُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَابُّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda ibn Ribʼiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning yonlaridan bir janoza oʻtkazilganda, u zot: «Rohat topguvchi va oʻzidan rohat topilguvchi», dedilar. Shunda: «Rohat topguvchi kim, oʻzidan rohat topilguvchi kim?» deyishdi. U zot: «Moʻmin banda dunyoning mashaqqati va ozorlaridan rohat topadi. Fojir bandadan esa bandalar, yurtlar, daraxtlar va jonivorlar rohat topadi», dedilar.Абу Қатода ибн Рибъий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларидан бир жаноза ўтказилганда, у зот: «Роҳат топгувчи ва ўзидан роҳат топилгувчи», дедилар. Шунда: «Роҳат топгувчи ким, ўзидан роҳат топилгувчи ким?» дейишди. У зот: «Мўмин банда дунёнинг машаққати ва озорларидан роҳат топади. Фожир бандадан эса бандалар, юртлар, дарахтлар ва жониворлар роҳат топади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبِ بْنِ أَبِي كَرِيمَةَ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، - وَهُوَ الْحَرَّانِيُّ - عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحِيمِ، حَدَّثَنِي زَيْدٌ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ مَعْبَدِ بْنِ كَعْبٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ طَلَعَتْ جَنَازَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مُسْتَرِيحٌ وَمُسْتَرَاحٌ مِنْهُ الْمُؤْمِنُ يَمُوتُ فَيَسْتَرِيحُ مِنْ أَوْصَابِ الدُّنْيَا وَنَصَبِهَا وَأَذَاهَا وَالْفَاجِرُ يَمُوتُ فَيَسْتَرِيحُ مِنْهُ الْعِبَادُ وَالْبِلاَدُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَابُّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺning huzurlarida oʻtirgan edik, shu payt bir janoza koʻrindi. Rasululloh ﷺ: «Rohat topguvchi va oʻzidan rohat topilguvchi. Moʻmin oʻladi va dunyoning kasalliklari, mashaqqatlari hamda ozorlaridan rohat topadi. Fojir esa oʻladi va undan bandalar, yurtlar, daraxtlar va jonivorlar rohat topadi», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдик, шу пайт бир жаноза кўринди. Расулуллоҳ ﷺ: «Роҳат топгувчи ва ўзидан роҳат топилгувчи. Мўмин ўлади ва дунёнинг касалликлари, машаққатлари ҳамда озорларидан роҳат топади. Фожир эса ўлади ва ундан бандалар, юртлар, дарахтлар ва жониворлар роҳат топади», дедилар.

أَخْبَرَنِي زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا خَيْرًا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ وَمُرَّ بِجَنَازَةٍ أُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرًّا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مُرَّ بِجَنَازَةِ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا خَيْرًا فَقُلْتَ ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ وَمُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرًّا فَقُلْتَ ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ خَيْرًا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَمَنْ أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ شَرًّا وَجَبَتْ لَهُ النَّارُ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir janoza oʻtkazilganda uni yaxshilik bilan maqtashdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Vojib boʻldi», dedilar. Yana boshqa bir janoza oʻtkazilganda uni yomonlik bilan tilga olishdi. Nabiy ﷺ: «Vojib boʻldi», dedilar. Umar: «Otam va onam sizga fido boʻlsin, bir janoza oʻtkazilganda uni yaxshilik bilan maqtashdi, siz: ‹Vojib boʻldi›, dedingiz. Yana bir janoza oʻtkazilganda uni yomonlik bilan tilga olishdi, siz yana: ‹Vojib boʻldi›, dedingiz», dedi. U zot: «Kimni yaxshilik bilan maqtasangiz, unga jannat vojib boʻldi. Kimni yomonlik bilan tilga olsangiz, unga doʻzax vojib boʻldi. Sizlar yer yuzida Allohning guvohlarisiz», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир жаноза ўтказилганда уни яхшилик билан мақташди. Шунда Набий ﷺ: «Вожиб бўлди», дедилар. Яна бошқа бир жаноза ўтказилганда уни ёмонлик билан тилга олишди. Набий ﷺ: «Вожиб бўлди», дедилар. Умар: «Отам ва онам сизга фидо бўлсин, бир жаноза ўтказилганда уни яхшилик билан мақташди, сиз: ‹Вожиб бўлди›, дедингиз. Яна бир жаноза ўтказилганда уни ёмонлик билан тилга олишди, сиз яна: ‹Вожиб бўлди›, дедингиз», деди. У зот: «Кимни яхшилик билан мақтасангиз, унга жаннат вожиб бўлди. Кимни ёмонлик билан тилга олсангиз, унга дўзах вожиб бўлди. Сизлар ер юзида Аллоҳнинг гувоҳларисиз», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ بْنَ عَامِرٍ، وَجَدُّهُ، أُمَيَّةُ بْنُ خَلَفٍ قَالَ سَمِعْتُ عَامِرَ بْنَ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ مَرُّوا بِجَنَازَةٍ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا خَيْرًا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ مَرُّوا بِجَنَازَةٍ أُخْرَى فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا شَرًّا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْلُكَ الأُولَى وَالأُخْرَى ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْمَلاَئِكَةُ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي السَّمَاءِ وَأَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning yonlaridan bir janoza oʻtkazilganda uni yaxshilik bilan maqtashdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Vojib boʻldi», dedilar. Soʻng boshqa bir janoza oʻtkazilganda uni yomonlik bilan tilga olishdi. Nabiy ﷺ: «Vojib boʻldi», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, birinchisida ham, ikkinchisida ham ‹Vojib boʻldi› dedingiz?» deyishdi. Nabiy ﷺ: «Farishtalar osmonda Allohning guvohlaridir, sizlar esa yer yuzida Allohning guvohlarisiz», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ёнларидан бир жаноза ўтказилганда уни яхшилик билан мақташди. Шунда Набий ﷺ: «Вожиб бўлди», дедилар. Сўнг бошқа бир жаноза ўтказилганда уни ёмонлик билан тилга олишди. Набий ﷺ: «Вожиб бўлди», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, биринчисида ҳам, иккинчисида ҳам ‹Вожиб бўлди› дедингиз?» дейишди. Набий ﷺ: «Фаришталар осмонда Аллоҳнинг гувоҳларидир, сизлар эса ер юзида Аллоҳнинг гувоҳларисиз», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، قَالاَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي الْفُرَاتِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ، قَالَ أَتَيْتُ الْمَدِينَةَ فَجَلَسْتُ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَمُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا فَقَالَ عُمَرُ وَجَبَتْ ‏.‏ ثُمَّ مُرَّ بِأُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا فَقَالَ عُمَرُ وَجَبَتْ ‏.‏ ثُمَّ مُرَّ بِالثَّالِثِ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا شَرًّا فَقَالَ عُمَرُ وَجَبَتْ ‏.‏ فَقُلْتُ وَمَا وَجَبَتْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ قُلْتُ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَيُّمَا مُسْلِمٍ شَهِدَ لَهُ أَرْبَعَةٌ قَالُوا خَيْرًا أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا أَوْ ثَلاَثَةٌ قَالَ ‏"‏ أَوْ ثَلاَثَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا أَوِ اثْنَانِ قَالَ ‏"‏ أَوِ اثْنَانِ ‏"‏ ‏.‏

Abul Asvad ad-Diliy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Madinaga keldim va Umar ibn al-Xattobning yoniga oʻtirdim. Shu payt bir janoza oʻtkazilib, uning egasini yaxshilik bilan maqtashdi. Umar: «Vojib boʻldi», dedi. Soʻng boshqasi oʻtkazilib, uning egasini yaxshilik bilan maqtashdi. Umar: «Vojib boʻldi», dedi. Soʻng uchinchisi oʻtkazilib, uning egasini yomonlik bilan tilga olishdi. Umar: «Vojib boʻldi», dedi. Men: «Nima vojib boʻldi, ey amirul moʻʼminiyn?» dedim. U: «Men Rasululloh ﷺ aytgandek aytdim: ‹Qaysi bir musulmonga toʻrt kishi guvohlik berib, yaxshi soʻz aytsa, Alloh uni jannatga kiritadi›», dedi. Biz: «Yoki uch kishi boʻlsa-chi?» dedik. U: «Yoki uch kishi», dedi. Biz: «Yoki ikki kishi boʻlsa-chi?» dedik. U: «Yoki ikki kishi», dedi.Абул Асвад ад-Дилий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Мадинага келдим ва Умар ибн ал-Хаттобнинг ёнига ўтирдим. Шу пайт бир жаноза ўтказилиб, унинг эгасини яхшилик билан мақташди. Умар: «Вожиб бўлди», деди. Сўнг бошқаси ўтказилиб, унинг эгасини яхшилик билан мақташди. Умар: «Вожиб бўлди», деди. Сўнг учинчиси ўтказилиб, унинг эгасини ёмонлик билан тилга олишди. Умар: «Вожиб бўлди», деди. Мен: «Нима вожиб бўлди, эй амирул мўъминийн?» дедим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ айтгандек айтдим: ‹Қайси бир мусулмонга тўрт киши гувоҳлик бериб, яхши сўз айтса, Аллоҳ уни жаннатга киритади›», деди. Биз: «Ёки уч киши бўлса-чи?» дедик. У: «Ёки уч киши», деди. Биз: «Ёки икки киши бўлса-чи?» дедик. У: «Ёки икки киши», деди.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ ذُكِرَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَالِكٌ بِسُوءٍ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَذْكُرُوا هَلْكَاكُمْ إِلاَّ بِخَيْرٍ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning huzurlarida bir vafot etgan kishi yomonlik bilan tilga olindi. Shunda u zot: «Oʻlganlaringizni faqat yaxshilik bilan tilga oling», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ҳузурларида бир вафот этган киши ёмонлик билан тилга олинди. Шунда у зот: «Ўлганларингизни фақат яхшилик билан тилга олинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ بِشْرٍ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُفَضَّلِ - عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَسُبُّوا الأَمْوَاتَ فَإِنَّهُمْ قَدْ أَفْضَوْا إِلَى مَا قَدَّمُوا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻlganlarni soʻkmanglar, chunki ular oʻzlari qilgan amallariga yetib boʻldilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўлганларни сўкманглар, чунки улар ўзлари қилган амалларига етиб бўлдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَتْبَعُ الْمَيِّتَ ثَلاَثَةٌ أَهْلُهُ وَمَالُهُ وَعَمَلُهُ فَيَرْجِعُ اثْنَانِ أَهْلُهُ وَمَالُهُ وَيَبْقَى وَاحِدٌ عَمَلُهُ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mayyitga uch narsa ergashadi: ahli, moli va ameli. Ikkitasi qaytadi, ahli va moli. Bittasi esa qoladi, uning ameli», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маййитга уч нарса эргашади: аҳли, моли ва амели. Иккитаси қайтади, аҳли ва моли. Биттаси эса қолади, унинг амели», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ سِتُّ خِصَالٍ يَعُودُهُ إِذَا مَرِضَ وَيَشْهَدُهُ إِذَا مَاتَ وَيُجِيبُهُ إِذَا دَعَاهُ وَيُسَلِّمُ عَلَيْهِ إِذَا لَقِيَهُ وَيُشَمِّتُهُ إِذَا عَطَسَ وَيَنْصَحُ لَهُ إِذَا غَابَ أَوْ شَهِدَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminning moʻminga oltita haqi bor: kasal boʻlsa uni koʻrgani borishi, oʻlsa janozasida hozir boʻlishi, chaqirsa taklifini qabul qilishi, uchrashsa salom berishi, aksa urib hamd aytsa unga duo qilishi va yoʻgʻida yoki oldida bir-biriga nasihatgoʻy boʻlishi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминнинг мўминга олтита ҳақи бор: касал бўлса уни кўргани бориши, ўлса жанозасида ҳозир бўлиши, чақирса таклифини қабул қилиши, учрашса салом бериши, акса уриб ҳамд айтса унга дуо қилиши ва йўғида ёки олдида бир-бирига насиҳатгўй бўлиши», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مَنْصُورٍ الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، ح وَأَنْبَأَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدٍ، قَالَ هَنَّادٌ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ وَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعٍ وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ أَمَرَنَا بِعِيَادَةِ الْمَرِيضِ وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ وَإِبْرَارِ الْقَسَمِ وَنُصْرَةِ الْمَظْلُومِ وَإِفْشَاءِ السَّلاَمِ وَإِجَابَةِ الدَّاعِي وَاتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ وَنَهَانَا عَنْ خَوَاتِيمِ الذَّهَبِ وَعَنْ آنِيَةِ الْفِضَّةِ وَعَنِ الْمَيَاثِرِ وَالْقَسِّيَّةِ وَالإِسْتَبْرَقِ وَالْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni yettita narsaga buyurdilar va yettita narsadan qaytardilar. Bizni kasalni koʻrgani borishga, aksa urganga duo qilishga, qasamni bajarishga, mazlumga yordam berishga, salomni yoyishga, chaqiruvchining taklifini qabul qilishga va janozalarga ergashishga buyurdilar. Bizni oltin uzuklardan, kumush idishlardan, mayosir (egar bezaklari)dan, qassiy, istabraq, ipak va debojdan qaytardilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни еттита нарсага буюрдилар ва еттита нарсадан қайтардилар. Бизни касални кўргани боришга, акса урганга дуо қилишга, қасамни бажаришга, мазлумга ёрдам беришга, саломни ёйишга, чақирувчининг таклифини қабул қилишга ва жанозаларга эргашишга буюрдилар. Бизни олтин узуклардан, кумуш идишлардан, маёсир (эгар безаклари)дан, қассий, истабрақ, ипак ва дебождан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْثَرٌ، عَنْ بُرْدٍ، أَخِي يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ تَبِعَ جَنَازَةً حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهَا كَانَ لَهُ مِنَ الأَجْرِ قِيرَاطٌ وَمَنْ مَشَى مَعَ الْجَنَازَةِ حَتَّى تُدْفَنَ كَانَ لَهُ مِنَ الأَجْرِ قِيرَاطَانِ وَالْقِيرَاطُ مِثْلُ أُحُدٍ ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim janozaga unga namoz oʻqilguncha ergashsa, unga bir qirot ajr boʻladi. Kim janoza bilan u koʻmilgunicha yursa, unga ikki qirot ajr boʻladi. Bir qirot esa Uhud togʻiday keladi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жанозага унга намоз ўқилгунча эргашса, унга бир қирот ажр бўлади. Ким жаноза билан у кўмилгунича юрса, унга икки қирот ажр бўлади. Бир қирот эса Уҳуд тоғидай келади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغَفَّلِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ تَبِعَ جَنَازَةً حَتَّى يُفْرَغَ مِنْهَا فَلَهُ قِيرَاطَانِ فَإِنْ رَجَعَ قَبْلَ أَنْ يُفْرَغَ مِنْهَا فَلَهُ قِيرَاطٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim janozaga u tamom boʻlgunicha ergashsa, unga ikki qirot boʻladi. Agar u tamom boʻlmasdan avval qaytib ketsa, unga bir qirot boʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жанозага у тамом бўлгунича эргашса, унга икки қирот бўлади. Агар у тамом бўлмасдан аввал қайтиб кетса, унга бир қирот бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ وَاصِلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، وَأَخُوهُ الْمُغِيرَةُ، جَمِيعًا عَنْ زِيَادِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الرَّاكِبُ خَلْفَ الْجَنَازَةِ وَالْمَاشِي حَيْثُ شَاءَ مِنْهَا وَالطِّفْلُ يُصَلَّى عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otliq janozaning orqasida boʻladi, piyoda esa uning istagan tomonida yuradi, chaqaloqqa ham janoza namozi oʻqiladi», dedilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Отлиқ жанозанинг орқасида бўлади, пиёда эса унинг истаган томонида юради, чақалоққа ҳам жаноза намози ўқилади», дедилар.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الْحَرَّانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ سَعِيدٍ الثَّقَفِيِّ، عَنْ عَمِّهِ، زِيَادِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الرَّاكِبُ خَلْفَ الْجَنَازَةِ وَالْمَاشِي حَيْثُ شَاءَ مِنْهَا وَالطِّفْلُ يُصَلَّى عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otliq janozaning orqasida boʻladi, piyoda esa uning istagan tomonida yuradi, chaqaloqqa ham janoza namozi oʻqiladi», dedilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Отлиқ жанозанинг орқасида бўлади, пиёда эса унинг истаган томонида юради, чақалоққа ҳам жаноза намози ўқилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَقُتَيْبَةُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَمْشُونَ أَمَامَ الْجَنَازَةِ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhumo)ning janoza oldida yurib borayotganlarini koʻrgan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг жаноза олдида юриб бораётганларини кўрган.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، وَمَنْصُورٌ، وَزِيَادٌ، وَبَكْرٌ، - هُوَ ابْنُ وَائِلٍ - كُلُّهُمْ ذَكَرُوا أَنَّهُمْ سَمِعُوا مِنَ الزُّهْرِيِّ، يُحَدِّثُ أَنَّ سَالِمًا، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ يَمْشُونَ بَيْنَ يَدَىِ الْجَنَازَةِ ‏.‏ بَكْرٌ وَحْدَهُ لَمْ يَذْكُرْ عُثْمَانَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ مُرْسَلٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon (roziyallohu anhum)ning janoza oldida yurib borayotganlarini koʻrgan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон (розияллоҳу анҳум)нинг жаноза олдида юриб бораётганларини кўрган.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَعَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ النَّيْسَابُورِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ أَخَاكُمْ قَدْ مَاتَ فَقُومُوا فَصَلُّوا عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birodaringiz vafot etdi, turinglar va unga janoza namozini oʻqinglar», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биродарингиз вафот этди, туринглар ва унга жаноза намозини ўқинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ عَمَّتِهِ، عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ عَنْ خَالَتِهَا أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، عَائِشَةَ قَالَتْ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِصَبِيٍّ مِنْ صِبْيَانِ الأَنْصَارِ فَصَلَّى عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ طُوبَى لِهَذَا عُصْفُورٌ مِنْ عَصَافِيرِ الْجَنَّةِ لَمْ يَعْمَلْ سُوءًا وَلَمْ يُدْرِكْهُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَوَغَيْرَ ذَلِكَ يَا عَائِشَةُ خَلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْجَنَّةَ وَخَلَقَ لَهَا أَهْلاً وَخَلَقَهُمْ فِي أَصْلاَبِ آبَائِهِمْ وَخَلَقَ النَّارَ وَخَلَقَ لَهَا أَهْلاً وَخَلَقَهُمْ فِي أَصْلاَبِ آبَائِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurlariga ansorlar bolalaridan bir bola olib kelindi, u zot unga janoza namozini oʻqidilar. Oisha aytdi: «Bu baxtli ekan, jannat qushchalaridan bir qushcha, u hech yomonlik qilmadi va unga yetmadi ham», dedim. U zot: «Yoki boshqacha boʻlarmi, ey Oisha! Alloh azza va jalla jannatni yaratdi va unga ahl yaratdi hamda ularni otalarining pushtida yaratdi. Doʻzaxni ham yaratdi va unga ahl yaratdi hamda ularni otalarining pushtida yaratdi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига ансорлар болаларидан бир бола олиб келинди, у зот унга жаноза намозини ўқидилар. Оиша айтди: «Бу бахтли экан, жаннат қушчаларидан бир қушча, у ҳеч ёмонлик қилмади ва унга етмади ҳам», дедим. У зот: «Ёки бошқача бўларми, эй Оиша! Аллоҳ азза ва жалла жаннатни яратди ва унга аҳл яратди ҳамда уларни оталарининг пуштида яратди. Дўзахни ҳам яратди ва унга аҳл яратди ҳамда уларни оталарининг пуштида яратди», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ زِيَادَ بْنَ جُبَيْرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الرَّاكِبُ خَلْفَ الْجَنَازَةِ وَالْمَاشِي حَيْثُ شَاءَ مِنْهَا وَالطِّفْلُ يُصَلَّى عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ulov mingan kishi janozaning orqasida yursin, piyoda esa uning istagan tarafida yursin, chaqaloqqa ham janoza namozi oʻqiladi», dedilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Улов минган киши жанозанинг орқасида юрсин, пиёда эса унинг истаган тарафида юрсин, чақалоққа ҳам жаноза намози ўқилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَوْلاَدِ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan mushriklarning bolalari toʻgʻrisida soʻralganda, u zot: «Alloh ularning nima amal qilishlarini eng yaxshi biluvchidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан мушрикларнинг болалари тўғрисида сўралганда, у зот: «Аллоҳ уларнинг нима амал қилишларини энг яхши билувчидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ قَيْسٍ، - هُوَ ابْنُ سَعْدٍ - عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنْ أَوْلاَدِ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan mushriklarning bolalari toʻgʻrisida soʻralganda, u zot: «Alloh ularning nima amal qilishlarini eng yaxshi biluvchidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан мушрикларнинг болалари тўғрисида сўралганда, у зот: «Аллоҳ уларнинг нима амал қилишларини энг яхши билувчидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَوْلاَدِ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ ‏"‏ خَلَقَهُمُ اللَّهُ حِينَ خَلَقَهُمْ وَهُوَ يَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan mushriklarning bolalari toʻgʻrisida soʻralganda, u zot: «Alloh ularni yaratganida yaratgan va U ularning nima amal qilishlarini biladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан мушрикларнинг болалари тўғрисида сўралганда, у зот: «Аллоҳ уларни яратганида яратган ва У уларнинг нима амал қилишларини билади», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَرَارِيِّ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan mushriklarning zurriyotlari toʻgʻrisida soʻralganda, u zot: «Alloh ularning nima amal qilishlarini eng yaxshi biluvchidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан мушрикларнинг зурриётлари тўғрисида сўралганда, у зот: «Аллоҳ уларнинг нима амал қилишларини энг яхши билувчидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ، أَنَّ ابْنَ أَبِي عَمَّارٍ، أَخْبَرَهُ عَنْ شَدَّادِ بْنِ الْهَادِ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَعْرَابِ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَآمَنَ بِهِ وَاتَّبَعَهُ ثُمَّ قَالَ أُهَاجِرُ مَعَكَ ‏.‏ فَأَوْصَى بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَعْضَ أَصْحَابِهِ فَلَمَّا كَانَتْ غَزْوَةٌ غَنِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَبْيًا فَقَسَمَ وَقَسَمَ لَهُ فَأَعْطَى أَصْحَابَهُ مَا قَسَمَ لَهُ وَكَانَ يَرْعَى ظَهْرَهُمْ فَلَمَّا جَاءَ دَفَعُوهُ إِلَيْهِ فَقَالَ مَا هَذَا قَالُوا قِسْمٌ قَسَمَهُ لَكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَأَخَذَهُ فَجَاءَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا هَذَا قَالَ ‏"‏ قَسَمْتُهُ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَا عَلَى هَذَا اتَّبَعْتُكَ وَلَكِنِّي اتَّبَعْتُكَ عَلَى أَنْ أُرْمَى إِلَى هَا هُنَا - وَأَشَارَ إِلَى حَلْقِهِ بِسَهْمٍ - فَأَمُوتَ فَأَدْخُلَ الْجَنَّةَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنْ تَصْدُقِ اللَّهَ يَصْدُقْكَ ‏"‏ ‏.‏ فَلَبِثُوا قَلِيلاً ثُمَّ نَهَضُوا فِي قِتَالِ الْعَدُوِّ فَأُتِيَ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُحْمَلُ قَدْ أَصَابَهُ سَهْمٌ حَيْثُ أَشَارَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَهُوَ هُوَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ صَدَقَ اللَّهَ فَصَدَقَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ كَفَّنَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي جُبَّةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَدَّمَهُ فَصَلَّى عَلَيْهِ فَكَانَ فِيمَا ظَهَرَ مِنْ صَلاَتِهِ ‏"‏ اللَّهُمَّ هَذَا عَبْدُكَ خَرَجَ مُهَاجِرًا فِي سَبِيلِكَ فَقُتِلَ شَهِيدًا أَنَا شَهِيدٌ عَلَى ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Shaddod ibn al-Hod (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Aʼrobiylardan bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga keldi va u zotga imon keltirib, unga ergashdi. Soʻng: «Siz bilan birga hijrat qilaman», dedi. Nabiy ﷺ uni ashoblaridan baʼzilariga tavsiya qildilar. Bir gʻazot boʻlganda, Nabiy ﷺ asirlarni gʻanimat oldilar va uni taqsimladilar hamda unga ham ulush ajratdilar. Ashoblariga unga ajratilgan ulushni berdilar. U esa ularning ulovlarini boqib yurar edi. U kelganda, ulushni unga topshirdilar. U: «Bu nima?» dedi. Ular: «Nabiy ﷺ senga ajratgan ulush», dedilar. U uni oldi-da, Nabiy ﷺ huzurlariga keltirdi va: «Bu nima?» dedi. U zot: «Uni senga ajratdim», dedilar. U: «Men senga bunga koʻra ergashmagandim, balki mana shu yerdan otilib, — deb tomogʻiga oʻq bilan ishora qildi, — oʻlib, jannatga kirishim uchun senga ergashgandim», dedi. U zot: «Agar Allohga sodiq boʻlsang, U ham senga sodiq boʻladi», dedilar. Ular ozgina turgach, dushman bilan jangga otildilar. Nabiy ﷺ huzurlariga uni koʻtarib keltirildi, uning ishora qilgan joyiga oʻq tekkan edi. Nabiy ﷺ: «Bu oʻshami?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «U Allohga sodiq boʻldi, Alloh ham unga sodiq boʻldi», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ uni oʻzlarining jubbalariga kafanladilar, keyin uni oldilariga qoʻyib, unga janoza namozini oʻqidilar. Namozlarida oshkor boʻlgani: «Ey Alloh! Bu Sening bandang, Sening yoʻlingda muhojir boʻlib chiqdi va shahid boʻlib qatl etildi, men bunga guvohman», dedilar.Шаддод ибн ал-Ҳод (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аъробийлардан бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келди ва у зотга имон келтириб, унга эргашди. Сўнг: «Сиз билан бирга ҳижрат қиламан», деди. Набий ﷺ уни ашобларидан баъзиларига тавсия қилдилар. Бир ғазот бўлганда, Набий ﷺ асирларни ғанимат олдилар ва уни тақсимладилар ҳамда унга ҳам улуш ажратдилар. Ашобларига унга ажратилган улушни бердилар. У эса уларнинг уловларини боқиб юрар эди. У келганда, улушни унга топширдилар. У: «Бу нима?» деди. Улар: «Набий ﷺ сенга ажратган улуш», дедилар. У уни олди-да, Набий ﷺ ҳузурларига келтирди ва: «Бу нима?» деди. У зот: «Уни сенга ажратдим», дедилар. У: «Мен сенга бунга кўра эргашмагандим, балки мана шу ердан отилиб, — деб томоғига ўқ билан ишора қилди, — ўлиб, жаннатга киришим учун сенга эргашгандим», деди. У зот: «Агар Аллоҳга содиқ бўлсанг, У ҳам сенга содиқ бўлади», дедилар. Улар озгина тургач, душман билан жангга отилдилар. Набий ﷺ ҳузурларига уни кўтариб келтирилди, унинг ишора қилган жойига ўқ теккан эди. Набий ﷺ: «Бу ўшами?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «У Аллоҳга содиқ бўлди, Аллоҳ ҳам унга содиқ бўлди», дедилар. Сўнг Набий ﷺ уни ўзларининг жуббаларига кафанладилар, кейин уни олдиларига қўйиб, унга жаноза намозини ўқидилар. Намозларида ошкор бўлгани: «Эй Аллоҳ! Бу Сенинг банданг, Сенинг йўлингда муҳожир бўлиб чиқди ва шаҳид бўлиб қатл этилди, мен бунга гувоҳман», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عُقْبَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يَوْمًا فَصَلَّى عَلَى أَهْلِ أُحُدٍ صَلاَتَهُ عَلَى الْمَيِّتِ ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ ‏"‏ إِنِّي فَرَطٌ لَكُمْ وَأَنَا شَهِيدٌ عَلَيْكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kuni chiqib, Uhud ahliga marhumga oʻqigan namozlariday janoza namozini oʻqidilar. Soʻng minbarga qaytib: «Men sizlarning oldingchingizman va men sizlarga guvohman», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир куни чиқиб, Уҳуд аҳлига марҳумга ўқиган намозларидай жаноза намозини ўқидилар. Сўнг минбарга қайтиб: «Мен сизларнинг олдингчингизман ва мен сизларга гувоҳман», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَجْمَعُ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ مِنْ قَتْلَى أُحُدٍ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ أَيُّهُمَا أَكْثَرُ أَخْذًا لِلْقُرْآنِ ‏"‏ ‏.‏ فَإِذَا أُشِيرَ إِلَى أَحَدِهِمَا قَدَّمَهُ فِي اللَّحْدِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنَا شَهِيدٌ عَلَى هَؤُلاَءِ ‏"‏ ‏.‏ وَأَمَرَ بِدَفْنِهِمْ فِي دِمَائِهِمْ وَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِمْ وَلَمْ يُغَسَّلُوا ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Uhud shahidlaridan ikki kishini bitta matoga birga qoʻyar edilar, soʻng: «Qay biri Qurʼonni koʻproq olgan?» der edilar. Ulardan biriga ishora qilinsa, uni lahadga oldin qoʻyardilar. U zot: «Men bularga guvohman», dedilar. Ularni qonlari bilan dafn etishga buyurdilar, ularga janoza namozi oʻqimadilar va ular yuvilmadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд шаҳидларидан икки кишини битта матога бирга қўяр эдилар, сўнг: «Қай бири Қуръонни кўпроқ олган?» дер эдилар. Улардан бирига ишора қилинса, уни лаҳадга олдин қўярдилар. У зот: «Мен буларга гувоҳман», дедилар. Уларни қонлари билан дафн этишга буюрдилар, уларга жаноза намози ўқимадилар ва улар ювилмадилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَنُوحُ بْنُ حَبِيبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَسْلَمَ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاعْتَرَفَ بِالزِّنَا فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ اعْتَرَفَ فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ اعْتَرَفَ فَأَعْرَضَ عَنْهُ حَتَّى شَهِدَ عَلَى نَفْسِهِ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَبِكَ جُنُونٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَحْصَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَأَمَرَ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرُجِمَ فَلَمَّا أَذْلَقَتْهُ الْحِجَارَةُ فَرَّ فَأُدْرِكَ فَرُجِمَ فَمَاتَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْرًا وَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Aslam qabilasidan bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, zino qilganini iqror boʻldi, u zot undan yuz oʻgirdilar. Soʻng u yana iqror boʻldi, u zot undan yuz oʻgirdilar. Soʻng u yana iqror boʻldi, u zot undan yuz oʻgirdilar. Nihoyat u oʻz zarariga toʻrt marta guvohlik berdi. Nabiy ﷺ: «Sende jinnilik bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Uylanganmisan?» dedilar. U: «Ha», dedi. Nabiy ﷺ uni buyurdilar, u toshboʻron qilindi. Toshlar unga tegib ogʻritganda, u qochdi, ammo tutib olinib, toshboʻron qilindi va oʻldi. Nabiy ﷺ unga xayrli soʻz aytdilar, lekin unga janoza namozi oʻqimadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Аслам қабиласидан бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб, зино қилганини иқрор бўлди, у зот ундан юз ўгирдилар. Сўнг у яна иқрор бўлди, у зот ундан юз ўгирдилар. Сўнг у яна иқрор бўлди, у зот ундан юз ўгирдилар. Ниҳоят у ўз зарарига тўрт марта гувоҳлик берди. Набий ﷺ: «Сенде жиннилик борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Уйланганмисан?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Набий ﷺ уни буюрдилар, у тошбўрон қилинди. Тошлар унга тегиб оғритганда, у қочди, аммо тутиб олиниб, тошбўрон қилинди ва ўлди. Набий ﷺ унга хайрли сўз айтдилар, лекин унга жаноза намози ўқимадилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنْ جُهَيْنَةَ أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ إِنِّي زَنَيْتُ وَهِيَ حُبْلَى فَدَفَعَهَا إِلَى وَلِيِّهَا فَقَالَ ‏"‏ أَحْسِنْ إِلَيْهَا فَإِذَا وَضَعَتْ فَائْتِنِي بِهَا ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا وَضَعَتْ جَاءَ بِهَا فَأَمَرَ بِهَا فَشُكَّتْ عَلَيْهَا ثِيَابُهَا ثُمَّ رَجَمَهَا ثُمَّ صَلَّى عَلَيْهَا فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَتُصَلِّي عَلَيْهَا وَقَدْ زَنَتْ فَقَالَ ‏"‏ لَقَدْ تَابَتْ تَوْبَةً لَوْ قُسِمَتْ بَيْنَ سَبْعِينَ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ لَوَسِعَتْهُمْ وَهَلْ وَجَدْتَ تَوْبَةً أَفْضَلَ مِنْ أَنْ جَادَتْ بِنَفْسِهَا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Juhayna qabilasidan bir ayol Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi va: «Men zino qildim», dedi, u homilador edi. U zot uni valiysiga topshirdilar va: «Unga yaxshi muomala qil, u tuqqach, uni menga olib kel», dedilar. U tuqqach, uni olib keldi. U zot uning haqida buyurdilar, kiyimlari uning ustiga bogʻlandi, soʻng uni toshboʻron qildilar, keyin unga janoza namozini oʻqidilar. Umar u zotga: «Zino qilgan boʻlsa ham unga janoza oʻqiyapsizmi?» dedi. U zot: «U shunday tavba qildiki, agar u Madina ahlidan yetmish kishiga taqsimlansa, ularga yetardi. Alloh azza va jalla uchun oʻz joni bilan saxovat qilgandan koʻra afzalroq tavbani topganmisan?» dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Жуҳайна қабиласидан бир аёл Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди ва: «Мен зино қилдим», деди, у ҳомиладор эди. У зот уни валийсига топширдилар ва: «Унга яхши муомала қил, у туққач, уни менга олиб кел», дедилар. У туққач, уни олиб келди. У зот унинг ҳақида буюрдилар, кийимлари унинг устига боғланди, сўнг уни тошбўрон қилдилар, кейин унга жаноза намозини ўқидилар. Умар у зотга: «Зино қилган бўлса ҳам унга жаноза ўқияпсизми?» деди. У зот: «У шундай тавба қилдики, агар у Мадина аҳлидан етмиш кишига тақсимланса, уларга етарди. Аллоҳ азза ва жалла учун ўз жони билан саховат қилгандан кўра афзалроқ тавбани топганмисан?» дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، - وَهُوَ ابْنُ زَاذَانَ - عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَعْتَقَ سِتَّةً مَمْلُوكِينَ لَهُ عِنْدَ مَوْتِهِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرَهُمْ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَغَضِبَ مِنْ ذَلِكَ وَقَالَ ‏"‏ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ لاَ أُصَلِّيَ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ دَعَا مَمْلُوكِيهِ فَجَزَّأَهُمْ ثَلاَثَةَ أَجْزَاءٍ ثُمَّ أَقْرَعَ بَيْنَهُمْ فَأَعْتَقَ اثْنَيْنِ وَأَرَقَّ أَرْبَعَةً ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi vafoti oldidan oʻziga qarashli oltita qulni ozod qildi, undan boshqa moli ham yoʻq edi. Bu haqda Paygʻambar ﷺga xabar yetganda, u zot bundan gʻazablanib: «Men unga janoza namozi oʻqimaslikka ahd qilib qoʻygandim», dedilar. Soʻng u zot qullarni chaqirib, ularni uch qismga boʻldilar, keyin ular oʻrtasida qurʼa tashlab, ikkitasini ozod qilib, toʻrttasini qullikda qoldirdilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши вафоти олдидан ўзига қарашли олтита қулни озод қилди, ундан бошқа моли ҳам йўқ эди. Бу ҳақда Пайғамбар ﷺга хабар етганда, у зот бундан ғазабланиб: «Мен унга жаноза намози ўқимасликка аҳд қилиб қўйгандим», дедилар. Сўнг у зот қулларни чақириб, уларни уч қисмга бўлдилар, кейин улар ўртасида қуръа ташлаб, иккитасини озод қилиб, тўрттасини қулликда қолдирдилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ مَاتَ رَجُلٌ بِخَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ إِنَّهُ غَلَّ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَفَتَّشْنَا مَتَاعَهُ فَوَجَدْنَا فِيهِ خَرَزًا مِنْ خَرَزِ يَهُودَ مَا يُسَاوِي دِرْهَمَيْنِ ‏.‏

Zayd ibn Xolid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xaybarda bir kishi vafot etdi, shunda Rasululloh ﷺ: «Sheerigingizga namoz oʻqinglar, u Alloh yoʻlidagi oʻljadan oʻgʻrilik qilgan», dedilar. Biz uning yukini tekshirib koʻrsak, ichidan yahudiylarning ikki dirhamga ham arzimaydigan bir necha munchoqlarini topdik.Зайд ибн Холид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хайбарда бир киши вафот этди, шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Шеэригингизга намоз ўқинглар, у Аллоҳ йўлидаги ўлжадан ўғрилик қилган», дедилар. Биз унинг юкини текшириб кўрсак, ичидан яҳудийларнинг икки дирҳамга ҳам арзимайдиган бир неча мунчоқларини топдик.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِرَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ لِيُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ فَإِنَّ عَلَيْهِ دَيْنًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو قَتَادَةَ هُوَ عَلَىَّ ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بِالْوَفَاءِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بِالْوَفَاءِ ‏.‏ فَصَلَّى عَلَيْهِ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oldiga ansorlardan bir kishi janoza namozi oʻqilishi uchun keltirildi. Paygʻambar ﷺ: «Sheerigingizga namoz oʻqinglar, chunki uning zimmasida qarz bor», dedilar. Abu Qatoda: «U men zimmamda», dedi. Paygʻambar ﷺ: «Toʻliq toʻlaysanmi?» dedilar. U: «Toʻliq toʻlayman», dedi. Shundan soʻng u zot unga janoza namozini oʻqidilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ олдига ансорлардан бир киши жаноза намози ўқилиши учун келтирилди. Пайғамбар ﷺ: «Шеэригингизга намоз ўқинглар, чунки унинг зиммасида қарз бор», дедилар. Абу Қатода: «У мен зиммамда», деди. Пайғамбар ﷺ: «Тўлиқ тўлайсанми?» дедилар. У: «Тўлиқ тўлайман», деди. Шундан сўнг у зот унга жаноза намозини ўқидилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ، - يَعْنِي ابْنَ الأَكْوَعِ - قَالَ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِجَنَازَةٍ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ صَلِّ عَلَيْهَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلْ تَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلْ تَرَكَ مِنْ شَىْءٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ أَبُو قَتَادَةَ صَلِّ عَلَيْهِ وَعَلَىَّ دَيْنُهُ ‏.‏ فَصَلَّى عَلَيْهِ ‏.‏

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ oldiga bir janoza keltirildi va: «Ey Allohning Paygʻambari, unga namoz oʻqing», dedilar. U zot: «U zimmasida qarz qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Biror narsa qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. U zot: «Sheerigingizga namoz oʻqinglar», dedilar. Shunda ansorlardan Abu Qatoda deb ataladigan bir kishi: «Unga namoz oʻqing, uning qarzi men zimmamda», dedi. Shundan soʻng u zot unga namoz oʻqidilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ олдига бир жаноза келтирилди ва: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, унга намоз ўқинг», дедилар. У зот: «У зиммасида қарз қолдирганми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Бирор нарса қолдирганми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. У зот: «Шеэригингизга намоз ўқинглар», дедилар. Шунда ансорлардан Абу Қатода деб аталадиган бир киши: «Унга намоз ўқинг, унинг қарзи мен зиммамда», деди. Шундан сўнг у зот унга намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا نُوحُ بْنُ حَبِيبٍ الْقُومِسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لاَ يُصَلِّي عَلَى رَجُلٍ عَلَيْهِ دَيْنٌ فَأُتِيَ بِمَيِّتٍ فَسَأَلَ ‏"‏ أَعَلَيْهِ دَيْنٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ عَلَيْهِ دِينَارَانِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو قَتَادَةَ هُمَا عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَصَلَّى عَلَيْهِ فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَنَا أَوْلَى بِكُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ مَنْ تَرَكَ دَيْنًا فَعَلَىَّ وَمَنْ تَرَكَ مَالاً فَلِوَرَثَتِهِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ zimmasida qarzi bor kishiga namoz oʻqimas edilar. Bir marta u zotning oldiga bir mayyit keltirildi. U zot: «Uning zimmasida qarz bormi?» deb soʻradilar. Ular: «Ha, uning zimmasida ikki dinor bor», dedilar. U zot: «Sheerigingizga namoz oʻqinglar», dedilar. Abu Qatoda: «Ey Allohning Rasuli, ular men zimmamda», dedi. Shunda u zot unga namoz oʻqidilar. Alloh Oʻz Rasuli ﷺga fath ato etgach, u zot: «Men har bir moʻminga oʻz jonidan koʻra yaqinroqman. Kim qarz qoldirsa, u men zimmamda, kim mol qoldirsa, u vorislariga tegishli», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ зиммасида қарзи бор кишига намоз ўқимас эдилар. Бир марта у зотнинг олдига бир маййит келтирилди. У зот: «Унинг зиммасида қарз борми?» деб сўрадилар. Улар: «Ҳа, унинг зиммасида икки динор бор», дедилар. У зот: «Шеэригингизга намоз ўқинглар», дедилар. Абу Қатода: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар мен зиммамда», деди. Шунда у зот унга намоз ўқидилар. Аллоҳ Ўз Расули ﷺга фатҳ ато этгач, у зот: «Мен ҳар бир мўминга ўз жонидан кўра яқинроқман. Ким қарз қолдирса, у мен зиммамда, ким мол қолдирса, у ворисларига тегишли», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا تُوُفِّيَ الْمُؤْمِنُ وَعَلَيْهِ دَيْنٌ سَأَلَ ‏"‏ هَلْ تَرَكَ لِدَيْنِهِ مِنْ قَضَاءٍ ‏"‏ ‏.‏ فَإِنْ قَالُوا نَعَمْ صَلَّى عَلَيْهِ وَإِنْ قَالُوا لاَ قَالَ ‏"‏ صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَنَا أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ فَمَنْ تُوُفِّيَ وَعَلَيْهِ دَيْنٌ فَعَلَىَّ قَضَاؤُهُ وَمَنْ تَرَكَ مَالاً فَهُوَ لِوَرَثَتِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ biror moʻmin qarzdor holida vafot etsa: «Qarzini uzishga biror narsa qoldirganmi?» deb soʻrar edilar. Agar «Ha» desalar, unga namoz oʻqir edilar, agar «Yoʻq» desalar: «Sheerigingizga namoz oʻqinglar», der edilar. Alloh azza va jalla Oʻz Rasuli ﷺga fath ato etgach, u zot: «Men moʻminlarga oʻz jonlaridan koʻra yaqinroqman. Bas, kim vafot etib, zimmasida qarz qoldirsa, uni uzish men zimmamda, kim mol qoldirsa, u vorislariga tegishli», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бирор мўмин қарздор ҳолида вафот этса: «Қарзини узишга бирор нарса қолдирганми?» деб сўрар эдилар. Агар «Ҳа» десалар, унга намоз ўқир эдилар, агар «Йўқ» десалар: «Шеэригингизга намоз ўқинглар», дер эдилар. Аллоҳ азза ва жалла Ўз Расули ﷺга фатҳ ато этгач, у зот: «Мен мўминларга ўз жонларидан кўра яқинроқман. Бас, ким вафот этиб, зиммасида қарз қолдирса, уни узиш мен зиммамда, ким мол қолдирса, у ворисларига тегишли», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا سِمَاكٌ، عَنِ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، قَتَلَ نَفْسَهُ بِمَشَاقِصَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَّا أَنَا فَلاَ أُصَلِّي عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi oʻzini keng paykon bilan oʻldirdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men esa unga namoz oʻqimayman», dedilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши ўзини кенг пайкон билан ўлдирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен эса унга намоз ўқимайман», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، سَمِعْتُ ذَكْوَانَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ تَرَدَّى مِنْ جَبَلٍ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَهُوَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ يَتَرَدَّى خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ تَحَسَّى سُمًّا فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَسُمُّهُ فِي يَدِهِ يَتَحَسَّاهُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ - ثُمَّ انْقَطَعَ عَلَىَّ شَىْءٌ خَالِدٌ يَقُولُ - كَانَتْ حَدِيدَتُهُ فِي يَدِهِ يَجَأُ بِهَا فِي بَطْنِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Kim togʻdan oʻzini tashlab oʻldirsa, u jahannam otashida mangu abadiy oʻzini tashlab turadi. Kim zahar ichib oʻzini oʻldirsa, uning zahari qoʻlida boʻlib, jahannam otashida mangu abadiy uni ichib turadi. Kim oʻzini temir bilan oʻldirsa, uning temiri qoʻlida boʻlib, jahannam otashida mangu abadiy uni qorniga sanchib turadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Ким тоғдан ўзини ташлаб ўлдирса, у жаҳаннам оташида мангу абадий ўзини ташлаб туради. Ким заҳар ичиб ўзини ўлдирса, унинг заҳари қўлида бўлиб, жаҳаннам оташида мангу абадий уни ичиб туради. Ким ўзини темир билан ўлдирса, унинг темири қўлида бўлиб, жаҳаннам оташида мангу абадий уни қорнига санчиб туради».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ لَمَّا مَاتَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىِّ ابْنِ سَلُولَ دُعِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَلَمَّا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَثَبْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُصَلِّي عَلَى ابْنِ أُبَىٍّ وَقَدْ قَالَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا أُعَدِّدُ عَلَيْهِ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ أَخِّرْ عَنِّي يَا عُمَرُ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا أَكْثَرْتُ عَلَيْهِ قَالَ ‏"‏ إِنِّي قَدْ خُيِّرْتُ فَاخْتَرْتُ فَلَوْ عَلِمْتُ أَنِّي لَوْ زِدْتُ عَلَى السَّبْعِينَ غُفِرَ لَهُ لَزِدْتُ عَلَيْهَا ‏"‏ ‏.‏ فَصَلَّى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَمْ يَمْكُثْ إِلاَّ يَسِيرًا حَتَّى نَزَلَتِ الآيَتَانِ مِنْ بَرَاءَةَ ‏{‏ وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلاَ تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ ‏}‏ فَعَجِبْتُ بَعْدُ مِنْ جُرْأَتِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Ubay ibn Salul vafot etganda, Rasululloh ﷺ unga janoza namozi oʻqish uchun chaqirildilar. Rasululloh ﷺ turganlarida, men u zot tomon irgʻib: «Ey Allohning Rasuli, Ibn Ubayga namoz oʻqiysizmi? Axir u falon kuni shunday-shunday deganku», deb uning aytgan gaplarini sanay boshladim. Shunda Rasululloh ﷺ tabassum qilib: «Ey Umar, mendan chekin», dedilar. Men bunda haddan oshib gapirganimda, u zot: «Menga ixtiyor berildi, men esa ixtiyor qildim. Agar yetmishdan ziyoda istigʻfor soʻrasam unga magʻfirat qilinishini bilganimda, undan ziyodroq soʻragan boʻlardim», dedilar. Shundan soʻng Rasululloh ﷺ unga namoz oʻqidilar, keyin qaytdilar. Koʻp oʻtmay Baroat surasidan ikki oyat nozil boʻldi: {Ulardan biror kishi oʻlsa, unga hech qachon namoz oʻqima va uning qabri ustida turma! Chunki ular Allohga va Uning Rasuliga kufr keltirdilar hamda fosiq hollarida oʻldilar} (Tavba 84). Shundan keyin men oʻsha kuni Rasululloh ﷺ oldida koʻrsatgan jasoratimdan hayron qoldim. Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Убай ибн Салул вафот этганда, Расулуллоҳ ﷺ унга жаноза намози ўқиш учун чақирилдилар. Расулуллоҳ ﷺ турганларида, мен у зот томон ирғиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Ибн Убайга намоз ўқийсизми? Ахир у фалон куни шундай-шундай деганку», деб унинг айтган гапларини санай бошладим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ табассум қилиб: «Эй Умар, мендан чекин», дедилар. Мен бунда ҳаддан ошиб гапирганимда, у зот: «Менга ихтиёр берилди, мен эса ихтиёр қилдим. Агар етмишдан зиёда истиғфор сўрасам унга мағфират қилинишини билганимда, ундан зиёдроқ сўраган бўлардим», дедилар. Шундан сўнг Расулуллоҳ ﷺ унга намоз ўқидилар, кейин қайтдилар. Кўп ўтмай Бароат сурасидан икки оят нозил бўлди: {Улардан бирор киши ўлса, унга ҳеч қачон намоз ўқима ва унинг қабри устида турма! Чунки улар Аллоҳга ва Унинг Расулига куфр келтирдилар ҳамда фосиқ ҳолларида ўлдилар} (Тавба 84). Шундан кейин мен ўша куни Расулуллоҳ ﷺ олдида кўрсатган жасоратимдан ҳайрон қолдим. Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ حَمْزَةَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى سُهَيْلِ ابْنِ بَيْضَاءَ إِلاَّ فِي الْمَسْجِدِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Suhayl ibn Baydoga faqat masjid ichida janoza namozi oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Суҳайл ибн Байдога фақат масжид ичида жаноза намози ўқидилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ حَمْزَةَ، أَنَّ عَبَّادَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ مَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى سُهَيْلِ ابْنِ بَيْضَاءَ إِلاَّ فِي جَوْفِ الْمَسْجِدِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Suhayl ibn Baydoga faqat masjidning ichida janoza namozi oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Суҳайл ибн Байдога фақат масжиднинг ичида жаноза намози ўқидилар.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو أُمَامَةَ بْنُ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، أَنَّهُ قَالَ اشْتَكَتِ امْرَأَةٌ بِالْعَوَالِي مِسْكِينَةٌ فَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُهُمْ عَنْهَا وَقَالَ ‏"‏ إِنْ مَاتَتْ فَلاَ تَدْفِنُوهَا حَتَّى أُصَلِّيَ عَلَيْهَا ‏"‏ ‏.‏ فَتُوُفِّيَتْ فَجَاءُوا بِهَا إِلَى الْمَدِينَةِ بَعْدَ الْعَتَمَةِ فَوَجَدُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ نَامَ فَكَرِهُوا أَنْ يُوقِظُوهُ فَصَلُّوا عَلَيْهَا وَدَفَنُوهَا بِبَقِيعِ الْغَرْقَدِ فَلَمَّا أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءُوا فَسَأَلَهُمْ عَنْهَا فَقَالُوا قَدْ دُفِنَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَقَدْ جِئْنَاكَ فَوَجَدْنَاكَ نَائِمًا فَكَرِهْنَا أَنْ نُوقِظَكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَانْطَلِقُوا ‏"‏ ‏.‏ فَانْطَلَقَ يَمْشِي وَمَشَوْا مَعَهُ حَتَّى أَرَوْهُ قَبْرَهَا فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَفُّوا وَرَاءَهُ فَصَلَّى عَلَيْهَا وَكَبَّرَ أَرْبَعًا ‏.‏

Abu Umoma ibn Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Avoliyda bir kambagʻal ayol kasal boʻlib qoldi. Paygʻambar ﷺ uning ahvolini soʻrab turar edilar va: «Agar u vafot etsa, men unga namoz oʻqimagunimcha uni dafn qilmanglar», dedilar. Ayol vafot etdi va uni tun qorongʻusi kirgach Madinaga olib keldilar. Rasululloh ﷺni uyquga ketgan holda topdilar va u zotni uygʻotishni yoqtirmadilar. Shunda unga namoz oʻqib, Baqiul-Gʻarqadda dafn qildilar. Rasululloh ﷺ tongda uygʻonganlarida, ular kelishdi, u zot ularning ayol haqida soʻradilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, u dafn qilindi. Biz sizning oldingizga kelib, uyquga ketgan holda topgan edik, sizni uygʻotishni yoqtirmadik», dedilar. U zot: «Yuringlar», dedilar. Soʻng u zot piyoda yurdilar, ular ham u zot bilan birga yurishdi, toki uning qabrini koʻrsatishdi. Rasululloh ﷺ turdilar, ular u zotning ortida saf tortishdi, u zot unga namoz oʻqib, toʻrt marta takbir aytdilar.Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аволийда бир камбағал аёл касал бўлиб қолди. Пайғамбар ﷺ унинг аҳволини сўраб турар эдилар ва: «Агар у вафот этса, мен унга намоз ўқимагунимча уни дафн қилманглар», дедилар. Аёл вафот этди ва уни тун қоронғуси киргач Мадинага олиб келдилар. Расулуллоҳ ﷺни уйқуга кетган ҳолда топдилар ва у зотни уйғотишни ёқтирмадилар. Шунда унга намоз ўқиб, Бақиул-Ғарқадда дафн қилдилар. Расулуллоҳ ﷺ тонгда уйғонганларида, улар келишди, у зот уларнинг аёл ҳақида сўрадилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, у дафн қилинди. Биз сизнинг олдингизга келиб, уйқуга кетган ҳолда топган эдик, сизни уйғотишни ёқтирмадик», дедилар. У зот: «Юринглар», дедилар. Сўнг у зот пиёда юрдилар, улар ҳам у зот билан бирга юришди, токи унинг қабрини кўрсатишди. Расулуллоҳ ﷺ турдилар, улар у зотнинг ортида саф тортишди, у зот унга намоз ўқиб, тўрт марта такбир айтдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ أَخَاكُمُ النَّجَاشِيَّ قَدْ مَاتَ فَقُومُوا فَصَلُّوا عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ فَصَفَّ بِنَا كَمَا يُصَفُّ عَلَى الْجَنَازَةِ وَصَلَّى عَلَيْهِ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Birodaringiz Najoshiy vafot etdi, turinglar va unga namoz oʻqinglar», dedilar. Soʻng u zot turib, bizni janoza namoziga saf tortilganidek saf tortdirdilar va unga namoz oʻqidilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Биродарингиз Нажоший вафот этди, туринглар ва унга намоз ўқинглар», дедилар. Сўнг у зот туриб, бизни жаноза намозига саф тортилганидек саф тортдирдилар ва унга намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَعَى لِلنَّاسِ النَّجَاشِيَّ الْيَوْمَ الَّذِي مَاتَ فِيهِ ثُمَّ خَرَجَ بِهِمْ إِلَى الْمُصَلَّى فَصَفَّ بِهِمْ فَصَلَّى عَلَيْهِ وَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ Najoshiy vafot etgan kuni uning oʻlimini odamlarga eʼlon qildilar, soʻng ularni musallaga olib chiqib, saf tortdirdilar va unga namoz oʻqib, toʻrt marta takbir aytdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ Нажоший вафот этган куни унинг ўлимини одамларга эълон қилдилар, сўнг уларни мусаллага олиб чиқиб, саф тортдирдилар ва унга намоз ўқиб, тўрт марта такбир айтдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَعَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّجَاشِيَّ لأَصْحَابِهِ بِالْمَدِينَةِ فَصَفُّوا خَلْفَهُ فَصَلَّى عَلَيْهِ وَكَبَّرَ أَرْبَعًا ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابْنُ الْمُسَيَّبِ إِنِّي لَمْ أَفْهَمْهُ كَمَا أَرَدْتَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinada ashoblariga Najoshiyning vafot etganini xabar qildilar. Shunda ular u zotning ortida saf tortdilar va u zot unga janoza namozini oʻqib, toʻrt marta takbir aytdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинада ашобларига Нажошийнинг вафот этганини хабар қилдилар. Шунда улар у зотнинг ортида саф тортдилар ва у зот унга жаноза намозини ўқиб, тўрт марта такбир айтдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ أَخَاكُمْ قَدْ مَاتَ فَقُومُوا فَصَلُّوا عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَصَفَفْنَا عَلَيْهِ صَفَّيْنِ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birodaringiz vafot etdi, turinglar va unga janoza namozini oʻqinglar», dedilar. Shunda biz unga ikki saf boʻlib saf tortdik.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биродарингиз вафот этди, туринглар ва унга жаноза намозини ўқинглар», дедилар. Шунда биз унга икки саф бўлиб саф тортдик.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، سَمِعْتُ شُعْبَةَ، يَقُولُ السَّاعَةَ يَخْرُجُ السَّاعَةَ يَخْرُجُ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنْتُ فِي الصَّفِّ الثَّانِي يَوْمَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى النَّجَاشِيِّ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Najoshiyga janoza namozini oʻqigan kuni men ikkinchi safda edim.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Нажошийга жаноза намозини ўқиган куни мен иккинчи сафда эдим.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ أَخَاكُمُ النَّجَاشِيَّ قَدْ مَاتَ فَقُومُوا فَصَلُّوا عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقُمْنَا فَصَفَفْنَا عَلَيْهِ كَمَا يُصَفُّ عَلَى الْمَيِّتِ وَصَلَّيْنَا عَلَيْهِ كَمَا يُصَلَّى عَلَى الْمَيِّتِ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga: «Birodaringiz Najoshiy vafot etdi, turinglar va unga janoza namozini oʻqinglar», dedilar. Shunda biz turib, mayyitga saf tortilganidek unga saf tortdik va mayyitga oʻqilganidek unga namoz oʻqidik.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Биродарингиз Нажоший вафот этди, туринглар ва унга жаноза намозини ўқинглар», дедилар. Шунда биз туриб, маййитга саф тортилганидек унга саф тортдик ва маййитга ўқилганидек унга намоз ўқидик.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ سَمُرَةَ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أُمِّ كَعْبٍ مَاتَتْ فِي نِفَاسِهَا فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّلاَةِ فِي وَسَطِهَا ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga tugʻruqda vafot etgan Umm Kaʼbga janoza namozini oʻqidim. Rasululloh ﷺ namozda uning oʻrtasi roʻparasida turdilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга туғруқда вафот этган Умм Каъбга жаноза намозини ўқидим. Расулуллоҳ ﷺ намозда унинг ўртаси рўпарасида турдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ عَمَّارٍ، قَالَ حَضَرَتْ جَنَازَةُ صَبِيٍّ وَامْرَأَةٍ فَقُدِّمَ الصَّبِيُّ مِمَّا يَلِي الْقَوْمَ وَوُضِعَتِ الْمَرْأَةُ وَرَاءَهُ فَصَلَّى عَلَيْهِمَا وَفِي الْقَوْمِ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَأَبُو قَتَادَةَ وَأَبُو هُرَيْرَةَ فَسَأَلْتُهُمْ عَنْ ذَلِكَ فَقَالُوا السُّنَّةُ ‏.‏

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir bola va bir ayolning janozasi keltirildi. Bola jamoatga yaqin joyga qoʻyildi, ayol esa uning ortiga qoʻyildi va ularga janoza namozi oʻqildi. Jamoat orasida Abu Said al-Xudriy, Ibn Abbos, Abu Qatoda va Abu Hurayra bor edilar. Men ulardan bu haqda soʻradim, ular: «Bu sunnatdir», dedilar.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир бола ва бир аёлнинг жанозаси келтирилди. Бола жамоатга яқин жойга қўйилди, аёл эса унинг ортига қўйилди ва уларга жаноза намози ўқилди. Жамоат орасида Абу Саид ал-Худрий, Ибн Аббос, Абу Қатода ва Абу Ҳурайра бор эдилар. Мен улардан бу ҳақда сўрадим, улар: «Бу суннатдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، يَزْعُمُ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، صَلَّى عَلَى تِسْعِ جَنَائِزَ جَمِيعًا فَجَعَلَ الرِّجَالَ يَلُونَ الإِمَامَ وَالنِّسَاءَ يَلِينَ الْقِبْلَةَ فَصَفَّهُنَّ صَفًّا وَاحِدًا وَوُضِعَتْ جَنَازَةُ أُمِّ كُلْثُومٍ بِنْتِ عَلِيٍّ امْرَأَةِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَابْنٍ لَهَا يُقَالُ لَهُ زَيْدٌ وُضِعَا جَمِيعًا وَالإِمَامُ يَوْمَئِذٍ سَعِيدُ بْنُ الْعَاصِ وَفِي النَّاسِ ابْنُ عُمَرَ وَأَبُو هُرَيْرَةَ وَأَبُو سَعِيدٍ وَأَبُو قَتَادَةَ فَوُضِعَ الْغُلاَمُ مِمَّا يَلِي الإِمَامَ فَقَالَ رَجُلٌ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ فَنَظَرْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي قَتَادَةَ فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالُوا هِيَ السُّنَّةُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U toʻqqizta janozaga birgalikda namoz oʻqidi. Erkaklarni imomga yaqin, ayollarni esa qiblaga yaqin qildi va ularni bir saf qilib qoʻydi. Umar ibn al-Xattobning xotini Umm Kulsum bint Alining janozasi hamda uning Zayd deb atalgan oʻgʻli birga qoʻyildi. Oʻsha kuni imom Said ibn al-Os edi, jamoat orasida esa Ibn Umar, Abu Hurayra, Abu Said va Abu Qatoda bor edilar. Bola imomga yaqin qoʻyildi. Bir kishi buni inkor qildi. Men Ibn Abbos, Abu Hurayra, Abu Said va Abu Qatodaga qarab: «Bu nima?» dedim. Ular: «Bu sunnatdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У тўққизта жанозага биргаликда намоз ўқиди. Эркакларни имомга яқин, аёлларни эса қиблага яқин қилди ва уларни бир саф қилиб қўйди. Умар ибн ал-Хаттобнинг хотини Умм Кулсум бинт Алининг жанозаси ҳамда унинг Зайд деб аталган ўғли бирга қўйилди. Ўша куни имом Саид ибн ал-Ос эди, жамоат орасида эса Ибн Умар, Абу Ҳурайра, Абу Саид ва Абу Қатода бор эдилар. Бола имомга яқин қўйилди. Бир киши буни инкор қилди. Мен Ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Абу Саид ва Абу Қатодага қараб: «Бу нима?» дедим. Улар: «Бу суннатдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، وَالْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، ح وَأَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُكْتِبِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عَلَى أُمِّ فُلاَنٍ مَاتَتْ فِي نِفَاسِهَا فَقَامَ فِي وَسَطِهَا ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tugʻruqda vafot etgan bir ayolga janoza namozini oʻqidilar va uning oʻrtasi roʻparasida turdilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ туғруқда вафот этган бир аёлга жаноза намозини ўқидилар ва унинг ўртаси рўпарасида турдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَعَى لِلنَّاسِ النَّجَاشِيَّ وَخَرَجَ بِهِمْ فَصَفَّ بِهِمْ وَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarga Najoshiyning vafot etganini xabar qildilar va ularni olib chiqib, saf tortdirdilar hamda toʻrt marta takbir aytdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларга Нажошийнинг вафот этганини хабар қилдилар ва уларни олиб чиқиб, саф тортдирдилар ҳамда тўрт марта такбир айтдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ، قَالَ مَرِضَتِ امْرَأَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعَوَالِي وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَحْسَنَ شَىْءٍ عِيَادَةً لِلْمَرِيضِ فَقَالَ ‏"‏ إِذَا مَاتَتْ فَآذِنُونِي ‏"‏ ‏.‏ فَمَاتَتْ لَيْلاً فَدَفَنُوهَا وَلَمْ يُعْلِمُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحَ سَأَلَ عَنْهَا فَقَالُوا كَرِهْنَا أَنْ نُوقِظَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَأَتَى قَبْرَهَا فَصَلَّى عَلَيْهَا وَكَبَّرَ أَرْبَعًا ‏.‏

Abu Umoma ibn Sahl (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Avoliy ahlidan boʻlgan bir ayol kasal boʻlib qoldi. Nabiy ﷺ bemorni koʻrgani borishda eng yaxshi kishi edilar. U zot: «U vafot etsa, menga xabar beringlar», dedilar. Ayol kechasi vafot etdi va ular uni koʻmib, Nabiy ﷺga bildirmadilar. Tong otgach, u zot uning haqida soʻradilar. Ular: «Ey Rasululloh, sizni uygʻotishni yoqtirmadik», dedilar. Shunda u zot uning qabri oldiga kelib, unga janoza namozini oʻqidilar va toʻrt marta takbir aytdilar.Абу Умома ибн Саҳл (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Аволий аҳлидан бўлган бир аёл касал бўлиб қолди. Набий ﷺ беморни кўргани боришда энг яхши киши эдилар. У зот: «У вафот этса, менга хабар беринглар», дедилар. Аёл кечаси вафот этди ва улар уни кўмиб, Набий ﷺга билдирмадилар. Тонг отгач, у зот унинг ҳақида сўрадилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, сизни уйғотишни ёқтирмадик», дедилар. Шунда у зот унинг қабри олдига келиб, унга жаноза намозини ўқидилар ва тўрт марта такбир айтдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، أَنَّ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ، صَلَّى عَلَى جَنَازَةٍ فَكَبَّرَ عَلَيْهَا خَمْسًا وَقَالَ كَبَّرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u bir janozaga namoz oʻqib, unga besh marta takbir aytdi va: «Buni Rasululloh ﷺ shunday takbir aytgan edilar», dedi.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у бир жанозага намоз ўқиб, унга беш марта такбир айтди ва: «Буни Расулуллоҳ ﷺ шундай такбир айтган эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عَلَى جَنَازَةٍ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ وَاعْفُ عَنْهُ وَعَافِهِ وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ وَاغْسِلْهُ بِمَاءٍ وَثَلْجٍ وَبَرَدٍ وَنَقِّهِ مِنَ الْخَطَايَا كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الأَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ وَأَبْدِلْهُ دَارًا خَيْرًا مِنْ دَارِهِ وَأَهْلاً خَيْرًا مِنْ أَهْلِهِ وَزَوْجًا خَيْرًا مِنْ زَوْجِهِ وَقِهِ عَذَابَ الْقَبْرِ وَعَذَابَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَوْفٌ فَتَمَنَّيْتُ أَنْ لَوْ كُنْتُ الْمَيِّتَ لِدُعَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِذَلِكَ الْمَيِّتِ ‏.‏

Avf ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni bir janozaga namoz oʻqib, shunday deganlarini eshitdim: «Allohumma, uni magʻfirat qil, unga rahm qil, uni afv et, unga ofiyat ber, uning tushadigan joyini karamli qil, kiradigan joyini keng qil, uni suv, qor va doʻl bilan yuvgin, oq kiyim kirdan tozalanganidek uni xatolardan tozalagin, unga uyidan yaxshiroq uy, ahlidan yaxshiroq ahl, juftidan yaxshiroq juft ber, uni qabr azobidan va doʻzax azobidan saqla». Avf: «Men Rasululloh ﷺning oʻsha mayyitga qilgan bu duolari uchun oʻsha mayyit boʻlishni orzu qildim», dedi.Авф ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни бир жанозага намоз ўқиб, шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳумма, уни мағфират қил, унга раҳм қил, уни афв эт, унга офият бер, унинг тушадиган жойини карамли қил, кирадиган жойини кенг қил, уни сув, қор ва дўл билан ювгин, оқ кийим кирдан тозаланганидек уни хатолардан тозалагин, унга уйидан яхшироқ уй, аҳлидан яхшироқ аҳл, жуфтидан яхшироқ жуфт бер, уни қабр азобидан ва дўзах азобидан сақла». Авф: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ўша маййитга қилган бу дуолари учун ўша маййит бўлишни орзу қилдим», деди.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ عُبَيْدٍ الْكَلاَعِيِّ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَوْفَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي عَلَى مَيِّتٍ فَسَمِعْتُ فِي دُعَائِهِ وَهُوَ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ وَاغْسِلْهُ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ وَنَقِّهِ مِنَ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ وَأَبْدِلْهُ دَارًا خَيْرًا مِنْ دَارِهِ وَأَهْلاً خَيْرًا مِنْ أَهْلِهِ وَزَوْجًا خَيْرًا مِنْ زَوْجِهِ وَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ وَنَجِّهِ مِنَ النَّارِ - أَوْ قَالَ - وَأَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ‏"‏ ‏.‏

Avf ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni bir mayyitga janoza namozini oʻqiyotganlarida duolarida shunday deganlarini eshitdim: «Allohumma, uni magʻfirat qil, unga rahm qil, unga ofiyat ber, uni afv et, uning tushadigan joyini karamli qil, kiradigan joyini keng qil, uni suv, qor va doʻl bilan yuvgin, oq kiyimni kirdan tozalaganingdek uni xatolardan tozalagin, unga uyidan yaxshiroq uy, ahlidan yaxshiroq ahl, juftidan yaxshiroq juft ber, uni jannatga kirgiz va uni doʻzaxdan qutqar» — yoki: «uni qabr azobidan saqla», dedilar.Авф ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни бир маййитга жаноза намозини ўқиётганларида дуоларида шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳумма, уни мағфират қил, унга раҳм қил, унга офият бер, уни афв эт, унинг тушадиган жойини карамли қил, кирадиган жойини кенг қил, уни сув, қор ва дўл билан ювгин, оқ кийимни кирдан тозалаганингдек уни хатолардан тозалагин, унга уйидан яхшироқ уй, аҳлидан яхшироқ аҳл, жуфтидан яхшироқ жуфт бер, уни жаннатга киргиз ва уни дўзахдан қутқар» — ёки: «уни қабр азобидан сақла», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رُبَيِّعَةَ السُّلَمِيِّ، وَكَانَ، مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ عُبَيْدِ بْنِ خَالِدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم آخَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ فَقُتِلَ أَحَدُهُمَا وَمَاتَ الآخَرُ بَعْدَهُ فَصَلَّيْنَا عَلَيْهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا قُلْتُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا دَعَوْنَا لَهُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ اللَّهُمَّ أَلْحِقْهُ بِصَاحِبِهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَأَيْنَ صَلاَتُهُ بَعْدَ صَلاَتِهِ وَأَيْنَ عَمَلُهُ بَعْدَ عَمَلِهِ فَلَمَا بَيْنَهُمَا كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ أَعْجَبَنِي لأَنَّهُ أَسْنَدَ لِي ‏.‏

Ubayd ibn Xolid as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki kishini oʻzaro birodar qilib qoʻygan edilar. Ulardan biri oʻldirildi, ikkinchisi esa undan keyin vafot etdi. Biz unga janoza namozini oʻqidik. Nabiy ﷺ: «Nima dedingiz?» dedilar. Ular: «Biz unga: ‹Allohumma, uni magʻfirat qil, Allohumma, unga rahm qil, Allohumma, uni oʻrtogʻiga qoʻshgin›, deb duo qildik», dedilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Uning namozidan keyingi namozi qani, amalidan keyingi amali qani? Ular ikkisining orasidagi farq osmon bilan yer orasidagidek», dedilar.Убайд ибн Холид ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки кишини ўзаро биродар қилиб қўйган эдилар. Улардан бири ўлдирилди, иккинчиси эса ундан кейин вафот этди. Биз унга жаноза намозини ўқидик. Набий ﷺ: «Нима дедингиз?» дедилар. Улар: «Биз унга: ‹Аллоҳумма, уни мағфират қил, Аллоҳумма, унга раҳм қил, Аллоҳумма, уни ўртоғига қўшгин›, деб дуо қилдик», дедилар. Шунда Набий ﷺ: «Унинг намозидан кейинги намози қани, амалидан кейинги амали қани? Улар иккисининг орасидаги фарқ осмон билан ер орасидагидек», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي إِبْرَاهِيمَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي الصَّلاَةِ عَلَى الْمَيِّتِ ‏"‏ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Ibrohim al-Ansoriy (roziyallohu anhu) otasidan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺni mayyit ustidan oʻqiladigan janoza namozida: «Allohumma, tiriklarimizni-yu, oʻliklarimizni, hozir boʻlganlarimizni-yu, gʻoyib boʻlganlarimizni, erkaklarimizni-yu, ayollarimizni, kichiklarimizni-yu, kattalarimizni magʻfirat qilgin», deb aytayotganlarini eshitgan.Абу Иброҳим ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) отасидан ривоят қилинади: У Набий ﷺни маййит устидан ўқиладиган жаноза намозида: «Аллоҳумма, тирикларимизни-ю, ўликларимизни, ҳозир бўлганларимизни-ю, ғойиб бўлганларимизни, эркакларимизни-ю, аёлларимизни, кичикларимизни-ю, катталаримизни мағфират қилгин», деб айтаётганларини эшитган.

أَخْبَرَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، - وَهُوَ ابْنُ سَعْدٍ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ، قَالَ صَلَّيْتُ خَلْفَ ابْنِ عَبَّاسٍ عَلَى جَنَازَةٍ فَقَرَأَ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَسُورَةٍ وَجَهَرَ حَتَّى أَسْمَعَنَا فَلَمَّا فَرَغَ أَخَذْتُ بِيَدِهِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ سُنَّةٌ وَحَقٌّ ‏.‏

Talha ibn Abdulloh ibn Avf (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning orqasida bir janozaga namoz oʻqidim. U Fotihatul-kitob va bir surani bizga eshittirib, ovoz chiqarib oʻqidi. Namozdan boʻshagach, men uning qoʻlidan tutib, undan soʻradim. U: «Bu sunnat va haqdir», dedi.Талҳа ибн Абдуллоҳ ибн Авф (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг орқасида бир жанозага намоз ўқидим. У Фотиҳатул-китоб ва бир сурани бизга эшиттириб, овоз чиқариб ўқиди. Намоздан бўшагач, мен унинг қўлидан тутиб, ундан сўрадим. У: «Бу суннат ва ҳақдир», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ صَلَّيْتُ خَلْفَ ابْنِ عَبَّاسٍ عَلَى جَنَازَةٍ فَسَمِعْتُهُ يَقْرَأُ، بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَلَمَّا انْصَرَفَ أَخَذْتُ بِيَدِهِ فَسَأَلْتُهُ فَقُلْتُ تَقْرَأُ قَالَ نَعَمْ إِنَّهُ حَقٌّ وَسُنَّةٌ ‏.‏

Talha ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning orqasida bir janozaga namoz oʻqidim va uning Fotihatul-kitobni oʻqiganini eshitdim. U boʻshagach, men uning qoʻlidan tutib, undan soʻradim va: «Oʻqidingizmi?» dedim. U: «Ha, bu haq va sunnatdir», dedi.Талҳа ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг орқасида бир жанозага намоз ўқидим ва унинг Фотиҳатул-китобни ўқиганини эшитдим. У бўшагач, мен унинг қўлидан тутиб, ундан сўрадим ва: «Ўқидингизми?» дедим. У: «Ҳа, бу ҳақ ва суннатдир», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، أَنَّهُ قَالَ السُّنَّةُ فِي الصَّلاَةِ عَلَى الْجَنَازَةِ أَنْ يَقْرَأَ فِي التَّكْبِيرَةِ الأُولَى بِأُمِّ الْقُرْآنِ مُخَافَتَةً ثُمَّ يُكَبِّرَ ثَلاَثًا وَالتَّسْلِيمُ عِنْدَ الآخِرَةِ ‏.‏

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Janoza namozida sunnat shuki, birinchi takbirda Ummul-Qurʼonni ichida oʻqib, soʻng uch marta takbir aytiladi va oxirgisidan keyin salom beriladi», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Жаноза намозида суннат шуки, биринчи такбирда Уммул-Қуръонни ичида ўқиб, сўнг уч марта такбир айтилади ва охиргисидан кейин салом берилади», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُوَيْدٍ الدِّمَشْقِيِّ الْفِهْرِيِّ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ قَيْسٍ الدِّمَشْقِيِّ، بِنَحْوِ ذَلِكَ ‏.‏

Zahhok ibn Qays ad-Dimashqiy (roziyallohu anhu)dan ham shunga oʻxshash rivoyat qilinadi.Заҳҳок ибн Қайс ад-Димашқий (розияллоҳу анҳу)дан ҳам шунга ўхшаш ривоят қилинади.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سَلاَّمِ بْنِ أَبِي مُطِيعٍ الدِّمَشْقِيِّ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، رَضِيعِ عَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ مَيِّتٍ يُصَلِّي عَلَيْهِ أُمَّةٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ يَبْلُغُونَ أَنْ يَكُونُوا مِائَةً يَشْفَعُونَ إِلاَّ شُفِّعُوا فِيهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سَلاَّمٌ فَحَدَّثْتُ بِهِ شُعَيْبَ بْنَ الْحَبْحَابِ فَقَالَ حَدَّثَنِي بِهِ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Musulmonlardan yuz kishiga yetadigan bir jamoa qaysi bir mayyitga janoza namozini oʻqib, unga shafoat qilsalar, albatta uning haqidagi shafoatlari qabul qilinadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мусулмонлардан юз кишига етадиган бир жамоа қайси бир маййитга жаноза намозини ўқиб, унга шафоат қилсалар, албатта унинг ҳақидаги шафоатлари қабул қилинади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، - رَضِيعٌ لِعَائِشَةَ رضى الله عنها - عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَمُوتُ أَحَدٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَيُصَلِّي عَلَيْهِ أُمَّةٌ مِنَ النَّاسِ فَيَبْلُغُوا أَنْ يَكُونُوا مِائَةً فَيَشْفَعُوا إِلاَّ شُفِّعُوا فِيهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Musulmonlardan biror kishi vafot etib, unga yuz kishiga yetadigan bir jamoa janoza namozini oʻqib, unga shafoat qilsalar, albatta uning haqidagi shafoatlari qabul qilinadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мусулмонлардан бирор киши вафот этиб, унга юз кишига етадиган бир жамоа жаноза намозини ўқиб, унга шафоат қилсалар, албатта унинг ҳақидаги шафоатлари қабул қилинади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَوَاءٍ أَبُو الْخَطَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكَّارٍ الْحَكَمُ بْنُ فَرُّوخٍ، قَالَ صَلَّى بِنَا أَبُو الْمَلِيحِ عَلَى جَنَازَةٍ فَظَنَنَّا أَنَّهُ قَدْ كَبَّرَ فَأَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ وَلْتَحْسُنْ شَفَاعَتُكُمْ قَالَ أَبُو الْمَلِيحِ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ - وَهُوَ ابْنُ سَلِيطٍ - عَنْ إِحْدَى أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ وَهِيَ مَيْمُونَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ أَخْبَرَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ مَيِّتٍ يُصَلِّي عَلَيْهِ أُمَّةٌ مِنَ النَّاسِ إِلاَّ شُفِّعُوا فِيهِ ‏"‏ ‏.‏ فَسَأَلْتُ أَبَا الْمَلِيحِ عَنِ الأُمَّةِ فَقَالَ أَرْبَعُونَ ‏.‏

Maymuna (roziyallohu anho) — Nabiy ﷺning zavjalari — dan rivoyat qilinadi: U: «Menga Nabiy ﷺ xabar berib: ‹Bir jamoa qaysi bir mayyitga janoza namozini oʻqisalar, albatta uning haqidagi shafoatlari qabul qilinadi›, dedilar», dedi.Маймуна (розияллоҳу анҳо) — Набий ﷺнинг завжалари — дан ривоят қилинади: У: «Менга Набий ﷺ хабар бериб: ‹Бир жамоа қайси бир маййитга жаноза намозини ўқисалар, албатта унинг ҳақидаги шафоатлари қабул қилинади›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا نُوحُ بْنُ حَبِيبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَلَّى عَلَى جَنَازَةٍ فَلَهُ قِيرَاطٌ وَمَنِ انْتَظَرَهَا حَتَّى تُوضَعَ فِي اللَّحْدِ فَلَهُ قِيرَاطَانِ وَالْقِيرَاطَانِ مِثْلُ الْجَبَلَيْنِ الْعَظِيمَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir janozaga namoz oʻqisa, unga bir qiyrot boʻladi. Kim uni lahadga qoʻyilgunga qadar kutib tursa, unga ikki qiyrot boʻladi. Ikki qiyrot esa ikki ulkan togʻ misolidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир жанозага намоз ўқиса, унга бир қийрот бўлади. Ким уни лаҳадга қўйилгунга қадар кутиб турса, унга икки қийрот бўлади. Икки қийрот эса икки улкан тоғ мисолидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجُ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ شَهِدَ جَنَازَةً حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهَا فَلَهُ قِيرَاطٌ وَمَنْ شَهِدَ حَتَّى تُدْفَنَ فَلَهُ قِيرَاطَانِ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ وَمَا الْقِيرَاطَانِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ مِثْلُ الْجَبَلَيْنِ الْعَظِيمَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir janozaga toki unga namoz oʻqilgunga qadar hozir boʻlsa, unga bir qiyrot boʻladi. Kim toki u dafn etilgunga qadar hozir boʻlsa, unga ikki qiyrot boʻladi», dedilar. «Ikki qiyrot nima, ey Rasululloh?» deb soʻralganda, u zot: «Ikki ulkan togʻ misolidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир жанозага токи унга намоз ўқилгунга қадар ҳозир бўлса, унга бир қийрот бўлади. Ким токи у дафн этилгунга қадар ҳозир бўлса, унга икки қийрот бўлади», дедилар. «Икки қийрот нима, эй Расулуллоҳ?» деб сўралганда, у зот: «Икки улкан тоғ мисолидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ تَبِعَ جَنَازَةَ رَجُلٍ مُسْلِمٍ احْتِسَابًا فَصَلَّى عَلَيْهَا وَدَفَنَهَا فَلَهُ قِيرَاطَانِ وَمَنْ صَلَّى عَلَيْهَا ثُمَّ رَجَعَ قَبْلَ أَنْ تُدْفَنَ فَإِنَّهُ يَرْجِعُ بِقِيرَاطٍ مِنَ الأَجْرِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ajrni umid qilib bir musulmon kishining janozasiga ergashib, unga namoz oʻqisa va uni dafn etsa, unga ikki qiyrot boʻladi. Kim unga namoz oʻqib, soʻng dafn etilishidan oldin qaytib ketsa, u ajrdan bir qiyrot bilan qaytadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ажрни умид қилиб бир мусулмон кишининг жанозасига эргашиб, унга намоз ўқиса ва уни дафн этса, унга икки қийрот бўлади. Ким унга намоз ўқиб, сўнг дафн этилишидан олдин қайтиб кетса, у ажрдан бир қийрот билан қайтади», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ قَزَعَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَسْلَمَةُ بْنُ عَلْقَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا دَاوُدُ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ تَبِعَ جَنَازَةً فَصَلَّى عَلَيْهَا ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَهُ قِيرَاطٌ مِنَ الأَجْرِ وَمَنْ تَبِعَهَا فَصَلَّى عَلَيْهَا ثُمَّ قَعَدَ حَتَّى يُفْرَغَ مِنْ دَفْنِهَا فَلَهُ قِيرَاطَانِ مِنَ الأَجْرِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا أَعْظَمُ مِنْ أُحُدٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir janozaga ergashib, unga namoz oʻqib, soʻng ketsa, unga ajrdan bir qiyrot boʻladi. Kim unga ergashib, namoz oʻqib, soʻng dafni tugagunga qadar oʻtirsa, unga ajrdan ikki qiyrot boʻladi. Ularning har biri Uhuddan ham ulugʻroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир жанозага эргашиб, унга намоз ўқиб, сўнг кетса, унга ажрдан бир қийрот бўлади. Ким унга эргашиб, намоз ўқиб, сўнг дафни тугагунга қадар ўтирса, унга ажрдан икки қийрот бўлади. Уларнинг ҳар бири Уҳуддан ҳам улуғроқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هِشَامٍ، وَالأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الْجَنَازَةَ فَقُومُوا وَمَنْ تَبِعَهَا فَلاَ يَقْعُدَنَّ حَتَّى تُوضَعَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Janozani koʻrsangiz, oʻrningizdan turing. Kim unga ergashsa, u toki qoʻyilgunga qadar oʻtirmasin», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жанозани кўрсангиз, ўрнингиздан туринг. Ким унга эргашса, у токи қўйилгунга қадар ўтирмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ وَاقِدٍ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ مَسْعُودِ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، ‏:‏ أَنَّهُ ذُكِرَ الْقِيَامُ عَلَى الْجَنَازَةِ حَتَّى تُوضَعَ، فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ‏:‏ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَعَدَ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uning oldida janoza qoʻyilgunga qadar unga turib turish haqida gap ochildi. Shunda Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu): «Rasululloh ﷺ turdilar, soʻng oʻtirdilar», dedi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унинг олдида жаноза қўйилгунга қадар унга туриб туриш ҳақида гап очилди. Шунда Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу): «Расулуллоҳ ﷺ турдилар, сўнг ўтирдилар», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ مَسْعُودِ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ ‏:‏ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ فَقُمْنَا، وَرَأَيْنَاهُ قَعَدَ فَقَعَدْنَا ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ni turganini koʻrdim, biz ham turdik. Uni oʻtirganini koʻrdik, biz ham oʻtirdik», dedi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ни турганини кўрдим, биз ҳам турдик. Уни ўтирганини кўрдик, биз ҳам ўтирдик», деди.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ زَاذَانَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ ‏:‏ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي جَنَازَةٍ، فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَى الْقَبْرِ وَلَمْ يُلْحَدْ، فَجَلَسَ وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِنَا الطَّيْرَ ‏.‏

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bilan bir janozaga chiqdik. Qabrga yetib borganimizda, u hali kovlanib boʻlmagan edi. U zot oʻtirdilar, biz ham u zotning atroflarida boshlarimiz uzra qush turgandek qimir etmay oʻtirdik», dedi.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ билан бир жанозага чиқдик. Қабрга етиб борганимизда, у ҳали ковланиб бўлмаган эди. У зот ўтирдилар, биз ҳам у зотнинг атрофларида бошларимиз узра қуш тургандек қимир этмай ўтирдик», деди.

أَخْبَرَنَا هَنَّادٌ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ثَعْلَبَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِقَتْلَى أُحُدٍ ‏:‏ ‏"‏ زَمِّلُوهُمْ بِدِمَائِهِمْ، فَإِنَّهُ لَيْسَ كَلْمٌ يُكْلَمُ فِي اللَّهِ إِلاَّ يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَدْمَى، لَوْنُهُ لَوْنُ الدَّمِ وَرِيحُهُ رِيحُ الْمِسْكِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Saʼlaba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Uhud shahidlari haqida: «Ularni qonlariga belangan holda oʻrab dafn eting. Chunki Alloh yoʻlida yetkazilgan har qanday jarohat Qiyomat kunida qonab kelmasligi mumkin emas: uning rangi qon rangi, hidi esa mushk hidi boʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Саълаба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд шаҳидлари ҳақида: «Уларни қонларига беланган ҳолда ўраб дафн этинг. Чунки Аллоҳ йўлида етказилган ҳар қандай жароҳат Қиёмат кунида қонаб келмаслиги мумкин эмас: унинг ранги қон ранги, ҳиди эса мушк ҳиди бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ رَجُلٍ، يُقَالُ لَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَيَّةَ قَالَ ‏:‏ أُصِيبَ رَجُلاَنِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ يَوْمَ الطَّائِفِ، فَحُمِلاَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ أَنْ يُدْفَنَا حَيْثُ أُصِيبَا ‏.‏ وَكَانَ ابْنُ مُعَيَّةَ وُلِدَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ubaydulloh ibn Muayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Musulmonlardan ikki kishi Toif kuni shahid boʻldi. Ular Rasululloh ﷺ ning huzurlariga olib kelindi. U zot ularni shahid boʻlgan joylarida dafn etishga buyurdilar», dedi.Убайдуллоҳ ибн Муайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мусулмонлардан икки киши Тоиф куни шаҳид бўлди. Улар Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига олиб келинди. У зот уларни шаҳид бўлган жойларида дафн этишга буюрдилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَسْوَدُ بْنُ قَيْسٍ، عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، ‏:‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِقَتْلَى أُحُدٍ أَنْ يُرَدُّوا إِلَى مَصَارِعِهِمْ، وَكَانُوا قَدْ نُقِلُوا إِلَى الْمَدِينَةِ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Madinaga olib kelib boʻlingan Uhud shahidlarini oʻzlari shahid boʻlgan joylariga qaytarilishiga buyurdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Мадинага олиб келиб бўлинган Уҳуд шаҳидларини ўзлари шаҳид бўлган жойларига қайтарилишига буюрдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏:‏ ‏"‏ ادْفِنُوا الْقَتْلَى فِي مَصَارِعِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Shahidlarni shahid boʻlgan joylarida dafn eting», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Шаҳидларни шаҳид бўлган жойларида дафн этинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ نَاجِيَةَ بْنِ كَعْبٍ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، إِنَّ عَمَّكَ الشَّيْخَ الضَّالَّ مَاتَ، فَمَنْ يُوَارِيهِ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ اذْهَبْ فَوَارِ أَبَاكَ وَلاَ تُحْدِثَنَّ حَدَثًا حَتَّى تَأْتِيَنِي ‏"‏ ‏.‏ فَوَارَيْتُهُ ثُمَّ جِئْتُ فَأَمَرَنِي فَاغْتَسَلْتُ وَدَعَا لِي، وَذَكَرَ دُعَاءً لَمْ أَحْفَظْهُ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ ga: ‹Sizning amakingiz, adashgan chol vafot etdi. Uni kim koʻmadi?› dedim. U zot: ‹Bor, otangni koʻmib kel, soʻng huzurimga kelmaguningcha hech narsa qilma›, dedilar. Men uni koʻmdim, soʻng keldim. U zot menga gʻusl qilishimni buyurdilar va men gʻusl qildim. U zot menga duo qildilar, men es-yodda saqlab qololmagan bir duoni aytdilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ га: ‹Сизнинг амакингиз, адашган чол вафот этди. Уни ким кўмади?› дедим. У зот: ‹Бор, отангни кўмиб кел, сўнг ҳузуримга келмагунингча ҳеч нарса қилма›, дедилар. Мен уни кўмдим, сўнг келдим. У зот менга ғусл қилишимни буюрдилар ва мен ғусл қилдим. У зот менга дуо қилдилар, мен эс-ёдда сақлаб қололмаган бир дуони айтдилар», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعْدٍ، قَالَ ‏:‏ الْحَدُوا لِي لَحْدًا، وَانْصِبُوا عَلَىَّ نَصْبًا كَمَا فُعِلَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Menga lahad kovlanglar va Rasululloh ﷺ ga qilinganidek, ustimga xom gʻisht tikka qoʻyinglar», dedi.Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Менга лаҳад ковланглар ва Расулуллоҳ ﷺ га қилинганидек, устимга хом ғишт тикка қўйинглар», деди.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، ‏:‏ أَنَّ سَعْدًا، لَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ قَالَ ‏:‏ الْحَدُوا لِي لَحْدًا، وَانْصِبُوا عَلَىَّ نَصْبًا كَمَا فُعِلَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Omir ibn Saʼd (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Saʼd (roziyallohu anhu)ga vafot vaqti yetganda: «Menga lahad kovlanglar va Rasululloh ﷺ ga qilinganidek, ustimga xom gʻisht tikka qoʻyinglar», dedi.Омир ибн Саъд (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Саъд (розияллоҳу анҳу)га вафот вақти етганда: «Менга лаҳад ковланглар ва Расулуллоҳ ﷺ га қилинганидек, устимга хом ғишт тикка қўйинглар», деди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَذْرَمِيُّ، عَنْ حَكَّامِ بْنِ سَلْمٍ الرَّازِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ اللَّحْدُ لَنَا وَالشَّقُّ لِغَيْرِنَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Lahad biz uchun, yorma qabr esa boshqalar uchundir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Лаҳад биз учун, ёрма қабр эса бошқалар учундир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ ‏:‏ شَكَوْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ فَقُلْنَا ‏:‏ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْحَفْرُ عَلَيْنَا لِكُلِّ إِنْسَانٍ شَدِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ احْفِرُوا وَأَعْمِقُوا وَأَحْسِنُوا، وَادْفِنُوا الاِثْنَيْنِ وَالثَّلاَثَةَ فِي قَبْرٍ وَاحِدٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا ‏:‏ فَمَنْ نُقَدِّمُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ قَدِّمُوا أَكْثَرَهُمْ قُرْآنًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ فَكَانَ أَبِي ثَالِثَ ثَلاَثَةٍ فِي قَبْرٍ وَاحِدٍ ‏.‏

Hishom ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Uhud kuni Rasululloh ﷺ ga shikoyat qilib: ‹Yo Rasululloh, har bir kishi uchun qabr kovlash bizga ogʻirlik qilyapti›, dedik. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Kovlanglar, chuqur va yaxshi kovlanglar hamda ikki-uch kishini bitta qabrga dafn etinglar›, dedilar. Ular: ‹Kimni oldin qoʻyaylik, yo Rasululloh?› deyishdi. U zot: ‹Ularning Qurʼonni koʻproq biladiganini oldin qoʻyinglar›, dedilar». U: «Mening otam bitta qabrdagi uch kishining uchinchisi edi», dedi.Ҳишом ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Уҳуд куни Расулуллоҳ ﷺ га шикоят қилиб: ‹Ё Расулуллоҳ, ҳар бир киши учун қабр ковлаш бизга оғирлик қиляпти›, дедик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ковланглар, чуқур ва яхши ковланглар ҳамда икки-уч кишини битта қабрга дафн этинглар›, дедилар. Улар: ‹Кимни олдин қўяйлик, ё Расулуллоҳ?› дейишди. У зот: ‹Уларнинг Қуръонни кўпроқ биладиганини олдин қўйинглар›, дедилар». У: «Менинг отам битта қабрдаги уч кишининг учинчиси эди», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ حُمَيْدَ بْنَ هِلاَلٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ ‏:‏ لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ أُصِيبَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، وَأَصَابَ النَّاسَ جِرَاحَاتٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ احْفِرُوا وَأَوْسِعُوا، وَادْفِنُوا الاِثْنَيْنِ وَالثَّلاَثَةَ فِي الْقَبْرِ، وَقَدِّمُوا أَكْثَرَهُمْ قُرْآنًا ‏"‏ ‏.‏

Hishom ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Uhud kuni boʻlganida musulmonlardan bir qanchasi shahid boʻldi va odamlar jarohat oldilar. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Kovlanglar va keng qilinglar, ikki-uch kishini bitta qabrga dafn etinglar va ularning Qurʼonni koʻproq biladiganini oldin qoʻyinglar›, dedilar», dedi.Ҳишом ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Уҳуд куни бўлганида мусулмонлардан бир қанчаси шаҳид бўлди ва одамлар жароҳат олдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ковланглар ва кенг қилинглар, икки-уч кишини битта қабрга дафн этинглар ва уларнинг Қуръонни кўпроқ биладиганини олдин қўйинглар›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ ‏:‏ جُعِلَ تَحْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ دُفِنَ قَطِيفَةٌ حَمْرَاءُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ dafn etilganlarida, u zotning taglariga qizil baxmal choyshab qoʻyildi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ дафн этилганларида, у зотнинг тагларига қизил бахмал чойшаб қўйилди», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُلَىِّ بْنِ رَبَاحٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ، قَالَ ‏:‏ ثَلاَثُ سَاعَاتٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَانَا أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِنَّ، أَوْ نَقْبُرَ فِيهِنَّ مَوْتَانَا ‏:‏ حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ بَازِغَةً حَتَّى تَرْتَفِعَ، وَحِينَ يَقُومُ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ حَتَّى تَزُولَ الشَّمْسُ، وَحِينَ تَضَيَّفُ الشَّمْسُ لِلْغُرُوبِ ‏.‏

Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Uch vaqt bor ediki, Rasululloh ﷺ bizni oʻsha vaqtlarda namoz oʻqishdan yoki oʻliklarimizni koʻmishdan qaytarar edilar: quyosh chiqib koʻtarilgunga qadar, quyosh tik kelib ogʻgunga qadar hamda quyosh botishga moyil boʻlgan paytda», dedi.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Уч вақт бор эдики, Расулуллоҳ ﷺ бизни ўша вақтларда намоз ўқишдан ёки ўликларимизни кўмишдан қайтарар эдилар: қуёш чиқиб кўтарилгунга қадар, қуёш тик келиб оғгунга қадар ҳамда қуёш ботишга мойил бўлган пайтда», деди.

أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ الْقَطَّانُ الرَّقِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ ‏:‏ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِهِ مَاتَ فَقُبِرَ لَيْلاً، وَكُفِّنَ فِي كَفَنٍ غَيْرِ طَائِلٍ، فَزَجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْبَرَ إِنْسَانٌ لَيْلاً إِلاَّ أَنْ يُضْطَرَّ إِلَى ذَلِكَ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xutba qildilar va ashoblaridan biri vafot etib, kechasi koʻmilgani hamda arzimas kafanga oʻralgani haqida soʻz yuritdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ, zarurat boʻlmagan holda, insonni kechasi koʻmishdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилдилар ва ашобларидан бири вафот этиб, кечаси кўмилгани ҳамда арзимас кафанга ўралгани ҳақида сўз юритдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ, зарурат бўлмаган ҳолда, инсонни кечаси кўмишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ ‏:‏ لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ أَصَابَ النَّاسَ جَهْدٌ شَدِيدٌ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ احْفِرُوا وَأَوْسِعُوا، وَادْفِنُوا الاِثْنَيْنِ وَالثَّلاَثَةَ فِي قَبْرٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا ‏:‏ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَنْ نُقَدِّمُ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ قَدِّمُوا أَكْثَرَهُمْ قُرْآنًا ‏"‏ ‏.‏

Hishom ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni boʻlganida odamlarga qattiq mashaqqat yetdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Qabr qazing va uni kengaytiring, ikki-uch kishini bir qabrga koʻming», dedilar. Ular: «Ey Rasululloh, qaysi birini oldin qoʻyaylik?» deyishdi. U zot: «Ular ichida Qurʼonni koʻproq biladiganini oldin qoʻyinglar», dedilar.Ҳишом ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни бўлганида одамларга қаттиқ машаққат етди. Шунда Набий ﷺ: «Қабр қазинг ва уни кенгайтиринг, икки-уч кишини бир қабрга кўминг», дедилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, қайси бирини олдин қўяйлик?» дейишди. У зот: «Улар ичида Қуръонни кўпроқ биладиганини олдин қўйинглар», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ ‏:‏ اشْتَدَّ الْجِرَاحُ يَوْمَ أُحُدٍ فَشُكِيَ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏:‏ ‏"‏ احْفِرُوا وَأَوْسِعُوا وَأَحْسِنُوا، وَادْفِنُوا فِي الْقَبْرِ الاِثْنَيْنِ وَالثَّلاَثَةَ، وَقَدِّمُوا أَكْثَرَهُمْ قُرْآنًا ‏"‏ ‏.‏

Hishom ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni jarohatlar koʻpayib ketdi va bu haqda Rasulullohga ﷺ shikoyat qilindi. U zot: «Qabr qazing, uni yaxshi va keng qiling, bir qabrga ikki-uch kishini koʻming va ular ichida Qurʼonni koʻproq biladiganini oldin qoʻyinglar», dedilar.Ҳишом ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни жароҳатлар кўпайиб кетди ва бу ҳақда Расулуллоҳга ﷺ шикоят қилинди. У зот: «Қабр қазинг, уни яхши ва кенг қилинг, бир қабрга икки-уч кишини кўминг ва улар ичида Қуръонни кўпроқ биладиганини олдин қўйинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ أَبِي الدَّهْمَاءِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏:‏ ‏"‏ احْفِرُوا وَأَحْسِنُوا، وَادْفِنُوا الاِثْنَيْنِ وَالثَّلاَثَةَ، وَقَدِّمُوا أَكْثَرَهُمْ قُرْآنًا ‏"‏ ‏.‏

Hishom ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qabr qazing va uni yaxshi qiling, ikki-uch kishini koʻming va ular ichida Qurʼonni koʻproq biladiganini oldin qoʻyinglar», dedilar.Ҳишом ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қабр қазинг ва уни яхши қилинг, икки-уч кишини кўминг ва улар ичида Қуръонни кўпроқ биладиганини олдин қўйинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ ‏:‏ قُتِلَ أَبِي يَوْمَ أُحُدٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ احْفِرُوا وَأَوْسِعُوا وَأَحْسِنُوا، وَادْفِنُوا الاِثْنَيْنِ وَالثَّلاَثَةَ فِي الْقَبْرِ، وَقَدِّمُوا أَكْثَرَهُمْ قُرْآنًا ‏"‏ ‏.‏ فَكَانَ أَبِي ثَالِثَ ثَلاَثَةٍ وَكَانَ أَكْثَرَهُمْ قُرْآنًا فَقُدِّمَ ‏.‏

Hishom ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni otam shahid boʻldi. Nabiy ﷺ: «Qabr qazing, uni keng va yaxshi qiling, bir qabrga ikki-uch kishini koʻming va ular ichida Qurʼonni koʻproq biladiganini oldin qoʻyinglar», dedilar. Otam uch kishining uchinchisi edi va ular ichida Qurʼonni eng koʻp biladigani edi, shuning uchun oldin qoʻyildi.Ҳишом ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни отам шаҳид бўлди. Набий ﷺ: «Қабр қазинг, уни кенг ва яхши қилинг, бир қабрга икки-уч кишини кўминг ва улар ичида Қуръонни кўпроқ биладиганини олдин қўйинглар», дедилар. Отам уч кишининг учинчиси эди ва улар ичида Қуръонни энг кўп биладигани эди, шунинг учун олдин қўйилди.

قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ سَمِعَ عَمْرٌو، جَابِرًا يَقُولُ ‏:‏ أَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ فِي قَبْرِهِ، فَأَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ فَوَضَعَهُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ، وَنَفَثَ عَلَيْهِ مِنْ رِيقِهِ وَأَلْبَسَهُ قَمِيصَهُ، وَاللَّهُ أَعْلَمُ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Abdulloh ibn Ubayning huzuriga u qabriga qoʻyilganidan soʻng keldilar va uni chiqarishga buyurdilar. Bas, u chiqarildi. U zot uni tizzalari ustiga qoʻyib, unga oʻz tuprugidan purkadilar va unga oʻz koʻylaklarini kiydirdilar. Alloh yaxshi biluvchidir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Абдуллоҳ ибн Убайнинг ҳузурига у қабрига қўйилганидан сўнг келдилар ва уни чиқаришга буюрдилар. Бас, у чиқарилди. У зот уни тиззалари устига қўйиб, унга ўз тупругидан пуркадилар ва унга ўз кўйлакларини кийдирдилар. Аллоҳ яхши билувчидир.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ ‏:‏ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ فَأَخْرَجَهُ مِنْ قَبْرِهِ، فَوَضَعَ رَأْسَهُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ فَتَفَلَ فِيهِ مِنْ رِيقِهِ، وَأَلْبَسَهُ قَمِيصَهُ ‏.‏ قَالَ جَابِرٌ ‏:‏ وَصَلَّى عَلَيْهِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Abdulloh ibn Ubay haqida buyruq berdilar va uni qabridan chiqardilar. Soʻng uning boshini tizzalari ustiga qoʻyib, unga oʻz tuprugidan purkadilar va unga oʻz koʻylaklarini kiydirdilar. Jobir aytdi: «Va u zot unga janoza oʻqidilar. Alloh yaxshi biluvchidir».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Абдуллоҳ ибн Убай ҳақида буйруқ бердилар ва уни қабридан чиқардилар. Сўнг унинг бошини тиззалари устига қўйиб, унга ўз тупругидан пуркадилар ва унга ўз кўйлакларини кийдирдилар. Жобир айтди: «Ва у зот унга жаноза ўқидилар. Аллоҳ яхши билувчидир».

أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ ‏:‏ دُفِنَ مَعَ أَبِي رَجُلٌ فِي الْقَبْرِ فَلَمْ يَطِبْ قَلْبِي حَتَّى أَخْرَجْتُهُ وَدَفَنْتُهُ عَلَى حِدَةٍ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Otam bilan birga bir kishi bitta qabrga koʻmilgan edi. Uni chiqarib, alohida koʻmmagunimcha koʻnglim tinchimadi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Отам билан бирга бир киши битта қабрга кўмилган эди. Уни чиқариб, алоҳида кўммагунимча кўнглим тинчимади.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَبُو قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ عَمِّهِ، يَزِيدَ بْنِ ثَابِتٍ ‏:‏ أَنَّهُمْ خَرَجُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ، فَرَأَى قَبْرًا جَدِيدًا فَقَالَ ‏:‏ ‏"‏ مَا هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا ‏:‏ هَذِهِ فُلاَنَةُ مَوْلاَةُ بَنِي فُلاَنٍ، فَعَرَفَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَاتَتْ ظُهْرًا وَأَنْتَ نَائِمٌ قَائِلٌ، فَلَمْ نُحِبَّ أَنْ نُوقِظَكَ بِهَا ‏.‏ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَفَّ النَّاسَ خَلْفَهُ وَكَبَّرَ عَلَيْهَا أَرْبَعًا ثُمَّ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ لاَ يَمُوتُ فِيكُمْ مَيِّتٌ مَا دُمْتُ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ إِلاَّ آذَنْتُمُونِي بِهِ، فَإِنَّ صَلاَتِي لَهُ رَحْمَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Yazid ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ular bir kuni Rasululloh ﷺ bilan birga chiqdilar. U zot yangi bir qabrni koʻrib: «Bu nima?» dedilar. Ular: «Bu falon, falon urugʻning ozod qilingan choʻrisidir», deyishdi. Rasululloh ﷺ uni tanidilar. «U tush paytida vafot etdi, siz esa uxlab, qaylula qilayotgan edingiz, biz sizni uygʻotishni istamadik», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ turdilar va odamlar u zotning orqasida saf tortdilar. U zot unga toʻrt marta takbir aytdilar, soʻng: «Men orangizda ekanman, sizlardan biror kishi vafot etsa, menga xabar bering, chunki mening unga oʻqigan namozim rahmatdir», dedilar.Язид ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улар бир куни Расулуллоҳ ﷺ билан бирга чиқдилар. У зот янги бир қабрни кўриб: «Бу нима?» дедилар. Улар: «Бу фалон, фалон уруғнинг озод қилинган чўрисидир», дейишди. Расулуллоҳ ﷺ уни танидилар. «У туш пайтида вафот этди, сиз эса ухлаб, қайлула қилаётган эдингиз, биз сизни уйғотишни истамадик», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ турдилар ва одамлар у зотнинг орқасида саф тортдилар. У зот унга тўрт марта такбир айтдилар, сўнг: «Мен орангизда эканман, сизлардан бирор киши вафот этса, менга хабар беринг, чунки менинг унга ўқиган намозим раҳматдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، ‏:‏ أَخْبَرَنِي مَنْ، مَرَّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى قَبْرٍ مُنْتَبِذٍ، فَأَمَّهُمْ وَصَفَّ خَلْفَهُ، قُلْتُ ‏:‏ مَنْ هُوَ يَا أَبَا عَمْرٍو قَالَ ‏:‏ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Baʼzi kishilar Rasululloh ﷺ bilan birga chetda joylashgan bir qabr yonidan oʻtdilar. U zot ularga imom boʻldilar va odamlar u zotning orqasida saf tortdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Баъзи кишилар Расулуллоҳ ﷺ билан бирга четда жойлашган бир қабр ёнидан ўтдилар. У зот уларга имом бўлдилар ва одамлар у зотнинг орқасида саф тортдилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ الشَّيْبَانِيُّ أَنْبَأَنَا عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ، رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِقَبْرٍ مُنْتَبِذٍ، فَصَلَّى عَلَيْهِ وَصَفَّ أَصْحَابَهُ خَلْفَهُ ‏.‏ قِيلَ ‏:‏ مَنْ حَدَّثَكَ قَالَ ‏:‏ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ chetda joylashgan bir qabr yonidan oʻtdilar va unga janoza namozini oʻqidilar, ashoblari esa u zotning orqasida saf tortdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ четда жойлашган бир қабр ёнидан ўтдилар ва унга жаноза намозини ўқидилар, ашоблари эса у зотнинг орқасида саф тортдилар.

أَخْبَرَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ عَلِيٍّ، - وَهُوَ أَبُو أُسَامَةَ - قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ بُرْقَانَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي مَرْزُوقٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، ‏:‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عَلَى قَبْرِ امْرَأَةٍ بَعْدَ مَا دُفِنَتْ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir ayolning qabri ustida, u koʻmilganidan soʻng, janoza namozini oʻqidilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир аёлнинг қабри устида, у кўмилганидан сўнг, жаноза намозини ўқидилар.