1-bob1-бобباب الْحَثِّ عَلَى الصَّلاَةِ فِي الْبُيُوتِ وَالْفَضْلِ فِي ذَلِكَUyda namoz oʻqishga qiziqtirish va uning fazliУйда намоз ўқишга қизиқтириш ва унинг фазли
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uylaringizda ham namoz oʻqinglar va ularni qabristonga aylantirib qoʻymanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уйларингизда ҳам намоз ўқинглар ва уларни қабристонга айлантириб қўйманглар», дедилар.
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ masjidda boʻyradan bir hujra qilib olib, undah bir necha kecha namoz oʻqidilar. Nihoyat, odamlar ularning atrofiga toʻplandilar. Soʻng bir kechasi ularning ovozini eshitmay qoldilar-da, uxlab qoldilar deb oʻyladilar. Baʼzilari ularni chiqarish uchun tomoq qira boshladilar. Shunda u zot: «Sizlarning bu qilgan ishingiz sizlarga farz qilinib qoʻyilishidan qoʻrqqunimga qadar davom etdi. Agar sizlarga farz qilinsa, uni ado eta olmas edingiz. Ey odamlar, uylaringizda namoz oʻqinglar. Zero, farz namozdan boshqa, kishining eng afzal namozi oʻz uyida oʻqigan namozidir», dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ масжидда бўйрадан бир ҳужра қилиб олиб, ундаҳ бир неча кеча намоз ўқидилар. Ниҳоят, одамлар уларнинг атрофига тўпландилар. Сўнг бир кечаси уларнинг овозини эшитмай қолдилар-да, ухлаб қолдилар деб ўйладилар. Баъзилари уларни чиқариш учун томоқ қира бошладилар. Шунда у зот: «Сизларнинг бу қилган ишингиз сизларга фарз қилиниб қўйилишидан қўрққунимга қадар давом этди. Агар сизларга фарз қилинса, уни адо эта олмас эдингиз. Эй одамлар, уйларингизда намоз ўқинглар. Зеро, фарз намоздан бошқа, кишининг энг афзал намози ўз уйида ўқиган намозидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّهُ لَقِيَ ابْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلَهُ عَنِ الْوَتْرِ، فَقَالَ أَلاَ أُنَبِّئُكَ بِأَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ . قَالَ عَائِشَةُ ائْتِهَا فَسَلْهَا ثُمَّ ارْجِعْ إِلَىَّ فَأَخْبِرْنِي بِرَدِّهَا عَلَيْكَ فَأَتَيْتُ عَلَى حَكِيمِ بْنِ أَفْلَحَ فَاسْتَلْحَقْتُهُ إِلَيْهَا فَقَالَ مَا أَنَا بِقَارِبِهَا إِنِّي نَهَيْتُهَا أَنْ تَقُولَ فِي هَاتَيْنِ الشِّيعَتَيْنِ شَيْئًا فَأَبَتْ فِيهَا إِلاَّ مُضِيًّا . فَأَقْسَمْتُ عَلَيْهِ فَجَاءَ مَعِي فَدَخَلَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ لِحَكِيمٍ مَنْ هَذَا مَعَكَ قُلْتُ سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ . قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قُلْتُ ابْنُ عَامِرٍ . فَتَرَحَّمَتْ عَلَيْهِ وَقَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ عَامِرًا . قَالَ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ أَلَيْسَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ قَالَ قُلْتُ بَلَى . قَالَتْ فَإِنَّ خُلُقَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْقُرْآنُ . فَهَمَمْتُ أَنْ أَقُومَ فَبَدَا لِي قِيَامُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ قِيَامِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ أَلَيْسَ تَقْرَأُ هَذِهِ السُّورَةَ { يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ } قُلْتُ بَلَى . قَالَتْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ افْتَرَضَ قِيَامَ اللَّيْلِ فِي أَوَّلِ هَذِهِ السُّورَةِ فَقَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ حَوْلاً حَتَّى انْتَفَخَتْ أَقْدَامُهُمْ وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ خَاتِمَتَهَا اثْنَىْ عَشَرَ شَهْرًا ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ التَّخْفِيفَ فِي آخِرِ هَذِهِ السُّورَةِ فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ أَنْ كَانَ فَرِيضَةً فَهَمَمْتُ أَنْ أَقُومَ فَبَدَا لِي وِتْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ كُنَّا نُعِدُّ لَهُ سِوَاكَهُ وَطَهُورَهُ فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَيَتَسَوَّكُ وَيَتَوَضَّأُ وَيُصَلِّي ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ لاَ يَجْلِسُ فِيهِنَّ إِلاَّ عِنْدَ الثَّامِنَةِ يَجْلِسُ فَيَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَيَدْعُو ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَةً فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَىَّ فَلَمَّا أَسَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخَذَ اللَّحْمَ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ مَا سَلَّمَ فَتِلْكَ تِسْعُ رَكَعَاتٍ يَا بُنَىَّ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى صَلاَةً أَحَبَّ أَنْ يَدُومَ عَلَيْهَا وَكَانَ إِذَا شَغَلَهُ عَنْ قِيَامِ اللَّيْلِ نَوْمٌ أَوْ مَرَضٌ أَوْ وَجَعٌ صَلَّى مِنَ النَّهَارِ اثْنَتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً وَلاَ أَعْلَمُ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلاَ قَامَ لَيْلَةً كَامِلَةً حَتَّى الصَّبَاحِ وَلاَ صَامَ شَهْرًا كَامِلاً غَيْرَ رَمَضَانَ فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَحَدَّثْتُهُ بِحَدِيثِهَا فَقَالَ صَدَقَتْ أَمَا أَنِّي لَوْ كُنْتُ أَدْخُلُ عَلَيْهَا لأَتَيْتُهَا حَتَّى تُشَافِهَنِي مُشَافَهَةً . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَذَا وَقَعَ فِي كِتَابِي وَلاَ أَدْرِي مِمَّنِ الْخَطَأُ فِي مَوْضِعِ وِتْرِهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: undan Rasululloh ﷺning axloqi haqida soʻralganda: «Sen Qurʼon oʻqimaysanmi? Alloh Nabiysi ﷺning axloqi Qurʼon edi», dedi. Ularning kechasi qiyomi haqida soʻralganda: «Sen mana bu {Ey oʻranib olgan} degan surani oʻqimaysanmi? Alloh azza va jalla shu suraning boshida kechasi qiyom qilishni farz qildi. Nihoyat, Alloh Nabiysi ﷺ va sahobalari bir yil qoim boʻldilar, hatto oyoqlari shishib ketdi. Alloh azza va jalla oʻn ikki oy uning oxirgi qismini ushlab turdi, soʻng shu suraning oxirida yengillik nozil qildi. Shu bilan kechasi qiyom qilish farz boʻlganidan keyin nafl boʻlib qoldi», dedi. Rasululloh ﷺning vitri haqida soʻralganda: «Biz u zotga misvoklari va taharat suvlarini tayyorlab qoʻyar edik. Alloh azza va jalla ularni kechaning xohlagan vaqtida uygʻotar edi. U zot misvok qilib, taharat olib, sakkiz rakat namoz oʻqirdilar. Faqat sakkizinchisida oʻtirib, Alloh azza va jallani zikr qilib, duo qilar, soʻng bizga eshittirib salom berardilar. Soʻng salom berganlaridan keyin oʻtirgan holda ikki rakat oʻqir, keyin bir rakat oʻqir edilar. Ey oʻgʻlim, ana shu oʻn bir rakat boʻlar edi. Rasululloh ﷺ keksayib, badanlariga et bitgandan soʻng, yetti rakat vitr oʻqir va salom berganlaridan keyin oʻtirgan holda ikki rakat oʻqir edilar. Ey oʻgʻlim, ana shu toʻqqiz rakat boʻlar edi. Rasululloh ﷺ bir namozni oʻqisalar, unga davomli boʻlishni yaxshi koʻrar edilar. Uyqu, kasallik yoki ogʻriq tufayli kechasi qiyomdan qolsalar, kunduzi oʻn ikki rakat oʻqir edilar. Alloh Nabiysi ﷺ butun Qurʼonni bir kechada oʻqiganlarini, bir kechani toʻliq tongga qadar qoim boʻlib oʻtkazganlarini va Ramazondan boshqa bir oyni toʻliq roʻza tutganlarini bilmayman», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: ундан Расулуллоҳ ﷺнинг ахлоқи ҳақида сўралганда: «Сен Қуръон ўқимайсанми? Аллоҳ Набийси ﷺнинг ахлоқи Қуръон эди», деди. Уларнинг кечаси қиёми ҳақида сўралганда: «Сен мана бу {Эй ўраниб олган} деган сурани ўқимайсанми? Аллоҳ азза ва жалла шу суранинг бошида кечаси қиём қилишни фарз қилди. Ниҳоят, Аллоҳ Набийси ﷺ ва саҳобалари бир йил қоим бўлдилар, ҳатто оёқлари шишиб кетди. Аллоҳ азза ва жалла ўн икки ой унинг охирги қисмини ушлаб турди, сўнг шу суранинг охирида енгиллик нозил қилди. Шу билан кечаси қиём қилиш фарз бўлганидан кейин нафл бўлиб қолди», деди. Расулуллоҳ ﷺнинг витри ҳақида сўралганда: «Биз у зотга мисвоклари ва таҳарат сувларини тайёрлаб қўяр эдик. Аллоҳ азза ва жалла уларни кечанинг хоҳлаган вақтида уйғотар эди. У зот мисвок қилиб, таҳарат олиб, саккиз ракат намоз ўқирдилар. Фақат саккизинчисида ўтириб, Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилиб, дуо қилар, сўнг бизга эшиттириб салом берардилар. Сўнг салом берганларидан кейин ўтирган ҳолда икки ракат ўқир, кейин бир ракат ўқир эдилар. Эй ўғлим, ана шу ўн бир ракат бўлар эди. Расулуллоҳ ﷺ кексайиб, баданларига эт битгандан сўнг, етти ракат витр ўқир ва салом берганларидан кейин ўтирган ҳолда икки ракат ўқир эдилар. Эй ўғлим, ана шу тўққиз ракат бўлар эди. Расулуллоҳ ﷺ бир намозни ўқисалар, унга давомли бўлишни яхши кўрар эдилар. Уйқу, касаллик ёки оғриқ туфайли кечаси қиёмдан қолсалар, кундузи ўн икки ракат ўқир эдилар. Аллоҳ Набийси ﷺ бутун Қуръонни бир кечада ўқиганларини, бир кечани тўлиқ тонгга қадар қоим бўлиб ўтказганларини ва Рамазондан бошқа бир ойни тўлиқ рўза тутганларини билмайман», деди.
3-bob3-бобباب ثَوَابِ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًاIymon bilan va savobini umid qilib Ramazonda qiyom qilgan kishining ajriИймон билан ва савобини умид қилиб Рамазонда қиём қилган кишининг ажри
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va savobini Allohdan umid qilib Ramazonda qiyom qilsa, uning oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва савобини Аллоҳдан умид қилиб Рамазонда қиём қилса, унинг ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va savobini Allohdan umid qilib Ramazonda qiyom qilsa, uning oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва савобини Аллоҳдан умид қилиб Рамазонда қиём қилса, унинг ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.
4-bob4-бобباب قِيَامِ شَهْرِ رَمَضَانَRamazon oyida qiyom qilishРамазон ойида қиём қилиш
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي الْمَسْجِدِ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَصَلَّى بِصَلاَتِهِ نَاسٌ ثُمَّ صَلَّى مِنَ الْقَابِلَةِ وَكَثُرَ النَّاسُ ثُمَّ اجْتَمَعُوا مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ " قَدْ رَأَيْتُ الَّذِي صَنَعْتُمْ فَلَمْ يَمْنَعْنِي مِنَ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ إِلاَّ أَنِّي خَشِيتُ أَنْ يُفْرَضَ عَلَيْكُمْ " . وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kechasi masjidda namoz oʻqidilar, u zotning namoziga bir necha kishi ergashib oʻqidi. Soʻng keyingi kechasi ham oʻqidilar, odamlar koʻpaydi. Soʻng uchinchi yoki toʻrtinchi kechasi ular toʻplandilar, ammo Rasululloh ﷺ ularning oldiga chiqmadilar. Tong otganda: «Sizlarning qilgan ishingizni koʻrdim. Meni sizlarning oldingizga chiqishimdan faqat sizlarga farz qilinib qoʻyilishidan qoʻrqqanim toʻsdi», dedilar. Bu Ramazonda edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кечаси масжидда намоз ўқидилар, у зотнинг намозига бир неча киши эргашиб ўқиди. Сўнг кейинги кечаси ҳам ўқидилар, одамлар кўпайди. Сўнг учинчи ёки тўртинчи кечаси улар тўпландилар, аммо Расулуллоҳ ﷺ уларнинг олдига чиқмадилар. Тонг отганда: «Сизларнинг қилган ишингизни кўрдим. Мени сизларнинг олдингизга чиқишимдан фақат сизларга фарз қилиниб қўйилишидан қўрққаним тўсди», дедилар. Бу Рамазонда эди.
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bilan Ramazonda roʻza tutdik. U zot oyning yetti kuni qolgunga qadar bizga qiyom qildirmadilar. Soʻng kechaning uchdan biri oʻtgunga qadar bizga qiyom qildirdilar. Soʻng oltinchi kechasi bizga qiyom qildirmadilar. Beshinchi kechasi esa kechaning yarmi oʻtgunga qadar bizga qiyom qildirdilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, koshki bizga shu kechamizning qolganida ham nafl qildirsangiz», dedim. U zot: «Kim imom bilan u namozdan qaytgunga qadar qiyom qilsa, Alloh unga bir kechalik qiyomni yozadi», dedilar. Soʻng oyning uch kuni qolgunga qadar bizga namoz oʻqitmadilar va qiyom qildirmadilar. Uchinchi kechasi bizga qiyom qildirdilar va ahli oilasini va ayollarini toʻpladilar. Nihoyat, biz falohni oʻtkazib yuborishimizdan qoʻrqdik. Men: «Faloh nima?» dedim. U: «Saharlik», dedi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ билан Рамазонда рўза тутдик. У зот ойнинг етти куни қолгунга қадар бизга қиём қилдирмадилар. Сўнг кечанинг учдан бири ўтгунга қадар бизга қиём қилдирдилар. Сўнг олтинчи кечаси бизга қиём қилдирмадилар. Бешинчи кечаси эса кечанинг ярми ўтгунга қадар бизга қиём қилдирдилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, кошки бизга шу кечамизнинг қолганида ҳам нафл қилдирсангиз», дедим. У зот: «Ким имом билан у намоздан қайтгунга қадар қиём қилса, Аллоҳ унга бир кечалик қиёмни ёзади», дедилар. Сўнг ойнинг уч куни қолгунга қадар бизга намоз ўқитмадилар ва қиём қилдирмадилар. Учинчи кечаси бизга қиём қилдирдилар ва аҳли оиласини ва аёлларини тўпладилар. Ниҳоят, биз фалоҳни ўтказиб юборишимиздан қўрқдик. Мен: «Фалоҳ нима?» дедим. У: «Саҳарлик», деди.
Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ramazon oyida yigirma uchinchi kechasi Rasululloh ﷺ bilan kechaning avvalgi uchdan biriga qadar qiyom qildik. Soʻng u zot bilan yigirma beshinchi kechasi kechaning yarmiga qadar qiyom qildik. Soʻng u zot bilan yigirma yettinchi kechasi falohni oʻtkazib yuborarmikanmiz deb oʻylagunimizga qadar qiyom qildik. Ular uni saharlik deb atar edilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Рамазон ойида йигирма учинчи кечаси Расулуллоҳ ﷺ билан кечанинг аввалги учдан бирига қадар қиём қилдик. Сўнг у зот билан йигирма бешинчи кечаси кечанинг ярмига қадар қиём қилдик. Сўнг у зот билан йигирма еттинчи кечаси фалоҳни ўтказиб юборармиканмиз деб ўйлагунимизга қадар қиём қилдик. Улар уни саҳарлик деб атар эдилар.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz uxlaganida shayton uning boshiga uchta tugun bogʻlaydi va har bir tugunga: ‹Kechang uzun, uxlayver!› deb uradi. Agar uygʻonib Allohni zikr qilsa, bir tugun yechiladi. Taharat olsa, yana bir tugun yechiladi. Namoz oʻqisa, tugunlarning hammasi yechiladi va u koʻngli xushnud, tetik holda tongni qarshi oladi. Aks holda, koʻngli xira, dangasa holda tongni qarshi oladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ухлаганида шайтон унинг бошига учта тугун боғлайди ва ҳар бир тугунга: ‹Кечанг узун, ухлайвер!› деб уради. Агар уйғониб Аллоҳни зикр қилса, бир тугун ечилади. Таҳарат олса, яна бир тугун ечилади. Намоз ўқиса, тугунларнинг ҳаммаси ечилади ва у кўнгли хушнуд, тетик ҳолда тонгни қарши олади. Акс ҳолда, кўнгли хира, дангаса ҳолда тонгни қарши олади», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ نَامَ لَيْلَةً حَتَّى أَصْبَحَ قَالَ " ذَاكَ رَجُلٌ بَالَ الشَّيْطَانُ فِي أُذُنَيْهِ " .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning huzurlarida bir kechani tong otgunga qadar uxlab qolgan bir kishi haqida gapirildi. U zot: «U shunday kishiki, shayton uning ikki qulogʻiga siygan», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида бир кечани тонг отгунга қадар ухлаб қолган бир киши ҳақида гапирилди. У зот: «У шундай кишики, шайтон унинг икки қулоғига сийган», дедилар.
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, falonchi kecha tong otgunga qadar uxlab, namozdan qolibdi», dedi. U zot: «U shaytondirki, uning ikki qulogʻiga siygan», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, фалончи кеча тонг отгунга қадар ухлаб, намоздан қолибди», деди. У зот: «У шайтондирки, унинг икки қулоғига сийган», дедилар.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh kechasi turib namoz oʻqib, soʻng xotinini uygʻotgan va u ham namoz oʻqigan, agar xotini bosh tortsa, yuziga suv sepgan kishiga rahm qilsin. Yana Alloh kechasi turib namoz oʻqib, soʻng erini uygʻotgan va u ham namoz oʻqigan, agar eri bosh tortsa, yuziga suv sepgan ayolga rahm qilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ кечаси туриб намоз ўқиб, сўнг хотинини уйғотган ва у ҳам намоз ўқиган, агар хотини бош тортса, юзига сув сепган кишига раҳм қилсин. Яна Аллоҳ кечаси туриб намоз ўқиб, сўнг эрини уйғотган ва у ҳам намоз ўқиган, агар эри бош тортса, юзига сув сепган аёлга раҳм қилсин», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، أَنَّ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ، حَدَّثَهُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم طَرَقَهُ وَفَاطِمَةَ فَقَالَ " أَلاَ تُصَلُّونَ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَنْفُسُنَا بِيَدِ اللَّهِ فَإِذَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهَا بَعَثَهَا فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قُلْتُ لَهُ ذَلِكَ ثُمَّ سَمِعْتُهُ وَهُوَ مُدْبِرٌ يَضْرِبُ فَخِذَهُ وَيَقُولُ " { وَكَانَ الإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَىْءٍ جَدَلاً } " .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi uning va Fotimaning oldilariga kelib: «Namoz oʻqimaysizlarmi?» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, jonlarimiz Allohning qoʻlida, agar U ularni uygʻotishni xohlasa, uygʻotadi», dedim. Men shuni aytganimda, Rasululloh ﷺ qaytib ketdilar. Soʻng u zot orqalariga qaytar ekan, sonlariga urib: {Inson eng koʻp janjallashadigan narsadir} deb aytayotganlarini eshitdim.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси унинг ва Фотиманинг олдиларига келиб: «Намоз ўқимайсизларми?» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, жонларимиз Аллоҳнинг қўлида, агар У уларни уйғотишни хоҳласа, уйғотади», дедим. Мен шуни айтганимда, Расулуллоҳ ﷺ қайтиб кетдилар. Сўнг у зот орқаларига қайтар экан, сонларига уриб: {Инсон энг кўп жанжаллашадиган нарсадир} деб айтаётганларини эшитдим.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi mening va Fotimaning oldimizga kirib, bizni namozga uygʻotdilar. Soʻng oʻz uylariga qaytib, kechaning bir qismida namoz oʻqidilar, ammo bizdan qimirlash sadosini eshitmadilar. Yana oldimizga qaytib, bizni uygʻotdilar va: «Turinglar, namoz oʻqinglar», dedilar. Men koʻzimni ishqalab oʻtirdim va: «Vallohi, biz Alloh biz uchun yozgan narsadan boshqasini oʻqimaymiz, jonlarimiz Allohning qoʻlidadir. U bizni uygʻotishni xohlasa, uygʻotadi», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ qoʻllarini sonlariga urib: «Biz Alloh biz uchun yozgan narsadan boshqasini oʻqimaymiz» deb yuz oʻgirdilar, {Inson eng koʻp jidal qiladigan mavjudotdir} (Kahf 54).Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси менинг ва Фотиманинг олдимизга кириб, бизни намозга уйғотдилар. Сўнг ўз уйларига қайтиб, кечанинг бир қисмида намоз ўқидилар, аммо биздан қимирлаш садосини эшитмадилар. Яна олдимизга қайтиб, бизни уйғотдилар ва: «Туринглар, намоз ўқинглар», дедилар. Мен кўзимни ишқалаб ўтирдим ва: «Валлоҳи, биз Аллоҳ биз учун ёзган нарсадан бошқасини ўқимаймиз, жонларимиз Аллоҳнинг қўлидадир. У бизни уйғотишни хоҳласа, уйғотади», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ қўлларини сонларига уриб: «Биз Аллоҳ биз учун ёзган нарсадан бошқасини ўқимаймиз» деб юз ўгирдилар, {Инсон энг кўп жидал қиладиган мавжудотдир} (Каҳф 54).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon oyidan keyin eng afzal roʻza Allohning oyi boʻlmish Muharram roʻzasidir, farzdan keyin eng afzal namoz esa tun namozidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон ойидан кейин энг афзал рўза Аллоҳнинг ойи бўлмиш Муҳаррам рўзасидир, фарздан кейин энг афзал намоз эса тун намозидир», дедилар.
Humaid ibn Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Farz namozdan keyin eng afzal namoz qiyomul-layl (tun namozi)dir, Ramazondan keyin eng afzal roʻza esa Muharram roʻzasidir», dedilar.Ҳумаид ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фарз намоздан кейин энг афзал намоз қиёмул-лайл (тун намози)дир, Рамазондан кейин энг афзал рўза эса Муҳаррам рўзасидир», дедилар.
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Uch kishini Alloh azza va jalla sevadi: Bir kishi bir qavmning oldiga kelib, ular bilan oʻrtasidagi qarindoshlik haqi bilan emas, balki Alloh yoʻlida soʻrasa, ular unga bermasa, soʻng bir kishi ularning ortidan qolib, unga yashirincha bir narsa bersa-yu, uning bu ehsonini Alloh azza va jalla va bergan kishidan boshqa hech kim bilmasa. Yana bir qavm tun boʻyi yurib, uyqu ularga har qanday narsadan koʻra sevimliroq boʻlganida tushib, boshlarini qoʻyishsa-yu, keyin ulardan bir kishi turib, Menga yolvorib, Mening oyatlarimni tilovat qilsa. Yana bir kishi bir sariyya (qoʻshin boʻlin)da boʻlib, dushmanga duch kelib, oʻrtoqlari qochib ketsalar ham, u koʻksini oldinga tutib, oʻldirilguncha yoki gʻalaba qozonilguncha jang qilsa», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Уч кишини Аллоҳ азза ва жалла севади: Бир киши бир қавмнинг олдига келиб, улар билан ўртасидаги қариндошлик ҳақи билан эмас, балки Аллоҳ йўлида сўраса, улар унга бермаса, сўнг бир киши уларнинг ортидан қолиб, унга яширинча бир нарса берса-ю, унинг бу эҳсонини Аллоҳ азза ва жалла ва берган кишидан бошқа ҳеч ким билмаса. Яна бир қавм тун бўйи юриб, уйқу уларга ҳар қандай нарсадан кўра севимлироқ бўлганида тушиб, бошларини қўйишса-ю, кейин улардан бир киши туриб, Менга ёлвориб, Менинг оятларимни тиловат қилса. Яна бир киши бир сарийя (қўшин бўлин)да бўлиб, душманга дуч келиб, ўртоқлари қочиб кетсалар ҳам, у кўксини олдинга тутиб, ўлдирилгунча ёки ғалаба қозонилгунча жанг қилса», дедилар.
Masruq (rahimahulloh) rivoyat qiladi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺga qaysi amal eng sevimli edi?» deb soʻradim. U: «Doimiy qilinadigani», dedi. Men: «Kechaning qaysi qismida namoz oʻqir edilar?» dedim. U: «Xoʻrozning ovozini eshitgan paytlarida», dedi.Масруқ (раҳимаҳуллоҳ) ривоят қилади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺга қайси амал энг севимли эди?» деб сўрадим. У: «Доимий қилинадигани», деди. Мен: «Кечанинг қайси қисмида намоз ўқир эдилар?» дедим. У: «Хўрознинг овозини эшитган пайтларида», деди.
9-bob9-бобباب ذِكْرِ مَا يُسْتَفْتَحُ بِهِ الْقِيَامُQiyomni nima bilan boshlash kerakҚиёмни нима билан бошлаш керак
أَخْبَرَنَا عِصْمَةُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَزْهَرُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ بِمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْتَفْتِحُ قِيَامَ اللَّيْلِ قَالَتْ لَقَدْ سَأَلْتَنِي عَنْ شَىْءٍ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَحَدٌ قَبْلَكَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكَبِّرُ عَشْرًا وَيَحْمَدُ عَشْرًا وَيُسَبِّحُ عَشْرًا وَيُهَلِّلُ عَشْرًا وَيَسْتَغْفِرُ عَشْرًا وَيَقُولُ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَاهْدِنِي وَارْزُقْنِي وَعَافِنِي أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ ضِيقِ الْمَقَامِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Osim ibn Humaid (rahimahulloh) rivoyat qiladi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan Nabiy ﷺ qiyomul-laylni nima bilan boshlar edilar, deb soʻradim. U: «Sen mendan shunday narsani soʻrading-ki, sendan oldin buni hech kim mendan soʻramagan edi. Rasululloh ﷺ oʻn marta takbir aytar, oʻn marta hamd aytar, oʻn marta tasbeh aytar, oʻn marta tahlil aytar, oʻn marta istigʻfor aytar va: ‹Allohumma-gʻfir liy va-hdiniy va-rzuqniy va oofiniy, aʼuzu billahi min ziyqil-maqoomi yavmal-qiyaama (Ey Allohim, meni magʻfirat qil, meni hidoyat qil, menga rizq ber va menga ofiyat ber. Qiyomat kuni turishning qiyinchiligidan Allohdan panoh soʻrayman)› deb aytardilar», dedi.Осим ибн Ҳумаид (раҳимаҳуллоҳ) ривоят қилади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Набий ﷺ қиёмул-лайлни нима билан бошлар эдилар, деб сўрадим. У: «Сен мендан шундай нарсани сўрадинг-ки, сендан олдин буни ҳеч ким мендан сўрамаган эди. Расулуллоҳ ﷺ ўн марта такбир айтар, ўн марта ҳамд айтар, ўн марта тасбеҳ айтар, ўн марта таҳлил айтар, ўн марта истиғфор айтар ва: ‹Аллоҳумма-ғфир лий ва-ҳдиний ва-рзуқний ва оофиний, аъузу биллаҳи мин зийқил-мақооми явмал-қияама (Эй Аллоҳим, мени мағфират қил, мени ҳидоят қил, менга ризқ бер ва менга офият бер. Қиёмат куни туришнинг қийинчилигидан Аллоҳдан паноҳ сўрайман)› деб айтардилар», деди.
Rabia ibn Kaʼb al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning hujralari yonida tunar edim va tunda namozga turganlarida: «Subhaanallohi Robbil-ʼaalamiyn (Olamlar Robbi boʻlmish Allohni poklab yod etaman)» deb uzoq vaqt aytganlarini, soʻng: «Subhaanallohi va bihamdih (Allohni hamdi bilan poklab yod etaman)» deb uzoq vaqt aytganlarini eshitardim.Рабиа ибн Каъб ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг ҳужралари ёнида тунар эдим ва тунда намозга турганларида: «Субҳааналлоҳи Роббил-ъааламийн (Оламлар Робби бўлмиш Аллоҳни поклаб ёд этаман)» деб узоқ вақт айтганларини, сўнг: «Субҳааналлоҳи ва биҳамдиҳ (Аллоҳни ҳамди билан поклаб ёд этаман)» деб узоқ вақт айтганларини эшитардим.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi tahajjud oʻqish uchun turganlarida: «Allohumma lakal-hamdu, anta nuurus-samovaati val-arzi va man fiyhinna, va lakal-hamdu, anta qayyaamus-samovaati val-arzi va man fiyhinna, va lakal-hamdu, anta maalikus-samovaati val-arzi va man fiyhinna, va lakal-hamdu, anta haqqun va vaʼduka haqqun val-jannatu haqqun van-naaru haqqun vas-saaʼatu haqqun van-nabiyyuuna haqqun va Muhammadun haqqun, laka aslamtu va alayka tavakkaltu va bika aamantu (Ey Allohim, hamd Sengadir, Sen osmonlar va yerning hamda ulardagi zotlarning nurisan. Hamd Sengadir, Sen osmonlar va yerni hamda ulardagilarni tutib turuvchisan. Hamd Sengadir, Sen osmonlar va yerning hamda ulardagilarning egasisan. Hamd Sengadir, Sen Haqsan, vaʼdang haq, jannat haq, doʻzax haq, qiyomat haq, paygʻambarlar haq, Muhammad haq. Senga taslim boʻldim, Senga tavakkal qildim va Senga imon keltirdim)» deb aytardilar. Soʻng Qutayba maʼnosini shunday keltirgan bir kalimani zikr qildi: «Va bika xoosamtu va ilayka haakamtu, gʻfir liy maa qoddamtu va maa axxortu va maa aʼlantu, antal-muqoddimu va antal-muaxxiru, laa ilaaha illaa anta, va laa havla va laa quvvata illaa billah (Sen bilan xusumat qildim va Senga hakamlik uchun murojaat qildim. Ilgari qilgan, keyin qilgan va oshkor qilgan gunohlarimni magʻfirat qil. Sen oldinga oʻtkazuvchisan va Sen orqaga suruvchisan. Sendan boʻlak iloh yoʻq va faqat Alloh bilangina quvvat va qudrat bordir)».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси таҳажжуд ўқиш учун турганларида: «Аллоҳумма лакал-ҳамду, анта нуурус-самоваати вал-арзи ва ман фийҳинна, ва лакал-ҳамду, анта қайяамус-самоваати вал-арзи ва ман фийҳинна, ва лакал-ҳамду, анта мааликус-самоваати вал-арзи ва ман фийҳинна, ва лакал-ҳамду, анта ҳаққун ва ваъдука ҳаққун вал-жаннату ҳаққун ван-наару ҳаққун вас-сааъату ҳаққун ван-набийюуна ҳаққун ва Муҳаммадун ҳаққун, лака асламту ва алайка таваккалту ва бика ааманту (Эй Аллоҳим, ҳамд Сенгадир, Сен осмонлар ва ернинг ҳамда улардаги зотларнинг нурисан. Ҳамд Сенгадир, Сен осмонлар ва ерни ҳамда улардагиларни тутиб турувчисан. Ҳамд Сенгадир, Сен осмонлар ва ернинг ҳамда улардагиларнинг эгасисан. Ҳамд Сенгадир, Сен Ҳақсан, ваъданг ҳақ, жаннат ҳақ, дўзах ҳақ, қиёмат ҳақ, пайғамбарлар ҳақ, Муҳаммад ҳақ. Сенга таслим бўлдим, Сенга таваккал қилдим ва Сенга имон келтирдим)» деб айтардилар. Сўнг Қутайба маъносини шундай келтирган бир калимани зикр қилди: «Ва бика хоосамту ва илайка ҳаакамту, ғфир лий маа қоддамту ва маа аххорту ва маа аъланту, антал-муқоддиму ва антал-муаххиру, лаа илааҳа иллаа анта, ва лаа ҳавла ва лаа қуввата иллаа биллаҳ (Сен билан хусумат қилдим ва Сенга ҳакамлик учун мурожаат қилдим. Илгари қилган, кейин қилган ва ошкор қилган гуноҳларимни мағфират қил. Сен олдинга ўтказувчисан ва Сен орқага сурувчисан. Сендан бўлак илоҳ йўқ ва фақат Аллоҳ билангина қувват ва қудрат бордир)».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَخْرَمَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ كُرَيْبٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، بَاتَ عِنْدَ مَيْمُونَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ - وَهِيَ خَالَتُهُ - فَاضْطَجَعَ فِي عَرْضِ الْوِسَادَةِ وَاضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَهْلُهُ فِي طُولِهَا فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ اللَّيْلُ أَوْ قَبْلَهُ قَلِيلاً أَوْ بَعْدَهُ قَلِيلاً اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَلَسَ يَمْسَحُ النَّوْمَ عَنْ وَجْهِهِ بِيَدِهِ ثُمَّ قَرَأَ الْعَشْرَ الآيَاتِ الْخَوَاتِيمَ مِنْ سُورَةِ آلِ عِمْرَانَ ثُمَّ قَامَ إِلَى شَنٍّ مُعَلَّقَةٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهَا فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ فَقُمْتُ فَصَنَعْتُ مِثْلَ مَا صَنَعَ ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى رَأْسِي وَأَخَذَ بِأُذُنِي الْيُمْنَى يَفْتِلُهَا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أَوْتَرَ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى جَاءَهُ الْمُؤَذِّنُ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U oʻzining xolasi boʻlmish Ummul-moʻminin Maymuna (roziyallohu anho)nikida tunab qoldi va boʻyraning eni tomonida yotdi, Rasululloh ﷺ va ahllari esa uning uzunasiga yotdilar. Rasululloh ﷺ uxladilar, tun yarmiga yetganda yoki bir oz oldin yoxud bir oz keyin Rasululloh ﷺ uygʻonib oʻtirdilar va qoʻllari bilan yuzlaridan uyquni artdilar. Soʻng Ol-i Imron surasining oxirgi oʻn oyatini oʻqidilar. Keyin osilgan bir mesh (suv idishi) oldiga borib, undan taharat oldilar va taharatlarini goʻzal qildilar, soʻng turib namoz oʻqidilar. Abdulloh ibn Abbos aytdi: Men ham turib, u zot qilgandek qildim, soʻng borib yonlarida turdim. Shunda Rasululloh ﷺ oʻng qoʻllarini boshimga qoʻyib, oʻng qulogʻimdan ushlab burab qoʻydilar. U zot ikki rakaat, soʻng ikki rakaat, soʻng ikki rakaat, soʻng ikki rakaat, soʻng ikki rakaat, soʻng ikki rakaat oʻqidilar, keyin vitr oʻqidilar. Soʻng muazzin kelgunicha yonboshlab yotdilar, keyin ikki qisqa rakaat oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У ўзининг холаси бўлмиш Уммул-мўминин Маймуна (розияллоҳу анҳо)никида тунаб қолди ва бўйранинг эни томонида ётди, Расулуллоҳ ﷺ ва аҳллари эса унинг узунасига ётдилар. Расулуллоҳ ﷺ ухладилар, тун ярмига етганда ёки бир оз олдин ёхуд бир оз кейин Расулуллоҳ ﷺ уйғониб ўтирдилар ва қўллари билан юзларидан уйқуни артдилар. Сўнг Ол-и Имрон сурасининг охирги ўн оятини ўқидилар. Кейин осилган бир меш (сув идиши) олдига бориб, ундан таҳарат олдилар ва таҳаратларини гўзал қилдилар, сўнг туриб намоз ўқидилар. Абдуллоҳ ибн Аббос айтди: Мен ҳам туриб, у зот қилгандек қилдим, сўнг бориб ёнларида турдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ўнг қўлларини бошимга қўйиб, ўнг қулоғимдан ушлаб бураб қўйдилар. У зот икки ракаат, сўнг икки ракаат, сўнг икки ракаат, сўнг икки ракаат, сўнг икки ракаат, сўнг икки ракаат ўқидилар, кейин витр ўқидилар. Сўнг муаззин келгунича ёнбошлаб ётдилар, кейин икки қисқа ракаат ўқидилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حُصَيْنٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يُحَدِّثُ عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَشُوصُ فَاهُ بِالسِّوَاكِ .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi namozga turganlarida ogʻizlarini misvok bilan tozalar edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси намозга турганларида оғизларини мисвок билан тозалар эдилар.
11-bob11-бобباب ذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى أَبِي حَصِينٍ عُثْمَانَ بْنِ عَاصِمٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِUshbu hadisda Abu Hasin Usmon ibn Osimdan kelgan ixtiloflarni zikr qilishУшбу ҳадисда Абу Ҳасин Усмон ибн Осимдан келган ихтилофларни зикр қилиш
Shaqiq (rahimahulloh) rivoyat qiladi: Biz kechasi namozga turganimizda ogʻizlarimizni misvok bilan tozalashga buyurilar edik.Шақиқ (раҳимаҳуллоҳ) ривоят қилади: Биз кечаси намозга турганимизда оғизларимизни мисвок билан тозалашга буюрилар эдик.
12-bob12-бобباب بِأَىِّ شَىْءٍ تُسْتَفْتَحُ صَلاَةُ اللَّيْلِTun namozini nima bilan boshlash kerakТун намозини нима билан бошлаш керак
Abu Salama ibn Abdurrahmon (rahimahulloh) rivoyat qiladi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Nabiy ﷺ namozlarini nima bilan boshlar edilar?» deb soʻradim. U: «Kechasi namozga turganlarida namozlarini shu soʻzlar bilan boshlar edilar: ‹Allohumma Robba Jibriyla va Miykaaiyla va Isroofiyl, faatiras-samovaati val-arz, aalimal-gʻaybi vash-shahaada, anta tahkumu bayna ibaadika fiymaa kaanu fiyhi yaxtalifuun. Allohumma-hdiniy lima-xtulifa fiyhi minal-haqqi biiznika, innaka tahdiy man tashaau ilaa siroootin mustaqiym (Ey Allohim, Jibril, Mikoil va Isrofilning Robbi, osmonlar va yerni Yaratuvchi, gʻayb va oshkorni Bilguvchi! Bandalaring ixtilof qilgan narsalarda ular oʻrtasida Sen hukm qilasan. Ey Allohim, ixtilof qilingan narsada haqqa meni hidoyat qil, albatta Sen xohlagan kishingni toʻgʻri yoʻlga hidoyat qilasan)›», dedi.Абу Салама ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ) ривоят қилади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Набий ﷺ намозларини нима билан бошлар эдилар?» деб сўрадим. У: «Кечаси намозга турганларида намозларини шу сўзлар билан бошлар эдилар: ‹Аллоҳумма Робба Жибрийла ва Мийкааийла ва Исроофийл, фаатирас-самоваати вал-арз, аалимал-ғайби ваш-шаҳаада, анта таҳкуму байна ибаадика фиймаа каану фийҳи яхталифуун. Аллоҳумма-ҳдиний лима-хтулифа фийҳи минал-ҳаққи биизника, иннака таҳдий ман ташаау илаа сирооотин мустақийм (Эй Аллоҳим, Жибрил, Микоил ва Исрофилнинг Робби, осмонлар ва ерни Яратувчи, ғайб ва ошкорни Билгувчи! Бандаларинг ихтилоф қилган нарсаларда улар ўртасида Сен ҳукм қиласан. Эй Аллоҳим, ихтилоф қилинган нарсада ҳаққа мени ҳидоят қил, албатта Сен хоҳлаган кишингни тўғри йўлга ҳидоят қиласан)›», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُلْتُ وَأَنَا فِي سَفَرٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهِ لأَرْقُبَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِصَلاَةٍ حَتَّى أَرَى فِعْلَهُ فَلَمَّا صَلَّى صَلاَةَ الْعِشَاءِ - وَهِيَ الْعَتَمَةُ - اضْطَجَعَ هَوِيًّا مِنَ اللَّيْلِ ثُمَّ اسْتَيْقَظَ فَنَظَرَ فِي الأُفُقِ فَقَالَ { رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلاً } حَتَّى بَلَغَ { إِنَّكَ لاَ تُخْلِفُ الْمِيعَادَ } . ثُمَّ أَهْوَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى فِرَاشِهِ فَاسْتَلَّ مِنْهُ سِوَاكًا ثُمَّ أَفْرَغَ فِي قَدَحٍ مِنْ إِدَاوَةٍ عِنْدَهُ مَاءً فَاسْتَنَّ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى حَتَّى قُلْتُ قَدْ صَلَّى قَدْرَ مَا نَامَ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى قُلْتُ قَدْ نَامَ قَدْرَ مَا صَلَّى ثُمَّ اسْتَيْقَظَ فَفَعَلَ كَمَا فَعَلَ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَقَالَ مِثْلَ مَا قَالَ فَفَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَ مَرَّاتٍ قَبْلَ الْفَجْرِ .
Nabiy ﷺ sahobalaridan biri (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bilan safarda ekanimda oʻzimga: ‹Xudo haqqi, Rasululloh ﷺning namozini kuzataman, u zot qanday amal qilishlarini koʻraman›, dedim. U zot xufton namozini oʻqiganlaridan soʻng kechaning bir qismini yotib oʻtkazdilar. Soʻng uygʻonib, ufqqa nazar soldilar-da: {Ey Robbimiz, bularni behuda yaratmagansan}, deb {Albatta, Sen vaʼdaga xilof qilmaysan} degan joyigacha oʻqidilar. Soʻng Rasululloh ﷺ oʻrinlariga engashib, undan bir misvok oldilar, keyin yonlaridagi meshdan bir qadahga suv quyib, tishlarini tozaladilar. Soʻng turib, uxlagan muddatlaricha namoz oʻqidilar, hatto men: ‹Uxlagancha namoz oʻqidilar›, dedim. Soʻng yonboshlab yotdilar, hatto men: ‹Namoz oʻqigancha uxladilar›, dedim. Soʻng uygʻonib, birinchi martadagidek amal qildilar va aytgan gaplarini qaytardilar. Rasululloh ﷺ buni tong otguncha uch marta takrorladilar», dedi.Набий ﷺ саҳобаларидан бири (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ билан сафарда эканимда ўзимга: ‹Худо ҳаққи, Расулуллоҳ ﷺнинг намозини кузатаман, у зот қандай амал қилишларини кўраман›, дедим. У зот хуфтон намозини ўқиганларидан сўнг кечанинг бир қисмини ётиб ўтказдилар. Сўнг уйғониб, уфққа назар солдилар-да: {Эй Роббимиз, буларни беҳуда яратмагансан}, деб {Албатта, Сен ваъдага хилоф қилмайсан} деган жойигача ўқидилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўринларига энгашиб, ундан бир мисвок олдилар, кейин ёнларидаги мешдан бир қадаҳга сув қуйиб, тишларини тозаладилар. Сўнг туриб, ухлаган муддатларича намоз ўқидилар, ҳатто мен: ‹Ухлаганча намоз ўқидилар›, дедим. Сўнг ёнбошлаб ётдилар, ҳатто мен: ‹Намоз ўқиганча ухладилар›, дедим. Сўнг уйғониб, биринчи мартадагидек амал қилдилар ва айтган гапларини қайтардилар. Расулуллоҳ ﷺ буни тонг отгунча уч марта такрорладилар», деди.
13-bob13-бобباب ذِكْرِ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِRasululloh ﷺning tunggi namozlari zikriРасулуллоҳ ﷺнинг тунгги намозлари зикри
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مَا كُنَّا نَشَاءُ أَنْ نَرَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي اللَّيْلِ مُصَلِّيًا إِلاَّ رَأَيْنَاهُ وَلاَ نَشَاءُ أَنْ نَرَاهُ نَائِمًا إِلاَّ رَأَيْنَاهُ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺni kechasi namoz oʻqiyotgan holda koʻrishni istasak, albatta shu holda koʻrar edik; uxlab yotgan holda koʻrishni istasak ham, albatta shu holda koʻrar edik», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺни кечаси намоз ўқиётган ҳолда кўришни истасак, албатта шу ҳолда кўрар эдик; ухлаб ётган ҳолда кўришни истасак ҳам, албатта шу ҳолда кўрар эдик», деди.
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻralganida shunday dedi: «U zot xufton namozini oʻqir, soʻng tasbeh aytar, keyin undan soʻng kechaning Alloh xohlagan qismida namoz oʻqir edilar. Soʻng qaytib, oʻqigan namozlaricha uxlar edilar. Soʻng shu uyqularidan uygʻonib, uxlagan muddatlaricha namoz oʻqir edilar. Ularning bu oxirgi namozlari tong otguncha davom etar edi».Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўралганида шундай деди: «У зот хуфтон намозини ўқир, сўнг тасбеҳ айтар, кейин ундан сўнг кечанинг Аллоҳ хоҳлаган қисмида намоз ўқир эдилар. Сўнг қайтиб, ўқиган намозларича ухлар эдилар. Сўнг шу уйқуларидан уйғониб, ухлаган муддатларича намоз ўқир эдилар. Уларнинг бу охирги намозлари тонг отгунча давом этар эди».
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ مَمْلَكٍ، أَنَّهُ سَأَلَ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنْ قِرَاءَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَنْ صَلاَتِهِ فَقَالَتْ مَا لَكُمْ وَصَلاَتَهُ كَانَ يُصَلِّي ثُمَّ يَنَامُ قَدْرَ مَا صَلَّى ثُمَّ يُصَلِّي قَدْرَ مَا نَامَ ثُمَّ يَنَامُ قَدْرَ مَا صَلَّى حَتَّى يُصْبِحَ . ثُمَّ نَعَتَتْ لَهُ قِرَاءَتَهُ فَإِذَا هِيَ تَنْعَتُ قِرَاءَةً مُفَسَّرَةً حَرْفًا حَرْفًا .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning qiroatlari va namozlari haqida soʻralganida shunday dedi: «U zotning namozlari haqida sizga nima boʻldi?! U zot namoz oʻqir, soʻng oʻqigan namozlaricha uxlar, keyin uxlagan muddatlaricha namoz oʻqir, soʻng oʻqigan namozlaricha uxlar edilar, tong otguncha shunday davom etardi». Soʻng u zotning qiroatlarini vasf qilib, har bir harfi ochiq-ravshan ajratilgan qiroatni tasvirlab berdi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг қироатлари ва намозлари ҳақида сўралганида шундай деди: «У зотнинг намозлари ҳақида сизга нима бўлди?! У зот намоз ўқир, сўнг ўқиган намозларича ухлар, кейин ухлаган муддатларича намоз ўқир, сўнг ўқиган намозларича ухлар эдилар, тонг отгунча шундай давом этарди». Сўнг у зотнинг қироатларини васф қилиб, ҳар бир ҳарфи очиқ-равшан ажратилган қироатни тасвирлаб берди.
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Allohga eng suyukli roʻza Dovud (alayhissalom)ning roʻzasidir. U bir kun roʻza tutib, bir kun tutmas edi. Allohga eng suyukli namoz esa Dovudning namozidir. U kechaning yarmisida uxlar, uchdan birida qoyim boʻlib namoz oʻqir va oltidan birida yana uxlar edi».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳга энг суюкли рўза Довуд (алайҳиссалом)нинг рўзасидир. У бир кун рўза тутиб, бир кун тутмас эди. Аллоҳга энг суюкли намоз эса Довуднинг намозидир. У кечанинг ярмисида ухлар, учдан бирида қойим бўлиб намоз ўқир ва олтидан бирида яна ухлар эди».
15-bob15-бобباب ذِكْرِ صَلاَةِ نَبِيِّ اللَّهِ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ فِيهِMuso paygʻambarning namozi zikri va bu haqda Sulaymon at-Taymiydan kelgan turli rivoyatlarМусо пайғамбарнинг намози зикри ва бу ҳақда Сулаймон ат-Таймийдан келган турли ривоятлар
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Meʼrojga olib chiqilgan kechasi men Muso (alayhissalom)ning oldiga qizil qumtepa yonida keldim, u qabrida tik turib namoz oʻqiyotgan edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Меърожга олиб чиқилган кечаси мен Мусо (алайҳиссалом)нинг олдига қизил қумтепа ёнида келдим, у қабрида тик туриб намоз ўқиётган эди».
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men Muso (alayhissalom)ning oldiga qizil qumtepa yonida keldim, u tik turib namoz oʻqiyotgan edi». Abu Abdurrahmon aytdi: Bu bizning nazdimizda Muoz ibn Xolidning hadisiga qaraganda toʻgʻriroqdir. Alloh taolo bilguvchiroqdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен Мусо (алайҳиссалом)нинг олдига қизил қумтепа ёнида келдим, у тик туриб намоз ўқиётган эди». Абу Абдурраҳмон айтди: Бу бизнинг наздимизда Муоз ибн Холиднинг ҳадисига қараганда тўғрироқдир. Аллоҳ таоло билгувчироқдир.
أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَبَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ثَابِتٌ، وَسُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَرَرْتُ عَلَى قَبْرِ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَهُوَ يُصَلِّي فِي قَبْرِهِ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Men Muso (alayhissalom)ning qabri yonidan oʻtdim, u qabrida namoz oʻqiyotgan edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Мен Мусо (алайҳиссалом)нинг қабри ёнидан ўтдим, у қабрида намоз ўқиётган эди».
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَهُوَ يُصَلِّي فِي قَبْرِهِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Meʼrojga olib chiqilgan kechasi men Muso (alayhissalom)ning yonidan oʻtdim, u qabrida namoz oʻqiyotgan edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Меърожга олиб чиқилган кечаси мен Мусо (алайҳиссалом)нинг ёнидан ўтдим, у қабрида намоз ўқиётган эди».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ مَرَّ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَهُوَ يُصَلِّي فِي قَبْرِهِ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ meʼrojga olib chiqilgan kechasi Muso (alayhissalom)ning yonidan oʻtdilar, u qabrida namoz oʻqiyotgan edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ меърожга олиб чиқилган кечаси Мусо (алайҳиссалом)нинг ёнидан ўтдилар, у қабрида намоз ўқиётган эди.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ أَخْبَرَنِي بَعْضُ، أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ مَرَّ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَهُوَ يُصَلِّي فِي قَبْرِهِ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Menga Nabiy ﷺning sahobalaridan biri xabar berdiki, Nabiy ﷺ meʼrojga olib chiqilgan kechasi Muso (alayhissalom)ning yonidan oʻtdilar, u qabrida namoz oʻqiyotgan edi», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Менга Набий ﷺнинг саҳобаларидан бири хабар бердики, Набий ﷺ меърожга олиб чиқилган кечаси Мусо (алайҳиссалом)нинг ёнидан ўтдилар, у қабрида намоз ўқиётган эди», деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ بَعْضِ، أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي مَرَرْتُ عَلَى مُوسَى وَهُوَ يُصَلِّي فِي قَبْرِهِ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺning sahobalaridan biri orqali rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Meʼrojga olib chiqilgan kechasi men Musoning yonidan oʻtdim, u qabrida namoz oʻqiyotgan edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺнинг саҳобаларидан бири орқали ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Меърожга олиб чиқилган кечаси мен Мусонинг ёнидан ўтдим, у қабрида намоз ўқиётган эди».
16-bob16-бобباب إِحْيَاءِ اللَّيْلِTunni namoz bilan bedor oʻtkazishТунни намоз билан бедор ўтказиш
Xabbob ibn al-Arat (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U bir kecha Rasululloh ﷺni kuzatdi, u zot butun tun bomdod vaqtigacha namoz oʻqidilar. Rasululloh ﷺ namozlarini tugatib salom berganlarida, Xabbob u zotga: «Ota-onam sizga fido boʻlsin, ey Rasululloh, kecha bir namoz oʻqidingizki, sizni bunday oʻqigan holda sira koʻrmagan edim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha, darhaqiqat. Bu umid va qoʻrquv namozidir. Men bunda Robbimdan uch narsani soʻradim; U menga ikkitasini berdi va bittasini bermadi. Robbimdan bizdan avvalgi ummatlarni halok qilgan narsa bilan bizni halok qilmasligini soʻradim, U menga buni berdi. Robbimdan bizga tashqaridan dushmanni gʻolib qilmasligini soʻradim, U menga buni berdi. Robbimdan bizni firqalarga boʻlib, bir-birimizga qarshi urushtirmasligini soʻradim, ammo U menga buni bermadi», dedilar.Хаббоб ибн ал-Арат (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У бир кеча Расулуллоҳ ﷺни кузатди, у зот бутун тун бомдод вақтигача намоз ўқидилар. Расулуллоҳ ﷺ намозларини тугатиб салом берганларида, Хаббоб у зотга: «Ота-онам сизга фидо бўлсин, эй Расулуллоҳ, кеча бир намоз ўқидингизки, сизни бундай ўқиган ҳолда сира кўрмаган эдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа, дарҳақиқат. Бу умид ва қўрқув намозидир. Мен бунда Роббимдан уч нарсани сўрадим; У менга иккитасини берди ва биттасини бермади. Роббимдан биздан аввалги умматларни ҳалок қилган нарса билан бизни ҳалок қилмаслигини сўрадим, У менга буни берди. Роббимдан бизга ташқаридан душманни ғолиб қилмаслигини сўрадим, У менга буни берди. Роббимдан бизни фирқаларга бўлиб, бир-биримизга қарши уруштирмаслигини сўрадим, аммо У менга буни бермади», дедилар.
17-bob17-бобباب الاِخْتِلاَفِ عَلَى عَائِشَةَ فِي إِحْيَاءِ اللَّيْلِ . أ }Tunni bedor oʻtkazish haqida Oishadan kelgan turli rivoyatlarТунни бедор ўтказиш ҳақида Оишадан келган турли ривоятлар
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ لاَ أَعْلَمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلاَ قَامَ لَيْلَةً حَتَّى الصَّبَاحِ وَلاَ صَامَ شَهْرًا كَامِلاً قَطُّ غَيْرَ رَمَضَانَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ butun Qurʼonni bir kechada tilovat qilganlarini ham, bir kechani tongga qadar (ibodatda) tik turib oʻtkazganlarini ham, Ramazondan boshqa bir oyni toʻliq roʻza tutganlarini ham bilmayman», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ бутун Қуръонни бир кечада тиловат қилганларини ҳам, бир кечани тонгга қадар (ибодатда) тик туриб ўтказганларини ҳам, Рамазондан бошқа бир ойни тўлиқ рўза тутганларини ҳам билмайман», деди.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uning huzuriga kirdilar, oldida bir ayol bor edi. «Bu kim?» deb soʻradilar. U: «Falon ayol, u uxlamaydi», dedi va uning koʻp namoz oʻqishini aytdi. Shunda: «Bas qiling! Toqatingiz yetadigan amalni bajaringiz. Ollohga qasamki, siz zerikmaguningizcha Olloh azza va jalla (savob berishdan) zerikmaydi. Unga eng suyukli din — sohibi doimiy bajaradigan amaldir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унинг ҳузурига кирдилар, олдида бир аёл бор эди. «Бу ким?» деб сўрадилар. У: «Фалон аёл, у ухламайди», деди ва унинг кўп намоз ўқишини айтди. Шунда: «Бас қилинг! Тоқатингиз етадиган амални бажарингиз. Оллоҳга қасамки, сиз зерикмагунингизча Оллоҳ азза ва жалла (савоб беришдан) зерикмайди. Унга энг суюкли дин — соҳиби доимий бажарадиган амалдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى، عَنْ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَرَأَى حَبْلاً مَمْدُودًا بَيْنَ سَارِيَتَيْنِ فَقَالَ " مَا هَذَا الْحَبْلُ " . فَقَالُوا لِزَيْنَبَ تُصَلِّي فَإِذَا فَتَرَتْ تَعَلَّقَتْ بِهِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " حُلُّوهُ لِيُصَلِّ أَحَدُكُمْ نَشَاطَهُ فَإِذَا فَتَرَ فَلْيَقْعُدْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ masjidga kirib, ikki ustun orasiga tortilgan bir arqonni koʻrib qoldilar. «Bu arqon nima?» deb soʻradilar. Ular: «Bu Zaynab uchun; u namoz oʻqiydi, charchab qolsa, unga osilib oladi», dedilar. Nabiy ﷺ: «Uni yechib tashlanglar. Biringiz gʻayrati bor ekan namoz oʻqisin, charchab qolsa, oʻtirsin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ масжидга кириб, икки устун орасига тортилган бир арқонни кўриб қолдилар. «Бу арқон нима?» деб сўрадилар. Улар: «Бу Зайнаб учун; у намоз ўқийди, чарчаб қолса, унга осилиб олади», дедилар. Набий ﷺ: «Уни ечиб ташланглар. Бирингиз ғайрати бор экан намоз ўқисин, чарчаб қолса, ўтирсин», дедилар.
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oyoqlari shishib ketguncha (kechasi namozda) tik turdilar. Shunda ularga: «Olloh sizning avvalgi va keyingi gunohlaringizni kechirgan-ku», deyildi. U zot: «Shukr qiluvchi banda boʻlmaymanmi?» dedilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ оёқлари шишиб кетгунча (кечаси намозда) тик турдилар. Шунда уларга: «Оллоҳ сизнинг аввалги ва кейинги гуноҳларингизни кечирган-ку», дейилди. У зот: «Шукр қилувчи банда бўлмайманми?» дедилар.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oyoqlari yorilib ketguncha namoz oʻqir edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оёқлари ёрилиб кетгунча намоз ўқир эдилар.
18-bob18-бобباب كَيْفَ يَفْعَلُ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ قَائِمًا وَذِكْرِ اخْتِلاَفِ النَّاقِلِينَ عَنْ عَائِشَةَ فِي ذَلِكَNamozni tik turib boshlaganda nima qilinishi va bu haqda Oishadan rivoyat qilganlar orasidagi ixtiloflarНамозни тик туриб бошлаганда нима қилиниши ва бу ҳақда Оишадан ривоят қилганлар орасидаги ихтилофлар
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ بُدَيْلٍ، وَأَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي لَيْلاً طَوِيلاً فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا رَكَعَ قَائِمًا وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا رَكَعَ قَاعِدًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi uzoq namoz oʻqir edilar. Agar tik turib oʻqisalar, tik turib rukuʼ qilardilar, agar oʻtirib oʻqisalar, oʻtirib rukuʼ qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси узоқ намоз ўқир эдилар. Агар тик туриб ўқисалар, тик туриб рукуъ қилардилар, агар ўтириб ўқисалар, ўтириб рукуъ қилардилар.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tik turib ham, oʻtirib ham namoz oʻqir edilar. Agar namozni tik turib boshlasalar, tik turib rukuʼ qilardilar, agar namozni oʻtirib boshlasalar, oʻtirib rukuʼ qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тик туриб ҳам, ўтириб ҳам намоз ўқир эдилар. Агар намозни тик туриб бошласалар, тик туриб рукуъ қилардилар, агар намозни ўтириб бошласалар, ўтириб рукуъ қилардилар.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻtirgan holda namoz oʻqir, oʻtirib qiroat qilardilar. Qiroatlaridan oʻttiz yoki qirq oyat qolganda tik turib, tik turgan holda qiroat qilar, soʻng rukuʼ qilardilar, soʻng sajda qilardilar. Keyin ikkinchi rakaatda ham xuddi shunday qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўтирган ҳолда намоз ўқир, ўтириб қироат қилардилар. Қироатларидан ўттиз ёки қирқ оят қолганда тик туриб, тик турган ҳолда қироат қилар, сўнг рукуъ қилардилар, сўнг сажда қилардилар. Кейин иккинчи ракаатда ҳам худди шундай қилардилар.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni yoshlari ulgʻayib qolgunlaricha oʻtirib namoz oʻqiganlarini koʻrmadim. Soʻng u zot oʻtirgan holda namoz oʻqir, qiroat qilardilar, suradan oʻttiz yoki qirq oyat qolganda tik turib, uni qiroat qilar, soʻng rukuʼ qilardilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни ёшлари улғайиб қолгунларича ўтириб намоз ўқиганларини кўрмадим. Сўнг у зот ўтирган ҳолда намоз ўқир, қироат қилардилар, сурадан ўттиз ёки қирқ оят қолганда тик туриб, уни қироат қилар, сўнг рукуъ қилардилар», деди.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻtirgan holda qiroat qilar, rukuʼ qilmoqchi boʻlganlarida esa kishi qirq oyat qiroat qiladigan miqdorda tik turardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўтирган ҳолда қироат қилар, рукуъ қилмоқчи бўлганларида эса киши қирқ оят қироат қиладиган миқдорда тик турардилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ - رضى الله عنها - قَالَتْ مَنْ أَنْتَ قُلْتُ أَنَا سَعْدُ بْنُ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ . قَالَتْ رَحِمَ اللَّهُ أَبَاكَ . قُلْتُ أَخْبِرِينِي عَنْ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ وَكَانَ . قُلْتُ أَجَلْ . قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي بِاللَّيْلِ صَلاَةَ الْعِشَاءِ ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ فَيَنَامُ فَإِذَا كَانَ جَوْفُ اللَّيْلِ قَامَ إِلَى حَاجَتِهِ وَإِلَى طَهُورِهِ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَيُصَلِّي ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ يُخَيَّلُ إِلَىَّ أَنَّهُ يُسَوِّي بَيْنَهُنَّ فِي الْقِرَاءَةِ وَالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَيُوتِرُ بِرَكْعَةٍ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ يَضَعُ جَنْبَهُ فَرُبَّمَا جَاءَ بِلاَلٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلاَةِ قَبْلَ أَنْ يُغْفِيَ وَرُبَّمَا يُغْفِي وَرُبَّمَا شَكَكْتُ أَغْفَى أَوْ لَمْ يُغْفِ حَتَّى يُؤْذِنَهُ بِالصَّلاَةِ فَكَانَتْ تِلْكَ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَسَنَّ وَلَحُمَ - فَذَكَرَتْ مِنْ لَحْمِهِ مَا شَاءَ اللَّهُ - قَالَتْ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِالنَّاسِ الْعِشَاءَ ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ فَإِذَا كَانَ جَوْفُ اللَّيْلِ قَامَ إِلَى طَهُورِهِ وَإِلَى حَاجَتِهِ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ يَدْخُلُ الْمَسْجِدَ فَيُصَلِّي سِتَّ رَكَعَاتٍ يُخَيَّلُ إِلَىَّ أَنَّهُ يُسَوِّي بَيْنَهُنَّ فِي الْقِرَاءَةِ وَالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ ثُمَّ يُوتِرُ بِرَكْعَةٍ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ يَضَعُ جَنْبَهُ وَرُبَّمَا جَاءَ بِلاَلٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلاَةِ قَبْلَ أَنْ يُغْفِيَ وَرُبَّمَا أَغْفَى وَرُبَّمَا شَكَكْتُ أَغْفَى أَمْ لاَ حَتَّى يُؤْذِنَهُ بِالصَّلاَةِ قَالَتْ فَمَا زَالَتْ تِلْكَ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi xufton namozini oʻqir, soʻng oʻrinlariga kirib uxlardilar. Tun yarim boʻlganda hojatlari va tahoratlari uchun turar, tahorat qilib masjidga kirib, sakkiz rakaat namoz oʻqirdilar — menga ularning qiroati, rukuʼi va sajdasini teng qilar edilar, deb tuyulardi — va bir rakaat bilan vitr qilardilar. Soʻng oʻtirgan holda ikki rakaat oʻqir, soʻng yonboshlab yotardilar. Baʼzan Bilol u zot mudramaslaridan avval kelib, namoz vaqti boʻlganini bildirar, baʼzan mudrar, baʼzan mudradilarmi yoki namozga chorlaguncha mudramadilarmi, men shubhalanardim. Rasululloh ﷺning namozlari yoshlari ulgʻayib, tanalari toʻlishguncha shunday edi. U zot yoshlari ulgʻaygach, Nabiy ﷺ odamlarga xufton namozini oʻqir, soʻng oʻrinlariga kirardilar. Tun yarim boʻlganda tahorat va hojatlari uchun turib, tahorat qilar, soʻng masjidga kirib olti rakaat namoz oʻqirdilar — menga ularning qiroati, rukuʼi va sajdasini teng qilardilar, deb tuyulardi — soʻng bir rakaat bilan vitr qilardilar. Soʻng oʻtirgan holda ikki rakaat oʻqir, keyin yonboshlab yotardilar. Baʼzan Bilol u zot mudramaslaridan avval kelib, namoz vaqtini bildirardi. Rasululloh ﷺning namozlari doim shunday edi, dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси хуфтон намозини ўқир, сўнг ўринларига кириб ухлардилар. Тун ярим бўлганда ҳожатлари ва таҳоратлари учун турар, таҳорат қилиб масжидга кириб, саккиз ракаат намоз ўқирдилар — менга уларнинг қироати, рукуъи ва саждасини тенг қилар эдилар, деб туюларди — ва бир ракаат билан витр қилардилар. Сўнг ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир, сўнг ёнбошлаб ётардилар. Баъзан Билол у зот мудрамасларидан аввал келиб, намоз вақти бўлганини билдирар, баъзан мудрар, баъзан мудрадиларми ёки намозга чорлагунча мудрамадиларми, мен шубҳаланардим. Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ёшлари улғайиб, таналари тўлишгунча шундай эди. У зот ёшлари улғайгач, Набий ﷺ одамларга хуфтон намозини ўқир, сўнг ўринларига кирардилар. Тун ярим бўлганда таҳорат ва ҳожатлари учун туриб, таҳорат қилар, сўнг масжидга кириб олти ракаат намоз ўқирдилар — менга уларнинг қироати, рукуъи ва саждасини тенг қилардилар, деб туюларди — сўнг бир ракаат билан витр қилардилар. Сўнг ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир, кейин ёнбошлаб ётардилар. Баъзан Билол у зот мудрамасларидан аввал келиб, намоз вақтини билдирарди. Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари доим шундай эди, деди.
19-bob19-бобباب صَلاَةِ الْقَاعِدِ فِي النَّافِلَةِ وَذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى أَبِي إِسْحَاقَ فِي ذَلِكَNafl namozini oʻtirib oʻqish va bu haqda Abu Ishoqdan kelgan ixtiloflarНафл намозини ўтириб ўқиш ва бу ҳақда Абу Ишоқдан келган ихтилофлар
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ roʻzador boʻlsalar ham yuzimdan (oʻpishdan) tiyilmasdilar. U zot vafot etmaslaridan avval namozlarining koʻpini oʻtirgan holda oʻqirdilar» — soʻng u farz namozlaridan boshqasini nazarda tutgan bir soʻzni aytdi — «Ularga eng suyukli amal — inson ozgina boʻlsa-da doimiy bajaradigan amal edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ рўзадор бўлсалар ҳам юзимдан (ўпишдан) тийилмасдилар. У зот вафот этмасларидан аввал намозларининг кўпини ўтирган ҳолда ўқирдилар» — сўнг у фарз намозларидан бошқасини назарда тутган бир сўзни айтди — «Уларга энг суюкли амал — инсон озгина бўлса-да доимий бажарадиган амал эди», деди.
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etmaslaridan avval, farz namozidan boshqa namozlarining koʻpini oʻtirgan holda oʻqiydigan boʻlib qolgan edilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этмасларидан аввал, фарз намозидан бошқа намозларининг кўпини ўтирган ҳолда ўқийдиган бўлиб қолган эдилар.
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ vafot etgunlariga qadar farzdan boshqa namozlarining koʻpini oʻtirgan holda oʻqiydigan boʻlib qolgan edilar. U zotga amallarning eng suyuklisi, oz boʻlsa-da, doimiy ravishda bajariladigani edi».Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этгунларига қадар фарздан бошқа намозларининг кўпини ўтирган ҳолда ўқийдиган бўлиб қолган эдилар. У зотга амалларнинг энг суюклиси, оз бўлса-да, доимий равишда бажариладигани эди».
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, Rasululloh ﷺ vafot etgunlariga qadar farz namozdan boshqa namozlarining koʻpini oʻtirgan holda oʻqiydigan boʻlib qolgan edilar. U zotga amallarning eng suyuklisi, oz boʻlsa-da, doimiy bajarilgani edi».Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ вафот этгунларига қадар фарз намоздан бошқа намозларининг кўпини ўтирган ҳолда ўқийдиган бўлиб қолган эдилар. У зотга амалларнинг энг суюклиси, оз бўлса-да, доимий бажарилгани эди».
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَمُتْ حَتَّى كَانَ يُصَلِّي كَثِيرًا مِنْ صَلاَتِهِ وَهُوَ جَالِسٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ vafot etgunlariga qadar namozlarining koʻpini oʻtirgan holda oʻqiydigan boʻlib qolgan edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ вафот этгунларига қадар намозларининг кўпини ўтирган ҳолда ўқийдиган бўлиб қолган эдилар».
أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي وَهُوَ قَاعِدٌ قَالَتْ نَعَمْ بَعْدَ مَا حَطَمَهُ النَّاسُ .
Abdulloh ibn Shaqiq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Oishaga: «Rasululloh ﷺ oʻtirgan holda namoz oʻqirmidilar?» dedim. U: «Ha, odamlar u zotni holdan toydirganidan keyin», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Оишага: «Расулуллоҳ ﷺ ўтирган ҳолда намоз ўқирмидилар?» дедим. У: «Ҳа, одамлар у зотни ҳолдан тойдирганидан кейин», деди.
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni vafotlaridan bir yil oldingacha nafl namozini oʻtirgan holda oʻqiganlarini hech koʻrmagan edim. Soʻng u zot oʻtirgan holda namoz oʻqiydigan, surani shunday shoshilmay tartil bilan oʻqiydiganki, u undan uzunroq surani ham ortda qoldirardi».Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни вафотларидан бир йил олдингача нафл намозини ўтирган ҳолда ўқиганларини ҳеч кўрмаган эдим. Сўнг у зот ўтирган ҳолда намоз ўқийдиган, сурани шундай шошилмай тартил билан ўқийдиганки, у ундан узунроқ сурани ҳам ортда қолдирарди».
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺni oʻtirgan holda namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim va: ‹Sizga: «Oʻtirib oʻqilgan namoz tik turib oʻqilgan namozning yarmicha boʻladi» degan ekansiz, deb aytishdi. Sizlar boʻlsa oʻtirib oʻqiyapsiz›, dedim. U zot: ‹Ha, lekin men sizlarning biringizga oʻxshamayman›, dedilar».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺни ўтирган ҳолда намоз ўқиётганларини кўрдим ва: ‹Сизга: «Ўтириб ўқилган намоз тик туриб ўқилган намознинг ярмича бўлади» деган экансиз, деб айтишди. Сизлар бўлса ўтириб ўқияпсиз›, дедим. У зот: ‹Ҳа, лекин мен сизларнинг бирингизга ўхшамайман›, дедилар».
Imron ibn Husayn (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺdan oʻtirib namoz oʻqiydigan kishi haqida soʻradim. U zot: ‹Kim tik turib oʻqisa, u afzaldir; kim oʻtirib oʻqisa, unga tik turganning ajrining yarmi boʻladi; kim yotgan holda oʻqisa, unga oʻtirganning ajrining yarmi boʻladi›, dedilar».Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺдан ўтириб намоз ўқийдиган киши ҳақида сўрадим. У зот: ‹Ким тик туриб ўқиса, у афзалдир; ким ўтириб ўқиса, унга тик турганнинг ажрининг ярми бўлади; ким ётган ҳолда ўқиса, унга ўтирганнинг ажрининг ярми бўлади›, дедилар».
22-bob22-бобباب كَيْفَ صَلاَةُ الْقَاعِدِOʻtirgan kishi qanday namoz oʻqiydi?Ўтирган киши қандай намоз ўқийди?
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺni chordana qurib oʻtirgan holda namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺни чордана қуриб ўтирган ҳолда намоз ўқиётганларини кўрдим».
23-bob23-бобباب كَيْفَ الْقِرَاءَةُ بِاللَّيْلِKechasi qiroat qilishКечаси қироат қилиш
Abdulloh ibn Abu Qays (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Oishadan: «Rasululloh ﷺning kechasi qiroatlari qanday edi, ovoz chiqarib oʻqirmidilar yoki ichlarida oʻqirmidilar?» deb soʻradim. U: «Buning barchasini qilardilar, baʼzan ovoz chiqarib, baʼzan ichlarida oʻqirdilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Абу Қайс (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Оишадан: «Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси қироатлари қандай эди, овоз чиқариб ўқирмидилар ёки ичларида ўқирмидилар?» деб сўрадим. У: «Бунинг барчасини қилардилар, баъзан овоз чиқариб, баъзан ичларида ўқирдилар», деди.
24-bob24-бобباب فَضْلِ السِّرِّ عَلَى الْجَهْرِIchda qiroat qilishning ovoz chiqarib qiroat qilishdan afzalligiИчда қироат қилишнинг овоз чиқариб қироат қилишдан афзаллиги
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni ovoz chiqarib oʻqiydigan kishi sadaqani oshkora beradigan kishiga oʻxshaydi, Qurʼonni ichida oʻqiydigan kishi esa sadaqani yashirin beradigan kishiga oʻxshaydi», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни овоз чиқариб ўқийдиган киши садақани ошкора берадиган кишига ўхшайди, Қуръонни ичида ўқийдиган киши эса садақани яширин берадиган кишига ўхшайди», дедилар.
25-bob25-бобباب تَسْوِيَةِ الْقِيَامِ وَالرُّكُوعِ وَالْقِيَامِ بَعْدَ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَالْجُلُوسِ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ فِي صَلاَةِ اللَّيْلِKechasi qiyom qilishda turish, ruku, sajda va ikki sajda orasidagi oʻtirishni bir-biriga teng qilishКечаси қиём қилишда туриш, руку, сажда ва икки сажда орасидаги ўтиришни бир-бирига тенг қилиш
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men bir kechasi Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidim. U zot Baqara surasini boshladilar. Men: ‹Yuzta oyatga yetganda ruku qiladilar›, dedim, ammo davom etdilar. Men: ‹Ikki yuztada ruku qiladilar›, dedim, ammo davom etdilar. Men: ‹Uni bir rakatda oʻqiydilar›, dedim, ammo davom etdilar. Soʻng Niso surasini boshlab, uni oʻqidilar. Soʻng Oli Imron surasini boshlab, uni oʻqidilar. U zot shoshilmay oʻqir, tasbeh boʻlgan oyatga oʻtganda tasbeh aytar, soʻrash boʻlgan oyatga oʻtganda soʻrar, panoh tilash boʻlgan oyatga oʻtganda panoh tilar edilar. Soʻng ruku qilib: ‹Subhaana Robbiyal Aziym›, dedilar. Rukulari qiyomlariga yaqin edi. Soʻng boshlarini koʻtarib: ‹Samiallohu liman hamidah›, dedilar. Qiyomlari rukulariga yaqin edi. Soʻng sajda qilib: ‹Subhaana Robbiyal Aʼlaa›, deb turdilar. Sajdalari rukulariga yaqin edi».Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен бир кечаси Набий ﷺ билан намоз ўқидим. У зот Бақара сурасини бошладилар. Мен: ‹Юзта оятга етганда руку қиладилар›, дедим, аммо давом этдилар. Мен: ‹Икки юзтада руку қиладилар›, дедим, аммо давом этдилар. Мен: ‹Уни бир ракатда ўқийдилар›, дедим, аммо давом этдилар. Сўнг Нисо сурасини бошлаб, уни ўқидилар. Сўнг Оли Имрон сурасини бошлаб, уни ўқидилар. У зот шошилмай ўқир, тасбеҳ бўлган оятга ўтганда тасбеҳ айтар, сўраш бўлган оятга ўтганда сўрар, паноҳ тилаш бўлган оятга ўтганда паноҳ тилар эдилар. Сўнг руку қилиб: ‹Субҳаана Роббиял Азийм›, дедилар. Рукулари қиёмларига яқин эди. Сўнг бошларини кўтариб: ‹Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ›, дедилар. Қиёмлари рукуларига яқин эди. Сўнг сажда қилиб: ‹Субҳаана Роббиял Аълаа›, деб турдилар. Саждалари рукуларига яқин эди».
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Ramazonda Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidi. U zot ruku qilib, rukularida tik turgan payti kabi: «Subhaana Robbiyal Aziym», dedilar. Soʻng oʻtirib, tik turgan payti kabi: «Robbigʻfir liy, Robbigʻfir liy», dedilar. Soʻng sajda qilib, tik turgan payti kabi: «Subhaana Robbiyal Aʼlaa», dedilar. U zot Bilol tong namoziga kelgunga qadar toʻrt rakatdan boshqa namoz oʻqimadilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Рамазонда Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиди. У зот руку қилиб, рукуларида тик турган пайти каби: «Субҳаана Роббиял Азийм», дедилар. Сўнг ўтириб, тик турган пайти каби: «Роббиғфир лий, Роббиғфир лий», дедилар. Сўнг сажда қилиб, тик турган пайти каби: «Субҳаана Роббиял Аълаа», дедилар. У зот Билол тонг намозига келгунга қадар тўрт ракатдан бошқа намоз ўқимадилар.
26-bob26-бобباب كَيْفَ صَلاَةُ اللَّيْلِKechasi namozni qanday oʻqishКечаси намозни қандай ўқиш
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kecha va kunduz namozi ikki rakatdan ikki rakatdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кеча ва кундуз намози икки ракатдан икки ракатдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ حَبِيبٍ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ اللَّيْلِ فَقَالَ " مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خَشِيتَ الصُّبْحَ فَوَاحِدَةٌ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan kecha namozi haqida soʻradi. U zot: «Ikki rakatdan ikki rakatdir, agar tong otishidan qoʻrqsang, bittani oʻqigin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан кеча намози ҳақида сўради. У зот: «Икки ракатдан икки ракатдир, агар тонг отишидан қўрқсанг, биттани ўқигин», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ صَدَقَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " صَلاَةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kechasi oʻqiladigan namoz ikki rakaatdan, ikki rakaatdandir. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqsang, bir rakaat bilan vitr qilib qoʻygin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кечаси ўқиладиган намоз икки ракаатдан, икки ракаатдандир. Бомдод кириб қолишидан қўрқсанг, бир ракаат билан витр қилиб қўйгин», дедилар.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ minbar ustida turganlarida kechasi oʻqiladigan namoz haqida soʻralganini eshitdim. U zot: «Ikki rakaatdan, ikki rakaatdan. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqsang, bir rakaat bilan vitr qilib qoʻygin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ минбар устида турганларида кечаси ўқиладиган намоз ҳақида сўралганини эшитдим. У зот: «Икки ракаатдан, икки ракаатдан. Бомдод кириб қолишидан қўрқсанг, бир ракаат билан витр қилиб қўйгин», дедилар.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺdan kechasi oʻqiladigan namoz haqida soʻradi. U zot: «Ikki rakaatdan, ikki rakaatdan. Agar biringiz bomdod kirib qolishidan qoʻrqsa, bir rakaat bilan vitr qilib qoʻysin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺдан кечаси ўқиладиган намоз ҳақида сўради. У зот: «Икки ракаатдан, икки ракаатдан. Агар бирингиз бомдод кириб қолишидан қўрқса, бир ракаат билан витр қилиб қўйсин», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " صَلاَةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kechasi oʻqiladigan namoz ikki rakaatdan, ikki rakaatdandir. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqsang, bir rakaat bilan vitr qilib qoʻygin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кечаси ўқиладиган намоз икки ракаатдан, икки ракаатдандир. Бомдод кириб қолишидан қўрқсанг, бир ракаат билан витр қилиб қўйгин», дедилар.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Musulmonlardan bir kishi Rasululloh ﷺdan: «Kechasi oʻqiladigan namoz qanday oʻqiladi?» deb soʻradi. U zot: «Kechasi oʻqiladigan namoz ikki rakaatdan, ikki rakaatdandir. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqsang, bir rakaat bilan vitr qilib qoʻygin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мусулмонлардан бир киши Расулуллоҳ ﷺдан: «Кечаси ўқиладиган намоз қандай ўқилади?» деб сўради. У зот: «Кечаси ўқиладиган намоз икки ракаатдан, икки ракаатдандир. Бомдод кириб қолишидан қўрқсанг, бир ракаат билан витр қилиб қўйгин», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَمِّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَجُلاً سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ اللَّيْلِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " صَلاَةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خَشِيتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺdan kechasi oʻqiladigan namoz haqida soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Kechasi oʻqiladigan namoz ikki rakaatdan, ikki rakaatdandir. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqsang, bir rakaat bilan vitr qilib qoʻygin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺдан кечаси ўқиладиган намоз ҳақида сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Кечаси ўқиладиган намоз икки ракаатдан, икки ракаатдандир. Бомдод кириб қолишидан қўрқсанг, бир ракаат билан витр қилиб қўйгин», дедилар.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi oʻrnidan turib: «Ey Rasululloh, kechasi oʻqiladigan namoz qanday oʻqiladi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Kechasi oʻqiladigan namoz ikki rakaatdan, ikki rakaatdandir. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqsang, bir rakaat bilan vitr qilib qoʻygin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши ўрнидан туриб: «Эй Расулуллоҳ, кечаси ўқиладиган намоз қандай ўқилади?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Кечаси ўқиладиган намоз икки ракаатдан, икки ракаатдандир. Бомдод кириб қолишидан қўрқсанг, бир ракаат билан витр қилиб қўйгин», дедилар.
27-bob27-бобباب الأَمْرِ بِالْوِتْرِVitr oʻqishga buyurishВитр ўқишга буюриш
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vitr oʻqidilar, soʻng: «Ey Qurʼon ahli, vitr oʻqinglar. Chunki Alloh azza va jalla toqdir va toqni yaxshi koʻradi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ витр ўқидилар, сўнг: «Эй Қуръон аҳли, витр ўқинглар. Чунки Аллоҳ азза ва жалла тоқдир ва тоқни яхши кўради», дедилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي نُعَيْمٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رضى الله عنه قَالَ الْوِتْرُ لَيْسَ بِحَتْمٍ كَهَيْئَةِ الْمَكْتُوبَةِ وَلَكِنَّهُ سُنَّةٌ سَنَّهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Vitr farz namozlar kabi qatʼiy vojib emas, balki u Rasululloh ﷺ joriy qilgan sunnatdir», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Витр фарз намозлар каби қатъий вожиб эмас, балки у Расулуллоҳ ﷺ жорий қилган суннатдир», деди.
28-bob28-бобباب الْحَثِّ عَلَى الْوِتْرِ قَبْلَ النَّوْمِUxlashdan oldin vitr oʻqishga targʻib qilishУхлашдан олдин витр ўқишга тарғиб қилиш
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Doʻstim ﷺ menga uch narsani vasiyat qildilar: vitr oʻqib uxlashni, har oyda uch kun roʻza tutishni va zuho namozining ikki rakaatini oʻqishni», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Дўстим ﷺ менга уч нарсани васият қилдилар: витр ўқиб ухлашни, ҳар ойда уч кун рўза тутишни ва зуҳо намозининг икки ракаатини ўқишни», деди.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Doʻstim ﷺ menga uch narsani vasiyat qildilar: kechaning avvalida vitr oʻqishni, bomdodning ikki rakaatini oʻqishni va har oyda uch kun roʻza tutishni», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Дўстим ﷺ менга уч нарсани васият қилдилар: кечанинг аввалида витр ўқишни, бомдоднинг икки ракаатини ўқишни ва ҳар ойда уч кун рўза тутишни», деди.
29-bob29-бобباب نَهْىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْوِتْرَيْنِ فِي لَيْلَةٍPaygʻambar ﷺning bir kechada ikki marta vitr oʻqishdan qaytarganlariПайғамбар ﷺнинг бир кечада икки марта витр ўқишдан қайтарганлари
Qays ibn Talq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Otam Talq ibn Ali ramazon kunlaridan birida bizni yoʻqlab keldi va biz bilan birga kechani oʻtkazdi, oʻsha kechasi bizga imom boʻlib qiyom qildi hamda bizga vitr oʻqib berdi. Soʻng bir masjidga tushib, ashoblariga imomlik qildi, vitr qolganida esa bir kishini oldinga chiqarib, unga: ‹Ularga vitr oʻqib bergin, chunki men Rasululloh ﷺ: ‹Bir kechada ikki vitr boʻlmaydi›, deganlarini eshitganman›, dedi», dedi.Қайс ибн Талқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Отам Талқ ибн Али рамазон кунларидан бирида бизни йўқлаб келди ва биз билан бирга кечани ўтказди, ўша кечаси бизга имом бўлиб қиём қилди ҳамда бизга витр ўқиб берди. Сўнг бир масжидга тушиб, ашобларига имомлик қилди, витр қолганида эса бир кишини олдинга чиқариб, унга: ‹Уларга витр ўқиб бергин, чунки мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бир кечада икки витр бўлмайди›, деганларини эшитганман›, деди», деди.
Aswad ibn Yazid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Oisha (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻradim. U: ‹U zot kechaning avvalida uxlar, soʻng turar, sahar payti kelganida vitr oʻqir, soʻng oʻrniga qaytar edilar. Agar ehtiyoj boʻlsa, ahllariga yaqinlik qilar edilar. Azonni eshitganlarida esa sakrab turar, agar junub boʻlsalar ustlaridan suv quyar, boʻlmasa taharat qilar, soʻng namozga chiqar edilar›, dedi», dedi.Асwад ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўрадим. У: ‹У зот кечанинг аввалида ухлар, сўнг турар, саҳар пайти келганида витр ўқир, сўнг ўрнига қайтар эдилар. Агар эҳтиёж бўлса, аҳлларига яқинлик қилар эдилар. Азонни эшитганларида эса сакраб турар, агар жунуб бўлсалар устларидан сув қуяр, бўлмаса таҳарат қилар, сўнг намозга чиқар эдилар›, деди», деди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ وَثَّابٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَوْتَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَوَّلِهِ وَآخِرِهِ وَأَوْسَطِهِ وَانْتَهَى وَتْرُهُ إِلَى السَّحَرِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kechaning avvalida ham, oxirida ham, oʻrtasida ham vitr oʻqidilar. Umrlarining oxirida esa vitrlari sahar vaqtida qilishga toʻxtadi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кечанинг аввалида ҳам, охирида ҳам, ўртасида ҳам витр ўқидилар. Умрларининг охирида эса витрлари саҳар вақтида қилишга тўхтади», деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، قَالَ مَنْ صَلَّى مِنَ اللَّيْلِ فَلْيَجْعَلْ آخِرَ صَلاَتِهِ وَتْرًا فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْمُرُ بِذَلِكَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Kim kechasi namoz oʻqisa, namozining oxirini vitr qilsin. Chunki Rasululloh ﷺ shunga buyurar edilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Ким кечаси намоз ўқиса, намозининг охирини витр қилсин. Чунки Расулуллоҳ ﷺ шунга буюрар эдилар».
31-bob31-бобباب الأَمْرِ بِالْوِتْرِ قَبْلَ الصُّبْحِTong otishidan oldin vitr oʻqishga buyurishТонг отишидан олдин витр ўқишга буюриш
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasulullohdan ﷺ vitr haqida soʻralganda, u zot: «Subhdan oldin vitr oʻqinglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳдан ﷺ витр ҳақида сўралганда, у зот: «Субҳдан олдин витр ўқинглар», дедилар.
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, undan: «Azondan keyin vitr boʻladimi?» deb soʻralganda, u: «Ha, iqomatdan keyin ham», dedi. Va u zot Nabiydan ﷺ rivoyat qildiki, u zot bir marta namozdan uxlab qolib, quyosh chiqquncha uyquda yotdilar, soʻng namoz oʻqidilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, ундан: «Азондан кейин витр бўладими?» деб сўралганда, у: «Ҳа, иқоматдан кейин ҳам», деди. Ва у зот Набийдан ﷺ ривоят қилдики, у зот бир марта намоздан ухлаб қолиб, қуёш чиққунча уйқуда ётдилар, сўнг намоз ўқидилар.
33-bob33-бобباب الْوِتْرِ عَلَى الرَّاحِلَةِUlov ustida vitr oʻqishУлов устида витр ўқиш
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُوتِرُ عَلَى الرَّاحِلَةِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ulov ustida vitr oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ улов устида витр ўқир эдилар.
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يُوتِرُ عَلَى بَعِيرِهِ وَيَذْكُرُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَفْعَلُ ذَلِكَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U zot tuyasi ustida vitr oʻqir va Nabiy ﷺ ham shunday qilganlarini zikr qilar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У зот туяси устида витр ўқир ва Набий ﷺ ҳам шундай қилганларини зикр қилар эди.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tuya ustida vitr oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ туя устида витр ўқир эдилар.
34-bob34-бобباب كَمِ الْوِتْرُVitr necha rakaat boʻladi?Витр неча ракаат бўлади?
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْوَتْرُ رَكْعَةٌ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Vitr kechaning oxiridagi bir rakaatdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Витр кечанинг охиридаги бир ракаатдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، وَمُحَمَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا ثُمَّ، ذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْوَتْرُ رَكْعَةٌ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Vitr kechaning oxiridagi bir rakaatdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Витр кечанинг охиридаги бир ракаатдир», дедилар.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Sahroyi bir kishi Rasulullohdan ﷺ kecha namozi haqida soʻraganda, u zot: «U ikki-ikki (rakaat)dir, vitr esa kechaning oxiridagi bir rakaatdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саҳройи бир киши Расулуллоҳдан ﷺ кеча намози ҳақида сўраганда, у зот: «У икки-икки (ракаат)дир, витр эса кечанинг охиридаги бир ракаатдир», дедилар.
35-bob35-бобباب كَيْفَ الْوِتْرُ بِوَاحِدَةٍVitrni bir rakaat bilan qanday oʻqishВитрни бир ракаат билан қандай ўқиш
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kecha namozi ikki-ikki (rakaat)dir. Tugatmoqchi boʻlsang, bir rakaat oʻqi, u oʻqiganlaringni sen uchun toq qiladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кеча намози икки-икки (ракаат)дир. Тугатмоқчи бўлсанг, бир ракаат ўқи, у ўқиганларингни сен учун тоқ қилади», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " صَلاَةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى وَالْوَتْرُ رَكْعَةٌ وَاحِدَةٌ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kecha namozi ikki-ikki (rakaat)dir, vitr esa bir rakaatdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кеча намози икки-икки (ракаат)дир, витр эса бир ракаатдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ اللَّيْلِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " صَلاَةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خَشِيَ أَحَدُكُمُ الصُّبْحَ صَلَّى رَكْعَةً وَاحِدَةً تُوتِرُ لَهُ مَا قَدْ صَلَّى " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasulullohdan ﷺ kecha namozi haqida soʻraganda, Rasululloh ﷺ: «Kecha namozi ikki-ikki (rakaat)dir. Biringiz subh (kirib qolishi)dan qoʻrqsa, bir rakaat oʻqisin, u oʻqiganlarini sen uchun toq qiladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳдан ﷺ кеча намози ҳақида сўраганда, Расулуллоҳ ﷺ: «Кеча намози икки-икки (ракаат)дир. Бирингиз субҳ (кириб қолиши)дан қўрқса, бир ракаат ўқисин, у ўқиганларини сен учун тоқ қилади», дедилар.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U zot Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitgan: «Kecha namozi ikki-ikki rakaatdir. Subh (kirib qolishi)dan qoʻrqsangiz, bir rakaat bilan vitr oʻqinglar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У зот Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитган: «Кеча намози икки-икки ракаатдир. Субҳ (кириб қолиши)дан қўрқсангиз, бир ракаат билан витр ўқинглар».
Oisha (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺ ramazonda qanday namoz oʻqiganlari soʻralganida, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺ na ramazonda va na boshqa paytda oʻn bir rakaatdan ortiq oʻqimasdilar. Toʻrt rakaat oʻqirdilar — ularning goʻzalligi va uzunligini soʻrama! Soʻng yana toʻrt rakaat oʻqirdilar — ularning goʻzalligi va uzunligini soʻrama! Soʻng uch rakaat oʻqirdilar». Oisha dedi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, vitr oʻqishdan avval uxlaysizmi?› dedim. U zot: ‹Ey Oisha, koʻzim uxlaydi, lekin qalbim uxlamaydi›, dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺ рамазонда қандай намоз ўқиганлари сўралганида, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ на рамазонда ва на бошқа пайтда ўн бир ракаатдан ортиқ ўқимасдилар. Тўрт ракаат ўқирдилар — уларнинг гўзаллиги ва узунлигини сўрама! Сўнг яна тўрт ракаат ўқирдилар — уларнинг гўзаллиги ва узунлигини сўрама! Сўнг уч ракаат ўқирдилар». Оиша деди: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, витр ўқишдан аввал ухлайсизми?› дедим. У зот: ‹Эй Оиша, кўзим ухлайди, лекин қалбим ухламайди›, дедилар».
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّ عَائِشَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ لاَ يُسَلِّمُ فِي رَكْعَتَىِ الْوَتْرِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vitrning ikki rakaatida salom bermas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ витрнинг икки ракаатида салом бермас эдилар.
37-bob37-бобباب ذِكْرِ اخْتِلاَفِ أَلْفَاظِ النَّاقِلِينَ لِخَبَرِ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ فِي الْوِتْرِ . أ }Ubay ibn Kaʼbdan vitr haqida kelgan rivoyatlardagi turli iboralarУбай ибн Каъбдан витр ҳақида келган ривоятлардаги турли иборалар
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vitrni uch rakaat qilib oʻqir edilar. Birinchi rakaatda {Sabbihisma robbikal aʼlaa} ni, ikkinchisida {Qul yaa ayyuhal kaafiruun} ni, uchinchisida {Qul huvallohu ahad} ni oʻqir, rukudan avval qunut qilar, tugatganlarida oxirida: «Subhaanal malikil quddus», deb uch marta aytar, ularning oxirgisini choʻzardilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ витрни уч ракаат қилиб ўқир эдилар. Биринчи ракаатда {Саббиҳисма роббикал аълаа} ни, иккинчисида {Қул яа айюҳал каафируун} ни, учинчисида {Қул ҳуваллоҳу аҳад} ни ўқир, рукудан аввал қунут қилар, тугатганларида охирида: «Субҳаанал маликил қуддус», деб уч марта айтар, уларнинг охиргисини чўзардилар.
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu) shunday dedi: Rasululloh ﷺ vitrda {Sabbihisma robbikal aʼlaa} ni, ikkinchi rakaatda {Qul yaa ayyuhal kaafiruun} ni, uchinchisida {Qul huvallohu ahad} ni oʻqir, faqat oxirida salom berar va salomdan keyin: «Subhaanal malikil quddus», deb uch marta aytar edilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ витрда {Саббиҳисма роббикал аълаа} ни, иккинчи ракаатда {Қул яа айюҳал каафируун} ни, учинчисида {Қул ҳуваллоҳу аҳад} ни ўқир, фақат охирида салом берар ва саломдан кейин: «Субҳаанал маликил қуддус», деб уч марта айтар эдилар.
38-bob38-бобباب ذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى أَبِي إِسْحَاقَ فِي حَدِيثِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي الْوَتْرِ . ب }Said ibn Jubayrning Ibn Abbosdan vitr haqidagi hadisida Abu Ishoqdan kelgan rivoyatlardagi ixtiloflarСаид ибн Жубайрнинг Ибн Аббосдан витр ҳақидаги ҳадисида Абу Ишоқдан келган ривоятлардаги ихтилофлар
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday dedi: Rasululloh ﷺ vitrni uch rakaat qilib oʻqirdilar. Birinchi rakaatda {Sabbihisma robbikal aʼlaa} ni, ikkinchisida {Qul yaa ayyuhal kaafiruun} ni, uchinchisida {Qul huvallohu ahad} ni oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ витрни уч ракаат қилиб ўқирдилар. Биринчи ракаатда {Саббиҳисма роббикал аълаа} ни, иккинчисида {Қул яа айюҳал каафируун} ни, учинчисида {Қул ҳуваллоҳу аҳад} ни ўқир эдилар.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u vitrni uch rakaat qilib, {Sabbihisma robbikal aʼlaa}, {Qul yaa ayyuhal kaafiruun} va {Qul huvallohu ahad} bilan oʻqir edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у витрни уч ракаат қилиб, {Саббиҳисма роббикал аълаа}, {Қул яа айюҳал каафируун} ва {Қул ҳуваллоҳу аҳад} билан ўқир эди.
39-bob39-бобباب ذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ فِي حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي الْوَتْرِ . ج }Habib ibn Abu Sobitning Ibn Abbosdan vitr haqidagi hadisida kelgan rivoyatlardagi ixtiloflarҲабиб ибн Абу Собитнинг Ибн Аббосдан витр ҳақидаги ҳадисида келган ривоятлардаги ихтилофлар
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi turib, tishlarini misvok qildilar, soʻng ikki rakaat oʻqidilar, soʻng uxladilar. Soʻng turib, misvok qildilar, keyin taharat olib, ikki rakaat oʻqidilar, toki olti rakaat oʻqidilar. Soʻng uch rakaat vitr oʻqib, ikki rakaat oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси туриб, тишларини мисвок қилдилар, сўнг икки ракаат ўқидилар, сўнг ухладилар. Сўнг туриб, мисвок қилдилар, кейин таҳарат олиб, икки ракаат ўқидилар, токи олти ракаат ўқидилар. Сўнг уч ракаат витр ўқиб, икки ракаат ўқидилар.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday dedi: Men Nabiy ﷺ ning yonlarida edim. U zot turib, taharat oldilar va misvok qildilar, shu ayatni oxirigacha oʻqiyotgan edilar: {Albatta, osmonlar va yerning yaratilishida hamda kecha va kunduzning almashinishida aql egalari uchun oyat-alomatlar bordir}. Soʻng ikki rakaat oʻqidilar, soʻng qaytib uxladilar, hatto men nafas olishlarini eshitdim. Soʻng turib, taharat oldilar va misvok qildilar, soʻng ikki rakaat oʻqidilar, soʻng uxladilar, soʻng turib, taharat oldilar va misvok qildilar hamda ikki rakaat oʻqidilar va uch rakaat vitr oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: Мен Набий ﷺ нинг ёнларида эдим. У зот туриб, таҳарат олдилар ва мисвок қилдилар, шу аятни охиригача ўқиётган эдилар: {Албатта, осмонлар ва ернинг яратилишида ҳамда кеча ва кундузнинг алмашинишида ақл эгалари учун оят-аломатлар бордир}. Сўнг икки ракаат ўқидилар, сўнг қайтиб ухладилар, ҳатто мен нафас олишларини эшитдим. Сўнг туриб, таҳарат олдилар ва мисвок қилдилар, сўнг икки ракаат ўқидилар, сўнг ухладилар, сўнг туриб, таҳарат олдилар ва мисвок қилдилар ҳамда икки ракаат ўқидилар ва уч ракаат витр ўқидилар.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday dedi: Rasululloh ﷺ uygʻonib, misvok qildilar, — deb hadisni davom ettirdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ уйғониб, мисвок қилдилар, — деб ҳадисни давом эттирди.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّهْشَلِيُّ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ثَمَانِ رَكَعَاتٍ وَيُوتِرُ بِثَلاَثٍ وَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الْفَجْرِ . خَالَفَهُ عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ فَرَوَاهُ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday dedi: Rasululloh ﷺ kechasi sakkiz rakaat namoz oʻqir, uch rakaat vitr qilar va bomdod namozidan oldin ikki rakaat oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ кечаси саккиз ракаат намоз ўқир, уч ракаат витр қилар ва бомдод намозидан олдин икки ракаат ўқир эдилар.
Ummu Salama (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ oʻn uch rakaat vitr oʻqir edilar, qariganlarida va zaiflashganlarida esa toʻqqiz rakaat vitr oʻqidilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ ўн уч ракаат витр ўқир эдилар, қариганларида ва заифлашганларида эса тўққиз ракаат витр ўқидилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ تِسْعًا فَلَمَّا أَسَنَّ وَثَقُلَ صَلَّى سَبْعًا .
Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ kechasi toʻqqiz rakaat oʻqir edilar, yoshlari ulgʻayib, vaznlari ogʻirlashganda esa yetti rakaat oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ кечаси тўққиз ракаат ўқир эдилар, ёшлари улғайиб, вазнлари оғирлашганда эса етти ракаат ўқидилар.
40-bob40-бобباب ذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى الزُّهْرِيِّ فِي حَدِيثِ أَبِي أَيُّوبَ فِي الْوَتْرِ . د }Vitr haqidagi Abu Ayyub hadisida az-Zuhriydan kelgan rivoyatlardagi ixtiloflarni zikr qilishВитр ҳақидаги Абу Айюб ҳадисида аз-Зуҳрийдан келган ривоятлардаги ихтилофларни зикр қилиш
Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Vitr haqdir. Kim yetti rakat vitr oʻqishni istasa, oʻqisin; kim besh rakat vitr oʻqishni istasa, oʻqisin; kim uch rakat vitr oʻqishni istasa, oʻqisin; kim bir rakat vitr oʻqishni istasa, oʻqisin», dedilar.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Витр ҳақдир. Ким етти ракат витр ўқишни истаса, ўқисин; ким беш ракат витр ўқишни истаса, ўқисин; ким уч ракат витр ўқишни истаса, ўқисин; ким бир ракат витр ўқишни истаса, ўқисин», дедилар.
Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Vitr haqdir. Kim besh rakat vitr oʻqishni istasa, oʻqisin; kim uch rakat vitr oʻqishni istasa, oʻqisin; kim bir rakat vitr oʻqishni istasa, oʻqisin», dedilar.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Витр ҳақдир. Ким беш ракат витр ўқишни истаса, ўқисин; ким уч ракат витр ўқишни истаса, ўқисин; ким бир ракат витр ўқишни истаса, ўқисин», дедилар.
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday der edi: «Vitr haqdir. Kim besh rakat vitr oʻqishni xohlasa, oʻqisin; kim uch rakat vitr oʻqishni xohlasa, oʻqisin; kim bir rakat vitr oʻqishni xohlasa, oʻqisin».Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай дер эди: «Витр ҳақдир. Ким беш ракат витр ўқишни хоҳласа, ўқисин; ким уч ракат витр ўқишни хоҳласа, ўқисин; ким бир ракат витр ўқишни хоҳласа, ўқисин».
Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u dedi: «Kim yetti rakat vitr oʻqishni istasa, oʻqisin; kim besh rakat vitr oʻqishni istasa, oʻqisin; kim uch rakat vitr oʻqishni istasa, oʻqisin; kim bir rakat vitr oʻqishni istasa, oʻqisin; kim ishora bilan qilishni istasa, ishora qilib qoʻysin».Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у деди: «Ким етти ракат витр ўқишни истаса, ўқисин; ким беш ракат витр ўқишни истаса, ўқисин; ким уч ракат витр ўқишни истаса, ўқисин; ким бир ракат витр ўқишни истаса, ўқисин; ким ишора билан қилишни истаса, ишора қилиб қўйсин».
41-bob41-бобباب كَيْفَ الْوِتْرُ بِخَمْسٍ وَذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى الْحَكَمِ فِي حَدِيثِ الْوِتْرِBesh rakat vitr qanday oʻqilishi va Vitr hadisida al-Hakamdan kelgan ixtiloflarБеш ракат витр қандай ўқилиши ва Витр ҳадисида ал-Ҳакамдан келган ихтилофлар
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُوتِرُ بِخَمْسٍ وَبِسَبْعٍ لاَ يَفْصِلُ بَيْنَهَا بِسَلاَمٍ وَلاَ بِكَلاَمٍ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u dedi: «Rasululloh ﷺ besh va yetti rakat vitr oʻqirdilar, ular orasini salom bilan ham, gap bilan ham ajratmas edilar».Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у деди: «Расулуллоҳ ﷺ беш ва етти ракат витр ўқирдилар, улар орасини салом билан ҳам, гап билан ҳам ажратмас эдилар».
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u dedi: «Rasululloh ﷺ yetti yoki besh rakat vitr oʻqirdilar, ular orasini salom bilan ajratmas edilar».Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у деди: «Расулуллоҳ ﷺ етти ёки беш ракат витр ўқирдилар, улар орасини салом билан ажратмас эдилар».
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Vitr yettidir, beshdan kam emas. Bu Miqsamdan, u esa ishonchli kishidan, u Oisha va Maymuna (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilingan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Витр еттидир, бешдан кам эмас. Бу Миқсамдан, у эса ишончли кишидан, у Оиша ва Маймуна (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинган.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُوتِرُ بِخَمْسٍ وَلاَ يَجْلِسُ إِلاَّ فِي آخِرِهِنَّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ besh rakat vitr oʻqirdilar va faqat oxirgisidagina oʻtirar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ беш ракат витр ўқирдилар ва фақат охиргисидагина ўтирар эдилар.
42-bob42-бобباب كَيْفَ الْوِتْرُ بِسَبْعٍYetti rakat vitr qanday oʻqilishiЕтти ракат витр қандай ўқилиши
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا أَسَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخَذَ اللَّحْمَ صَلَّى سَبْعَ رَكَعَاتٍ لاَ يَقْعُدُ إِلاَّ فِي آخِرِهِنَّ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ قَاعِدٌ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ فَتِلْكَ تِسْعٌ يَا بُنَىَّ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى صَلاَةً أَحَبَّ أَنْ يُدَاوِمَ عَلَيْهَا . مُخْتَصَرٌ . خَالَفَهُ هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u dedi: «Rasululloh ﷺ keksayib, tanaga toʻlgach, yetti rakat oʻqir, faqat oxirgisidagina oʻtirar edilar, salom berganlaridan soʻng oʻtirgan holda ikki rakat oʻqirdilar. Ana shu toʻqqiz boʻlardi, ey oʻgʻilcham. Rasululloh ﷺ biror namoz oʻqisalar, unga davomiy amal qilishni yaxshi koʻrardilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у деди: «Расулуллоҳ ﷺ кексайиб, танага тўлгач, етти ракат ўқир, фақат охиргисидагина ўтирар эдилар, салом берганларидан сўнг ўтирган ҳолда икки ракат ўқирдилар. Ана шу тўққиз бўларди, эй ўғилчам. Расулуллоҳ ﷺ бирор намоз ўқисалар, унга давомий амал қилишни яхши кўрардилар».
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u dedi: «Rasululloh ﷺ toʻqqiz rakat vitr oʻqiganlarida, faqat sakkizinchisidagina oʻtirardilar. Unda Allohga hamd aytar, Uni zikr qilar va duo qilardilar, soʻng salom bermay turib, toʻqqizinchisini oʻqirdilar, keyin oʻtirib, aziz va ulugʻ Allohni zikr qilar va duo qilardilar, soʻng bizga eshittirib bir bor salom berardilar, soʻng oʻtirgan holda ikki rakat oʻqirdilar. Keksayib, kuchdan qolgach, yetti rakat vitr oʻqir, faqat oltinchisidagina oʻtirar, soʻng salom bermay turib, yettinchisini oʻqir, keyin bir bor salom berar, soʻng oʻtirgan holda ikki rakat oʻqirdilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у деди: «Расулуллоҳ ﷺ тўққиз ракат витр ўқиганларида, фақат саккизинчисидагина ўтирардилар. Унда Аллоҳга ҳамд айтар, Уни зикр қилар ва дуо қилардилар, сўнг салом бермай туриб, тўққизинчисини ўқирдилар, кейин ўтириб, азиз ва улуғ Аллоҳни зикр қилар ва дуо қилардилар, сўнг бизга эшиттириб бир бор салом берардилар, сўнг ўтирган ҳолда икки ракат ўқирдилар. Кексайиб, кучдан қолгач, етти ракат витр ўқир, фақат олтинчисидагина ўтирар, сўнг салом бермай туриб, еттинчисини ўқир, кейин бир бор салом берар, сўнг ўтирган ҳолда икки ракат ўқирдилар».
43-bob43-бобباب كَيْفَ الْوِتْرُ بِتِسْعٍToʻqqiz rakat vitr qanday oʻqilishiТўққиз ракат витр қандай ўқилиши
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنَّا نُعِدُّ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِوَاكَهُ وَطَهُورَهُ فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَيَسْتَاكُ وَيَتَوَضَّأُ وَيُصَلِّي تِسْعَ رَكَعَاتٍ لاَ يَجْلِسُ فِيهِنَّ إِلاَّ عِنْدَ الثَّامِنَةِ وَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيُصَلِّي عَلَى نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَدْعُو بَيْنَهُنَّ وَلاَ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا ثُمَّ يُصَلِّي التَّاسِعَةَ وَيَقْعُدُ وَذَكَرَ كَلِمَةً نَحْوَهَا وَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيُصَلِّي عَلَى نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَدْعُو ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ قَاعِدٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u dedi: «Biz Rasululloh ﷺ uchun misvoklari va taharat suvlarini tayyorlab qoʻyardik. Aziz va ulugʻ Alloh Uni kechaning xohlagan vaqtida uygʻotardi, shunda misvok qilar va taharat olardilar, soʻng toʻqqiz rakat oʻqir, faqat sakkizinchisidagina oʻtirardilar. Allohga hamd aytar, Paygʻambariga ﷺ salavot aytar va ular orasida duo qilardilar, salom bermas edilar. Soʻng toʻqqizinchisini oʻqib oʻtirardilar (va u shunga oʻxshash bir soʻzni zikr qildi), Allohga hamd aytar, Paygʻambariga ﷺ salavot aytar va duo qilardilar, soʻng bizga eshittirib salom berardilar, keyin oʻtirgan holda ikki rakat oʻqirdilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у деди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ учун мисвоклари ва таҳарат сувларини тайёрлаб қўярдик. Азиз ва улуғ Аллоҳ Уни кечанинг хоҳлаган вақтида уйғотарди, шунда мисвок қилар ва таҳарат олардилар, сўнг тўққиз ракат ўқир, фақат саккизинчисидагина ўтирардилар. Аллоҳга ҳамд айтар, Пайғамбарига ﷺ салавот айтар ва улар орасида дуо қилардилар, салом бермас эдилар. Сўнг тўққизинчисини ўқиб ўтирардилар (ва у шунга ўхшаш бир сўзни зикр қилди), Аллоҳга ҳамд айтар, Пайғамбарига ﷺ салавот айтар ва дуо қилардилар, сўнг бизга эшиттириб салом берардилар, кейин ўтирган ҳолда икки ракат ўқирдилар».
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، أَنَّ سَعْدَ بْنَ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، لَمَّا أَنْ قَدِمَ، عَلَيْنَا أَخْبَرَنَا أَنَّهُ، أَتَى ابْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلَهُ عَنْ وَتْرِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَلاَ أَدُلُّكَ أَوْ أَلاَ أُنَبِّئُكَ بِأَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ بِوَتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قُلْتُ مَنْ قَالَ عَائِشَةُ . فَأَتَيْنَاهَا فَسَلَّمْنَا عَلَيْهَا وَدَخَلْنَا فَسَأَلْنَاهَا فَقُلْتُ أَنْبِئِينِي عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ كُنَّا نُعِدُّ لَهُ سِوَاكَهُ وَطَهُورَهُ فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَيَتَسَوَّكُ وَيَتَوَضَّأُ ثُمَّ يُصَلِّي تِسْعَ رَكَعَاتٍ وَلاَ يَقْعُدُ فِيهِنَّ إِلاَّ فِي الثَّامِنَةِ فَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيَذْكُرُهُ وَيَدْعُو ثُمَّ يَنْهَضُ وَلاَ يُسَلِّمُ ثُمَّ يُصَلِّي التَّاسِعَةَ فَيَجْلِسُ فَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيَذْكُرُهُ وَيَدْعُو ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَىَّ فَلَمَّا أَسَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخَذَ اللَّحْمَ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ فَتِلْكَ تِسْعًا أَىْ بُنَىَّ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى صَلاَةً أَحَبَّ أَنْ يُدَاوِمَ عَلَيْهَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u dedi: «Biz Rasululloh ﷺ uchun misvoklari va taharat suvlarini tayyorlab qoʻyardik. Aziz va ulugʻ Alloh Uni kechaning xohlagan vaqtida uygʻotardi, shunda misvok qilar va taharat olardilar, soʻng toʻqqiz rakat oʻqir, faqat sakkizinchisidagina oʻtirardilar. Allohga hamd aytar, Uni zikr qilar va duo qilardilar, soʻng salom bermay turib, toʻqqizinchisini oʻqir, keyin oʻtirar, Allohga hamd aytar, Uni zikr qilar va duo qilardilar, soʻng bizga eshittirib salom berar, keyin oʻtirgan holda ikki rakat oʻqirdilar. Ana shu oʻn bir rakat boʻlardi, ey oʻgʻilcham. Rasululloh ﷺ keksayib, tanaga toʻlgach, yetti rakat vitr oʻqir, soʻng salom berganlaridan keyin oʻtirgan holda ikki rakat oʻqirdilar. Ana shu toʻqqiz boʻlardi, ey oʻgʻilcham. Rasululloh ﷺ biror namoz oʻqisalar, unga davomiy amal qilishni yaxshi koʻrardilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у деди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ учун мисвоклари ва таҳарат сувларини тайёрлаб қўярдик. Азиз ва улуғ Аллоҳ Уни кечанинг хоҳлаган вақтида уйғотарди, шунда мисвок қилар ва таҳарат олардилар, сўнг тўққиз ракат ўқир, фақат саккизинчисидагина ўтирардилар. Аллоҳга ҳамд айтар, Уни зикр қилар ва дуо қилардилар, сўнг салом бермай туриб, тўққизинчисини ўқир, кейин ўтирар, Аллоҳга ҳамд айтар, Уни зикр қилар ва дуо қилардилар, сўнг бизга эшиттириб салом берар, кейин ўтирган ҳолда икки ракат ўқирдилар. Ана шу ўн бир ракат бўларди, эй ўғилчам. Расулуллоҳ ﷺ кексайиб, танага тўлгач, етти ракат витр ўқир, сўнг салом берганларидан кейин ўтирган ҳолда икки ракат ўқирдилар. Ана шу тўққиз бўларди, эй ўғилчам. Расулуллоҳ ﷺ бирор намоз ўқисалар, унга давомий амал қилишни яхши кўрардилар».
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u shunday der edi: «Rasululloh ﷺ toʻqqiz rakat vitr oʻqir, soʻng oʻtirgan holda ikki rakat oʻqirdilar. Kuchdan qolgach, yetti rakat vitr oʻqir, soʻng oʻtirgan holda ikki rakat oʻqirdilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у шундай дер эди: «Расулуллоҳ ﷺ тўққиз ракат витр ўқир, сўнг ўтирган ҳолда икки ракат ўқирдилар. Кучдан қолгач, етти ракат витр ўқир, сўнг ўтирган ҳолда икки ракат ўқирдилар».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُوتِرُ بِتِسْعٍ وَيَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ toʻqqiz rakat vitr oʻqir va oʻtirgan holda ikki rakat oʻqirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ тўққиз ракат витр ўқир ва ўтирган ҳолда икки ракат ўқирдилар.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻralganda: «U zot kechasi sakkiz rakaat oʻqib, toʻqqizinchisi bilan vitr qilar, soʻng oʻtirgan holda ikki rakaat oʻqirdilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўралганда: «У зот кечаси саккиз ракаат ўқиб, тўққизинчиси билан витр қилар, сўнг ўтирган ҳолда икки ракаат ўқирдилар», деди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً وَيُوتِرُ مِنْهَا بِوَاحِدَةٍ ثُمَّ يَضْطَجِعُ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi oʻn bir rakaat namoz oʻqib, ulardan birini vitr qilar, soʻng oʻng yonboshlariga yotardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси ўн бир ракаат намоз ўқиб, улардан бирини витр қилар, сўнг ўнг ёнбошларига ётардилар.
45-bob45-бобباب الْوِتْرِ بِثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةًVitrni oʻn uch rakaat qilib oʻqishВитрни ўн уч ракаат қилиб ўқиш
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُوتِرُ بِثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً فَلَمَّا كَبِرَ وَضَعُفَ أَوْتَرَ بِتِسْعٍ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ vitrni oʻn uch rakaat qilib oʻqirdilar. Yoshlari ulgʻayib, kuchdan qolganlarida esa vitrni toʻqqiz rakaat qilib oʻqidilar», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ витрни ўн уч ракаат қилиб ўқирдилар. Ёшлари улғайиб, кучдан қолганларида эса витрни тўққиз ракаат қилиб ўқидилар», деди.
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، أَنَّ أَبَا مُوسَى، كَانَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَصَلَّى الْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَةً أَوْتَرَ بِهَا فَقَرَأَ فِيهَا بِمِائَةِ آيَةٍ مِنَ النِّسَاءِ ثُمَّ قَالَ مَا أَلَوْتُ أَنْ أَضَعَ قَدَمَىَّ حَيْثُ وَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدَمَيْهِ وَأَنَا أَقْرَأُ بِمَا قَرَأَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Makka bilan Madina orasida boʻlib, xufton namozini ikki rakaat oʻqidi, soʻng turib bir rakaat vitr oʻqidi va unda Niso surasidan yuz oyat qiroat qildi. Soʻng: «Men Rasululloh ﷺ oyoqlarini qoʻygan joyga oyoqlarimni qoʻyishga va Rasululloh ﷺ qiroat qilgan narsani qiroat qilishga behad harakat qildim», dedi.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Макка билан Мадина орасида бўлиб, хуфтон намозини икки ракаат ўқиди, сўнг туриб бир ракаат витр ўқиди ва унда Нисо сурасидан юз оят қироат қилди. Сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺ оёқларини қўйган жойга оёқларимни қўйишга ва Расулуллоҳ ﷺ қироат қилган нарсани қироат қилишга беҳад ҳаракат қилдим», деди.
47-bob47-бобباب نَوْعٌ آخَرُ مِنَ الْقِرَاءَةِ فِي الْوِتْرِVitrdagi qiroatning yana bir bayoniВитрдаги қироатнинг яна бир баёни
Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vitrda {Sabbihisma robbikal aʼlaa} (Aʼlo surasi), {Qul yaa ayyuhal kaafiruun} (Kofirun surasi) va {Qul huwallohu ahad} (Ixlos surasi)ni qiroat qilardilar.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ витрда {Саббиҳисма роббикал аълаа} (Аъло сураси), {Қул яа айюҳал каафируун} (Кофирун сураси) ва {Қул ҳуwаллоҳу аҳад} (Ихлос сураси)ни қироат қилардилар.
48-bob48-бобباب ذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى شُعْبَةَ فِيهِ . أ }Shuʼbadan bu rivoyat haqida keltirilgan ixtiloflar bayoniШуъбадан бу ривоят ҳақида келтирилган ихтилофлар баёни
Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vitrni {Sabbihisma robbikal aʼlaa} (Aʼlo surasi), {Qul yaa ayyuhal kaafiruun} (Kofirun surasi) va {Qul huwallohu ahad} (Ixlos surasi) bilan oʻqir, salom berganlarida esa uch marta ‹Subhaanal malikil qudduus› der va uchinchisida ovozlarini koʻtarardilar.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ витрни {Саббиҳисма роббикал аълаа} (Аъло сураси), {Қул яа айюҳал каафируун} (Кофирун сураси) ва {Қул ҳуwаллоҳу аҳад} (Ихлос сураси) билан ўқир, салом берганларида эса уч марта ‹Субҳаанал маликил қуддуус› дер ва учинчисида овозларини кўтарардилар.
Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ vitrni {Sabbihisma robbikal aʼlaa} (Aʼlo surasi), {Qul yaa ayyuhal kaafiruun} (Kofirun surasi) va {Qul huwallohu ahad} (Ixlos surasi) bilan oʻqir, salom berib boʻlganlarida esa uch marta ‹Subhaanal malikil qudduus› der va uchinchisida choʻzardilar», dedi.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ витрни {Саббиҳисма роббикал аълаа} (Аъло сураси), {Қул яа айюҳал каафируун} (Кофирун сураси) ва {Қул ҳуwаллоҳу аҳад} (Ихлос сураси) билан ўқир, салом бериб бўлганларида эса уч марта ‹Субҳаанал маликил қуддуус› дер ва учинчисида чўзардилар», деди.
Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ vitrni {Sabbihisma robbikal aʼlaa} (Aʼlo surasi), {Qul yaa ayyuhal kaafiruun} (Kofirun surasi) va {Qul huwallohu ahad} (Ixlos surasi) bilan oʻqir, namozdan boʻshaganlarida esa uch marta ‹Subhaanal malikil qudduus› derdilar», dedi.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ витрни {Саббиҳисма роббикал аълаа} (Аъло сураси), {Қул яа айюҳал каафируун} (Кофирун сураси) ва {Қул ҳуwаллоҳу аҳад} (Ихлос сураси) билан ўқир, намоздан бўшаганларида эса уч марта ‹Субҳаанал маликил қуддуус› дердилар», деди.
49-bob49-бобباب ذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ فِيهِ . ب }Molik ibn Migʻvalʼdan bu haqda keltirilgan ixtiloflar bayoniМолик ибн Миғвалъдан бу ҳақда келтирилган ихтилофлар баёни
Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan mursal tarzda rivoyat qilinadi. Uni Ato ibn as-Soib ham Said ibn Abdurrahmon ibn Abzodan, u otasidan rivoyat qilgan.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан мурсал тарзда ривоят қилинади. Уни Ато ибн ас-Соиб ҳам Саид ибн Абдурраҳмон ибн Абзодан, у отасидан ривоят қилган.
Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ vitrda {Rabbingizning eng oliy nomini poklab yod eting} va {Ayting: «Ey kofirlar!»} va {Ayting: «U Alloh yagonadir»}ni oʻqir edilar.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ витрда {Раббингизнинг энг олий номини поклаб ёд этинг} ва {Айтинг: «Эй кофирлар!»} ва {Айтинг: «У Аллоҳ ягонадир»}ни ўқир эдилар.
50-bob50-бобباب ذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ، فِي هَذَا الْحَدِيثِ . ج }Bu haqda Shuʼbadan, u Qatodadan naql qilgan ixtiloflarni zikr qilishБу ҳақда Шуъбадан, у Қатодадан нақл қилган ихтилофларни зикр қилиш
Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ vitrni {Rabbingizning eng oliy nomini poklab yod eting} va {Ayting: «Ey kofirlar!»} va {Ayting: «U Alloh yagonadir»}ni oʻqib ado etar edilar. Namozdan boʻshaganlarida uch marta: «Subhanal-malikil-qudduus», der edilar.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ витрни {Раббингизнинг энг олий номини поклаб ёд этинг} ва {Айтинг: «Эй кофирлар!»} ва {Айтинг: «У Аллоҳ ягонадир»}ни ўқиб адо этар эдилар. Намоздан бўшаганларида уч марта: «Субҳанал-маликил-қуддуус», дер эдилар.
Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ vitrni {Rabbingizning eng oliy nomini poklab yod eting} va {Ayting: «Ey kofirlar!»} va {Ayting: «U Alloh yagonadir»}ni oʻqib ado etar edilar. Salom berib boʻlganlarida uch marta: «Subhanal-malikil-qudduus», der va uchinchisida ovozlarini choʻzar edilar.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ витрни {Раббингизнинг энг олий номини поклаб ёд этинг} ва {Айтинг: «Эй кофирлар!»} ва {Айтинг: «У Аллоҳ ягонадир»}ни ўқиб адо этар эдилар. Салом бериб бўлганларида уч марта: «Субҳанал-маликил-қуддуус», дер ва учинчисида овозларини чўзар эдилар.
Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ vitrni {Rabbingizning eng oliy nomini poklab yod eting}ni oʻqib ado etar edilar.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ витрни {Раббингизнинг энг олий номини поклаб ёд этинг}ни ўқиб адо этар эдилар.
Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ vitrni {Rabbingizning eng oliy nomini poklab yod eting}ni oʻqib ado etdilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ витрни {Раббингизнинг энг олий номини поклаб ёд этинг}ни ўқиб адо этдилар.
Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ peshin namozini oʻqidilar. Bir kishi {Rabbingizning eng oliy nomini poklab yod eting}ni oʻqidi. Namozni tugatganlarida: «{Rabbingizning eng oliy nomini poklab yod eting}ni kim oʻqidi?» dedilar. Bir kishi: «Men», dedi. U zot: «Uni birontangiz men bilan tortishayotganini bilgan edim», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пешин намозини ўқидилар. Бир киши {Раббингизнинг энг олий номини поклаб ёд этинг}ни ўқиди. Намозни тугатганларида: «{Раббингизнинг энг олий номини поклаб ёд этинг}ни ким ўқиди?» дедилар. Бир киши: «Мен», деди. У зот: «Уни биронтангиз мен билан тортишаётганини билган эдим», дедилар.
51-bob51-бобباب الدُّعَاءِ فِي الْوِتْرِVitrda duo qilishВитрда дуо қилиш
Hasan ibn Ali (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga vitrdagi bu kalimalarni oʻrgatib: «Allohumma-hdiniy fiyman hadayt, va baarik liy fiymaa aʼtoyt, va tavallaniy fiyman tavallayt, va qiniy sharra maa qozoyt, fa innaka taqziy va laa yuqzoo alayk, va innahu laa yazillu man vaalayt, tabaarakta Rabbanaa va taaalayt, va sollallohu alan-Nabiyyi Muhammad», dedilar.Ҳасан ибн Али (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга витрдаги бу калималарни ўргатиб: «Аллоҳумма-ҳдиний фийман ҳадайт, ва баарик лий фиймаа аътойт, ва тавалланий фийман таваллайт, ва қиний шарра маа қозойт, фа иннака тақзий ва лаа юқзоо алайк, ва иннаҳу лаа язиллу ман ваалайт, табааракта Раббанаа ва тааалайт, ва соллаллоҳу алан-Набиййи Муҳаммад», дедилар.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ vitrlarining oxirida: «Allohumma inniy auuzu bi rizooka min saxotik, va bi muaafaatika min uquubatik, va auuzu bika mink, laa uhsiy sanaan alayk, anta kamaa asnayta alaa nafsik», der edilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ витрларининг охирида: «Аллоҳумма инний ауузу би ризоока мин сахотик, ва би муаафаатика мин уқуубатик, ва ауузу бика минк, лаа уҳсий санаан алайк, анта камаа аснайта алаа нафсик», дер эдилар.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ istisqodan boshqa hech bir duolarida qoʻllarini koʻtarmas edilar. Shuʼba aytadi: Men Sobitga: «Buni sen Anasdan eshitganmisan?» dedim. U: «Subhanalloh!» dedi. Men: «Eshitganmisan?» dedim. U: «Subhanalloh!» dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ истисқодан бошқа ҳеч бир дуоларида қўлларини кўтармас эдилар. Шуъба айтади: Мен Собитга: «Буни сен Анасдан эшитганмисан?» дедим. У: «Субҳаналлоҳ!» деди. Мен: «Эшитганмисан?» дедим. У: «Субҳаналлоҳ!» деди.
53-bob53-бобباب قَدْرِ السَّجْدَةِ بَعْدَ الْوِتْرِVitrdan keyingi sajdaning uzunligiВитрдан кейинги сажданинг узунлиги
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi xufton namozini tugatgandan to bomdodgacha boʻlgan vaqt orasida, bomdodning ikki rakatidan tashqari, oʻn bir rakat namoz oʻqir edilar. Sajdada birortangiz ellik oyat oʻqiydigan miqdorda turar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси хуфтон намозини тугатгандан то бомдодгача бўлган вақт орасида, бомдоднинг икки ракатидан ташқари, ўн бир ракат намоз ўқир эдилар. Саждада бирортангиз эллик оят ўқийдиган миқдорда турар эдилар.
54-bob54-бобباب التَّسْبِيحِ بَعْدَ الْفَرَاغِ مِنَ الْوِتْرِ وَذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى سُفْيَانَ فِيهِVitrdan boʻshagach aytiladigan tasbih va bu haqda Sufyondan naql qilingan ixtilofВитрдан бўшагач айтиладиган тасбиҳ ва бу ҳақда Суфёндан нақл қилинган ихтилоф
Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ vitrni {Rabbingizning eng oliy nomini poklab yod eting} va {Ayting: «Ey kofirlar!»} va {Ayting: «U Alloh yagonadir»}ni oʻqib ado etar va salom berganlaridan soʻng uch marta: «Subhanal-malikil-qudduus», der, uchinchisida ovozlarini koʻtarar edilar.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ витрни {Раббингизнинг энг олий номини поклаб ёд этинг} ва {Айтинг: «Эй кофирлар!»} ва {Айтинг: «У Аллоҳ ягонадир»}ни ўқиб адо этар ва салом берганларидан сўнг уч марта: «Субҳанал-маликил-қуддуус», дер, учинчисида овозларини кўтарар эдилар.
Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vitrni {Rabbingizning eng oliy nomini poklab yod eting} va {Ayting: «Ey kofirlar!»} va {Ayting: «U Alloh yagonadir»}ni oʻqib ado etar va salom berganlaridan soʻng uch marta: «Subhanal-malikil-qudduus», der, uni aytishda ovozlarini koʻtarar edilar.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ витрни {Раббингизнинг энг олий номини поклаб ёд этинг} ва {Айтинг: «Эй кофирлар!»} ва {Айтинг: «У Аллоҳ ягонадир»}ни ўқиб адо этар ва салом берганларидан сўнг уч марта: «Субҳанал-маликил-қуддуус», дер, уни айтишда овозларини кўтарар эдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلُ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي عَامِرٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَزْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُوتِرُ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Said ibn Abdurrahmon ibn Abzo (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ vitr oʻqir edilar. Va u shu hadisni keltirdi.Саид ибн Абдурраҳмон ибн Абзо (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ витр ўқир эдилар. Ва у шу ҳадисни келтирди.
55-bob55-бобباب إِبَاحَةِ الصَّلاَةِ بَيْنَ الْوِتْرِ وَبَيْنَ رَكْعَتَىِ الْفَجْرِVitr bilan bomdodning ikki rakaati oʻrtasida namoz oʻqishning joizligiВитр билан бомдоднинг икки ракаати ўртасида намоз ўқишнинг жоизлиги
Abu Salama ibn AbdurrahmonOisha (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺning kechasi oʻqigan namozlari haqida soʻraganida, u shunday dedi: «U zot oʻn uch rakaat oʻqir edilar: toʻqqiz rakaatni tik turib oʻqib, uning ichida vitr qilardilar, ikki rakaatni esa oʻtirib oʻqirdilar. Rukuʼ qilmoqchi boʻlganlarida turib, rukuʼ va sajda qilardilar. Buni vitrdan soʻng qilardilar. Bomdodning azonini eshitganlarida esa turib, ikki rakaat yengil namoz oʻqirdilar».Абу Салама ибн АбдурраҳмонОиша (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси ўқиган намозлари ҳақида сўраганида, у шундай деди: «У зот ўн уч ракаат ўқир эдилар: тўққиз ракаатни тик туриб ўқиб, унинг ичида витр қилардилар, икки ракаатни эса ўтириб ўқирдилар. Рукуъ қилмоқчи бўлганларида туриб, рукуъ ва сажда қилардилар. Буни витрдан сўнг қилардилар. Бомдоднинг азонини эшитганларида эса туриб, икки ракаат енгил намоз ўқирдилар».
56-bob56-бобباب الْمُحَافَظَةِ عَلَى الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِBomdoddan oldingi ikki rakaatga doimiy amal qilishБомдоддан олдинги икки ракаатга доимий амал қилиш
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ peshindan oldin toʻrt rakaatni va bomdoddan oldin ikki rakaatni tark qilmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ пешиндан олдин тўрт ракаатни ва бомдоддан олдин икки ракаатни тарк қилмас эдилар.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ peshindan oldin toʻrt rakaatni va bomdoddan oldin ikki rakaatni tark qilmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пешиндан олдин тўрт ракаатни ва бомдоддан олдин икки ракаатни тарк қилмас эдилар.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " رَكْعَتَا الْفَجْرِ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bomdodning ikki rakaati dunyodan va undagi barcha narsadan yaxshiroqdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бомдоднинг икки ракаати дунёдан ва ундаги барча нарсадан яхшироқдир», дедилар.
57-bob57-бобباب وَقْتِ رَكْعَتَىِ الْفَجْرِBomdodning ikki rakaati vaqtiБомдоднинг икки ракаати вақти
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي حَفْصَةُ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَضَاءَ لَهُ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ .
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ tong yorishganida ikki rakaat namoz oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тонг ёришганида икки ракаат намоз ўқир эдилар.
58-bob58-бобباب الاِضْطِجَاعِ بَعْدَ رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ عَلَى الشِّقِّ الأَيْمَنِBomdodning ikki rakaatidan soʻng oʻng yonboshga yotishБомдоднинг икки ракаатидан сўнг ўнг ёнбошга ётиш
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muazzin bomdod namozining birinchi azonidan soʻng jim boʻlganida, tong yorishganidan keyin bomdod namozidan oldin ikki rakaat yengil namoz oʻqir edilar, soʻng oʻng yonboshlariga yotardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муаззин бомдод намозининг биринчи азонидан сўнг жим бўлганида, тонг ёришганидан кейин бомдод намозидан олдин икки ракаат енгил намоз ўқир эдилар, сўнг ўнг ёнбошларига ётардилар.
59-bob59-бобباب ذَمِّ مَنْ تَرَكَ قِيَامَ اللَّيْلِKechasi qiyomni tark qilgan kishini qoralashКечаси қиёмни тарк қилган кишини қоралаш
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Falonchiga oʻxshama, u kechasi qiyom qilar edi, soʻng kechasi qiyomni tark qildi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Фалончига ўхшама, у кечаси қиём қилар эди, сўнг кечаси қиёмни тарк қилди», дедилар.
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abdulloh, falonchiga oʻxshama, u kechasi qiyom qilar edi, soʻng kechasi qiyomni tark qildi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абдуллоҳ, фалончига ўхшама, у кечаси қиём қилар эди, сўнг кечаси қиёмни тарк қилди», дедилар.
60-bob60-бобباب وَقْتِ رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ وَذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى نَافِعٍBomdodning ikki rakaati vaqti va Nofeʼdan kelgan ixtiloflarni zikr qilishБомдоднинг икки ракаати вақти ва Нофеъдан келган ихтилофларни зикр қилиш
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنْ صَفِيَّةَ، عَنْ حَفْصَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ .
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bomdodning ikki rakaatini ikki rakaat yengil qilib oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бомдоднинг икки ракаатини икки ракаат енгил қилиб ўқир эдилар.
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdod namozining azoni bilan iqomasi orasida ikki rakat yengil namoz oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозининг азони билан иқомаси орасида икки ракат енгил намоз ўқир эдилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْكَعُ بَيْنَ النِّدَاءِ وَالصَّلاَةِ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ .
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ azon bilan namoz orasida ikki rakat yengil namoz oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ азон билан намоз орасида икки ракат енгил намоз ўқир эдилар.
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ azon bilan iqoma orasida ikki rakat yengil namoz — bomdodning ikki rakatini — oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ азон билан иқома орасида икки ракат енгил намоз — бомдоднинг икки ракатини — ўқир эдилар.
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdod namozining azoni bilan iqomasi orasida ikki rakat yengil namoz oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозининг азони билан иқомаси орасида икки ракат енгил намоз ўқир эдилар.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَهْضَمٍ، قَالَ إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا عَنْ عُمَرَ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي حَفْصَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي قَبْلَ الصُّبْحِ رَكْعَتَيْنِ .
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdoddan oldin ikki rakat namoz oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоддан олдин икки ракат намоз ўқир эдилар.
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muazzin jim boʻlgach, ikki rakat yengil namoz oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муаззин жим бўлгач, икки ракат енгил намоз ўқир эдилар.
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muazzin bomdod namozining azonidan jim boʻlib, tong yorishgach, namozga iqoma aytilishidan oldin ikki rakat yengil namoz oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муаззин бомдод намозининг азонидан жим бўлиб, тонг ёришгач, намозга иқома айтилишидан олдин икки ракат енгил намоз ўқир эдилар.
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U zot ﷺ bomdoddan oldin ikki rakat yengil namoz oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У зот ﷺ бомдоддан олдин икки ракат енгил намоз ўқир эдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ بْنُ أَسْمَاءَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ .
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tong otganda ikki rakat namoz oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тонг отганда икки ракат намоз ўқир эдилар.
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tong otganda ikki rakat yengil namozdan boshqa narsa oʻqimas edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тонг отганда икки ракат енгил намоздан бошқа нарса ўқимас эдилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، قَالَ ابْنُ عُمَرَ أَخْبَرَتْنِي حَفْصَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ وَذَلِكَ بَعْدَ مَا يَطْلُعُ الْفَجْرُ .
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdoddan oldin ikki rakat namoz oʻqir edilar, bu esa tong otgandan keyin boʻlar edi.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоддан олдин икки ракат намоз ўқир эдилар, бу эса тонг отгандан кейин бўлар эди.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي حَفْصَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَضَاءَ لَهُ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ .
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tong yorishganda ikki rakat namoz oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тонг ёришганда икки ракат намоз ўқир эдилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ بَيْنَ النِّدَاءِ وَالإِقَامَةِ مِنْ صَلاَةِ الْفَجْرِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdod namozida azon bilan iqoma orasida ikki qisqa rakat oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозида азон билан иқома орасида икки қисқа ракат ўқир эдилар.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Undan Rasululloh ﷺning kechasi oʻqiydigan namozlari haqida soʻralganda, u shunday dedi: «U zot oʻn uch rakat oʻqir edilar: sakkiz rakat oʻqib, soʻng vitr oʻqirdilar, keyin oʻtirgan holda ikki rakat oʻqirdilar. Rukuga bormoqchi boʻlsalar, oʻrinlaridan turib rukuga borardilar. Bomdod namozida esa azon bilan iqoma orasida ikki rakat oʻqirdilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ундан Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси ўқийдиган намозлари ҳақида сўралганда, у шундай деди: «У зот ўн уч ракат ўқир эдилар: саккиз ракат ўқиб, сўнг витр ўқирдилар, кейин ўтирган ҳолда икки ракат ўқирдилар. Рукуга бормоқчи бўлсалар, ўринларидан туриб рукуга борардилар. Бомдод намозида эса азон билан иқома орасида икки ракат ўқирдилар».
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ azonni eshitganlarida bomdodning ikki rakat sunnatini oʻqir va uni qisqa qilardilar. Abu Abdurrahmon (an-Nasoiy): «Bu hadis munkardir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ азонни эшитганларида бомдоднинг икки ракат суннатини ўқир ва уни қисқа қилардилар. Абу Абдурраҳмон (ан-Насоий): «Бу ҳадис мункардир», деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ شُرَيْحًا الْحَضْرَمِيَّ، ذُكِرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ذَاكَ رَجُلٌ لاَ يَتَوَسَّدُ الْقُرْآنَ " .
Soib ibn Yazid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurlarida Shurayh al-Hazramiy eslatilganda, Rasululloh ﷺ: «U Qurʼonni yostiq qilib yotmaydigan (uni tark etmaydigan) kishidir», dedilar.Соиб ибн Язид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида Шурайҳ ал-Ҳазрамий эслатилганда, Расулуллоҳ ﷺ: «У Қуръонни ёстиқ қилиб ётмайдиган (уни тарк этмайдиган) кишидир», дедилар.
61-bob61-бобباب مَنْ كَانَ لَهُ صَلاَةٌ بِاللَّيْلِ فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا النَّوْمُKechasi namoz oʻqishni odat qilgan, ammo uyqu gʻolib kelgan kishiКечаси намоз ўқишни одат қилган, аммо уйқу ғолиб келган киши
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ رَجُلٍ، عِنْدَهُ رِضًا أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ رضى الله عنها أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا مِنِ امْرِئٍ تَكُونُ لَهُ صَلاَةٌ بِلَيْلٍ فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا نَوْمٌ إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَجْرَ صَلاَتِهِ وَكَانَ نَوْمُهُ صَدَقَةً عَلَيْهِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har qanday kishi kechasi namoz oʻqishni odat qilib, keyin uyqu unga gʻolib kelib (oʻqiy olmay qolsa), Alloh unga namozining ajrini yozib qoʻyadi va uyqusi unga sadaqa boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар қандай киши кечаси намоз ўқишни одат қилиб, кейин уйқу унга ғолиб келиб (ўқий олмай қолса), Аллоҳ унга намозининг ажрини ёзиб қўяди ва уйқуси унга садақа бўлади», дедилар.
62-bob62-бобباب اسْمِ الرَّجُلِ الرِّضَاOʻsha solih kishining ismi haqidaЎша солиҳ кишининг исми ҳақида
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning kechasi oʻqiydigan namozi boʻlsa-yu, uxlab qolib uni qoldirsa, bu Alloh azza va jalla unga bergan sadaqa boʻladi va namozining ajri unga yozib qoʻyiladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг кечаси ўқийдиган намози бўлса-ю, ухлаб қолиб уни қолдирса, бу Аллоҳ азза ва жалла унга берган садақа бўлади ва намозининг ажри унга ёзиб қўйилади», дедилар.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunga oʻxshash (hadisni) aytdilar. Abu Abdurrahmon (an-Nasoiy): «Abu Jaʼfar ar-Roziy hadisda kuchli emas», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шунга ўхшаш (ҳадисни) айтдилар. Абу Абдурраҳмон (ан-Насоий): «Абу Жаъфар ар-Розий ҳадисда кучли эмас», деди.
63-bob63-бобباب مَنْ أَتَى فِرَاشَهُ وَهُوَ يَنْوِي الْقِيَامَ فَنَامَTurib namoz oʻqishni niyat qilib yotgan, ammo uxlab qolgan kishiТуриб намоз ўқишни ният қилиб ётган, аммо ухлаб қолган киши
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺga yetkazilgan holda rivoyat qilinadi: «Kim toʻshagiga kechasi turib namoz oʻqishni niyat qilgan holda kelsa-yu, koʻzlari unga gʻolib kelib tong ottirsa, unga niyat qilgani yozib qoʻyiladi va uyqusi Robbi azza va jalla tomonidan unga sadaqa boʻladi», dedilar. Sufyon unga (bu rivoyatda) muxolafat qildi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺга етказилган ҳолда ривоят қилинади: «Ким тўшагига кечаси туриб намоз ўқишни ният қилган ҳолда келса-ю, кўзлари унга ғолиб келиб тонг оттирса, унга ният қилгани ёзиб қўйилади ва уйқуси Робби азза ва жалла томонидан унга садақа бўлади», дедилар. Суфён унга (бу ривоятда) мухолафат қилди.
Abu Zarr (roziyallohu anhu) va Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan mavquf (sahobaning oʻz soʻzi sifatida) rivoyat qilinadi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) ва Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан мавқуф (саҳобанинг ўз сўзи сифатида) ривоят қилинади.
64-bob64-бобباب كَمْ يُصَلِّي مَنْ نَامَ عَنْ صَلاَةٍ، أَوْ مَنَعَهُ وَجَعٌUxlab qolib yoki ogʻriq toʻsib kecha namozini qoldirgan kishi qancha rakat oʻqiydiУхлаб қолиб ёки оғриқ тўсиб кеча намозини қолдирган киши қанча ракат ўқийди
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi namoz oʻqimay qolsalar, buni ulardan uyqu yoki ogʻriq toʻsgan boʻlsa, kunduzi oʻn ikki rakat oʻqirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси намоз ўқимай қолсалар, буни улардан уйқу ёки оғриқ тўсган бўлса, кундузи ўн икки ракат ўқирдилар.
65-bob65-бобباب مَتَى يَقْضِي مَنْ نَامَ عَنْ حِزْبِهِ، مِنَ اللَّيْلِKechalik Qurʼon hizbini uxlab qoldirgan kishi uni qachon qazo qiladiКечалик Қуръон ҳизбини ухлаб қолдирган киши уни қачон қазо қилади
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim (kechasi oʻqiydigan) hizbini yoki uning bir qismini uxlab qoldirsa-yu, keyin uni bomdod namozi bilan peshin namozi orasida oʻqisa, unga xuddi kechasi oʻqigandek yozib qoʻyiladi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (кечаси ўқийдиган) ҳизбини ёки унинг бир қисмини ухлаб қолдирса-ю, кейин уни бомдод намози билан пешин намози орасида ўқиса, унга худди кечаси ўқигандек ёзиб қўйилади», дедилар.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim kechasi oʻqiydigan hizbini — yoki juzʼini — uxlab qoldirsa-yu, keyin uni bomdod namozidan peshin namozigacha boʻlgan vaqtda oʻqisa, xuddi uni kechasi oʻqigandek boʻladi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кечаси ўқийдиган ҳизбини — ёки жузъини — ухлаб қолдирса-ю, кейин уни бомдод намозидан пешин намозигача бўлган вақтда ўқиса, худди уни кечаси ўқигандек бўлади», дедилар.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Kim kechalik hizbini qoldirsa-yu, uni quyosh ogʻgan vaqtdan peshin namozigacha oʻqisa, u haqiqatan uni qoldirgan boʻlmaydi — yoki goʻyo unga yetishgandek boʻladi», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ким кечалик ҳизбини қолдирса-ю, уни қуёш оғган вақтдан пешин намозигача ўқиса, у ҳақиқатан уни қолдирган бўлмайди — ёки гўё унга етишгандек бўлади», деди.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Kim kechalik virdini qoldirsa, uni peshindan oldingi namozda oʻqib olsin, chunki u kechalik namozga teng boʻladi», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ким кечалик вирдини қолдирса, уни пешиндан олдинги намозда ўқиб олсин, чунки у кечалик намозга тенг бўлади», деди.
66-bob66-бобباب ثَوَابِ مَنْ صَلَّى فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً سِوَى الْمَكْتُوبَةِ وَذِكْرِ اخْتِلاَفِ النَّاقِلِينَ فِيهِ لِخَبَرِ أُمِّ حَبِيبَةَ فِي ذَلِكَ وَالاِخْتِلاَفِ عَلَى عَطَاءٍKunduzi va kechasi farz namozlaridan tashqari oʻn ikki rakat namoz oʻqigan kishining ajriКундузи ва кечаси фарз намозларидан ташқари ўн икки ракат намоз ўқиган кишининг ажри
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir kun va kechada oʻn ikki rakat namozga davomiy boʻlsa, jannatga kiradi: peshindan oldin toʻrt rakat va undan keyin ikki rakat, shomdan keyin ikki rakat, xuftondan keyin ikki rakat va bomdoddan oldin ikki rakat», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кун ва кечада ўн икки ракат намозга давомий бўлса, жаннатга киради: пешиндан олдин тўрт ракат ва ундан кейин икки ракат, шомдан кейин икки ракат, хуфтондан кейин икки ракат ва бомдоддан олдин икки ракат», дедилар.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim oʻn ikki rakat namozga davomiy boʻlsa, Alloh azza va jalla unga jannatda bir uy quradi: peshindan oldin toʻrt rakat va peshindan keyin ikki rakat, shomdan keyin ikki rakat, xuftondan keyin ikki rakat va bomdoddan oldin ikki rakat», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким ўн икки ракат намозга давомий бўлса, Аллоҳ азза ва жалла унга жаннатда бир уй қуради: пешиндан олдин тўрт ракат ва пешиндан кейин икки ракат, шомдан кейин икки ракат, хуфтондан кейин икки ракат ва бомдоддан олдин икки ракат», дедилар.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim bir kun va kechada farz namozlaridan tashqari oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh unga shu bilan jannatda bir uy quradi», deganlarini eshitdim.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким бир кун ва кечада фарз намозларидан ташқари ўн икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ унга шу билан жаннатда бир уй қуради», деганларини эшитдим.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bir kun va kechada farz namozlaridan tashqari oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh azza va jalla unga jannatda bir uy quradi», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бир кун ва кечада фарз намозларидан ташқари ўн икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ азза ва жалла унга жаннатда бир уй қуради», дедилар.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim bir kunda oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh azza va jalla unga jannatda bir uy quradi», deganlarini eshitdim.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким бир кунда ўн икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ азза ва жалла унга жаннатда бир уй қуради», деганларини эшитдим.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim kunduzi yoki kechasi oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh azza va jalla unga jannatda bir uy quradi», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кундузи ёки кечаси ўн икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ азза ва жалла унга жаннатда бир уй қуради», дедилар.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Kim bir kunda oʻn ikki rakat namoz oʻqisa va peshindan oldin oʻqisa, Alloh unga jannatda bir uy quradi.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ким бир кунда ўн икки ракат намоз ўқиса ва пешиндан олдин ўқиса, Аллоҳ унга жаннатда бир уй қуради.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻn ikki rakat namoz, kim ularni oʻqisa, Alloh unga jannatda bir uy quradi: peshindan oldin toʻrt rakat va peshindan keyin ikki rakat, asrdan oldin ikki rakat, shomdan keyin ikki rakat va bomdod namozidan oldin ikki rakat», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўн икки ракат намоз, ким уларни ўқиса, Аллоҳ унга жаннатда бир уй қуради: пешиндан олдин тўрт ракат ва пешиндан кейин икки ракат, асрдан олдин икки ракат, шомдан кейин икки ракат ва бомдод намозидан олдин икки ракат», дедилар.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh unga jannatda bir uy quradi: peshindan oldin toʻrt rakat va undan keyin ikkita, asrdan oldin ikkita, shomdan keyin ikkita va bomdoddan oldin ikkita», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўн икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ унга жаннатда бир уй қуради: пешиндан олдин тўрт ракат ва ундан кейин иккита, асрдан олдин иккита, шомдан кейин иккита ва бомдоддан олдин иккита», дедилар.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Kim bir kun va kechada farz namozlaridan tashqari oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, unga jannatda bir uy quriladi: peshindan oldin toʻrt rakat va undan keyin ikki rakat, asrdan oldin ikkita, shomdan keyin ikkita va bomdoddan oldin ikkita.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ким бир кун ва кечада фарз намозларидан ташқари ўн икки ракат намоз ўқиса, унга жаннатда бир уй қурилади: пешиндан олдин тўрт ракат ва ундан кейин икки ракат, асрдан олдин иккита, шомдан кейин иккита ва бомдоддан олдин иккита.
67-bob67-бобباب الاِخْتِلاَفِ عَلَى إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍIsmoil ibn Abu Xolid rivoyatlaridagi ixtiloflarИсмоил ибн Абу Холид ривоятларидаги ихтилофлар
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bir kun va kechada oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, unga jannatda bir uy quriladi», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бир кун ва кечада ўн икки ракат намоз ўқиса, унга жаннатда бир уй қурилади», дедилар.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Kim kechasi va kunduzi farz namozlaridan tashqari oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, unga jannatda bir uy quriladi.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ким кечаси ва кундузи фарз намозларидан ташқари ўн икки ракат намоз ўқиса, унга жаннатда бир уй қурилади.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Kim bir kun va kechada farz namozlaridan tashqari oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh azza va jalla unga jannatda bir uy quradi.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ким бир кун ва кечада фарз намозларидан ташқари ўн икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ азза ва жалла унга жаннатда бир уй қуради.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Kim bir kunda oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, unga jannatda bir uy quriladi.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ким бир кунда ўн икки ракат намоз ўқиса, унга жаннатда бир уй қурилади.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir kunda farzdan tashqari oʻn ikki rakaat namoz oʻqisa, Alloh unga jannatda bir uy bino qiladi», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кунда фарздан ташқари ўн икки ракаат намоз ўқиса, Аллоҳ унга жаннатда бир уй бино қилади», дедилар.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir kecha-kunduzda oʻn ikki rakaat namoz oʻqisa, Alloh unga jannatda bir uy bino qiladi», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кеча-кундузда ўн икки ракаат намоз ўқиса, Аллоҳ унга жаннатда бир уй бино қилади», дедилар.
Umm Habiba (roziyallohu anho) shunday dedilar: «Kim bir kunda oʻn ikki rakaat namoz oʻqisa, unga jannatda bir uy bino qilinadi».Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо) шундай дедилар: «Ким бир кунда ўн икки ракаат намоз ўқиса, унга жаннатда бир уй бино қилинади».
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bir kunda farzdan tashqari oʻn ikki rakaat namoz oʻqisa, Alloh unga jannatda bir uy bino qiladi», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Bu xatodir, Muhammad ibn Sulaymon zaifdir, u al-Asbahoniydir. Bu hadis avval zikr etilgan lafzdan boshqacha, boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бир кунда фарздан ташқари ўн икки ракаат намоз ўқиса, Аллоҳ унга жаннатда бир уй бино қилади», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Бу хатодир, Муҳаммад ибн Сулаймон заифдир, у ал-Асбаҳонийдир. Бу ҳадис аввал зикр этилган лафздан бошқача, бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.
Umm Habiba (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan rivoyat qilib: Nabiy ﷺ shunday deganlar: «Kim peshindan oldin toʻrt rakaat va undan keyin toʻrt rakaat namoz oʻqisa, aziz va jalil Alloh uning gavdasini doʻzaxga harom qiladi». Anbasa oʻlim toʻshagida yotib, ogʻriqdan azoblanar edi. Unga bu haqda gapirilganda, u: «Men bularni eshitganimdan beri hech tark qilmadim», dedi.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан ривоят қилиб: Набий ﷺ шундай деганлар: «Ким пешиндан олдин тўрт ракаат ва ундан кейин тўрт ракаат намоз ўқиса, азиз ва жалил Аллоҳ унинг гавдасини дўзахга ҳаром қилади». Анбаса ўлим тўшагида ётиб, оғриқдан азобланар эди. Унга бу ҳақда гапирилганда, у: «Мен буларни эшитганимдан бери ҳеч тарк қилмадим», деди.
أَخْبَرَنَا هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَيُّوبُ، - رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ - عَنِ الْقَاسِمِ الدِّمَشْقِيِّ، عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي أُخْتِي أُمُّ حَبِيبَةَ، زَوْجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ حَبِيبَهَا أَبَا الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَهَا قَالَ " مَا مِنْ عَبْدٍ مُؤْمِنٍ يُصَلِّي أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ بَعْدَ الظُّهْرِ فَتَمَسُّ وَجْهَهُ النَّارُ أَبَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ " .
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Sevimlisi Abul-Qosim ﷺ unga xabar berib: «Peshindan keyin toʻrt rakaat namoz oʻqigan har qanday moʻmin bandaning yuziga, Alloh xohlasa, doʻzax olovi hech qachon tegmaydi», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Севимлиси Абул-Қосим ﷺ унга хабар бериб: «Пешиндан кейин тўрт ракаат намоз ўқиган ҳар қандай мўмин банданинг юзига, Аллоҳ хоҳласа, дўзах олови ҳеч қачон тегмайди», дедилар.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim peshindan oldin toʻrt rakaat va undan keyin toʻrt rakaat namoz oʻqisa, aziz va jalil Alloh uni doʻzaxga harom qiladi», deb aytar edilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким пешиндан олдин тўрт ракаат ва ундан кейин тўрт ракаат намоз ўқиса, азиз ва жалил Аллоҳ уни дўзахга ҳаром қилади», деб айтар эдилар.
Umm Habiba (roziyallohu anho) shunday dedilar: «Kim peshindan oldin toʻrt rakaat va undan keyin toʻrt rakaat namoz oʻqisa, Alloh uni doʻzaxga harom qiladi». Abu Abdurrahmon aytdi: Makhul Anbasadan hech narsa eshitmagan.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо) шундай дедилар: «Ким пешиндан олдин тўрт ракаат ва ундан кейин тўрт ракаат намоз ўқиса, Аллоҳ уни дўзахга ҳаром қилади». Абу Абдурраҳмон айтди: Макҳул Анбасадан ҳеч нарса эшитмаган.
Umm Habiba binti Abu Sufyon (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim peshindan oldin toʻrt rakaat va undan keyin toʻrt rakaatga rioya qilsa, Alloh taolo uni doʻzaxga harom qiladi», dedilar.Умм Ҳабиба бинти Абу Суфён (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким пешиндан олдин тўрт ракаат ва ундан кейин тўрт ракаатга риоя қилса, Аллоҳ таоло уни дўзахга ҳаром қилади», дедилар.
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim peshindan oldin toʻrt rakaat va undan keyin toʻrt rakaat namoz oʻqisa, unga doʻzax olovi tegmaydi», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Bu xatodir, toʻgʻrisi Marvonning Said ibn Abdulaziz hadisidan keltirgan rivoyatidir.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким пешиндан олдин тўрт ракаат ва ундан кейин тўрт ракаат намоз ўқиса, унга дўзах олови тегмайди», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Бу хатодир, тўғриси Марвоннинг Саид ибн Абдулазиз ҳадисидан келтирган ривоятидир.