أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَائِرَ الرَّأْسِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَاذَا فَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ مِنَ الصَّلاَةِ قَالَ ‏"‏ الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ إِلاَّ أَنْ تَطَوَّعَ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَخْبِرْنِي بِمَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ مِنَ الصِّيَامِ قَالَ ‏"‏ صِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ إِلاَّ أَنْ تَطَوَّعَ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَخْبِرْنِي بِمَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ مِنَ الزَّكَاةِ فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَرَائِعِ الإِسْلاَمِ ‏.‏ فَقَالَ وَالَّذِي أَكْرَمَكَ لاَ أَتَطَوَّعُ شَيْئًا وَلاَ أَنْقُصُ مِمَّا فَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ شَيْئًا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ ‏"‏ ‏.‏ أَوْ ‏"‏ دَخَلَ الْجَنَّةَ إِنْ صَدَقَ ‏"‏ ‏.‏

Talha ibn Ubaydulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Sochi toʻzigʻon bir aʼrobiy Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli! Alloh menga namozdan nimani farz qilganini menga xabar bering», dedi. U zot: «Kunlik besh vaqt namoz. Ammo oʻzing nafl qilsang, boshqasi bundan mustasno», dedilar. U: «Alloh menga roʻzadan nimani farz qilganini xabar bering», dedi. U zot: «Ramazon oyi roʻzasi. Ammo oʻzing nafl qilsang, boshqasi bundan mustasno», dedilar. U: «Alloh menga zakotdan nimani farz qilganini xabar bering», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga Islom qonun-qoidalarini xabar berdilar. U: «Sizni ulugʻlagan Zotga qasamki, men hech qanday nafl qilmayman va Alloh menga farz qilgan narsadan hech nimani kamaytirmayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Agar rost soʻzlagan boʻlsa, najot topdi», yoki: «Agar rost soʻzlagan boʻlsa, jannatga kirdi», dedilar.Талҳа ибн Убайдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Сочи тўзиғон бир аъробий Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули! Аллоҳ менга намоздан нимани фарз қилганини менга хабар беринг», деди. У зот: «Кунлик беш вақт намоз. Аммо ўзинг нафл қилсанг, бошқаси бундан мустасно», дедилар. У: «Аллоҳ менга рўзадан нимани фарз қилганини хабар беринг», деди. У зот: «Рамазон ойи рўзаси. Аммо ўзинг нафл қилсанг, бошқаси бундан мустасно», дедилар. У: «Аллоҳ менга закотдан нимани фарз қилганини хабар беринг», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга Ислом қонун-қоидаларини хабар бердилар. У: «Сизни улуғлаган Зотга қасамки, мен ҳеч қандай нафл қилмайман ва Аллоҳ менга фарз қилган нарсадан ҳеч нимани камайтирмайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Агар рост сўзлаган бўлса, нажот топди», ёки: «Агар рост сўзлаган бўлса, жаннатга кирди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ نُهِينَا فِي الْقُرْآنِ أَنْ نَسْأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَىْءٍ فَكَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ الْعَاقِلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَيَسْأَلَهُ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَانَا رَسُولُكَ فَأَخْبَرَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَرْسَلَكَ قَالَ ‏"‏ صَدَقَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ الأَرْضَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَمَنْ نَصَبَ فِيهَا الْجِبَالَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَمَنْ جَعَلَ فِيهَا الْمَنَافِعَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَبِالَّذِي خَلَقَ السَّمَاءَ وَالأَرْضَ وَنَصَبَ فِيهَا الْجِبَالَ وَجَعَلَ فِيهَا الْمَنَافِعَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ قَالَ ‏"‏ صَدَقَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا زَكَاةَ أَمْوَالِنَا قَالَ ‏"‏ صَدَقَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ فِي كُلِّ سَنَةٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ صَدَقَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا الْحَجَّ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً ‏.‏ قَالَ ‏"‏ صَدَقَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَزِيدَنَّ عَلَيْهِنَّ شَيْئًا وَلاَ أَنْقُصُ ‏.‏ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَئِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga Qurʼonda Nabiy ﷺdan biror narsa haqida soʻrash taqiqlangan edi. Shu bois choʻl ahlidan aqlli bir kishi kelib u zotdan soʻrashi bizni xursand qilardi. Choʻl ahlidan bir kishi kelib: «Ey Muhammad! Bizga elchingiz keldi va u sizni Alloh azza va jalla yuborganini daʼvo qilishingizni bizga xabar berdi», dedi. U zot: «Rost aytibdi», dedilar. U: «Osmonni kim yaratdi?» dedi. U zot: «Alloh», dedilar. U: «Yerni kim yaratdi?» dedi. U zot: «Alloh», dedilar. U: «Undagi togʻlarni kim tikladi?» dedi. U zot: «Alloh», dedilar. U: «Undagi manfaatlarni kim qildi?» dedi. U zot: «Alloh», dedilar. U: «Osmonu Yerni yaratgan, undagi togʻlarni tiklagan va undagi manfaatlarni qilgan Zotga qasamki, sizni Alloh yubordimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Elchingiz bizga har kecha-kunduzda besh vaqt namoz farz ekanini daʼvo qildi», dedi. U zot: «Rost aytibdi», dedilar. U: «Sizni yuborgan Zotga qasamki, sizga buni Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Elchingiz bizga mollarimizdan zakot farz ekanini daʼvo qildi», dedi. U zot: «Rost aytibdi», dedilar. U: «Sizni yuborgan Zotga qasamki, sizga buni Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Elchingiz bizga har yili Ramazon oyi roʻzasi farz ekanini daʼvo qildi», dedi. U zot: «Rost aytibdi», dedilar. U: «Sizni yuborgan Zotga qasamki, sizga buni Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Elchingiz bizga yoʻlga qodir boʻlgan kishiga haj farz ekanini daʼvo qildi», dedi. U zot: «Rost aytibdi», dedilar. U: «Sizni yuborgan Zotga qasamki, sizga buni Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men bularga hech nima qoʻshmayman va kamaytirmayman», dedi. U ortga qaytganda, Nabiy ﷺ: «Agar rost soʻzlagan boʻlsa, albatta jannatga kiradi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга Қуръонда Набий ﷺдан бирор нарса ҳақида сўраш тақиқланган эди. Шу боис чўл аҳлидан ақлли бир киши келиб у зотдан сўраши бизни хурсанд қиларди. Чўл аҳлидан бир киши келиб: «Эй Муҳаммад! Бизга элчингиз келди ва у сизни Аллоҳ азза ва жалла юборганини даъво қилишингизни бизга хабар берди», деди. У зот: «Рост айтибди», дедилар. У: «Осмонни ким яратди?» деди. У зот: «Аллоҳ», дедилар. У: «Ерни ким яратди?» деди. У зот: «Аллоҳ», дедилар. У: «Ундаги тоғларни ким тиклади?» деди. У зот: «Аллоҳ», дедилар. У: «Ундаги манфаатларни ким қилди?» деди. У зот: «Аллоҳ», дедилар. У: «Осмону Ерни яратган, ундаги тоғларни тиклаган ва ундаги манфаатларни қилган Зотга қасамки, сизни Аллоҳ юбордими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Элчингиз бизга ҳар кеча-кундузда беш вақт намоз фарз эканини даъво қилди», деди. У зот: «Рост айтибди», дедилар. У: «Сизни юборган Зотга қасамки, сизга буни Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Элчингиз бизга молларимиздан закот фарз эканини даъво қилди», деди. У зот: «Рост айтибди», дедилар. У: «Сизни юборган Зотга қасамки, сизга буни Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Элчингиз бизга ҳар йили Рамазон ойи рўзаси фарз эканини даъво қилди», деди. У зот: «Рост айтибди», дедилар. У: «Сизни юборган Зотга қасамки, сизга буни Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Элчингиз бизга йўлга қодир бўлган кишига ҳаж фарз эканини даъво қилди», деди. У зот: «Рост айтибди», дедилар. У: «Сизни юборган Зотга қасамки, сизга буни Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен буларга ҳеч нима қўшмайман ва камайтирмайман», деди. У ортга қайтганда, Набий ﷺ: «Агар рост сўзлаган бўлса, албатта жаннатга киради», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ فِي الْمَسْجِدِ جَاءَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ فَأَنَاخَهُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ عَقَلَهُ فَقَالَ لَهُمْ أَيُّكُمْ مُحَمَّدٌ - وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُتَّكِئٌ بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ - قُلْنَا لَهُ هَذَا الرَّجُلُ الأَبْيَضُ الْمُتَّكِئُ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ يَا ابْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ أَجَبْتُكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ إِنِّي سَائِلُكَ يَا مُحَمَّدُ فَمُشَدِّدٌ عَلَيْكَ فِي الْمَسْأَلَةِ فَلاَ تَجِدَنَّ فِي نَفْسِكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ سَلْ مَا بَدَا لَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ نَشَدْتُكَ بِرَبِّكَ وَرَبِّ مَنْ قَبْلَكَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ إِلَى النَّاسِ كُلِّهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَنْشُدُكَ اللَّهَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تُصَلِّيَ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَنْشُدُكَ اللَّهَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَصُومَ هَذَا الشَّهْرَ مِنَ السَّنَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَنْشُدُكَ اللَّهَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَأْخُذَ هَذِهِ الصَّدَقَةَ مِنْ أَغْنِيَائِنَا فَتَقْسِمَهَا عَلَى فُقَرَائِنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ آمَنْتُ بِمَا جِئْتَ بِهِ وَأَنَا رَسُولُ مَنْ وَرَائِي مِنْ قَوْمِي وَأَنَا ضِمَامُ بْنُ ثَعْلَبَةَ أَخُو بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ ‏.‏ خَالَفَهُ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz masjidda oʻtirgan edik, bir kishi tuya minib keldi-da, uni masjidda choʻktirib, soʻng boyladi. Keyin ularga: «Qaysingiz Muhammad?» dedi. Rasululloh ﷺ esa ular orasida yastanib oʻtirgan edilar. Biz unga: «Mana bu yastanib oʻtirgan oq yuzli kishi», dedik. U kishi u zotga: «Ey Abdulmuttalibning oʻgʻli!» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Senga javob berdim», dedilar. U kishi: «Ey Muhammad! Men sizdan soʻrayman va soʻrashda sizga qattiq boʻlaman, koʻnglingizga ogʻir olmang», dedi. U zot: «Xohlaganingni soʻra», dedilar. U kishi: «Sizning Robbingiz va sizdan oldingilarning Robbi bilan qasam ichib soʻrayman: sizni barcha odamlarga Alloh yubordimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. U: «Alloh nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: har kecha-kunduzda besh vaqt namoz oʻqishni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. U: «Alloh nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: yilning shu oyida roʻza tutishni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. U: «Alloh nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: boylarimizdan bu sadaqani olib, kambagʻallarimizga taqsimlashni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. Shunda u kishi: «Siz keltirgan narsaga imon keltirdim. Men ortimdagi qavmimning elchisiman. Men Zimom ibn Saʼlaba, Banu Saʼd ibn Bakr qabilasidan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз масжидда ўтирган эдик, бир киши туя миниб келди-да, уни масжидда чўктириб, сўнг бойлади. Кейин уларга: «Қайсингиз Муҳаммад?» деди. Расулуллоҳ ﷺ эса улар орасида ястаниб ўтирган эдилар. Биз унга: «Мана бу ястаниб ўтирган оқ юзли киши», дедик. У киши у зотга: «Эй Абдулмутталибнинг ўғли!» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенга жавоб бердим», дедилар. У киши: «Эй Муҳаммад! Мен сиздан сўрайман ва сўрашда сизга қаттиқ бўламан, кўнглингизга оғир олманг», деди. У зот: «Хоҳлаганингни сўра», дедилар. У киши: «Сизнинг Роббингиз ва сиздан олдингиларнинг Робби билан қасам ичиб сўрайман: сизни барча одамларга Аллоҳ юбордими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Аллоҳ номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: ҳар кеча-кундузда беш вақт намоз ўқишни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Аллоҳ номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: йилнинг шу ойида рўза тутишни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Аллоҳ номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: бойларимиздан бу садақани олиб, камбағалларимизга тақсимлашни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. Шунда у киши: «Сиз келтирган нарсага имон келтирдим. Мен ортимдаги қавмимнинг элчисиман. Мен Зимом ибн Саълаба, Бану Саъд ибн Бакр қабиласидан», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، مِنْ كِتَابِهِ قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَجْلاَنَ، وَغَيْرُهُ، مِنْ إِخْوَانِنَا عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جُلُوسٌ فِي الْمَسْجِدِ دَخَلَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ فَأَنَاخَهُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ عَقَلَهُ ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ مُحَمَّدٌ - وَهُوَ مُتَّكِئٌ بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ - فَقُلْنَا لَهُ هَذَا الرَّجُلُ الأَبْيَضُ الْمُتَّكِئُ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ يَا ابْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ أَجَبْتُكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الرَّجُلُ يَا مُحَمَّدُ إِنِّي سَائِلُكَ فَمُشَدِّدٌ عَلَيْكَ فِي الْمَسْأَلَةِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَنْشُدُكَ بِرَبِّكَ وَرَبِّ مَنْ قَبْلَكَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ إِلَى النَّاسِ كُلِّهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَنْشُدُكَ اللَّهَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَصُومَ هَذَا الشَّهْرَ مِنَ السَّنَةِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَنْشُدُكَ اللَّهَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَأْخُذَ هَذِهِ الصَّدَقَةَ مِنْ أَغْنِيَائِنَا فَتَقْسِمَهَا عَلَى فُقَرَائِنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ إِنِّي آمَنْتُ بِمَا جِئْتَ بِهِ وَأَنَا رَسُولُ مَنْ وَرَائِي مِنْ قَوْمِي وَأَنَا ضِمَامُ بْنُ ثَعْلَبَةَ أَخُو بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ ‏.‏ خَالَفَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ huzurlarida masjidda oʻtirgan edik, bir kishi tuya minib kirdi-da, uni masjidda choʻktirib, soʻng boyladi. Keyin: «Qaysingiz Muhammad?» dedi. U zot esa ular orasida yastanib oʻtirgan edilar. Biz unga: «Mana bu yastanib oʻtirgan oq yuzli kishi», dedik. U kishi u zotga: «Ey Abdulmuttalibning oʻgʻli!» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Senga javob berdim», dedilar. U kishi: «Ey Muhammad! Men sizdan soʻrayman va soʻrashda sizga qattiq boʻlaman», dedi. U zot: «Xohlaganingni soʻra», dedilar. U: «Sizning Robbingiz va sizdan oldingilarning Robbi bilan qasam ichib soʻrayman: sizni barcha odamlarga Alloh yubordimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. U: «Alloh nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: yilning shu oyida roʻza tutishni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. U: «Alloh nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: boylarimizdan bu sadaqani olib, kambagʻallarimizga taqsimlashni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. Shunda u kishi: «Siz keltirgan narsaga imon keltirdim. Men ortimdagi qavmimning elchisiman. Men Zimom ibn Saʼlaba, Banu Saʼd ibn Bakr qabilasidan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида масжидда ўтирган эдик, бир киши туя миниб кирди-да, уни масжидда чўктириб, сўнг бойлади. Кейин: «Қайсингиз Муҳаммад?» деди. У зот эса улар орасида ястаниб ўтирган эдилар. Биз унга: «Мана бу ястаниб ўтирган оқ юзли киши», дедик. У киши у зотга: «Эй Абдулмутталибнинг ўғли!» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенга жавоб бердим», дедилар. У киши: «Эй Муҳаммад! Мен сиздан сўрайман ва сўрашда сизга қаттиқ бўламан», деди. У зот: «Хоҳлаганингни сўра», дедилар. У: «Сизнинг Роббингиз ва сиздан олдингиларнинг Робби билан қасам ичиб сўрайман: сизни барча одамларга Аллоҳ юбордими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Аллоҳ номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: йилнинг шу ойида рўза тутишни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Аллоҳ номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: бойларимиздан бу садақани олиб, камбағалларимизга тақсимлашни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. Шунда у киши: «Сиз келтирган нарсага имон келтирдим. Мен ортимдаги қавмимнинг элчисиман. Мен Зимом ибн Саълаба, Бану Саъд ибн Бакр қабиласидан», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عُمَارَةَ، حَمْزَةُ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ بَيْنَمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَعَ أَصْحَابِهِ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ قَالَ أَيُّكُمُ ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ قَالُوا هَذَا الأَمْغَرُ الْمُرْتَفِقُ - قَالَ حَمْزَةُ الأَمْغَرُ الأَبْيَضُ مُشْرَبٌ حُمْرَةً - فَقَالَ إِنِّي سَائِلُكَ فَمُشْتَدٌّ عَلَيْكَ فِي الْمَسْأَلَةِ قَالَ ‏"‏ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَسْأَلُكَ بِرَبِّكَ وَرَبِّ مَنْ قَبْلَكَ وَرَبِّ مَنْ بَعْدَكَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَنْشُدُكَ بِهِ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تُصَلِّيَ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَنْشُدُكَ بِهِ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَأْخُذَ مِنْ أَمْوَالِ أَغْنِيَائِنَا فَتَرُدَّهُ عَلَى فُقَرَائِنَا قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَنْشُدُكَ بِهِ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَصُومَ هَذَا الشَّهْرَ مِنَ اثْنَىْ عَشَرَ شَهْرًا قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَنْشُدُكَ بِهِ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ يَحُجَّ هَذَا الْبَيْتَ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنِّي آمَنْتُ وَصَدَّقْتُ وَأَنَا ضِمَامُ بْنُ ثَعْلَبَةَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ashoblari bilan birga oʻtirgan edilar, choʻl ahlidan bir kishi kelib: «Qaysingiz Abdulmuttalibning oʻgʻli?» dedi. Ular: «Mana bu yostiqqa suyanib oʻtirgan qizil-oq yuzli kishi», dedilar. U kishi: «Men sizdan soʻrayman va soʻrashda sizga qattiq boʻlaman», dedi. U zot: «Xohlaganingni soʻra», dedilar. U: «Sizning Robbingiz, sizdan oldingilarning Robbi va sizdan keyingilarning Robbi bilan soʻrayman: sizni Alloh yubordimi?» dedi. U zot: «Allohim, ha», dedilar. U: «Uning nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: har kecha-kunduzda besh vaqt namoz oʻqishni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Allohim, ha», dedilar. U: «Uning nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: boylarimizning mollaridan olib, kambagʻallarimizga qaytarishni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Allohim, ha», dedilar. U: «Uning nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: oʻn ikki oydan shu oyida roʻza tutishni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Allohim, ha», dedilar. U: «Uning nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: bu Uyni yoʻlga qodir boʻlgan kishi haj qilishini sizga Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Allohim, ha», dedilar. U: «Men imon keltirdim va tasdiqladim. Men Zimom ibn Saʼlabaman», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ашоблари билан бирга ўтирган эдилар, чўл аҳлидан бир киши келиб: «Қайсингиз Абдулмутталибнинг ўғли?» деди. Улар: «Мана бу ёстиққа суяниб ўтирган қизил-оқ юзли киши», дедилар. У киши: «Мен сиздан сўрайман ва сўрашда сизга қаттиқ бўламан», деди. У зот: «Хоҳлаганингни сўра», дедилар. У: «Сизнинг Роббингиз, сиздан олдингиларнинг Робби ва сиздан кейингиларнинг Робби билан сўрайман: сизни Аллоҳ юбордими?» деди. У зот: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Унинг номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: ҳар кеча-кундузда беш вақт намоз ўқишни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Унинг номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: бойларимизнинг молларидан олиб, камбағалларимизга қайтаришни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Унинг номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: ўн икки ойдан шу ойида рўза тутишни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Унинг номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: бу Уйни йўлга қодир бўлган киши ҳаж қилишини сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Мен имон келтирдим ва тасдиқладим. Мен Зимом ибн Саълабаман», деди.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، كَانَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدَ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ جِبْرِيلُ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ ‏.‏ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَجْوَدَ بِالْخَيْرِ مِنَ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarning eng saxovatlisi edilar. U zot eng saxovatli boʻladigan payt Ramazonda Jibril u zot bilan uchrashgan vaqt edi. Jibril Ramazon oyining har kechasida u zot bilan uchrashib, u zotga Qurʼonni oʻrgatar edi. Rasululloh ﷺ Jibril alayhissalom bilan uchrashgan paytlarida yaxshilikda esib turgan shamoldan ham saxovatliroq boʻlar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларнинг энг саховатлиси эдилар. У зот энг саховатли бўладиган пайт Рамазонда Жибрил у зот билан учрашган вақт эди. Жибрил Рамазон ойининг ҳар кечасида у зот билан учрашиб, у зотга Қуръонни ўргатар эди. Расулуллоҳ ﷺ Жибрил алайҳиссалом билан учрашган пайтларида яхшиликда эсиб турган шамолдан ҳам саховатлироқ бўлар эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، وَالنُّعْمَانُ بْنُ رَاشِدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ لَعْنَةٍ تُذْكَرُ وَكَانَ إِذَا كَانَ قَرِيبَ عَهْدٍ بِجِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يُدَارِسُهُ كَانَ أَجْوَدَ بِالْخَيْرِ مِنَ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ حَدِيثُ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ وَأَدْخَلَ هَذَا حَدِيثًا فِي حَدِيثٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ eslashga arziydigan darajada hech kimni laʼnatlamas edilar. U zot Jibril alayhissalom bilan yaqinda uchrashib, undan Qurʼonni oʻrganib turgan paytlarida yaxshilikda esib turgan shamoldan ham saxovatliroq boʻlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эслашга арзийдиган даражада ҳеч кимни лаънатламас эдилар. У зот Жибрил алайҳиссалом билан яқинда учрашиб, ундан Қуръонни ўрганиб турган пайтларида яхшиликда эсиб турган шамолдан ҳам саховатлироқ бўлар эдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا دَخَلَ شَهْرُ رَمَضَانَ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ وَصُفِّدَتِ الشَّيَاطِينُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon oyi kirganda jannat eshiklari ochiladi, doʻzax eshiklari yopiladi va shaytonlar kishanlanadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон ойи кирганда жаннат эшиклари очилади, дўзах эшиклари ёпилади ва шайтонлар кишанланади», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ الْجُوزَجَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا نَافِعُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ وَصُفِّدَتِ الشَّيَاطِينُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon kirganda jannat eshiklari ochiladi, doʻzax eshiklari yopiladi va shaytonlar kishanlanadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон кирганда жаннат эшиклари очилади, дўзах эшиклари ёпилади ва шайтонлар кишанланади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ أَنَسٍ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon kirganda jannat eshiklari ochiladi, jahannam eshiklari yopiladi va shaytonlar zanjirlanadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон кирганда жаннат эшиклари очилади, жаҳаннам эшиклари ёпилади ва шайтонлар занжирланади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي أَنَسٍ، مَوْلَى التَّيْمِيِّينَ أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا جَاءَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الرَّحْمَةِ وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon kelganda rahmat eshiklari ochiladi, jahannam eshiklari yopiladi va shaytonlar zanjirlanadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон келганда раҳмат эшиклари очилади, жаҳаннам эшиклари ёпилади ва шайтонлар занжирланади», дедилар.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، فِي حَدِيثِهِ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي أَنَسٍ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا كَانَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ ‏"‏ ‏.‏ رَوَاهُ ابْنُ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon boʻlganda jannat eshiklari ochiladi, jahannam eshiklari yopiladi va shaytonlar zanjirlanadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон бўлганда жаннат эшиклари очилади, жаҳаннам эшиклари ёпилади ва шайтонлар занжирланади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي أَنَسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا دَخَلَ شَهْرُ رَمَضَانَ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا - يَعْنِي حَدِيثَ ابْنِ إِسْحَاقَ - خَطَأٌ وَلَمْ يَسْمَعْهُ ابْنُ إِسْحَاقَ مِنَ الزُّهْرِيِّ وَالصَّوَابُ مَا تَقَدَّمَ ذِكْرُنَا لَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ramazon oyi kirganda jannat eshiklari ochiladi, doʻzax eshiklari yopiladi va shaytonlar zanjirlanadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Рамазон ойи кирганда жаннат эшиклари очилади, дўзах эшиклари ёпилади ва шайтонлар занжирланади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ أُوَيْسِ بْنِ أَبِي أُوَيْسٍ، عَدِيدِ بَنِي تَيْمٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ هَذَا رَمَضَانُ قَدْ جَاءَكُمْ تُفَتَّحُ فِيهِ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَتُغَلَّقُ فِيهِ أَبْوَابُ النَّارِ وَتُسَلْسَلُ فِيهِ الشَّيَاطِينُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا الْحَدِيثُ خَطَأٌ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mana bu Ramazon sizlarga keldi, unda jannat eshiklari ochiladi, unda doʻzax eshiklari yopiladi va unda shaytonlar zanjirlanadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мана бу Рамазон сизларга келди, унда жаннат эшиклари очилади, унда дўзах эшиклари ёпилади ва унда шайтонлар занжирланади», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُرَغِّبُ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ عَزِيمَةٍ وَقَالَ ‏"‏ إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ الْجَحِيمِ وَسُلْسِلَتْ فِيهِ الشَّيَاطِينُ ‏"‏ ‏.‏ أَرْسَلَهُ ابْنُ الْمُبَارَكِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ramazon qiyomiga (kechalari nafl namoz oʻqishga) qatʼiy buyurmagan holda ragʻbatlantirar edilar va: «Ramazon kirganda jannat eshiklari ochiladi, doʻzax eshiklari yopiladi va unda shaytonlar zanjirband qilinadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Рамазон қиёмига (кечалари нафл намоз ўқишга) қатъий буюрмаган ҳолда рағбатлантирар эдилар ва: «Рамазон кирганда жаннат эшиклари очилади, дўзах эшиклари ёпилади ва унда шайтонлар занжирбанд қилинади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا حِبَّانُ بْنُ مُوسَى، - خُرَاسَانِيٌّ - قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الرَّحْمَةِ وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ramazon kirganda rahmat eshiklari ochiladi, jahannam eshiklari yopiladi va shaytonlar zanjirband qilinadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Рамазон кирганда раҳмат эшиклари очилади, жаҳаннам эшиклари ёпилади ва шайтонлар занжирбанд қилинади», дедилар.

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتَاكُمْ رَمَضَانُ شَهْرٌ مُبَارَكٌ فَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْكُمْ صِيَامَهُ تُفْتَحُ فِيهِ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَتُغْلَقُ فِيهِ أَبْوَابُ الْجَحِيمِ وَتُغَلُّ فِيهِ مَرَدَةُ الشَّيَاطِينِ لِلَّهِ فِيهِ لَيْلَةٌ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ مَنْ حُرِمَ خَيْرَهَا فَقَدْ حُرِمَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga muborak oy Ramazon keldi. Alloh azza va jalla uning roʻzasini sizlarga farz qildi. Bu oyda osmon eshiklari ochiladi, doʻzax eshiklari yopiladi va bu oyda shaytonlarning qaysarlari kishanlanadi. Bu oyda Alloh uchun bir kecha borki, u ming oydan yaxshiroqdir. Kimki uning yaxshiligidan mahrum boʻlsa, batahqiq (katta yaxshilikdan) mahrum boʻlibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга муборак ой Рамазон келди. Аллоҳ азза ва жалла унинг рўзасини сизларга фарз қилди. Бу ойда осмон эшиклари очилади, дўзах эшиклари ёпилади ва бу ойда шайтонларнинг қайсарлари кишанланади. Бу ойда Аллоҳ учун бир кеча борки, у минг ойдан яхшироқдир. Кимки унинг яхшилигидан маҳрум бўлса, батаҳқиқ (катта яхшиликдан) маҳрум бўлибди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ عَرْفَجَةَ، قَالَ عُدْنَا عُتْبَةَ بْنَ فَرْقَدٍ فَتَذَاكَرْنَا شَهْرَ رَمَضَانَ فَقَالَ مَا تَذْكُرُونَ قُلْنَا شَهْرَ رَمَضَانَ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ تُفْتَحُ فِيهِ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَتُغْلَقُ فِيهِ أَبْوَابُ النَّارِ وَتُغَلُّ فِيهِ الشَّيَاطِينُ وَيُنَادِي مُنَادٍ كُلَّ لَيْلَةٍ يَا بَاغِيَ الْخَيْرِ هَلُمَّ وَيَا بَاغِيَ الشَّرِّ أَقْصِرْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ ‏.‏

Arfaja (rahimahulloh) aytadi: Biz Utba ibn Farqad (roziyallohu anhu)ni yoʻqlab bordik va Ramazon oyi haqida gaplashib qoldik. U: «Nima haqda gaplashyapsizlar?» dedi. Biz: «Ramazon oyi haqida», dedik. U dedi: Men Rasululloh ﷺ: «Bu oyda jannat eshiklari ochiladi, doʻzax eshiklari yopiladi va bu oyda shaytonlar kishanlanadi. Har kecha bir jarchi: ‹Ey yaxshilik istovchi, kel! Ey yomonlik istovchi, toʻxta!› deb nido qiladi», deganlarini eshitdim.Арфажа (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Биз Утба ибн Фарқад (розияллоҳу анҳу)ни йўқлаб бордик ва Рамазон ойи ҳақида гаплашиб қолдик. У: «Нима ҳақда гаплашяпсизлар?» деди. Биз: «Рамазон ойи ҳақида», дедик. У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Бу ойда жаннат эшиклари очилади, дўзах эшиклари ёпилади ва бу ойда шайтонлар кишанланади. Ҳар кеча бир жарчи: ‹Эй яхшилик истовчи, кел! Эй ёмонлик истовчи, тўхта!› деб нидо қилади», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ عَرْفَجَةَ، قَالَ كُنْتُ فِي بَيْتٍ فِيهِ عُتْبَةُ بْنُ فَرْقَدٍ فَأَرَدْتُ أَنْ أُحَدِّثَ بِحَدِيثٍ وَكَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّهُ أَوْلَى بِالْحَدِيثِ مِنِّي فَحَدَّثَ الرَّجُلُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ فِي رَمَضَانَ تُفْتَحُ فِيهِ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَتُغْلَقُ فِيهِ أَبْوَابُ النَّارِ وَيُصَفَّدُ فِيهِ كُلُّ شَيْطَانٍ مَرِيدٍ وَيُنَادِي مُنَادٍ كُلَّ لَيْلَةٍ يَا طَالِبَ الْخَيْرِ هَلُمَّ وَيَا طَالِبَ الشَّرِّ أَمْسِكْ ‏"‏ ‏.‏

Arfaja (rahimahulloh) aytadi: Men bir uyda edim, unda Utba ibn Farqad (roziyallohu anhu) bor edi. Men bir hadis aytmoqchi boʻldim, ammo u yerda Nabiy ﷺning sahobalaridan biri bor edi va u hadis aytishga mendan koʻra haqliroq edi. Shunda oʻsha kishi Nabiy ﷺdan rivoyat qilib, u zot Ramazon haqida: «Bu oyda osmon eshiklari ochiladi, doʻzax eshiklari yopiladi va har bir qaysar shayton kishanlanadi. Har kecha bir jarchi: ‹Ey yaxshilik talab qiluvchi, kel! Ey yomonlik talab qiluvchi, toʻxta!› deb nido qiladi», dedilar, dedi.Арфажа (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен бир уйда эдим, унда Утба ибн Фарқад (розияллоҳу анҳу) бор эди. Мен бир ҳадис айтмоқчи бўлдим, аммо у ерда Набий ﷺнинг саҳобаларидан бири бор эди ва у ҳадис айтишга мендан кўра ҳақлироқ эди. Шунда ўша киши Набий ﷺдан ривоят қилиб, у зот Рамазон ҳақида: «Бу ойда осмон эшиклари очилади, дўзах эшиклари ёпилади ва ҳар бир қайсар шайтон кишанланади. Ҳар кеча бир жарчи: ‹Эй яхшилик талаб қилувчи, кел! Эй ёмонлик талаб қилувчи, тўхта!› деб нидо қилади», дедилар, деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْمُهَلَّبُ بْنُ أَبِي حَبِيبَةَ، ح وَأَنْبَأَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الْمُهَلَّبِ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ صُمْتُ رَمَضَانَ وَلاَ قُمْتُهُ كُلَّهُ ‏"‏ ‏.‏ وَلاَ أَدْرِي كَرِهَ التَّزْكِيَةَ أَوْ قَالَ لاَ بُدَّ مِنْ غَفْلَةٍ وَرَقْدَةٍ اللَّفْظُ لِعُبَيْدِ اللَّهِ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz ‹Men Ramazonni butunlay roʻza tutdim yoki uni butunlay qiyom qildim› demasin», dedilar. (Roviy:) Bu zotning oʻzini pok deb koʻrsatishni yoqtirmaganini yoki: «Gʻaflat va uyqudan xoli boʻlmaydi», deganini bilmayman, dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз ‹Мен Рамазонни бутунлай рўза тутдим ёки уни бутунлай қиём қилдим› демасин», дедилар. (Ровий:) Бу зотнинг ўзини пок деб кўрсатишни ёқтирмаганини ёки: «Ғафлат ва уйқудан холи бўлмайди», деганини билмайман, деди.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يُخْبِرُنَا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاِمْرَأَةٍ مِنَ الأَنْصَارِ ‏"‏ إِذَا كَانَ رَمَضَانُ فَاعْتَمِرِي فِيهِ فَإِنَّ عُمْرَةً فِيهِ تَعْدِلُ حَجَّةً ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ansorlardan boʻlgan bir ayolga: «Ramazon boʻlganda, unda umra qilgin, chunki undagi umra bir hajga tengdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бўлган бир аёлга: «Рамазон бўлганда, унда умра қилгин, чунки ундаги умра бир ҳажга тенгдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي حَرْمَلَةَ - قَالَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ، أَنَّ أُمَّ الْفَضْلِ، بَعَثَتْهُ إِلَى مُعَاوِيَةَ بِالشَّامِ - قَالَ - فَقَدِمْتُ الشَّامَ فَقَضَيْتُ حَاجَتَهَا وَاسْتَهَلَّ عَلَىَّ هِلاَلُ رَمَضَانَ وَأَنَا بِالشَّامِ فَرَأَيْتُ الْهِلاَلَ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ ثُمَّ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فِي آخِرِ الشَّهْرِ فَسَأَلَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ ثُمَّ ذَكَرَ الْهِلاَلَ فَقَالَ مَتَى رَأَيْتُمْ فَقُلْتُ رَأَيْنَاهُ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ ‏.‏ قَالَ أَنْتَ رَأَيْتَهُ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ قُلْتُ نَعَمْ وَرَآهُ النَّاسُ فَصَامُوا وَصَامَ مُعَاوِيَةُ ‏.‏ قَالَ لَكِنْ رَأَيْنَاهُ لَيْلَةَ السَّبْتِ فَلاَ نَزَالُ نَصُومُ حَتَّى نُكْمِلَ ثَلاَثِينَ يَوْمًا أَوْ نَرَاهُ ‏.‏ فَقُلْتُ أَوَلاَ تَكْتَفِي بِرُؤْيَةِ مُعَاوِيَةَ وَأَصْحَابِهِ قَالَ لاَ هَكَذَا أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Kurayb (rahimahulloh) aytadi: Ummul Fazl uni Shomga, Muoviyaning oldiga yubordi. U dedi: Men Shomga bordim va uning ishini bajardim. Men Shomda ekanimda Ramazon hiloli koʻrindi va men hilolni juma kechasi koʻrdim. Soʻng oyning oxirida Madinaga keldim. Abdulloh ibn Abbos mendan (hol-ahvol) soʻradi, keyin hilolni zikr qilib: «Uni qachon koʻrdingiz?» dedi. Men: «Uni juma kechasi koʻrdik», dedim. U: «Uni oʻzing juma kechasi koʻrdingmi?» dedi. Men: «Ha, odamlar ham uni koʻrdi va roʻza tutdi, Muoviya ham roʻza tutdi», dedim. U: «Lekin biz uni shanba kechasi koʻrdik, shu bois oʻttiz kunni toʻldirmagunimizcha yoki uni koʻrmagunimizcha roʻza tutaveramiz», dedi. Men: «Muoviya va uning ashoblarining koʻrgani senga kifoya qilmaydimi?» dedim. U: «Yoʻq, Rasululloh ﷺ bizni shunday buyurganlar», dedi.Курайб (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Уммул Фазл уни Шомга, Муовиянинг олдига юборди. У деди: Мен Шомга бордим ва унинг ишини бажардим. Мен Шомда эканимда Рамазон ҳилоли кўринди ва мен ҳилолни жума кечаси кўрдим. Сўнг ойнинг охирида Мадинага келдим. Абдуллоҳ ибн Аббос мендан (ҳол-аҳвол) сўради, кейин ҳилолни зикр қилиб: «Уни қачон кўрдингиз?» деди. Мен: «Уни жума кечаси кўрдик», дедим. У: «Уни ўзинг жума кечаси кўрдингми?» деди. Мен: «Ҳа, одамлар ҳам уни кўрди ва рўза тутди, Муовия ҳам рўза тутди», дедим. У: «Лекин биз уни шанба кечаси кўрдик, шу боис ўттиз кунни тўлдирмагунимизча ёки уни кўрмагунимизча рўза тутаверамиз», деди. Мен: «Муовия ва унинг ашобларининг кўргани сенга кифоя қилмайдими?» дедим. У: «Йўқ, Расулуллоҳ ﷺ бизни шундай буюрганлар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رِزْمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَأَيْتُ الْهِلاَلَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَتَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَنَادَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَنْ صُومُوا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺning oldiga kelib: «Men hilolni koʻrdim», dedi. U zot: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Uning bandasi hamda elchisi ekaniga guvohlik berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Roʻza tutinglar!» deb nido qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺнинг олдига келиб: «Мен ҳилолни кўрдим», деди. У зот: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда элчиси эканига гувоҳлик берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда Набий ﷺ: «Рўза тутинглар!» деб нидо қилдилар.

أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبْصَرْتُ الْهِلاَلَ اللَّيْلَةَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَتَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يَا بِلاَلُ أَذِّنْ فِي النَّاسِ فَلْيَصُومُوا غَدًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺning oldiga kelib: «Bu kecha men hilolni koʻrdim», dedi. U zot: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Uning bandasi hamda elchisi ekaniga guvohlik berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ey Bilol, odamlar orasida eʼlon qil, ertaga roʻza tutsinlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺнинг олдига келиб: «Бу кеча мен ҳилолни кўрдим», деди. У зот: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда элчиси эканига гувоҳлик берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Эй Билол, одамлар орасида эълон қил, эртага рўза тутсинлар», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي دَاوُدَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، مُرْسَلٌ ‏.‏

Bu hadis Ikrima (rahimahulloh)dan xuddi shunga oʻxshash, mursal koʻrinishda rivoyat qilingan.Бу ҳадис Икрима (раҳимаҳуллоҳ)дан худди шунга ўхшаш, мурсал кўринишда ривоят қилинган.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ نُعَيْمٍ، - مِصِّيصِيٌّ - قَالَ أَنْبَأَنَا حِبَّانُ بْنُ مُوسَى الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، مُرْسَلٌ ‏.‏

Bu hadis Ikrima (rahimahulloh)dan xuddi shunga oʻxshash, mursal koʻrinishda rivoyat qilingan.Бу ҳадис Икрима (раҳимаҳуллоҳ)дан худди шунга ўхшаш, мурсал кўринишда ривоят қилинган.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ شَبِيبٍ أَبُو عُثْمَانَ، - وَكَانَ شَيْخًا صَالِحًا بِطَرَسُوسَ - قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْحَارِثِ الْجَدَلِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ، أَنَّهُ خَطَبَ النَّاسَ فِي الْيَوْمِ الَّذِي يُشَكُّ فِيهِ فَقَالَ أَلاَّ إِنِّي جَالَسْتُ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَاءَلْتُهُمْ وَأَنَّهُمْ حَدَّثُونِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ وَانْسُكُوا لَهَا فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا ثَلاَثِينَ فَإِنْ شَهِدَ شَاهِدَانِ فَصُومُوا وَأَفْطِرُوا ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Zayd ibn al-Xattob (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shubhali kunda odamlarga xutba qilib dedi: Ogoh boʻlinglar, men Rasululloh ﷺning sahobalari bilan oʻtirdim va ulardan soʻradim, ular menga Rasululloh ﷺ: «Uni (hilolni) koʻrib roʻza tutinglar va uni koʻrib iftor qilinglar hamda unga koʻra ibodat qilinglar. Agar u sizlarga berkitilib qolsa, oʻttizni toʻldiringlar. Agar ikki guvoh guvohlik bersa, roʻza tutinglar va iftor qilinglar», deganlarini rivoyat qildilar.Абдурраҳмон ибн Зайд ибн ал-Хаттоб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шубҳали кунда одамларга хутба қилиб деди: Огоҳ бўлинглар, мен Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари билан ўтирдим ва улардан сўрадим, улар менга Расулуллоҳ ﷺ: «Уни (ҳилолни) кўриб рўза тутинглар ва уни кўриб ифтор қилинглар ҳамда унга кўра ибодат қилинглар. Агар у сизларга беркитилиб қолса, ўттизни тўлдиринглар. Агар икки гувоҳ гувоҳлик берса, рўза тутинглар ва ифтор қилинглар», деганларини ривоят қилдилар.

أَخْبَرَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمُ الشَّهْرُ فَعُدُّوا ثَلاَثِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uni (hilolni) koʻrib roʻza tutinglar va uni koʻrib iftor qilinglar. Agar oy sizlarga berkitilib qolsa, oʻttizni sanab (toʻldiring)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни (ҳилолни) кўриб рўза тутинглар ва уни кўриб ифтор қилинглар. Агар ой сизларга беркитилиб қолса, ўттизни санаб (тўлдиринг)», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا ثَلاَثِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uni (hilolni) koʻrib roʻza tuting va uni koʻrib iftor qiling. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, oʻttizga toʻldiring», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни (ҳилолни) кўриб рўза тутинг ва уни кўриб ифтор қилинг. Агар сизга булут тўсиб қолса, ўттизга тўлдиринг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ النَّيْسَابُورِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الْهِلاَلَ فَصُومُوا وَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَصُومُوا ثَلاَثِينَ يَوْمًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Hilolni koʻrsangiz roʻza tuting, uni koʻrsangiz iftor qiling. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, oʻttiz kun roʻza tuting», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳилолни кўрсангиз рўза тутинг, уни кўрсангиз ифтор қилинг. Агар сизга булут тўсиб қолса, ўттиз кун рўза тутинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الْهِلاَلَ فَصُومُوا وَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Hilolni koʻrsangiz roʻza tuting, uni koʻrsangiz iftor qiling. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, uni hisoblab chiqing», deyayotganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ҳилолни кўрсангиз рўза тутинг, уни кўрсангиз ифтор қилинг. Агар сизга булут тўсиб қолса, уни ҳисоблаб чиқинг», деяётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ رَمَضَانَ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَصُومُوا حَتَّى تَرَوُا الْهِلاَلَ وَلاَ تُفْطِرُوا حَتَّى تَرَوْهُ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ramazonni eslab: «Hilolni koʻrmaguningizcha roʻza tutmang va uni koʻrmaguningizcha iftor qilmang. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, uni hisoblab chiqing», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Рамазонни эслаб: «Ҳилолни кўрмагунингизча рўза тутманг ва уни кўрмагунингизча ифтор қилманг. Агар сизга булут тўсиб қолса, уни ҳисоблаб чиқинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَصُومُوا حَتَّى تَرَوْهُ وَلاَ تُفْطِرُوا حَتَّى تَرَوْهُ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Uni koʻrmaguningizcha roʻza tutmang va uni koʻrmaguningizcha iftor qilmang. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, uni hisoblab chiqing», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Уни кўрмагунингизча рўза тутманг ва уни кўрмагунингизча ифтор қилманг. Агар сизга булут тўсиб қолса, уни ҳисоблаб чиқинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، صَاحِبُ حِمْصَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْهِلاَلَ فَقَالَ ‏"‏ إِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَصُومُوا وَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَعُدُّوا ثَلاَثِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ hilolni eslab: «Uni koʻrsangiz roʻza tuting, uni koʻrsangiz iftor qiling. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, oʻttiz kunni sanang», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ҳилолни эслаб: «Уни кўрсангиз рўза тутинг, уни кўрсангиз ифтор қилинг. Агар сизга булут тўсиб қолса, ўттиз кунни сананг», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ أَبُو الْجَوْزَاءِ، - وَهُوَ ثِقَةٌ بَصْرِيٌّ أَخُو أَبِي الْعَالِيَةِ - قَالَ أَنْبَأَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ ثَلاَثِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uni koʻrib roʻza tuting va uni koʻrib iftor qiling. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, sanoqni oʻttizga toʻldiring», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни кўриб рўза тутинг ва уни кўриб ифтор қилинг. Агар сизга булут тўсиб қолса, саноқни ўттизга тўлдиринг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ عَجِبْتُ مِمَّنْ يَتَقَدَّمُ الشَّهْرَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الْهِلاَلَ فَصُومُوا وَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ ثَلاَثِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Oyni oldindan (roʻza tutib) qarshi oladigan kishilardan hayratdaman. Holbuki Rasululloh ﷺ: ‹Hilolni koʻrsangiz roʻza tuting, uni koʻrsangiz iftor qiling. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, sanoqni oʻttizga toʻldiring›, deganlar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Ойни олдиндан (рўза тутиб) қарши оладиган кишилардан ҳайратдаман. Ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳилолни кўрсангиз рўза тутинг, уни кўрсангиз ифтор қилинг. Агар сизга булут тўсиб қолса, саноқни ўттизга тўлдиринг›, деганлар», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَقَدَّمُوا الشَّهْرَ حَتَّى تَرَوُا الْهِلاَلَ قَبْلَهُ أَوْ تُكْمِلُوا الْعِدَّةَ ثُمَّ صُومُوا حَتَّى تَرَوُا الْهِلاَلَ أَوْ تُكْمِلُوا الْعِدَّةَ قَبْلَهُ ‏"‏ ‏.‏

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: «Undan avval hilolni koʻrmaguningizcha yoki sanoqni toʻldirmaguningizcha oyni oldindan qarshi olmang. Soʻng hilolni koʻrmaguningizcha yoki undan avval sanoqni toʻldirmaguningizcha roʻza tuting», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: «Ундан аввал ҳилолни кўрмагунингизча ёки саноқни тўлдирмагунингизча ойни олдиндан қарши олманг. Сўнг ҳилолни кўрмагунингизча ёки ундан аввал саноқни тўлдирмагунингизча рўза тутинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيٍّ، عَنْ بَعْضِ، أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَقَدَّمُوا الشَّهْرَ حَتَّى تُكْمِلُوا الْعِدَّةَ أَوْ تَرَوُا الْهِلاَلَ ثُمَّ صُومُوا وَلاَ تُفْطِرُوا حَتَّى تَرَوُا الْهِلاَلَ أَوْ تُكْمِلُوا الْعِدَّةَ ثَلاَثِينَ ‏"‏ ‏.‏ أَرْسَلَهُ الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ ‏.‏

Ribiʼ (rahimahulloh) Nabiy ﷺning ashoblaridan birortasidan rivoyat qilib aytadiki, Rasululloh ﷺ: «Sanoqni toʻldirmaguningizcha yoki hilolni koʻrmaguningizcha oyni oldindan qarshi olmang, soʻng roʻza tuting. Hilolni koʻrmaguningizcha yoki oʻttiz sanoqni toʻldirmaguningizcha iftor qilmang», dedilar.Рибиъ (раҳимаҳуллоҳ) Набий ﷺнинг ашобларидан бирортасидан ривоят қилиб айтадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Саноқни тўлдирмагунингизча ёки ҳилолни кўрмагунингизча ойни олдиндан қарши олманг, сўнг рўза тутинг. Ҳилолни кўрмагунингизча ёки ўттиз саноқни тўлдирмагунингизча ифтор қилманг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حِبَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الْهِلاَلَ فَصُومُوا وَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَتِمُّوا شَعْبَانَ ثَلاَثِينَ إِلاَّ أَنْ تَرَوُا الْهِلاَلَ قَبْلَ ذَلِكَ ثُمَّ صُومُوا رَمَضَانَ ثَلاَثِينَ إِلاَّ أَنْ تَرَوُا الْهِلاَلَ قَبْلَ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Ribiʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Hilolni koʻrsangiz roʻza tuting, uni koʻrsangiz iftor qiling. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, Shaʼbonni oʻttizga toʻldiring, undan avval hilolni koʻrsangiz bundan mustasno. Soʻng Ramazonni oʻttiz kun roʻza tuting, undan avval hilolni koʻrsangiz bundan mustasno», dedilar.Рибиъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳилолни кўрсангиз рўза тутинг, уни кўрсангиз ифтор қилинг. Агар сизга булут тўсиб қолса, Шаъбонни ўттизга тўлдиринг, ундан аввал ҳилолни кўрсангиз бундан мустасно. Сўнг Рамазонни ўттиз кун рўза тутинг, ундан аввал ҳилолни кўрсангиз бундан мустасно», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ أَبِي صَغِيرَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ حَالَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سَحَابٌ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلاَ تَسْتَقْبِلُوا الشَّهْرَ اسْتِقْبَالاً ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: «Uni koʻrib roʻza tuting va uni koʻrib iftor qiling. Agar sizlar bilan uning oʻrtasiga bulut toʻsib qolsa, sanoqni toʻldiring va oyni oldindan qarshi olmang», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: «Уни кўриб рўза тутинг ва уни кўриб ифтор қилинг. Агар сизлар билан унинг ўртасига булут тўсиб қолса, саноқни тўлдиринг ва ойни олдиндан қарши олманг», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَصُومُوا قَبْلَ رَمَضَانَ صُومُوا لِلرُّؤْيَةِ وَأَفْطِرُوا لِلرُّؤْيَةِ فَإِنْ حَالَتْ دُونَهُ غَيَايَةٌ فَأَكْمِلُوا ثَلاَثِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazondan avval roʻza tutmang. Uni koʻrib roʻza tuting va uni koʻrib iftor qiling. Agar uni bulut toʻsib qolsa, oʻttizga toʻldiring», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазондан аввал рўза тутманг. Уни кўриб рўза тутинг ва уни кўриб ифтор қилинг. Агар уни булут тўсиб қолса, ўттизга тўлдиринг», дедилар.

أَخْبَرَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَقْسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ يَدْخُلَ عَلَى نِسَائِهِ شَهْرًا فَلَبِثَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ فَقُلْتُ أَلَيْسَ قَدْ كُنْتَ آلَيْتَ شَهْرًا فَعَدَدْتُ الأَيَّامَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir oy ayollariga kirmaslikka qasam ichdilar va yigirma toʻqqiz kun turdilar. Men: «Bir oy qasam ichmagan edingizmi? Men kunlarni yigirma toʻqqiz deb sanadim», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Oy yigirma toʻqqiz (kun) boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ой аёлларига кирмасликка қасам ичдилар ва йигирма тўққиз кун турдилар. Мен: «Бир ой қасам ичмаган эдингизми? Мен кунларни йигирма тўққиз деб санадим», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ой йигирма тўққиз (кун) бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ، حَدَّثَهُ ح، وَأَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمْ أَزَلْ حَرِيصًا أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ عَنِ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ لَهُمَا ‏{‏ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا ‏}‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَقَالَ فِيهِ فَاعْتَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ الْحَدِيثِ حِينَ أَفْشَتْهُ حَفْصَةُ إِلَى عَائِشَةَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ قَالَ ‏"‏ مَا أَنَا بِدَاخِلٍ عَلَيْهِنَّ شَهْرًا ‏"‏ ‏.‏ مِنْ شِدَّةِ مَوْجِدَتِهِ عَلَيْهِنَّ حِينَ حَدَّثَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ حَدِيثَهُنَّ فَلَمَّا مَضَتْ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ لَيْلَةً دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَبَدَأَ بِهَا فَقَالَتْ لَهُ عَائِشَةُ إِنَّكَ قَدْ كُنْتَ آلَيْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ لاَ تَدْخُلَ عَلَيْنَا شَهْرًا وَإِنَّا أَصْبَحْنَا مِنْ تِسْعٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً نَعُدُّهَا عَدَدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ لَيْلَةً ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning ikki xotini haqida Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan soʻrashga juda qiziqar edim. Ular haqida Alloh taolo: {Agar ikkovingiz Allohga tavba qilsangiz (yaxshi boʻlur, chunki) dilingiz ogʻib qolgan edi} degan edi». Soʻng u hadisni bayon qildi va unda shunday dedi: «Hafsa buni Oishaga oshkor qilgani sababli, Rasululloh ﷺ oʻsha soʻz tufayli xotinlaridan yigirma toʻqqiz kecha uzoqlashib turdilar. Oisha aytdi: Alloh azza va jalla ularning gaplarini u zotga bildirgach, ularga qattiq gʻazablangani uchun u zot: ‹Men ularning oldiga bir oy kirmayman›, degan edilar. Yigirma toʻqqiz kecha oʻtgach, u zot avval Oishaning oldiga kirdilar. Oisha unga: ‹Ey Rasululloh, siz bizning oldimizga bir oy kirmaslikka qasam ichgan edingiz, biz esa yigirma toʻqqiz kechani sanab, mana shu kunga yetib keldik›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Oy yigirma toʻqqiz kechadir›, dedilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг икки хотини ҳақида Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан сўрашга жуда қизиқар эдим. Улар ҳақида Аллоҳ таоло: {Агар икковингиз Аллоҳга тавба қилсангиз (яхши бўлур, чунки) дилингиз оғиб қолган эди} деган эди». Сўнг у ҳадисни баён қилди ва унда шундай деди: «Ҳафса буни Оишага ошкор қилгани сабабли, Расулуллоҳ ﷺ ўша сўз туфайли хотинларидан йигирма тўққиз кеча узоқлашиб турдилар. Оиша айтди: Аллоҳ азза ва жалла уларнинг гапларини у зотга билдиргач, уларга қаттиқ ғазаблангани учун у зот: ‹Мен уларнинг олдига бир ой кирмайман›, деган эдилар. Йигирма тўққиз кеча ўтгач, у зот аввал Оишанинг олдига кирдилар. Оиша унга: ‹Эй Расулуллоҳ, сиз бизнинг олдимизга бир ой кирмасликка қасам ичган эдингиз, биз эса йигирма тўққиз кечани санаб, мана шу кунга етиб келдик›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ой йигирма тўққиз кечадир›, дедилар».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، - هُوَ أَبُو بُرَيْدٍ الْجَرْمِيُّ بَصْرِيٌّ - عَنْ بَهْزٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَتَانِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ يَوْمًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Menga Jibril alayhissalom kelib: ‹Oy yigirma toʻqqiz kundir›, dedi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Менга Жибрил алайҳиссалом келиб: ‹Ой йигирма тўққиз кундир›, деди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، وَذَكَرَ، كَلِمَةً مَعْنَاهَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ يَوْمًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oy yigirma toʻqqiz kundir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ой йигирма тўққиз кундир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ ضَرَبَ بِيَدِهِ عَلَى الأُخْرَى وَقَالَ ‏"‏ الشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَنَقَصَ فِي الثَّالِثَةِ إِصْبَعًا ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir qoʻllarini ikkinchisiga urib: «Oy mana shunday, shunday va shunday», dedilar va uchinchisida bir barmoqni kam qildilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир қўлларини иккинчисига уриб: «Ой мана шундай, шундай ва шундай», дедилар ва учинчисида бир бармоқни кам қилдилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي تِسْعَةً وَعِشْرِينَ ‏.‏ رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَغَيْرُهُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oy mana shunday, shunday va shunday», dedilar, yaʼni yigirma toʻqqiz kundir.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ой мана шундай, шундай ва шундай», дедилар, яъни йигирма тўққиз кундир.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَصَفَّقَ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ بِيَدَيْهِ يَنْعَتُهَا ثَلاَثًا ثُمَّ قَبَضَ فِي الثَّالِثَةِ الإِبْهَامَ فِي الْيُسْرَى ‏.‏ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قُلْتُ لإِسْمَاعِيلَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لاَ ‏.‏

Muhammad ibn Saʼd ibn Abu Vaqqos (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oy mana shunday, shunday va shunday», dedilar.Муҳаммад ибн Саъд ибн Абу Ваққос (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ой мана шундай, шундай ва шундай», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا هَارُونُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، - هُوَ ابْنُ الْمُبَارَكِ - قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الشَّهْرُ يَكُونُ تِسْعَةً وَعِشْرِينَ وَيَكُونُ ثَلاَثِينَ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَصُومُوا وَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oy yigirma toʻqqiz kun boʻladi, oʻttiz kun ham boʻladi. Uni (hilolni) koʻrsangiz roʻza tuting, uni koʻrsangiz roʻzani oching. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, sanoqni oʻttizga toʻldiring», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ой йигирма тўққиз кун бўлади, ўттиз кун ҳам бўлади. Уни (ҳилолни) кўрсангиз рўза тутинг, уни кўрсангиз рўзани очинг. Агар сизга булут тўсиб қолса, саноқни ўттизга тўлдиринг», дедилар.

أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، ح وَأَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ، وَهُوَ - ابْنُ عُمَرَ - يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Oy yigirma toʻqqiz kundir›, deyayotganlarini eshitdim».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ой йигирма тўққиз кундир›, деяётганларини эшитдим».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّا أُمَّةٌ أُمِّيَّةٌ لاَ نَكْتُبُ وَلاَ نَحْسِبُ الشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ ثَلاَثًا حَتَّى ذَكَرَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biz ummiy ummatmiz, na yozamiz va na hisob qilamiz. Oy mana shunday, shunday va shunday», deb uch marta koʻrsatdilar, toki yigirma toʻqqizni zikr qildilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Биз уммий умматмиз, на ёзамиз ва на ҳисоб қиламиз. Ой мана шундай, шундай ва шундай», деб уч марта кўрсатдилар, токи йигирма тўққизни зикр қилдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ عَمْرِو بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْعَاصِ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّا أُمَّةٌ أُمِّيَّةٌ لاَ نَحْسِبُ وَلاَ نَكْتُبُ وَالشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَعَقَدَ الإِبْهَامَ فِي الثَّالِثَةِ ‏"‏ وَالشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ تَمَامَ الثَّلاَثِينَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biz ummiy ummatmiz, hisob ham qilmaymiz, yozmaymiz ham. Oy mana shunday, shunday va shunday», dedilar va uchinchisida bosh barmoqni bukdilar. Soʻng: «Oy mana shunday, shunday va shunday», deb oʻttizni toʻldirib koʻrsatdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Биз уммий умматмиз, ҳисоб ҳам қилмаймиз, ёзмаймиз ҳам. Ой мана шундай, шундай ва шундай», дедилар ва учинчисида бош бармоқни букдилар. Сўнг: «Ой мана шундай, шундай ва шундай», деб ўттизни тўлдириб кўрсатдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ جَبَلَةَ بْنِ سُحَيْمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الشَّهْرُ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَوَصَفَ شُعْبَةُ عَنْ صِفَةِ جَبَلَةَ عَنْ صِفَةِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ فِيمَا حَكَى مِنْ صَنِيعِهِ مَرَّتَيْنِ بِأَصَابِعِ يَدَيْهِ وَنَقَصَ فِي الثَّالِثَةِ إِصْبَعًا مِنْ أَصَابِعِ يَدَيْهِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Oy mana shunday», dedilar. Bu bilan yigirma toʻqqiz kunni koʻrsatib, ikki qoʻlining barmoqlari bilan ikki marta ishora qilib, uchinchisida qoʻlining barmoqlaridan bittasini kam qildilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ой мана шундай», дедилар. Бу билан йигирма тўққиз кунни кўрсатиб, икки қўлининг бармоқлари билан икки марта ишора қилиб, учинчисида қўлининг бармоқларидан биттасини кам қилдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عُقْبَةَ، - يَعْنِي ابْنَ حُرَيْثٍ - قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oy yigirma toʻqqiz kundir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ой йигирма тўққиз кундир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً ‏"‏ ‏.‏ وَقَفَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saharlik qiling, chunki saharlikda baraka bordir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳарлик қилинг, чунки саҳарликда барака бордир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ تَسَحَّرُوا ‏.‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ لاَ أَدْرِي كَيْفَ لَفْظُهُ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Saharlik qiling», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Саҳарлик қилинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، وَعَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bordir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бордир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ سَعِيدِ بْنِ جَرِيرٍ، - نَسَائِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bordir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бордир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً ‏.‏ رَفَعَهُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bordir». Buni Ibn Abu Laylo marfuʼ tarzda rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бордир». Буни Ибн Абу Лайло марфуъ тарзда ривоят қилган.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bordir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бордир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ وَاصِلِ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bordir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бордир», дедилар.

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدِيثُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ هَذَا إِسْنَادُهُ حَسَنٌ وَهُوَ مُنْكَرٌ وَأَخَافُ أَنْ يَكُونَ الْغَلَطُ مِنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bordir», dedilar. Abu Abdurrahmon (an-Nasoiy) dedi: Yahyo ibn Saidning ushbu hadisining isnodi hasan, biroq u munkardir; men xato Muhammad ibn Fuzayldan boʻlgan boʻlishidan qoʻrqaman.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бордир», дедилар. Абу Абдурраҳмон (ан-Насоий) деди: Яҳё ибн Саиднинг ушбу ҳадисининг исноди ҳасан, бироқ у мункардир; мен хато Муҳаммад ибн Фузайлдан бўлган бўлишидан қўрқаман.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، قَالَ قُلْنَا لِحُذَيْفَةَ أَىَّ سَاعَةٍ تَسَحَّرْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ هُوَ النَّهَارُ إِلاَّ أَنَّ الشَّمْسَ لَمْ تَطْلُعْ ‏.‏

Zirr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Biz Huzayfa (roziyallohu anhu)ga: «Rasululloh ﷺ bilan qaysi vaqtda saharlik qilgan eding?» dedik. U: «U kunduz edi, faqat quyosh hali chiqmagan edi», dedi.Зирр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Биз Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)га: «Расулуллоҳ ﷺ билан қайси вақтда саҳарлик қилган эдинг?» дедик. У: «У кундуз эди, фақат қуёш ҳали чиқмаган эди», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، قَالَ سَمِعْتُ زِرَّ بْنَ حُبَيْشٍ، قَالَ تَسَحَّرْتُ مَعَ حُذَيْفَةَ ثُمَّ خَرَجْنَا إِلَى الصَّلاَةِ فَلَمَّا أَتَيْنَا الْمَسْجِدَ صَلَّيْنَا رَكْعَتَيْنِ وَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ وَلَيْسَ بَيْنَهُمَا إِلاَّ هُنَيْهَةٌ ‏.‏

Zirr ibn Hubaysh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Huzayfa (roziyallohu anhu) bilan saharlik qildim, soʻng namozga chiqdik. Masjidga kelganimizda ikki rakat namoz oʻqidik, keyin namozga iqomat aytildi va ular oʻrtasida faqat qisqa fursat boʻldi, xolos.Зирр ибн Ҳубайш (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) билан саҳарлик қилдим, сўнг намозга чиқдик. Масжидга келганимизда икки ракат намоз ўқидик, кейин намозга иқомат айтилди ва улар ўртасида фақат қисқа фурсат бўлди, холос.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو يَعْفُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ، قَالَ تَسَحَّرْتُ مَعَ حُذَيْفَةَ ثُمَّ خَرَجْنَا إِلَى الْمَسْجِدِ فَصَلَّيْنَا رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ ثُمَّ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّيْنَا ‏.‏

Sila ibn Zufar (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Huzayfa (roziyallohu anhu) bilan saharlik qildim, soʻng masjidga chiqdik va bomdodning ikki rakatini oʻqidik. Keyin namozga iqomat aytildi va namoz oʻqidik.Сила ибн Зуфар (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) билан саҳарлик қилдим, сўнг масжидга чиқдик ва бомдоднинг икки ракатини ўқидик. Кейин намозга иқомат айтилди ва намоз ўқидик.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ تَسَحَّرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قُمْنَا إِلَى الصَّلاَةِ ‏.‏ قُلْتُ كَمْ كَانَ بَيْنَهُمَا قَالَ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ الرَّجُلُ خَمْسِينَ آيَةً ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan saharlik qildik, soʻng namozga turdik. «Ular oʻrtasida qancha fursat bor edi?» deb soʻradim. U: «Kishi ellik oyat oʻqiydigan miqdorcha», dedi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан саҳарлик қилдик, сўнг намозга турдик. «Улар ўртасида қанча фурсат бор эди?» деб сўрадим. У: «Киши эллик оят ўқийдиган миқдорча», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ تَسَحَّرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قُمْنَا إِلَى الصَّلاَةِ ‏.‏ قُلْتُ زُعِمَ أَنَّ أَنَسًا الْقَائِلُ مَا كَانَ بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ الرَّجُلُ خَمْسِينَ آيَةً ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan saharlik qildik, soʻng namozga turdik. «Ular oʻrtasida qancha fursat bor edi?» deb soʻralganda, u: «Kishi ellik oyat oʻqiydigan miqdorcha», dedi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан саҳарлик қилдик, сўнг намозга турдик. «Улар ўртасида қанча фурсат бор эди?» деб сўралганда, у: «Киши эллик оят ўқийдиган миқдорча», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، رضى الله عنه قَالَ تَسَحَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ ثُمَّ قَامَا فَدَخَلاَ فِي صَلاَةِ الصُّبْحِ ‏.‏ فَقُلْنَا لأَنَسٍ كَمْ كَانَ بَيْنَ فَرَاغِهِمَا وَدُخُولِهِمَا فِي الصَّلاَةِ قَالَ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ الإِنْسَانُ خَمْسِينَ آيَةً ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ va Zayd ibn Sobit saharlik qildilar, soʻng turib bomdod namozini boshladilar. Biz Anasga: «Ular saharlikdan boʻshab, namozni boshlashlari oʻrtasida qancha fursat bor edi?» dedik. U: «Inson ellik oyat oʻqiydigan miqdorcha», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ва Зайд ибн Собит саҳарлик қилдилар, сўнг туриб бомдод намозини бошладилар. Биз Анасга: «Улар саҳарликдан бўшаб, намозни бошлашлари ўртасида қанча фурсат бор эди?» дедик. У: «Инсон эллик оят ўқийдиган миқдорча», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ فِينَا رَجُلاَنِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ السُّحُورَ وَالآخَرُ يُؤَخِّرُ الإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ السُّحُورَ ‏.‏ قَالَتْ أَيُّهُمَا الَّذِي يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ السُّحُورَ قُلْتُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ‏.‏ قَالَتْ هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ ‏.‏

Abu Atiyya (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Oisha (roziyallohu anho)ga: «Bizning oramizda Nabiy ﷺning sahobalaridan ikki kishi bor. Ulardan biri iftorlikni tez qiladi va saharlikni kechiktiradi, ikkinchisi esa iftorlikni kechiktiradi va saharlikni tez qiladi», dedim. U: «Ulardan qaysi biri iftorlikni tez qilib, saharlikni kechiktiradi?» dedi. Men: «Abdulloh ibn Masʼud», dedim. U: «Rasululloh ﷺ ham shunday qilardilar», dedi.Абу Атийя (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Бизнинг орамизда Набий ﷺнинг саҳобаларидан икки киши бор. Улардан бири ифторликни тез қилади ва саҳарликни кечиктиради, иккинчиси эса ифторликни кечиктиради ва саҳарликни тез қилади», дедим. У: «Улардан қайси бири ифторликни тез қилиб, саҳарликни кечиктиради?» деди. Мен: «Абдуллоҳ ибн Масъуд», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам шундай қилардилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ فِينَا رَجُلاَنِ أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ السُّحُورَ وَالآخَرُ يُؤَخِّرُ الْفِطْرَ وَيُعَجِّلُ السُّحُورَ ‏.‏ قَالَتْ أَيُّهُمَا الَّذِي يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ السُّحُورَ قُلْتُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ‏.‏ قَالَتْ هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ ‏.‏

Abu Atiyya (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Oisha (roziyallohu anho)ga: «Bizning oramizda ikki kishi bor. Ulardan biri iftorlikni tez qiladi va saharlikni kechiktiradi, ikkinchisi esa iftorlikni kechiktiradi va saharlikni tez qiladi», dedim. U: «Ulardan qaysi biri iftorlikni tez qilib, saharlikni kechiktiradi?» dedi. Men: «Abdulloh ibn Masʼud», dedim. U: «Rasululloh ﷺ ham shunday qilardilar», dedi.Абу Атийя (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Бизнинг орамизда икки киши бор. Улардан бири ифторликни тез қилади ва саҳарликни кечиктиради, иккинчиси эса ифторликни кечиктиради ва саҳарликни тез қилади», дедим. У: «Улардан қайси бири ифторликни тез қилиб, саҳарликни кечиктиради?» деди. Мен: «Абдуллоҳ ибн Масъуд», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам шундай қилардилар», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ، عَلَى عَائِشَةَ فَقَالَ لَهَا مَسْرُوقٌ رَجُلاَنِ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كِلاَهُمَا لاَ يَأْلُو عَنِ الْخَيْرِ أَحَدُهُمَا يُؤَخِّرُ الصَّلاَةَ وَالْفِطْرَ وَالآخَرُ يُعَجِّلُ الصَّلاَةَ وَالْفِطْرَ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ أَيُّهُمَا الَّذِي يُعَجِّلُ الصَّلاَةَ وَالْفِطْرَ قَالَ مَسْرُوقٌ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ هَكَذَا كَانَ يَصْنَعُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men va Masruq uning oldiga kirdik. Masruq unga: «Rasululloh ﷺning sahobalaridan ikki kishi bor, ikkovi ham yaxshilikda kamchilikka yoʻl qoʻymaydi. Biri namozni ham, iftorni ham kechiktiradi, ikkinchisi esa namozni ham, iftorni ham tezlashtiradi», dedi. Oisha: «Ulardan qaysi biri namozni va iftorni tezlashtiradi?» dedi. Masruq: «Abdulloh ibn Masʼud», dedi. Shunda Oisha: «Rasululloh ﷺ ham ana shunday qilar edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ва Масруқ унинг олдига кирдик. Масруқ унга: «Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан икки киши бор, иккови ҳам яхшиликда камчиликка йўл қўймайди. Бири намозни ҳам, ифторни ҳам кечиктиради, иккинчиси эса намозни ҳам, ифторни ҳам тезлаштиради», деди. Оиша: «Улардан қайси бири намозни ва ифторни тезлаштиради?» деди. Масруқ: «Абдуллоҳ ибн Масъуд», деди. Шунда Оиша: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам ана шундай қилар эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ، عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْنَا لَهَا يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ رَجُلاَنِ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلاَةَ وَالآخَرُ يُؤَخِّرُ الإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَقَالَتْ أَيُّهُمَا يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلاَةَ قُلْنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ‏.‏ قَالَتْ هَكَذَا كَانَ يَصْنَعُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَالآخَرُ أَبُو مُوسَى رضى الله عنهما ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men va Masruq uning oldiga kirib, unga: «Ey moʻminlarning onasi, Muhammad ﷺning sahobalaridan ikki kishi bor, biri iftorni ham tezlashtiradi, namozni ham tezlashtiradi, ikkinchisi esa iftorni ham kechiktiradi, namozni ham kechiktiradi», dedik. U: «Ulardan qaysi biri iftorni tezlashtiradi va namozni tezlashtiradi?» dedi. Biz: «Abdulloh ibn Masʼud», dedik. U: «Rasululloh ﷺ ham ana shunday qilar edilar», dedi. Ikkinchisi esa Abu Muso (roziyallohu anhu) edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ва Масруқ унинг олдига кириб, унга: «Эй мўминларнинг онаси, Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларидан икки киши бор, бири ифторни ҳам тезлаштиради, намозни ҳам тезлаштиради, иккинчиси эса ифторни ҳам кечиктиради, намозни ҳам кечиктиради», дедик. У: «Улардан қайси бири ифторни тезлаштиради ва намозни тезлаштиради?» деди. Биз: «Абдуллоҳ ибн Масъуд», дедик. У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам ана шундай қилар эдилар», деди. Иккинчиси эса Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) эди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ، صَاحِبِ الزِّيَادِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَارِثِ، يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَتَسَحَّرُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهَا بَرَكَةٌ أَعْطَاكُمُ اللَّهُ إِيَّاهَا فَلاَ تَدَعُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn al-Horis (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺning sahobalaridan bir kishidan rivoyat qilib aytadi: Men Nabiy ﷺning oldilariga kirsam, u zot saharlik qilayotgan edilar. U zot: «Bu Alloh sizlarga bergan bir barakadir, uni tark etmang!» dedilar.Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилиб айтади: Мен Набий ﷺнинг олдиларига кирсам, у зот саҳарлик қилаётган эдилар. У зот: «Бу Аллоҳ сизларга берган бир баракадир, уни тарк этманг!» дедилар.

أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ يُوسُفَ، - بَصْرِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ يُونُسَ بْنِ سَيْفٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي رُهْمٍ، عَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَدْعُو إِلَى السَّحُورِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَقَالَ ‏"‏ هَلُمُّوا إِلَى الْغَدَاءِ الْمُبَارَكِ ‏"‏ ‏.‏

Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni ramazon oyida saharlikka daʼvat qilayotganlarini eshitdim, u zot: «Muborak taomga kelinglar!» dedilar.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни рамазон ойида саҳарликка даъват қилаётганларини эшитдим, у зот: «Муборак таомга келинглар!» дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ بَقِيَّةَ بْنِ الْوَلِيدِ، قَالَ أَخْبَرَنِي بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِيكَرِبَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ عَلَيْكُمْ بِغَدَاءِ السُّحُورِ فَإِنَّهُ هُوَ الْغَدَاءُ الْمُبَارَكُ ‏"‏ ‏.‏

Miqdom ibn Maʼdiykarib (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Saharlik taomini yenglar, chunki u muborak taomdir», dedilar.Миқдом ибн Маъдийкариб (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Саҳарлик таомини енглар, чунки у муборак таомдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ ثَوْرٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِرَجُلٍ ‏"‏ هَلُمَّ إِلَى الْغَدَاءِ الْمُبَارَكِ ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي السَّحُورَ ‏.‏

Xolid ibn Maʼdon (rahimahulloh) rivoyat qilib aytadi: Rasululloh ﷺ bir kishiga: «Muborak taomga kel!» dedilar, yaʼni saharlikni nazarda tutdilar.Холид ибн Маъдон (раҳимаҳуллоҳ) ривоят қилиб айтади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишига: «Муборак таомга кел!» дедилар, яъни саҳарликни назарда тутдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُلَىٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي قَيْسٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ فَصْلَ مَا بَيْنَ صِيَامِنَا وَصِيَامِ أَهْلِ الْكِتَابِ أَكْلَةُ السُّحُورِ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn al-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizning roʻzamiz bilan ahli kitobning roʻzasi orasidagi farq saharlik taomini yeyishdir», dedilar.Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизнинг рўзамиз билан аҳли китобнинг рўзаси орасидаги фарқ саҳарлик таомини ейишдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَلِكَ عِنْدَ السُّحُورِ ‏"‏ يَا أَنَسُ إِنِّي أُرِيدُ الصِّيَامَ أَطْعِمْنِي شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏ فَأَتَيْتُهُ بِتَمْرٍ وَإِنَاءٍ فِيهِ مَاءٌ وَذَلِكَ بَعْدَ مَا أَذَّنَ بِلاَلٌ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَنَسُ انْظُرْ رَجُلاً يَأْكُلُ مَعِي ‏"‏ ‏.‏ فَدَعَوْتُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَجَاءَ فَقَالَ إِنِّي قَدْ شَرِبْتُ شَرْبَةَ سَوِيقٍ وَأَنَا أُرِيدُ الصِّيَامَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَأَنَا أُرِيدُ الصِّيَامَ ‏"‏ ‏.‏ فَتَسَحَّرَ مَعَهُ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ saharlik paytida: «Ey Anas, men roʻza tutmoqchiman, menga biror narsa yedirgin», dedilar. Men u zotga xurmo va ichida suvi bor bir idish keltirdim, bu Bilol azon aytganidan keyin edi. U zot: «Ey Anas, men bilan birga yeydigan bir kishini qidirib topgin», dedilar. Men Zayd ibn Sobitni chaqirdim, u keldi va: «Men savuq ichgan edim, roʻza tutmoqchiman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Men ham roʻza tutmoqchiman», dedilar. Soʻng u zot bilan saharlik qildi. Keyin u zot turib, ikki rakaat namoz oʻqidilar, soʻng namozga chiqdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ саҳарлик пайтида: «Эй Анас, мен рўза тутмоқчиман, менга бирор нарса едиргин», дедилар. Мен у зотга хурмо ва ичида суви бор бир идиш келтирдим, бу Билол азон айтганидан кейин эди. У зот: «Эй Анас, мен билан бирга ейдиган бир кишини қидириб топгин», дедилар. Мен Зайд ибн Собитни чақирдим, у келди ва: «Мен савуқ ичган эдим, рўза тутмоқчиман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ҳам рўза тутмоқчиман», дедилар. Сўнг у зот билан саҳарлик қилди. Кейин у зот туриб, икки ракаат намоз ўқидилар, сўнг намозга чиқдилар.

أَخْبَرَنِي هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَيَّاشٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، أَنَّ أَحَدَهُمْ، كَانَ إِذَا نَامَ قَبْلَ أَنْ يَتَعَشَّى لَمْ يَحِلَّ لَهُ أَنْ يَأْكُلَ شَيْئًا وَلاَ يَشْرَبَ لَيْلَتَهُ وَيَوْمَهُ مِنَ الْغَدِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ حَتَّى نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا ‏}‏ إِلَى ‏{‏ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ ‏}‏ قَالَ وَنَزَلَتْ فِي أَبِي قَيْسِ بْنِ عَمْرٍو أَتَى أَهْلَهُ وَهُوَ صَائِمٌ بَعْدَ الْمَغْرِبِ فَقَالَ هَلْ مِنْ شَىْءٍ فَقَالَتِ امْرَأَتُهُ مَا عِنْدَنَا شَىْءٌ وَلَكِنْ أَخْرُجُ أَلْتَمِسُ لَكَ عَشَاءً ‏.‏ فَخَرَجَتْ وَوَضَعَ رَأْسَهُ فَنَامَ فَرَجَعَتْ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْهُ نَائِمًا وَأَيْقَظَتْهُ فَلَمْ يَطْعَمْ شَيْئًا وَبَاتَ وَأَصْبَحَ صَائِمًا حَتَّى انْتَصَفَ النَّهَارُ فَغُشِيَ عَلَيْهِ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ هَذِهِ الآيَةُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ulardan biri kechki ovqatni yemasdan uxlab qolsa, oʻsha kechasi va ertasi kuni quyosh botguncha biror narsa yeyish ham, ichish ham unga halol boʻlmas edi. Nihoyat, {Yenglar va ichinglar} degan oyatdan {qora ipgacha} degan joyigacha nozil boʻldi. U dedi: Bu oyat Abu Qays ibn Amr haqida nozil boʻldi. U roʻzador holda maghribdan keyin ahli oilasining oldiga kelib: «Yeydigan biror narsa bormi?» dedi. Xotini: «Bizda hech narsa yoʻq, lekin men chiqib senga kechki ovqat izlab kelay», dedi. U chiqib ketdi. Erkak boshini qoʻyib uxlab qoldi. Xotini qaytib kelib, uni uxlayotgan holda topdi va uygʻotdi, ammo u hech narsa yemadi va shu holida tunab, ertasi kuni roʻzador boʻldi. Kunduzning yarmiga yetganida hushidan ketdi. Bu esa ushbu oyat nozil boʻlishidan oldin edi. Shunda Alloh u haqida oyat nozil qildi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улардан бири кечки овқатни емасдан ухлаб қолса, ўша кечаси ва эртаси куни қуёш ботгунча бирор нарса ейиш ҳам, ичиш ҳам унга ҳалол бўлмас эди. Ниҳоят, {Енглар ва ичинглар} деган оятдан {қора ипгача} деган жойигача нозил бўлди. У деди: Бу оят Абу Қайс ибн Амр ҳақида нозил бўлди. У рўзадор ҳолда магҳрибдан кейин аҳли оиласининг олдига келиб: «Ейдиган бирор нарса борми?» деди. Хотини: «Бизда ҳеч нарса йўқ, лекин мен чиқиб сенга кечки овқат излаб келай», деди. У чиқиб кетди. Эркак бошини қўйиб ухлаб қолди. Хотини қайтиб келиб, уни ухлаётган ҳолда топди ва уйғотди, аммо у ҳеч нарса емади ва шу ҳолида тунаб, эртаси куни рўзадор бўлди. Кундузнинг ярмига етганида ҳушидан кетди. Бу эса ушбу оят нозил бўлишидан олдин эди. Шунда Аллоҳ у ҳақида оят нозил қилди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، أَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى ‏{‏ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ ‏}‏ قَالَ ‏"‏ هُوَ سَوَادُ اللَّيْلِ وَبَيَاضُ النَّهَارِ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺdan Allohning: {Sizlarga oq ip qora ipdan ajralib koʻringunicha} degan soʻzi haqida soʻradi. U zot: «U kechaning qorasi va kunduzning oqidir», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺдан Аллоҳнинг: {Сизларга оқ ип қора ипдан ажралиб кўрингунича} деган сўзи ҳақида сўради. У зот: «У кечанинг қораси ва кундузнинг оқидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ بِلاَلاً يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ لِيُنَبِّهَ نَائِمَكُمْ وَيُرْجِعَ قَائِمَكُمْ وَلَيْسَ الْفَجْرُ أَنْ يَقُولَ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَأَشَارَ بِكَفِّهِ ‏"‏ وَلَكِنِ الْفَجْرُ أَنْ يَقُولَ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَأَشَارَ بِالسَّبَّابَتَيْنِ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Bilol uxlab yotganingizni uygʻotish va namoz oʻqiyotganingizni qaytarish uchun kechasi azon aytadi. Tong bunday deganida boʻlmaydi», deb kaftlari bilan ishora qildilar, «balki tong bunday deganida boʻladi», deb ikkita koʻrsatkich barmoqlari bilan ishora qildilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Билол ухлаб ётганингизни уйғотиш ва намоз ўқиётганингизни қайтариш учун кечаси азон айтади. Тонг бундай деганида бўлмайди», деб кафтлари билан ишора қилдилар, «балки тонг бундай деганида бўлади», деб иккита кўрсаткич бармоқлари билан ишора қилдилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَنْبَأَنَا سَوَادَةُ بْنُ حَنْظَلَةَ، قَالَ سَمِعْتُ سَمُرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَغُرَّنَّكُمْ أَذَانُ بِلاَلٍ وَلاَ هَذَا الْبَيَاضُ حَتَّى يَنْفَجِرَ الْفَجْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي مُعْتَرِضًا ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَبَسَطَ بِيَدَيْهِ يَمِينًا وَشِمَالاً مَادًّا يَدَيْهِ ‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bilolning azoni ham, mana bu oqlik ham sizlarni aldab qoʻymasin, toki tong mana bunday va bunday yorishmaguncha», dedilar, yaʼni koʻndalang boʻlishini nazarda tutdilar. Roviy Abu Dovud dedi: U zot ikki qoʻllarini oʻngga va chapga yoyib, qoʻllarini choʻzdilar.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Билолнинг азони ҳам, мана бу оқлик ҳам сизларни алдаб қўймасин, токи тонг мана бундай ва бундай ёришмагунча», дедилар, яъни кўндаланг бўлишини назарда тутдилар. Ровий Абу Довуд деди: У зот икки қўлларини ўнгга ва чапга ёйиб, қўлларини чўздилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَقَدَّمُوا قَبْلَ الشَّهْرِ بِصِيَامٍ إِلاَّ رَجُلٌ كَانَ يَصُومُ صِيَامًا أَتَى ذَلِكَ الْيَوْمُ عَلَى صِيَامِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon oyi kirishidan oldin roʻza tutib uni oldindan qarshi olmanglar, magar biror kishi doimo tutadigan roʻzasi boʻlib, oʻsha kun uning roʻzasiga toʻgʻri kelib qolsa, bundan mustasno», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон ойи киришидан олдин рўза тутиб уни олдиндан қарши олманглар, магар бирор киши доимо тутадиган рўзаси бўлиб, ўша кун унинг рўзасига тўғри келиб қолса, бундан мустасно», дедилар.

أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَتَقَدَّمَنَّ أَحَدٌ الشَّهْرَ بِيَوْمٍ وَلاَ يَوْمَيْنِ إِلاَّ أَحَدٌ كَانَ يَصُومُ صِيَامًا قَبْلَهُ فَلْيَصُمْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan hech kim ramazon oyidan bir yoki ikki kun oldin roʻza tutib uni qarshi olmasin, magar biror kishi undan oldin tutib yuradigan roʻzasi boʻlsa, uni tutaversin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ҳеч ким рамазон ойидан бир ёки икки кун олдин рўза тутиб уни қарши олмасин, магар бирор киши ундан олдин тутиб юрадиган рўзаси бўлса, уни тутаверсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَتَقَدَّمُوا الشَّهْرَ بِصِيَامِ يَوْمٍ وَلاَ يَوْمَيْنِ إِلاَّ أَنْ يُوَافِقَ ذَلِكَ يَوْمًا كَانَ يَصُومُهُ أَحَدُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz odatda tutadigan kuniga toʻgʻri kelib qolmasa, oyni bir yoki ikki kun ilgari roʻza tutib qarshi olmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз одатда тутадиган кунига тўғри келиб қолмаса, ойни бир ёки икки кун илгари рўза тутиб қарши олмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ يُوسُفَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ إِلاَّ أَنَّهُ كَانَ يَصِلُ شَعْبَانَ بِرَمَضَانَ ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni ikki oyni ketma-ket roʻza tutgan holda koʻrmadim, faqat u zot Shaʼbonni Ramazonga ulardilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни икки ойни кетма-кет рўза тутган ҳолда кўрмадим, фақат у зот Шаъбонни Рамазонга улардилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا النَّضْرُ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ تَوْبَةَ الْعَنْبَرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصِلُ شَعْبَانَ بِرَمَضَانَ ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Shaʼbonni Ramazonga ulardilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Шаъбонни Рамазонга улардилар.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ صِيَامِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ لاَ يُفْطِرُ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ لاَ يَصُومُ وَكَانَ يَصُومُ شَعْبَانَ أَوْ عَامَّةَ شَعْبَانَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺning roʻzasi haqida soʻralganda, u aytdi: Rasululloh ﷺ roʻza tutar edilarki, biz ‹endi u ochmaydilar› der edik, yana ochar edilarki, biz ‹endi u tutmaydilar› der edik. U zot Shaʼbonni yoki Shaʼbonning koʻp qismini roʻza tutar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг рўзаси ҳақида сўралганда, у айтди: Расулуллоҳ ﷺ рўза тутар эдиларки, биз ‹энди у очмайдилар› дер эдик, яна очар эдиларки, биз ‹энди у тутмайдилар› дер эдик. У зот Шаъбонни ёки Шаъбоннинг кўп қисмини рўза тутар эдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعْدِ بْنِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ ابْنَ الْهَادِ، حَدَّثَهُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ - عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَقَدْ كَانَتْ إِحْدَانَا تُفْطِرُ فِي رَمَضَانَ فَمَا تَقْدِرُ عَلَى أَنْ تَقْضِيَ حَتَّى يَدْخُلَ شَعْبَانُ وَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ فِي شَهْرٍ مَا يَصُومُ فِي شَعْبَانَ كَانَ يَصُومُهُ كُلَّهُ إِلاَّ قَلِيلاً بَلْ كَانَ يَصُومُهُ كُلَّهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bizdan biror ayol Ramazonda roʻza qoldirar, uni Shaʼbon kirguncha qazo qilishga ulgura olmas edi. Rasululloh ﷺ hech bir oyda Shaʼbondagichalik roʻza tutmas edilar. U zot uni ozgina qismidan tashqari toʻliq tutar edilar, balki uni butunlay roʻza tutar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биздан бирор аёл Рамазонда рўза қолдирар, уни Шаъбон киргунча қазо қилишга улгура олмас эди. Расулуллоҳ ﷺ ҳеч бир ойда Шаъбондагичалик рўза тутмас эдилар. У зот уни озгина қисмидан ташқари тўлиқ тутар эдилар, балки уни бутунлай рўза тутар эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي لَبِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ فَقُلْتُ أَخْبِرِينِي عَنْ صِيَامِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ صَامَ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ أَفْطَرَ وَلَمْ يَكُنْ يَصُومُ شَهْرًا أَكْثَرَ مِنْ شَعْبَانَ كَانَ يَصُومُ شَعْبَانَ إِلاَّ قَلِيلاً كَانَ يَصُومُ شَعْبَانَ كُلَّهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men undan Rasululloh ﷺning roʻzasi haqida soʻrab: «Menga Rasululloh ﷺning roʻzasi haqida xabar bering», dedim. U: «U zot roʻza tutar edilarki, biz ‹roʻza tutib ketdilar› der edik, yana ochar edilarki, biz ‹roʻzani ochib qoʻydilar› der edik. U zot Shaʼbondan koʻra koʻproq roʻza tutadigan oyi boʻlmas edi. U zot Shaʼbonni ozgina qismidan tashqari roʻza tutar edilar, u zot Shaʼbonni butunlay roʻza tutar edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ундан Расулуллоҳ ﷺнинг рўзаси ҳақида сўраб: «Менга Расулуллоҳ ﷺнинг рўзаси ҳақида хабар беринг», дедим. У: «У зот рўза тутар эдиларки, биз ‹рўза тутиб кетдилар› дер эдик, яна очар эдиларки, биз ‹рўзани очиб қўйдилар› дер эдик. У зот Шаъбондан кўра кўпроқ рўза тутадиган ойи бўлмас эди. У зот Шаъбонни озгина қисмидан ташқари рўза тутар эдилар, у зот Шаъбонни бутунлай рўза тутар эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي شَهْرٍ مِنَ السَّنَةِ أَكْثَرَ صِيَامًا مِنْهُ فِي شَعْبَانَ كَانَ يَصُومُ شَعْبَانَ كُلَّهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yilning hech bir oyida Shaʼbondagidan koʻra koʻproq roʻza tutmas edilar. U zot Shaʼbonni butunlay roʻza tutar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йилнинг ҳеч бир ойида Шаъбондагидан кўра кўпроқ рўза тутмас эдилар. У зот Шаъбонни бутунлай рўза тутар эдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ شَعْبَانَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Shaʼbonni roʻza tutar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Шаъбонни рўза тутар эдилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لاَ أَعْلَمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلاَ قَامَ لَيْلَةً حَتَّى الصَّبَاحِ وَلاَ صَامَ شَهْرًا كَامِلاً قَطُّ غَيْرَ رَمَضَانَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning butun Qurʼonni bir kechada oʻqiganlarini ham, tong otguncha bir kechani qoim boʻlganlarini ham, Ramazondan boshqa biror oyni toʻliq roʻza tutganlarini ham bilmayman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бутун Қуръонни бир кечада ўқиганларини ҳам, тонг отгунча бир кечани қоим бўлганларини ҳам, Рамазондан бошқа бирор ойни тўлиқ рўза тутганларини ҳам билмайман.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي يُوسُفَ الصَّيْدَلاَنِيُّ، - حَرَّانِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَ سَأَلْتُهَا عَنْ صِيَامِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ صَامَ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ أَفْطَرَ وَلَمْ يَصُمْ شَهْرًا تَامًّا مُنْذُ أَتَى الْمَدِينَةَ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ رَمَضَانُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men undan Rasululloh ﷺning roʻzasi haqida soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ roʻza tutar edilarki, biz ‹roʻza tutib ketdilar› der edik, yana ochar edilarki, biz ‹roʻzani ochib qoʻydilar› der edik. U zot Madinaga kelganlaridan buyon Ramazondan boshqa biror oyni toʻliq roʻza tutmadilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ундан Расулуллоҳ ﷺнинг рўзаси ҳақида сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ рўза тутар эдиларки, биз ‹рўза тутиб кетдилар› дер эдик, яна очар эдиларки, биз ‹рўзани очиб қўйдилар› дер эдик. У зот Мадинага келганларидан буён Рамазондан бошқа бирор ойни тўлиқ рўза тутмадилар», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - عَنْ كَهْمَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي صَلاَةَ الضُّحَى قَالَتْ لاَ إِلاَّ أَنْ يَجِيءَ مِنْ مَغِيبِهِ ‏.‏ قُلْتُ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ شَهْرًا كُلَّهُ قَالَتْ لاَ مَا عَلِمْتُ صَامَ شَهْرًا كُلَّهُ إِلاَّ رَمَضَانَ وَلاَ أَفْطَرَ حَتَّى يَصُومَ مِنْهُ حَتَّى مَضَى لِسَبِيلِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men unga: «Rasululloh ﷺ zuho namozini oʻqirmidilar?» dedim. U: «Yoʻq, faqat safaridan qaytganlarida (oʻqirdilar)», dedi. Men: «Rasululloh ﷺ biror oyni butunlay roʻza tutarmidilar?» dedim. U: «Yoʻq, u zot Ramazondan boshqa biror oyni toʻliq roʻza tutganlarini bilmayman va u zot vafot etgunlariga qadar bir oyni undan roʻza tutmasdan butunlay ochib ham qoʻymas edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен унга: «Расулуллоҳ ﷺ зуҳо намозини ўқирмидилар?» дедим. У: «Йўқ, фақат сафаридан қайтганларида (ўқирдилар)», деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ бирор ойни бутунлай рўза тутармидилар?» дедим. У: «Йўқ, у зот Рамазондан бошқа бирор ойни тўлиқ рўза тутганларини билмайман ва у зот вафот этгунларига қадар бир ойни ундан рўза тутмасдан бутунлай очиб ҳам қўймас эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي صَلاَةَ الضُّحَى قَالَتْ لاَ إِلاَّ أَنْ يَجِيءَ مِنْ مَغِيبِهِ ‏.‏ قُلْتُ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَهُ صَوْمٌ مَعْلُومٌ سِوَى رَمَضَانَ قَالَتْ وَاللَّهِ إِنْ صَامَ شَهْرًا مَعْلُومًا سِوَى رَمَضَانَ حَتَّى مَضَى لِوَجْهِهِ وَلاَ أَفْطَرَ حَتَّى يَصُومَ مِنْهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men unga: «Rasululloh ﷺ zuho namozini oʻqirmidilar?» dedim. U: «Yoʻq, faqat safaridan qaytganlarida (oʻqirdilar)», dedi. Men: «Rasululloh ﷺning Ramazondan boshqa maʼlum bir roʻzalari bormidi?» dedim. U: «Allohga qasamki, u zot vafot etgunlariga qadar Ramazondan boshqa maʼlum bir oyni roʻza tutmadilar va bir oyni undan roʻza tutmasdan butunlay ochib ham qoʻymadilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен унга: «Расулуллоҳ ﷺ зуҳо намозини ўқирмидилар?» дедим. У: «Йўқ, фақат сафаридан қайтганларида (ўқирдилар)», деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺнинг Рамазондан бошқа маълум бир рўзалари бормиди?» дедим. У: «Аллоҳга қасамки, у зот вафот этгунларига қадар Рамазондан бошқа маълум бир ойни рўза тутмадилар ва бир ойни ундан рўза тутмасдан бутунлай очиб ҳам қўймадилар», деди.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، عَنْ بَقِيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَحِيرٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ عَائِشَةَ عَنِ الصِّيَامِ، فَقَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَصُومُ شَعْبَانَ كُلَّهُ وَيَتَحَرَّى صِيَامَ الاِثْنَيْنِ وَالْخَمِيسِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi undan roʻza haqida soʻraganda, u: «Rasululloh ﷺ Shaʼbonni butunlay roʻza tutar va dushanba hamda payshanba kunlari roʻza tutishga harakat qilar edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир киши ундан рўза ҳақида сўраганда, у: «Расулуллоҳ ﷺ Шаъбонни бутунлай рўза тутар ва душанба ҳамда пайшанба кунлари рўза тутишга ҳаракат қилар эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَوْرٌ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيِّ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ شَعْبَانَ وَرَمَضَانَ وَيَتَحَرَّى الاِثْنَيْنِ وَالْخَمِيسَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Shaʼbon va Ramazonni roʻza tutar hamda dushanba va payshanba kunlarini roʻza tutishga harakat qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Шаъбон ва Рамазонни рўза тутар ҳамда душанба ва пайшанба кунларини рўза тутишга ҳаракат қилар эдилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الأَشَجُّ، عَنْ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ صِلَةَ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عَمَّارٍ فَأُتِيَ بِشَاةٍ مَصْلِيَّةٍ فَقَالَ كُلُوا ‏.‏ فَتَنَحَّى بَعْضُ الْقَوْمِ قَالَ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ عَمَّارٌ مَنْ صَامَ الْيَوْمَ الَّذِي يُشَكُّ فِيهِ فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Silla (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ammorning huzurida edik. Unga qovurilgan qoʻy goʻshti keltirildi. U: «Yenglar», dedi. Shunda odamlardan biri chetga surilib: «Men roʻzadorman», dedi. Ammor esa: «Kim shubhali kunda roʻza tutsa, Abul-Qosim ﷺ ga osiylik qilibdi», dedi.Силла (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Амморнинг ҳузурида эдик. Унга қовурилган қўй гўшти келтирилди. У: «Енглар», деди. Шунда одамлардан бири четга сурилиб: «Мен рўзадорман», деди. Аммор эса: «Ким шубҳали кунда рўза тутса, Абул-Қосим ﷺ га осийлик қилибди», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ أَبِي يُونُسَ، عَنْ سِمَاكٍ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عِكْرِمَةَ فِي يَوْمٍ قَدْ أُشْكِلَ مِنْ رَمَضَانَ هُوَ أَمْ مِنْ شَعْبَانَ وَهُوَ يَأْكُلُ خُبْزًا وَبَقْلاً وَلَبَنًا فَقَالَ لِي هَلُمَّ ‏.‏ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ قَالَ وَحَلَفَ بِاللَّهِ لَتُفْطِرَنَّ قُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ مَرَّتَيْنِ فَلَمَّا رَأَيْتُهُ يَحْلِفُ لاَ يَسْتَثْنِي تَقَدَّمْتُ قُلْتُ هَاتِ الآنَ مَا عِنْدَكَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ حَالَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سَحَابَةٌ أَوْ ظُلْمَةٌ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ عِدَّةَ شَعْبَانَ وَلاَ تَسْتَقْبِلُوا الشَّهْرَ اسْتِقْبَالاً وَلاَ تَصِلُوا رَمَضَانَ بِيَوْمٍ مِنْ شَعْبَانَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uni (hilolni) koʻrganingizda roʻza tuting va uni koʻrganingizda roʻzani oching. Agar sizlar bilan uning orasini bulut yoki qorongʻulik toʻssa, Shaʼbon sanogʻini toʻldiring. Oyni kutib olish uchun oldindan qarshi chiqmang va Ramazonni Shaʼbondan bir kun bilan ulamang», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни (ҳилолни) кўрганингизда рўза тутинг ва уни кўрганингизда рўзани очинг. Агар сизлар билан унинг орасини булут ёки қоронғулик тўсса, Шаъбон саноғини тўлдиринг. Ойни кутиб олиш учун олдиндан қарши чиқманг ва Рамазонни Шаъбондан бир кун билан уламанг», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ أَخْبَرَنِي شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، وَابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ ‏"‏ أَلاَ لاَ تَقَدَّمُوا الشَّهْرَ بِيَوْمٍ أَوِ اثْنَيْنِ إِلاَّ رَجُلٌ كَانَ يَصُومُ صِيَامًا فَلْيَصُمْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, oyni bir yoki ikki kun oldindan roʻza bilan kutib olmanglar. Faqat oʻrgangan roʻzasini tutadigan kishi boʻlsa, uni tutsin», deb aytar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, ойни бир ёки икки кун олдиндан рўза билан кутиб олманглар. Фақат ўрганган рўзасини тутадиган киши бўлса, уни тутсин», деб айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، قَالَ أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va savobni umid qilib Ramazonda qiyom qilsa (tunni namoz bilan tiklasa), oldin oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва савобни умид қилиб Рамазонда қиём қилса (тунни намоз билан тикласа), олдин ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَبَلَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعَافَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ رَاشِدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُرَغِّبُ النَّاسَ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ بِعَزِيمَةِ أَمْرٍ فِيهِ فَيَقُولُ ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarni qatʼiy buyruq bilan buyurmagan holda Ramazon qiyomiga (tunni namoz bilan tiklashga) qiziqtirar va: «Kim iymon bilan va savobni umid qilib Ramazonda qiyom qilsa, oldin oʻtgan gunohlari kechiriladi», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларни қатъий буйруқ билан буюрмаган ҳолда Рамазон қиёмига (тунни намоз билан тиклашга) қизиқтирар ва: «Ким иймон билан ва савобни умид қилиб Рамазонда қиём қилса, олдин ўтган гуноҳлари кечирилади», дер эдилар.

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ يُونُسَ الأَيْلِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ يُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ فَصَلَّى بِالنَّاسِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَفِيهِ قَالَتْ فَكَانَ يُرَغِّبُهُمْ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ بِعَزِيمَةٍ وَيَقُولُ ‏"‏ مَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tun oʻrtasida chiqib, masjidda namoz oʻqidilar va odamlarga imomlik qildilar. U (Oisha) dedi: «U zot odamlarni qatʼiy buyruq bilan buyurmagan holda Ramazon qiyomiga qiziqtirib: ‹Kim iymon bilan va savobni umid qilib Qadr kechasida qiyom qilsa, oldin oʻtgan gunohlari kechiriladi›, der edilar». Rasululloh ﷺ shu holat davom etayotgan vaqtda vafot etdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тун ўртасида чиқиб, масжидда намоз ўқидилар ва одамларга имомлик қилдилар. У (Оиша) деди: «У зот одамларни қатъий буйруқ билан буюрмаган ҳолда Рамазон қиёмига қизиқтириб: ‹Ким иймон билан ва савобни умид қилиб Қадр кечасида қиём қилса, олдин ўтган гуноҳлари кечирилади›, дер эдилар». Расулуллоҳ ﷺ шу ҳолат давом этаётган вақтда вафот этдилар.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي رَمَضَانَ ‏"‏ مَنْ قَامَهُ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning Ramazon haqida: «Kim uning tunini iymon bilan va savobni umid qilib qiyom bilan oʻtkazsa, oldin oʻtgan gunohlari kechiriladi», deb aytayotganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг Рамазон ҳақида: «Ким унинг тунини иймон билан ва савобни умид қилиб қиём билан ўтказса, олдин ўтган гуноҳлари кечирилади», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ فَصَلَّى فِي الْمَسْجِدِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَقَالَ فِيهِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُرَغِّبُهُمْ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ بِعَزِيمَةِ أَمْرٍ فِيهِ فَيَقُولُ ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tun oʻrtasida chiqib, masjidda namoz oʻqidilar. U (Oisha) hadisning davomida dedi: «Rasululloh ﷺ odamlarni qatʼiy buyruq bilan buyurmagan holda Ramazon qiyomiga qiziqtirib: ‹Kim iymon bilan va savobni umid qilib Ramazonda qiyom qilsa, oldin oʻtgan gunohlari kechiriladi›, der edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тун ўртасида чиқиб, масжидда намоз ўқидилар. У (Оиша) ҳадиснинг давомида деди: «Расулуллоҳ ﷺ одамларни қатъий буйруқ билан буюрмаган ҳолда Рамазон қиёмига қизиқтириб: ‹Ким иймон билан ва савобни умид қилиб Рамазонда қиём қилса, олдин ўтган гуноҳлари кечирилади›, дер эдилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ لِرَمَضَانَ ‏"‏ مَنْ قَامَهُ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning Ramazon haqida: «Kim uni iymon bilan va savobni umid qilib qiyom bilan oʻtkazsa, oldin oʻtgan gunohlari kechiriladi», deb aytayotganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг Рамазон ҳақида: «Ким уни иймон билан ва савобни умид қилиб қиём билан ўтказса, олдин ўтган гуноҳлари кечирилади», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va savobni umid qilib Ramazonda qiyom qilsa, oldin oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва савобни умид қилиб Рамазонда қиём қилса, олдин ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا نُوحُ بْنُ حَبِيبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُرَغِّبُ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ بِعَزِيمَةٍ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qatʼiy buyruq bilan buyurmagan holda Ramazon qiyomiga qiziqtirib: «Kim iymon bilan va savobni umid qilib Ramazonda qiyom qilsa, oldin oʻtgan gunohlari kechiriladi», der edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қатъий буйруқ билан буюрмаган ҳолда Рамазон қиёмига қизиқтириб: «Ким иймон билан ва савобни умид қилиб Рамазонда қиём қилса, олдин ўтган гуноҳлари кечирилади», дер эдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va savobni umid qilib Ramazonda qiyom qilsa, oldin oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва савобни умид қилиб Рамазонда қиём қилса, олдин ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va savobni umid qilib Ramazonda qiyom qilsa, oldin oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва савобни умид қилиб Рамазонда қиём қилса, олдин ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ، قَالَ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ الزُّهْرِيُّ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va savobni umid qilib Ramazonda qiyom qilsa, oldin oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва савобни умид қилиб Рамазонда қиём қилса, олдин ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي حَدِيثِ قُتَيْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَامَ شَهْرَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Ramazon oyida qiyom qilsa (kechalari namoz oʻqisa), oʻtgan gunohlari kechiriladi. Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Laylatul Qadr kechasi qiyom qilsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Рамазон ойида қиём қилса (кечалари намоз ўқиса), ўтган гуноҳлари кечирилади. Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Лайлатул Қадр кечаси қиём қилса, ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Ramazonda roʻza tutsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Рамазонда рўза тутса, ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Ramazonda roʻza tutsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Рамазонда рўза тутса, ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Ramazonda roʻza tutsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Рамазонда рўза тутса, ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ هِشَامٍ، وَأَبُو الأَشْعَثِ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالُوا حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Ramazonda qiyom qilsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi. Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Laylatul Qadr kechasi qiyom qilsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Рамазонда қиём қилса, ўтган гуноҳлари кечирилади. Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Лайлатул Қадр кечаси қиём қилса, ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ مَرْوَانَ، أَنْبَأَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَامَ شَهْرَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Ramazon oyida qiyom qilsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi. Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Laylatul Qadr kechasi qiyom qilsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Рамазон ойида қиём қилса, ўтган гуноҳлари кечирилади. Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Лайлатул Қадр кечаси қиём қилса, ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شَيْبَانَ، أَنَّهُ لَقِيَ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقَالَ لَهُ حَدِّثْنِي بِأَفْضَلِ، شَىْءٍ سَمِعْتَهُ يُذْكَرُ، فِي شَهْرِ رَمَضَانَ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ ذَكَرَ شَهْرَ رَمَضَانَ فَفَضَّلَهُ عَلَى الشُّهُورِ وَقَالَ ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ramazon oyini zikr qilib, uni boshqa oylardan afzal deb, keyin: «Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Ramazonda qiyom qilsa, onasidan tugʻilgan kunidek gunohlaridan chiqadi», dedilar. Abu Abdurrahmon (an-Nasoiy) aytdi: Bu xato boʻlib, toʻgʻrisi Abu Salama Abu Hurayradan rivoyat qilganidir.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Рамазон ойини зикр қилиб, уни бошқа ойлардан афзал деб, кейин: «Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Рамазонда қиём қилса, онасидан туғилган кунидек гуноҳларидан чиқади», дедилар. Абу Абдурраҳмон (ан-Насоий) айтди: Бу хато бўлиб, тўғриси Абу Салама Абу Ҳурайрадан ривоят қилганидир.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شَيْبَانَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، فَذَكَرَ مِثْلَهُ وَقَالَ ‏"‏ مَنْ صَامَهُ وَقَامَهُ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi va unda: «Kim iymon bilan va ajrni umid qilib uni roʻza tutsa va qiyom qilsa», deyilgan.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан шунга ўхшаш ривоят қилинади ва унда: «Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб уни рўза тутса ва қиём қилса», дейилган.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شَيْبَانَ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدِّثْنِي بِشَىْءٍ، سَمِعْتَهُ مِنْ، أَبِيكَ سَمِعَهُ أَبُوكَ، مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْسَ بَيْنَ أَبِيكَ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَدٌ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَرَضَ صِيَامَ رَمَضَانَ عَلَيْكُمْ وَسَنَنْتُ لَكُمْ قِيَامَهُ فَمَنْ صَامَهُ وَقَامَهُ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh tabaroka va taolo sizlarga Ramazon roʻzasini farz qildi, men esa sizlarga uning qiyomini sunnat qildim. Kim iymon bilan va ajrni umid qilib uni roʻza tutsa va qiyom qilsa, onasidan tugʻilgan kunidek gunohlaridan chiqadi», dedilar.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ табарока ва таоло сизларга Рамазон рўзасини фарз қилди, мен эса сизларга унинг қиёмини суннат қилдим. Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб уни рўза тутса ва қиём қилса, онасидан туғилган кунидек гуноҳларидан чиқади», дедилар.

أَخْبَرَنِي هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ الصَّوْمُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ وَلِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ حِينَ يُفْطِرُ وَحِينَ يَلْقَى رَبَّهُ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ‏"‏ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh tabaroka va taolo: ‹Roʻza Men uchundir va uning mukofotini Men beraman›, deydi. Roʻzador uchun ikki xursandchilik bor: roʻzasini ochgan payti va Robbiga yoʻliqqan payti. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, roʻzador ogʻzining hidi Alloh huzurida misk hididan koʻra yoqimliroqdir», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ табарока ва таоло: ‹Рўза Мен учундир ва унинг мукофотини Мен бераман›, дейди. Рўзадор учун икки хурсандчилик бор: рўзасини очган пайти ва Роббига йўлиққан пайти. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, рўзадор оғзининг ҳиди Аллоҳ ҳузурида миск ҳидидан кўра ёқимлироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ‏"‏ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الصَّوْمُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ وَلِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ فَرْحَةٌ حِينَ يَلْقَى رَبَّهُ وَفَرْحَةٌ عِنْدَ إِفْطَارِهِ وَلَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Alloh azza va jalla: ‹Roʻza Men uchundir va uning mukofotini Men beraman›, dedi. Roʻzador uchun ikki xursandchilik bor: bir xursandchilik Robbiga yoʻliqqan payti, bir xursandchilik roʻzasini ochgan payti. Roʻzador ogʻzining hidi Alloh huzurida misk hididan koʻra yoqimliroqdir.»Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Аллоҳ азза ва жалла: ‹Рўза Мен учундир ва унинг мукофотини Мен бераман›, деди. Рўзадор учун икки хурсандчилик бор: бир хурсандчилик Роббига йўлиққан пайти, бир хурсандчилик рўзасини очган пайти. Рўзадор оғзининг ҳиди Аллоҳ ҳузурида миск ҳидидан кўра ёқимлироқдир.»

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سِنَانٍ، ضِرَارُ بْنُ مُرَّةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ الصَّوْمُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ وَلِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ إِذَا أَفْطَرَ فَرِحَ وَإِذَا لَقِيَ اللَّهَ فَجَزَاهُ فَرِحَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Alloh tabaroka va taolo: ‹Roʻza Men uchundir va uning mukofotini Men beraman›, deydi. Roʻzador uchun ikki xursandchilik bor: roʻzasini ochsa xursand boʻladi, Allohga yoʻliqib, Alloh unga mukofot bersa xursand boʻladi. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, roʻzador ogʻzining hidi Alloh huzurida misk hididan koʻra yoqimliroqdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳ табарока ва таоло: ‹Рўза Мен учундир ва унинг мукофотини Мен бераман›, дейди. Рўзадор учун икки хурсандчилик бор: рўзасини очса хурсанд бўлади, Аллоҳга йўлиқиб, Аллоҳ унга мукофот берса хурсанд бўлади. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, рўзадор оғзининг ҳиди Аллоҳ ҳузурида миск ҳидидан кўра ёқимлироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ الْمُنْذِرَ بْنَ عُبَيْدٍ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الصِّيَامُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ وَالصَّائِمُ يَفْرَحُ مَرَّتَيْنِ عِنْدَ فِطْرِهِ وَيَوْمَ يَلْقَى اللَّهَ وَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «(Alloh aytadi:) Roʻza Men uchundir va uning mukofotini Men beraman. Roʻzador ikki marta xursand boʻladi: roʻzasini ochgan payti va Allohga yoʻliqqan kuni. Roʻzador ogʻzining hidi Alloh huzurida misk hididan koʻra yoqimliroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «(Аллоҳ айтади:) Рўза Мен учундир ва унинг мукофотини Мен бераман. Рўзадор икки марта хурсанд бўлади: рўзасини очган пайти ва Аллоҳга йўлиққан куни. Рўзадор оғзининг ҳиди Аллоҳ ҳузурида миск ҳидидан кўра ёқимлироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ حَسَنَةٍ عَمِلَهَا ابْنُ آدَمَ إِلاَّ كُتِبَ لَهُ عَشْرُ حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلاَّ الصِّيَامَ فَإِنَّهُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ يَدَعُ شَهْوَتَهُ وَطَعَامَهُ مِنْ أَجْلِي الصِّيَامُ جُنَّةٌ لِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ فَرْحَةٌ عِنْدَ فِطْرِهِ وَفَرْحَةٌ عِنْدَ لِقَاءِ رَبِّهِ وَلَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odam farzandi qilgan har bir yaxshi amal uchun oʻn hasanadan yetti yuz baravargacha yoziladi. Alloh azza va jalla: ‹Roʻzadan boshqa, chunki u Men uchundir va uning mukofotini Men beraman. U Mening yoʻlimda shahvatini va taomini tark etadi›, dedi. Roʻza qalqondir. Roʻzador uchun ikki xursandchilik bor: bir xursandchilik roʻzasini ochgan payti, bir xursandchilik Robbiga yoʻliqqan payti. Roʻzador ogʻzining hidi Alloh huzurida misk hididan koʻra yoqimliroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одам фарзанди қилган ҳар бир яхши амал учун ўн ҳасанадан етти юз бараваргача ёзилади. Аллоҳ азза ва жалла: ‹Рўзадан бошқа, чунки у Мен учундир ва унинг мукофотини Мен бераман. У Менинг йўлимда шаҳватини ва таомини тарк этади›, деди. Рўза қалқондир. Рўзадор учун икки хурсандчилик бор: бир хурсандчилик рўзасини очган пайти, бир хурсандчилик Роббига йўлиққан пайти. Рўзадор оғзининг ҳиди Аллоҳ ҳузурида миск ҳидидан кўра ёқимлироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، عَنْ حَجَّاجٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ الزَّيَّاتِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ إِلاَّ الصِّيَامَ هُوَ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ وَالصِّيَامُ جُنَّةٌ إِذَا كَانَ يَوْمُ صِيَامِ أَحَدِكُمْ فَلاَ يَرْفُثْ وَلاَ يَصْخَبْ فَإِنْ شَاتَمَهُ أَحَدٌ أَوْ قَاتَلَهُ فَلْيَقُلْ إِنِّي صَائِمٌ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ لِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ يَفْرَحُهُمَا إِذَا أَفْطَرَ فَرِحَ بِفِطْرِهِ وَإِذَا لَقِيَ رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَرِحَ بِصَوْمِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «(Alloh aytadi:) Odam bolasining har bir amali oʻzi uchundir, roʻzadan boshqa. U Meniki va uning mukofotini Men beraman. Roʻza qalqondir. Biringizning roʻza kuni boʻlsa, u behayo soʻz aytmasin va janjal qilmasin. Agar kimdir uni soʻksa yoki urishmoqchi boʻlsa, ‹Men roʻzadorman› desin. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zot ila qasamki, roʻzadorning ogʻiz hidi qiyomat kuni Alloh huzurida misk hididan koʻra yoqimliroqdir. Roʻzador uchun ikki quvonch bor: roʻzasini ochganda quvonadi va Robbi azza va jallaga yoʻliqqanida roʻzasidan quvonadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «(Аллоҳ айтади:) Одам боласининг ҳар бир амали ўзи учундир, рўзадан бошқа. У Меники ва унинг мукофотини Мен бераман. Рўза қалқондир. Бирингизнинг рўза куни бўлса, у беҳаё сўз айтмасин ва жанжал қилмасин. Агар кимдир уни сўкса ёки уришмоқчи бўлса, ‹Мен рўзадорман› десин. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зот ила қасамки, рўзадорнинг оғиз ҳиди қиёмат куни Аллоҳ ҳузурида миск ҳидидан кўра ёқимлироқдир. Рўзадор учун икки қувонч бор: рўзасини очганда қувонади ва Робби азза ва жаллага йўлиққанида рўзасидан қувонади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ الزَّيَّاتُ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ إِلاَّ الصِّيَامَ هُوَ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ الصِّيَامُ جُنَّةٌ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ صَوْمِ أَحَدِكُمْ فَلاَ يَرْفُثْ وَلاَ يَصْخَبْ فَإِنْ شَاتَمَهُ أَحَدٌ أَوْ قَاتَلَهُ فَلْيَقُلْ إِنِّي امْرُؤٌ صَائِمٌ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla aytdi: Odam bolasining har bir amali oʻzi uchundir, roʻzadan boshqa. U Meniki va uning mukofotini Men beraman. Roʻza qalqondir. Biringizning roʻza kuni boʻlsa, u behayo soʻz aytmasin va janjal qilmasin. Agar kimdir uni soʻksa yoki urishmoqchi boʻlsa, ‹Men roʻzador kishiman› desin. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zot ila qasamki, roʻzadorning ogʻiz hidi Alloh huzurida misk hididan koʻra yoqimliroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла айтди: Одам боласининг ҳар бир амали ўзи учундир, рўзадан бошқа. У Меники ва унинг мукофотини Мен бераман. Рўза қалқондир. Бирингизнинг рўза куни бўлса, у беҳаё сўз айтмасин ва жанжал қилмасин. Агар кимдир уни сўкса ёки уришмоқчи бўлса, ‹Мен рўзадор кишиман› десин. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зот ила қасамки, рўзадорнинг оғиз ҳиди Аллоҳ ҳузурида миск ҳидидан кўра ёқимлироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ إِلاَّ الصِّيَامَ هُوَ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَخِلْفَةُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni: «Alloh azza va jalla aytdi: Odam bolasining har bir amali oʻzi uchundir, roʻzadan boshqa. U Meniki va uning mukofotini Men beraman. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zot ila qasamki, roʻzadorning ogʻiz hidi Alloh huzurida misk hididan koʻra yoqimliroqdir», deb aytayotganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни: «Аллоҳ азза ва жалла айтди: Одам боласининг ҳар бир амали ўзи учундир, рўзадан бошқа. У Меники ва унинг мукофотини Мен бераман. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зот ила қасамки, рўзадорнинг оғиз ҳиди Аллоҳ ҳузурида миск ҳидидан кўра ёқимлироқдир», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ كُلُّ حَسَنَةٍ يَعْمَلُهَا ابْنُ آدَمَ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا إِلاَّ الصِّيَامَ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ (Alloh shunday deganini) aytdilar: «Odam bolasi qilgan har bir yaxshi amal uchun uning oʻn baravari (mukofot) bor, roʻzadan boshqa. U Meniki va uning mukofotini Men beraman».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ (Аллоҳ шундай деганини) айтдилар: «Одам боласи қилган ҳар бир яхши амал учун унинг ўн баравари (мукофот) бор, рўзадан бошқа. У Меники ва унинг мукофотини Мен бераман».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ، قَالَ أَخْبَرَنِي رَجَاءُ بْنُ حَيْوَةَ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ مُرْنِي بِأَمْرٍ آخُذُهُ عَنْكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَلَيْكَ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لاَ مِثْلَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Menga sizdan oladigan bir ishni buyuring», dedim. U zot: «Roʻzani lozim tut, chunki uning misli yoʻqdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Менга сиздан оладиган бир ишни буюринг», дедим. У зот: «Рўзани лозим тут, чунки унинг мисли йўқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ الضَّبِّيَّ، حَدَّثَهُ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُمَامَةَ الْبَاهِلِيُّ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْنِي بِأَمْرٍ يَنْفَعُنِي اللَّهُ بِهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَلَيْكَ بِالصِّيَامِ فَإِنَّهُ لاَ مِثْلَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, menga Alloh uni sabab foyda yetkazadigan bir ishni buyuring», dedim. U zot: «Roʻzani lozim tut, chunki uning misli yoʻqdir», dedilar.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, менга Аллоҳ уни сабаб фойда етказадиган бир ишни буюринг», дедим. У зот: «Рўзани лозим тут, чунки унинг мисли йўқдир», дедилар.

أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الضَّعِيفُ، - شَيْخٌ صَالِحٌ وَالضَّعِيفُ لَقَبٌ لِكَثْرَةِ عِبَادَتِهِ - قَالَ أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ الْحَضْرَمِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ عَنْ أَبِي نَصْرٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ عَلَيْكَ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لاَ عِدْلَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺdan: «Qaysi amal afzalroq?» deb soʻradi. U zot: «Roʻzani lozim tut, chunki uning tengi yoʻqdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺдан: «Қайси амал афзалроқ?» деб сўради. У зот: «Рўзани лозим тут, чунки унинг тенги йўқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدٍ، - هُوَ ابْنُ السَّكَنِ أَبُو عُبَيْدِ اللَّهِ - قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ الضَّبِّيِّ، عَنْ أَبِي نَصْرٍ الْهِلاَلِيِّ، عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْنِي بِعَمَلٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَلَيْكَ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لاَ عِدْلَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْنِي بِعَمَلٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَلَيْكَ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لاَ عِدْلَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, menga bir amal buyuring», dedim. U zot: «Roʻzani lozim tut, chunki uning tengi yoʻqdir», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, menga bir amal buyuring», dedim. U zot: «Roʻzani lozim tut, chunki uning tengi yoʻqdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, менга бир амал буюринг», дедим. У зот: «Рўзани лозим тут, чунки унинг тенги йўқдир», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, менга бир амал буюринг», дедим. У зот: «Рўзани лозим тут, чунки унинг тенги йўқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ، عَنْ فِطْرٍ، أَخْبَرَنِي حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الصَّوْمُ جُنَّةٌ ‏"‏ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Roʻza qalqondir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рўза қалқондир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، وَالْحَكَمِ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الصَّوْمُ جُنَّةٌ ‏"‏ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Roʻza qalqondir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рўза қалқондир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ النَّزَّالِ، يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاذٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الصَّوْمُ جُنَّةٌ ‏"‏ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Roʻza qalqondir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рўза қалқондир», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ لِي الْحَكَمُ سَمِعْتُهُ مِنْهُ، مُنْذُ أَرْبَعِينَ سَنَةً ثُمَّ قَالَ الْحَكَمُ وَحَدَّثَنِي بِهِ مَيْمُونُ بْنُ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Roʻza qalqondir». Al-Hakam aytdi: «Buni undan qirq yil avval eshitgan edim». Soʻng al-Hakam: «Buni menga Maymun ibn Abu Shabib ham Muoz ibn Jabaldan rivoyat qilib berdi», dedi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Рўза қалқондир». Ал-Ҳакам айтди: «Буни ундан қирқ йил аввал эшитган эдим». Сўнг ал-Ҳакам: «Буни менга Маймун ибн Абу Шабиб ҳам Муоз ибн Жабалдан ривоят қилиб берди», деди.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، عَنْ حَجَّاجٍ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ الزَّيَّاتِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الصِّيَامُ جُنَّةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Roʻza qalqondir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рўза қалқондир», дедилар.

وَأَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، أَنْبَأَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قِرَاءَةً عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَطَاءٌ الزَّيَّاتُ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الصِّيَامُ جُنَّةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Roʻza qalqondir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рўза қалқондир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، أَنَّ مُطَرِّفًا، - رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَامِرِ بْنِ صَعْصَعَةَ - حَدَّثَهُ أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ أَبِي الْعَاصِ دَعَا لَهُ بِلَبَنٍ لِيَسْقِيَهُ فَقَالَ مُطَرِّفٌ إِنِّي صَائِمٌ فَقَالَ عُثْمَانُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الصِّيَامُ جُنَّةٌ كَجُنَّةِ أَحَدِكُمْ مِنَ الْقِتَالِ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Abil-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi Mutarrifga ichishi uchun sut keltirishni buyurdi. Mutarrif: «Men roʻzadorman», dedi. Shunda Usmon: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Roʻza xuddi biringizni jangda himoya qiladigan qalqonday qalqondir›, deb aytganlarini eshitganman», dedi.Усмон ибн Абил-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши Мутаррифга ичиши учун сут келтиришни буюрди. Мутарриф: «Мен рўзадорман», деди. Шунда Усмон: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Рўза худди бирингизни жангда ҳимоя қиладиган қалқондай қалқондир›, деб айтганларини эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ مُطَرِّفٍ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ فَدَعَا بِلَبَنٍ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الصَّوْمُ جُنَّةٌ مِنَ النَّارِ كَجُنَّةِ أَحَدِكُمْ مِنَ الْقِتَالِ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Abil-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Mutarrif aytadi: «Men Usmon ibn Abil-Osning huzuriga kirdim, u sut keltirishni buyurdi. Men: ‹Men roʻzadorman›, dedim. U esa: ‹Men Rasululloh ﷺ: «Roʻza xuddi biringizni jangda himoya qiladigan qalqonday, doʻzaxdan saqlaydigan qalqondir», deb aytganlarini eshitganman›, dedi.»Усмон ибн Абил-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мутарриф айтади: «Мен Усмон ибн Абил-Оснинг ҳузурига кирдим, у сут келтиришни буюрди. Мен: ‹Мен рўзадорман›, дедим. У эса: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Рўза худди бирингизни жангда ҳимоя қиладиган қалқондай, дўзахдан сақлайдиган қалқондир», деб айтганларини эшитганман›, деди.»

أَخْبَرَنِي زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، قَالَ دَخَلَ مُطَرِّفٌ عَلَى عُثْمَانَ نَحْوَهُ مُرْسَلٌ ‏.‏

Usmon ibn Abil-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Mutarrif uning huzuriga kirdi va shunga oʻxshash hadis mursal shaklda rivoyat qilindi.Усмон ибн Абил-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Мутарриф унинг ҳузурига кирди ва шунга ўхшаш ҳадис мурсал шаклда ривоят қилинди.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا وَاصِلٌ، عَنْ بَشَّارِ بْنِ أَبِي سَيْفٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ غُطَيْفٍ، قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الصَّوْمُ جُنَّةٌ مَا لَمْ يَخْرِقْهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Ubayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Roʻza, uni yirtib yubormagan ekan, qalqondir›, deb aytganlarini eshitganman.»Абу Убайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Рўза, уни йиртиб юбормаган экан, қалқондир›, деб айтганларини эшитганман.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الآدَمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الصِّيَامُ جُنَّةٌ مِنَ النَّارِ فَمَنْ أَصْبَحَ صَائِمًا فَلاَ يَجْهَلْ يَوْمَئِذٍ وَإِنِ امْرُؤٌ جَهِلَ عَلَيْهِ فَلاَ يَشْتِمْهُ وَلاَ يَسُبَّهُ وَلْيَقُلْ إِنِّي صَائِمٌ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Roʻza doʻzaxdan saqlaydigan qalqondir. Kim roʻzador holda tongni qarshi olsa, oʻsha kuni nodonlik qilmasin. Agar biror kishi unga nodonlik qilsa, uni soʻkmasin va haqoratlamasin, balki: ‹Men roʻzadorman›, desin. Muhammadning joni Uning qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, roʻzadorning ogʻzining hidi Alloh nazdida mushk hididan koʻra yoqimliroqdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Рўза дўзахдан сақлайдиган қалқондир. Ким рўзадор ҳолда тонгни қарши олса, ўша куни нодонлик қилмасин. Агар бирор киши унга нодонлик қилса, уни сўкмасин ва ҳақоратламасин, балки: ‹Мен рўзадорман›, десин. Муҳаммаднинг жони Унинг қўлида бўлган Зот билан қасамки, рўзадорнинг оғзининг ҳиди Аллоҳ наздида мушк ҳидидан кўра ёқимлироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا حِبَّانُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ، قَالَ الصِّيَامُ جُنَّةٌ مَا لَمْ يَخْرِقْهَا ‏.‏

Abu Ubayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Roʻza, uni yirtib yubormagan ekan, qalqondir», dedi.Абу Убайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Рўза, уни йиртиб юбормаган экан, қалқондир», деди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لِلصَّائِمِينَ بَابٌ فِي الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ الرَّيَّانُ لاَ يَدْخُلُ فِيهِ أَحَدٌ غَيْرُهُمْ فَإِذَا دَخَلَ آخِرُهُمْ أُغْلِقَ مَنْ دَخَلَ فِيهِ شَرِبَ وَمَنْ شَرِبَ لَمْ يَظْمَأْ أَبَدًا ‏"‏ ‏.‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Jannatda roʻzadorlar uchun Rayyon deb ataladigan bir eshik bordir. Undan ulardan boshqa hech kim kirmaydi. Ularning oxirgisi kirgach, u eshik yopiladi. Kim undan kirsa, ichadi, kim ichsa, boshqa hech qachon chanqamaydi», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Жаннатда рўзадорлар учун Райён деб аталадиган бир эшик бордир. Ундан улардан бошқа ҳеч ким кирмайди. Уларнинг охиргиси киргач, у эшик ёпилади. Ким ундан кирса, ичади, ким ичса, бошқа ҳеч қачон чанқамайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَهْلٌ، أَنَّ فِي الْجَنَّةِ، بَابًا يُقَالُ لَهُ الرَّيَّانُ يُقَالُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَيْنَ الصَّائِمُونَ هَلْ لَكُمْ إِلَى الرَّيَّانِ مَنْ دَخَلَهُ لَمْ يَظْمَأْ أَبَدًا فَإِذَا دَخَلُوا أُغْلِقَ عَلَيْهِمْ فَلَمْ يَدْخُلْ فِيهِ أَحَدٌ غَيْرُهُمْ ‏.‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, jannatda Rayyon deb ataladigan bir eshik bordir. Qiyomat kuni: «Roʻzadorlar qayerda? Rayyonga kirishni istaysizmi?» deb aytiladi. Kim undan kirsa, boshqa hech qachon chanqamaydi. Ular kirib boʻlgach, eshik ular ustidan yopiladi va undan ulardan boshqa hech kim kirmaydi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, жаннатда Райён деб аталадиган бир эшик бордир. Қиёмат куни: «Рўзадорлар қаерда? Райёнга киришни истайсизми?» деб айтилади. Ким ундан кирса, бошқа ҳеч қачон чанқамайди. Улар кириб бўлгач, эшик улар устидан ёпилади ва ундан улардан бошқа ҳеч ким кирмайди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكٌ، وَيُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَنْفَقَ زَوْجَيْنِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ نُودِيَ فِي الْجَنَّةِ يَا عَبْدَ اللَّهِ هَذَا خَيْرٌ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّلاَةِ يُدْعَى مِنْ بَابِ الصَّلاَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجِهَادِ يُدْعَى مِنْ بَابِ الْجِهَادِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّدَقَةِ يُدْعَى مِنْ بَابِ الصَّدَقَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصِّيَامِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الرَّيَّانِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلَى أَحَدٍ يُدْعَى مِنْ تِلْكَ الأَبْوَابِ مِنْ ضَرُورَةٍ فَهَلْ يُدْعَى أَحَدٌ مِنْ تِلْكَ الأَبْوَابِ كُلِّهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ وَأَرْجُو أَنْ تَكُونَ مِنْهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim aziz va jalil boʻlgan Allohning yoʻlida bir juft narsani infoq qilsa, jannatda: ‹Ey Allohning bandasi, mana bu yaxshiroqdir›, deb chaqiriladi. Kim namoz ahlidan boʻlsa, namoz eshigidan chaqiriladi; kim jihod ahlidan boʻlsa, jihod eshigidan chaqiriladi; kim sadaqa ahlidan boʻlsa, sadaqa eshigidan chaqiriladi; kim roʻza ahlidan boʻlsa, Rayyon eshigidan chaqiriladi», dedilar. Abu Bakr as-Siddiq: «Ey Allohning Rasuli, u eshiklardan chaqirilgan kishiga hech qanday zarur hojat yoʻqdir. Bironta kishi u eshiklarning barchasidan chaqirilarmikan?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha, umid qilamanki, sen ulardan boʻlasan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким азиз ва жалил бўлган Аллоҳнинг йўлида бир жуфт нарсани инфоқ қилса, жаннатда: ‹Эй Аллоҳнинг бандаси, мана бу яхшироқдир›, деб чақирилади. Ким намоз аҳлидан бўлса, намоз эшигидан чақирилади; ким жиҳод аҳлидан бўлса, жиҳод эшигидан чақирилади; ким садақа аҳлидан бўлса, садақа эшигидан чақирилади; ким рўза аҳлидан бўлса, Райён эшигидан чақирилади», дедилар. Абу Бакр ас-Сиддиқ: «Эй Аллоҳнинг Расули, у эшиклардан чақирилган кишига ҳеч қандай зарур ҳожат йўқдир. Биронта киши у эшикларнинг барчасидан чақирилармикан?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа, умид қиламанки, сен улардан бўласан», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ شَبَابٌ لاَ نَقْدِرُ عَلَى شَىْءٍ قَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ عَلَيْكُمْ بِالْبَاءَةِ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَعَلَيْهِ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَهُ وِجَاءٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga chiqdik, biz hech narsaga qurbi yetmaydigan yosh yigitlar edik. U zot: ‹Ey yigitlar jamoasi, uylanishga qurbingiz yetsa, uylaninglar, chunki bu koʻzni tiyuvchiroq va avratni saqlovchiroqdir. Kimning qurbi yetmasa, roʻza tutsin, chunki bu unga qalqondir›, dedilar.»Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга чиқдик, биз ҳеч нарсага қурби етмайдиган ёш йигитлар эдик. У зот: ‹Эй йигитлар жамоаси, уйланишга қурбингиз етса, уйланинглар, чунки бу кўзни тиювчироқ ва авратни сақловчироқдир. Кимнинг қурби етмаса, рўза тутсин, чунки бу унга қалқондир›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، أَنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ، لَقِيَ عُثْمَانَ بِعَرَفَاتٍ فَخَلاَ بِهِ فَحَدَّثَهُ وَأَنَّ، عُثْمَانَ قَالَ لاِبْنِ مَسْعُودٍ هَلْ لَكَ فِي فَتَاةٍ أُزَوِّجُكَهَا فَدَعَا عَبْدُ اللَّهِ عَلْقَمَةَ فَحَدَّثَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَلْيَصُمْ فَإِنَّ الصَّوْمَ لَهُ وِجَاءٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Alqamaga hadis aytdi: Nabiy ﷺ: «Sizlardan kim uylanishga qodir boʻlsa, uylansin, chunki bu koʻzni tiyuvchiroq va avratni saqlovchiroqdir. Kim qodir boʻlmasa, roʻza tutsin, chunki roʻza unga qalqondir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Алқамага ҳадис айтди: Набий ﷺ: «Сизлардан ким уйланишга қодир бўлса, уйлансин, чунки бу кўзни тиювчироқ ва авратни сақловчироқдир. Ким қодир бўлмаса, рўза тутсин, чунки рўза унга қалқондир», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، وَالأَسْوَدِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ وَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَعَلَيْهِ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَهُ وِجَاءٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim uylanishga qodir boʻlsa, uylansin, kim topa olmasa, roʻza tutsin, chunki bu unga qalqondir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким уйланишга қодир бўлса, уйлансин, ким топа олмаса, рўза тутсин, чунки бу унга қалқондир», дедилар.

أَخْبَرَنِي هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ هَاشِمٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ وَمَعَنَا عَلْقَمَةُ وَالأَسْوَدُ وَجَمَاعَةٌ فَحَدَّثَنَا بِحَدِيثٍ مَا رَأَيْتُهُ حَدَّثَ بِهِ الْقَوْمَ إِلاَّ مِنْ أَجْلِي لأَنِّي كُنْتُ أَحْدَثَهُمْ سِنًّا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَلِيٌّ وَسُئِلَ الأَعْمَشُ عَنْ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ مِثْلَهُ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey yigitlar jamoasi, sizlardan kim uylanishga qodir boʻlsa, uylansin, chunki bu koʻzni tiyuvchiroq va avratni saqlovchiroqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй йигитлар жамоаси, сизлардан ким уйланишга қодир бўлса, уйлансин, чунки бу кўзни тиювчироқ ва авратни сақловчироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ كُنْتُ مَعَ ابْنِ مَسْعُودٍ وَهُوَ عِنْدَ عُثْمَانَ فَقَالَ عُثْمَانُ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى فِتْيَةٍ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ ذَا طَوْلٍ فَلْيَتَزَوَّجْ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ وَمَنْ لاَ فَالصَّوْمُ لَهُ وِجَاءٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو مَعْشَرٍ هَذَا اسْمُهُ زِيَادُ بْنُ كُلَيْبٍ وَهُوَ ثِقَةٌ وَهُوَ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ رَوَى عَنْهُ مَنْصُورٌ وَمُغِيرَةُ وَشُعْبَةُ وَأَبُو مَعْشَرٍ الْمَدَنِيُّ اسْمُهُ نَجِيحٌ وَهُوَ ضَعِيفٌ وَمَعَ ضَعْفِهِ أَيْضًا كَانَ قَدِ اخْتَلَطَ عِنْدَهُ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ مِنْهَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ قِبْلَةٌ ‏"‏ ‏.‏ وَمِنْهَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَقْطَعُوا اللَّحْمَ بِالسِّكِّينِ وَلَكِنِ انْهَسُوا نَهْسًا ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir necha yigitlar oldiga chiqdilar va: «Sizlardan kim boyligu qurbga ega boʻlsa, uylansin, chunki bu koʻzni tiyuvchiroq va avratni saqlovchiroqdir. Kim qodir boʻlmasa, roʻza unga qalqondir», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир неча йигитлар олдига чиқдилар ва: «Сизлардан ким бойлигу қурбга эга бўлса, уйлансин, чунки бу кўзни тиювчироқ ва авратни сақловчироқдир. Ким қодир бўлмаса, рўза унга қалқондир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسٌ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ زَحْزَحَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ بِذَلِكَ الْيَوْمِ سَبْعِينَ خَرِيفًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh azza va jalla yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh oʻsha kun sababli uning yuzini oʻsha oʻlchovda yetmish kuzlik masofada doʻzaxdan uzoqlashtiradi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ азза ва жалла йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ ўша кун сабабли унинг юзини ўша ўлчовда етмиш кузлик масофада дўзахдан узоқлаштиради», дедилар.

أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ الضَّرِيرُ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بَاعَدَ اللَّهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ النَّارِ بِذَلِكَ الْيَوْمِ سَبْعِينَ خَرِيفًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh oʻsha kun sababli uning bilan doʻzax orasini yetmish kuzlik masofada uzoqlashtiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ ўша кун сабабли унинг билан дўзах орасини етмиш кузлик масофада узоқлаштиради», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ أَخْبَرَنِي سُهَيْلٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بَاعَدَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ سَبْعِينَ خَرِيفًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh azza va jalla uning yuzini doʻzaxdan yetmish kuzlik masofada uzoqlashtiradi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ азза ва жалла унинг юзини дўзахдан етмиш кузлик масофада узоқлаштиради», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ صَفْوَانَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بَاعَدَ اللَّهُ وَجْهَهُ مِنْ جَهَنَّمَ سَبْعِينَ عَامًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim Alloh azza va jalla yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh uning yuzini jahannamdan yetmish yillik masofada uzoqlashtiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким Аллоҳ азза ва жалла йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ унинг юзини жаҳаннамдан етмиш йиллик масофада узоқлаштиради», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا مِنْ عَبْدٍ يَصُومُ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِلاَّ بَعَّدَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِذَلِكَ الْيَوْمِ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ سَبْعِينَ خَرِيفًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ shunday deyayotganlarini eshitgan: «Qaysi bir banda Alloh azza va jalla yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh azza va jalla albatta oʻsha kun sababli uning yuzini doʻzaxdan yetmish kuzlik masofada uzoqlashtiradi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ шундай деяётганларини эшитган: «Қайси бир банда Аллоҳ азза ва жалла йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ азза ва жалла албатта ўша кун сабабли унинг юзини дўзахдан етмиш кузлик масофада узоқлаштиради».

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ قَزَعَةَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ الأَسْوَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُهَيْلٌ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بَاعَدَهُ اللَّهُ عَنِ النَّارِ سَبْعِينَ خَرِيفًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh azza va jalla yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh uni doʻzaxdan yetmish kuzlik masofada uzoqlashtiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ азза ва жалла йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ уни дўзахдан етмиш кузлик масофада узоқлаштиради», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَسُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، سَمِعَا النُّعْمَانَ بْنَ أَبِي عَيَّاشٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى بَاعَدَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ سَبْعِينَ خَرِيفًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ shunday deyayotganlarini eshitdim: «Kim Alloh tabaraka va taolo yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh uning yuzini doʻzaxdan yetmish kuzlik masofada uzoqlashtiradi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ шундай деяётганларини эшитдим: «Ким Аллоҳ табарака ва таоло йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ унинг юзини дўзахдан етмиш кузлик масофада узоқлаштиради».

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ، - نَيْسَابُورِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ الْعَدَنِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَصُومُ عَبْدٌ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِلاَّ بَاعَدَ اللَّهُ تَعَالَى بِذَلِكَ الْيَوْمِ النَّارَ عَنْ وَجْهِهِ سَبْعِينَ خَرِيفًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir banda Alloh yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh taolo oʻsha kun sababli doʻzaxni uning yuzidan yetmish kuzlik masofada uzoqlashtirmay qolmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир банда Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ таоло ўша кун сабабли дўзахни унинг юзидан етмиш кузлик масофада узоқлаштирмай қолмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا قَاسِمٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بَاعَدَ اللَّهُ بِذَلِكَ الْيَوْمِ حَرَّ جَهَنَّمَ عَنْ وَجْهِهِ سَبْعِينَ خَرِيفًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh oʻsha kun sababli uning yuzidan jahannam issiqligini yetmish kuzlik masofada uzoqlashtiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ ўша кун сабабли унинг юзидан жаҳаннам иссиқлигини етмиш кузлик масофада узоқлаштиради», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى أَبِي حَدَّثَكُمُ ابْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بَاعَدَ اللَّهُ بِذَلِكَ الْيَوْمِ النَّارَ عَنْ وَجْهِهِ سَبْعِينَ خَرِيفًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh oʻsha kun sababli doʻzaxni uning yuzidan yetmish kuzlik masofada uzoqlashtiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ ўша кун сабабли дўзахни унинг юзидан етмиш кузлик масофада узоқлаштиради», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ شُعَيْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ الْحَارِثِ، عَنِ الْقَاسِمِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بَاعَدَ اللَّهُ مِنْهُ جَهَنَّمَ مَسِيرَةَ مِائَةِ عَامٍ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh azza va jalla yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh jahannamni undan bir yuz yillik masofada uzoqlashtiradi», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ азза ва жалла йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ жаҳаннамни ундан бир юз йиллик масофада узоқлаштиради», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ، عَنْ كَعْبِ بْنِ عَاصِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ ‏"‏ ‏.‏

Kaʼb ibn Osim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ shunday deyayotganlarini eshitdim: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas».Каъб ибн Осим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ шундай деяётганларини эшитдим: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас».

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ الَّذِي قَبْلَهُ لاَ نَعْلَمُ أَحَدًا تَابَعَ ابْنَ كَثِيرٍ عَلَيْهِ ‏.‏

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Bu xatodir, toʻgʻrisi undan oldingisidir; Ibn Kasirga bunda hech kim mutobaat qilganini bilmaymiz.Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Бу хатодир, тўғриси ундан олдингисидир; Ибн Касирга бунда ҳеч ким мутобаат қилганини билмаймиз.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرٌ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى نَاسًا مُجْتَمِعِينَ عَلَى رَجُلٍ فَسَأَلَ فَقَالُوا رَجُلٌ أَجْهَدَهُ الصَّوْمُ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir odamning atrofiga toʻplangan kishilarni koʻrib qoldilar-da, soʻradilar. Ular: «Bu odamni roʻza holdan toydiribdi», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир одамнинг атрофига тўпланган кишиларни кўриб қолдилар-да, сўрадилар. Улар: «Бу одамни рўза ҳолдан тойдирибди», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас», дедилар.

أَخْبَرَنِي شُعَيْبُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِرَجُلٍ فِي ظِلِّ شَجَرَةٍ يُرَشُّ عَلَيْهِ الْمَاءُ قَالَ ‏"‏ مَا بَالُ صَاحِبِكُمْ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ صَائِمٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ أَنْ تَصُومُوا فِي السَّفَرِ وَعَلَيْكُمْ بِرُخْصَةِ اللَّهِ الَّتِي رَخَّصَ لَكُمْ فَاقْبَلُوهَا ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ daraxt soyasida boʻlgan, ustiga suv sepilayotgan bir kishining yonidan oʻtdilar va: «Sheriginglarga nima boʻlgan?» dedilar. Ular: «Ey Rasululloh, u roʻzador», dedilar. U zot: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas. Alloh sizlarga bergan ruxsatidan foydalaning va uni qabul qiling», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дарахт соясида бўлган, устига сув сепилаётган бир кишининг ёнидан ўтдилар ва: «Шеригингларга нима бўлган?» дедилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, у рўзадор», дедилар. У зот: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас. Аллоҳ сизларга берган рухсатидан фойдаланинг ва уни қабул қилинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ، سَمِعَ جَابِرًا، نَحْوَهُ ‏.‏

Muhammad ibn Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Menga Jobirdan eshitgan bir kishi shunga oʻxshashini aytdi.Муҳаммад ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Менга Жобирдан эшитган бир киши шунга ўхшашини айтди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنهما عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ عَلَيْكُمْ بِرُخْصَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَاقْبَلُوهَا ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas. Alloh azza va jalla sizlarga bergan ruxsatidan foydalaning va uni qabul qiling», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас. Аллоҳ азза ва жалла сизларга берган рухсатидан фойдаланинг ва уни қабул қилинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَخَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَسَنٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً قَدْ ظُلِّلَ عَلَيْهِ فِي السَّفَرِ فَقَالَ ‏"‏ لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarda soya qilib turilgan bir kishini koʻrib: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарда соя қилиб турилган бир кишини кўриб: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ كُرَاعَ الْغَمِيمِ فَصَامَ النَّاسُ فَبَلَغَهُ أَنَّ النَّاسَ قَدْ شَقَّ عَلَيْهِمُ الصِّيَامُ فَدَعَا بِقَدَحٍ مِنَ الْمَاءِ بَعْدَ الْعَصْرِ فَشَرِبَ وَالنَّاسُ يَنْظُرُونَ فَأَفْطَرَ بَعْضُ النَّاسِ وَصَامَ بَعْضٌ فَبَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ ‏"‏ أُولَئِكَ الْعُصَاةُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Fath yilida Ramazon oyida Makkaga yoʻl oldilar va Kuroʻul-Gʻamimga yetguncha roʻza tutdilar, odamlar ham roʻza tutdilar. Soʻng u zotga odamlarga roʻza ogʻirlik qilayotgani xabari yetdi. U zot asrdan keyin bir idish suv soʻrab, odamlar qarab turgan holda uni ichdilar. Shunda baʼzi odamlar roʻzasini ochdi, baʼzilari roʻza tutishda davom etdi. U zotga baʼzi odamlar hamon roʻza tutayotgani xabari yetganda: «Ana oʻshalar itoatsizlardir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ йилида Рамазон ойида Маккага йўл олдилар ва Курўул-Ғамимга етгунча рўза тутдилар, одамлар ҳам рўза тутдилар. Сўнг у зотга одамларга рўза оғирлик қилаётгани хабари етди. У зот асрдан кейин бир идиш сув сўраб, одамлар қараб турган ҳолда уни ичдилар. Шунда баъзи одамлар рўзасини очди, баъзилари рўза тутишда давом этди. У зотга баъзи одамлар ҳамон рўза тутаётгани хабари етганда: «Ана ўшалар итоатсизлардир», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِطَعَامٍ بِمَرِّ الظَّهْرَانِ فَقَالَ لأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ‏"‏ أَدْنِيَا فَكُلاَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالاَ إِنَّا صَائِمَانِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ارْحَلُوا لِصَاحِبَيْكُمُ اعْمَلُوا لِصَاحِبَيْكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ga Marraz-Zahronda taom keltirildi. U zot Abu Bakr va Umarga: «Yaqinlashinglar va yenglar», dedilar. Ular ikkovi: «Biz roʻzadormiz», dedilar. Shunda u zot: «Sheriklaringiz uchun ulov tayyorlanglar, sheriklaringiz uchun ishlanglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ га Марраз-Заҳронда таом келтирилди. У зот Абу Бакр ва Умарга: «Яқинлашинглар ва енглар», дедилар. Улар иккови: «Биз рўзадормиз», дедилар. Шунда у зот: «Шерикларингиз учун улов тайёрланглар, шерикларингиз учун ишланглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ يَحْيَى، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَغَدَّى بِمَرِّ الظَّهْرَانِ وَمَعَهُ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَقَالَ ‏"‏ الْغَدَاءَ ‏"‏ ‏.‏ مُرْسَلٌ ‏.‏

Abu Salama (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Marraz-Zahronda nonushta qilayotganlarida, u zot bilan birga Abu Bakr va Umar ham bor edi. U zot: «Nonushtaga marhamat», dedilar.Абу Салама (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Марраз-Заҳронда нонушта қилаётганларида, у зот билан бирга Абу Бакр ва Умар ҳам бор эди. У зот: «Нонуштага марҳамат», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ كَانُوا بِمَرِّ الظَّهْرَانِ مُرْسَلٌ ‏.‏

Abu Salama (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar Marraz-Zahronda edilar.Абу Салама (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар Марраз-Заҳронда эдилар.

أَخْبَرَنِي عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ شُعَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيُّ، قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَفَرٍ فَقَالَ ‏"‏ انْتَظِرِ الْغَدَاءَ يَا أَبَا أُمَيَّةَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ تَعَالَ ادْنُ مِنِّي حَتَّى أُخْبِرَكَ عَنِ الْمُسَافِرِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَضَعَ عَنْهُ الصِّيَامَ وَنِصْفَ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Umayya az-Zamriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men safardan Rasululloh ﷺ ning huzurlariga keldim. U zot: «Nonushtani kutib tur, ey Abu Umayya», dedilar. Men: «Men roʻzadorman», dedim. Shunda u zot: «Kel, menga yaqinlash, senga musofir haqida xabar beray. Albatta, Alloh azza va jalla undan roʻzani va namozning yarmini soqit qilgan», dedilar.Амр ибн Умайя аз-Замрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен сафардан Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келдим. У зот: «Нонуштани кутиб тур, эй Абу Умайя», дедилар. Мен: «Мен рўзадорман», дедим. Шунда у зот: «Кел, менга яқинлаш, сенга мусофир ҳақида хабар берай. Албатта, Аллоҳ азза ва жалла ундан рўзани ва намознинг ярмини соқит қилган», дедилар.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَ تَنْتَظِرُ الْغَدَاءَ يَا أَبَا أُمَيَّةَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ تَعَالَ أُخْبِرْكَ عَنِ الْمُسَافِرِ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنْهُ الصِّيَامَ وَنِصْفَ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Umayya az-Zamriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning huzurlariga keldim. Rasululloh ﷺ menga: «Nonushtani kutmaysanmi, ey Abu Umayya?» dedilar. Men: «Men roʻzadorman», dedim. Shunda u zot: «Kel, senga musofir haqida xabar beray. Albatta, Alloh undan roʻzani va namozning yarmini soqit qilgan», dedilar.Амр ибн Умайя аз-Замрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келдим. Расулуллоҳ ﷺ менга: «Нонуштани кутмайсанми, эй Абу Умайя?» дедилар. Мен: «Мен рўзадорман», дедим. Шунда у зот: «Кел, сенга мусофир ҳақида хабар берай. Албатта, Аллоҳ ундан рўзани ва намознинг ярмини соқит қилган», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَاجِرِ، عَنْ أَبِي أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ، قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَفَرٍ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمَّا ذَهَبْتُ لأَخْرُجَ قَالَ ‏"‏ انْتَظِرِ الْغَدَاءَ يَا أَبَا أُمَيَّةَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ يَا نَبِيَّ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ تَعَالَ أُخْبِرْكَ عَنِ الْمُسَافِرِ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى وَضَعَ عَنْهُ الصِّيَامَ وَنِصْفَ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Umayya az-Zamriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men safardan Rasululloh ﷺ ning huzurlariga keldim va u zotga salom berdim. Chiqib ketmoqchi boʻlganimda u zot: «Nonushtani kutib tur, ey Abu Umayya», dedilar. Men: «Men roʻzadorman, ey Allohning Nabiysi», dedim. U zot: «Kel, senga musofir haqida xabar beray. Albatta, Alloh taolo undan roʻzani va namozning yarmini soqit qilgan», dedilar.Абу Умайя аз-Замрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен сафардан Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келдим ва у зотга салом бердим. Чиқиб кетмоқчи бўлганимда у зот: «Нонуштани кутиб тур, эй Абу Умайя», дедилар. Мен: «Мен рўзадорман, эй Аллоҳнинг Набийси», дедим. У зот: «Кел, сенга мусофир ҳақида хабар берай. Албатта, Аллоҳ таоло ундан рўзани ва намознинг ярмини соқит қилган», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ مَرْوَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الْمُهَاجِرِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أُمَيَّةَ يَعْنِي الضَّمْرِيَّ، أَنَّهُ قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ نَحْوَهُ ‏.‏

Abu Umayya az-Zamriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺ ning huzurlariga kelgan va shunga oʻxshashini zikr qildi.Абу Умайя аз-Замрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺ нинг ҳузурларига келган ва шунга ўхшашини зикр қилди.

أَخْبَرَنِي شُعَيْبُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنِي الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ الْجَرْمِيُّ، أَنَّ أَبَا أُمَيَّةَ الضَّمْرِيَّ، حَدَّثَهُمْ أَنَّهُ، قَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَفَرٍ فَقَالَ ‏"‏ انْتَظِرِ الْغَدَاءَ يَا أَبَا أُمَيَّةَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ادْنُ أُخْبِرْكَ عَنِ الْمُسَافِرِ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنْهُ الصِّيَامَ وَنِصْفَ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Umayya az-Zamriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U safardan Rasululloh ﷺ ning huzurlariga keldi. U zot: «Nonushtani kutib tur, ey Abu Umayya», dedilar. Men: «Men roʻzadorman», dedim. U zot: «Yaqinlash, senga musofir haqida xabar beray. Albatta, Alloh undan roʻzani va namozning yarmini soqit qilgan», dedilar.Абу Умайя аз-Замрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У сафардан Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келди. У зот: «Нонуштани кутиб тур, эй Абу Умайя», дедилар. Мен: «Мен рўзадорман», дедим. У зот: «Яқинлаш, сенга мусофир ҳақида хабар берай. Албатта, Аллоҳ ундан рўзани ва намознинг ярмини соқит қилган», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْحَرَّانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، أَنَّ أَبَا أُمَيَّةَ الضَّمْرِيَّ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَفَرٍ وَهُوَ صَائِمٌ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَ تَنْتَظِرِ الْغَدَاءَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَعَالَ أُخْبِرْكَ عَنِ الصِّيَامِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ الصِّيَامَ وَنِصْفَ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Umayya az-Zamriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U safardan Rasululloh ﷺ huzuriga keldi, u roʻza tutgan edi. Rasululloh ﷺ unga: «Nonushtaga kutib turmaysanmi?» dedilar. U: «Men roʻzadorman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kel, senga roʻza haqida aytib beray. Alloh azza va jalla musofirdan roʻzani va namozning yarmini soqit qilgan», dedilar.Абу Умайя аз-Замрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У сафардан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келди, у рўза тутган эди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Нонуштага кутиб турмайсанми?» дедилар. У: «Мен рўзадорман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Кел, сенга рўза ҳақида айтиб берай. Аллоҳ азза ва жалла мусофирдан рўзани ва намознинг ярмини соқит қилган», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيٌّ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ رَجُلٍ، أَنَّ أَبَا أُمَيَّةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَفَرٍ نَحْوَهُ ‏.‏

Abu Umayya az-Zamriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U safardan Nabiy ﷺ huzuriga kelib, shunga oʻxshash voqeani soʻzlab berdi.Абу Умайя аз-Замрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У сафардан Набий ﷺ ҳузурига келиб, шунга ўхшаш воқеани сўзлаб берди.

أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ التَّلِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ نِصْفَ الصَّلاَةِ وَالصَّوْمَ وَعَنِ الْحُبْلَى وَالْمُرْضِعِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Alloh musofirdan namozning yarmini hamda roʻzani soqit qilgan; homiladordan va emizikli ayoldan ham», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Аллоҳ мусофирдан намознинг ярмини ҳамда рўзани соқит қилган; ҳомиладордан ва эмизикли аёлдан ҳам», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حِبَّانُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ شَيْخٍ، مِنْ قُشَيْرٍ عَنْ عَمِّهِ، حَدَّثَنَا ثُمَّ، أَلْفَيْنَاهُ فِي إِبِلٍ لَهُ فَقَالَ لَهُ أَبُو قِلاَبَةَ حَدِّثْهُ فَقَالَ الشَّيْخُ حَدَّثَنِي عَمِّي أَنَّهُ ذَهَبَ فِي إِبِلٍ لَهُ فَانْتَهَى إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَأْكُلُ أَوْ قَالَ يَطْعَمُ فَقَالَ ‏"‏ ادْنُ فَكُلْ أَوْ قَالَ ‏"‏ ادْنُ فَاطْعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ شَطْرَ الصَّلاَةِ وَالصِّيَامَ وَعَنِ الْحَامِلِ وَالْمُرْضِعِ ‏"‏ ‏.‏

Qushayrlik shayxning amakisi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U oʻzining tuyalari yoʻqolib qidirib borib, Nabiy ﷺ huzuriga yetib keldi, u zot taom yeb oʻtirgan edilar. U zot: «Yaqin kel, ye», dedilar. Men: «Men roʻzadorman», dedim. Shunda u zot: «Alloh azza va jalla musofirdan namozning yarmini va roʻzani, homiladordan hamda emizikli ayoldan soqit qilgan», dedilar.Қушайрлик шайхнинг амакиси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ўзининг туялари йўқолиб қидириб бориб, Набий ﷺ ҳузурига етиб келди, у зот таом еб ўтирган эдилар. У зот: «Яқин кел, е», дедилар. Мен: «Мен рўзадорман», дедим. Шунда у зот: «Аллоҳ азза ва жалла мусофирдан намознинг ярмини ва рўзани, ҳомиладордан ҳамда эмизикли аёлдан соқит қилган», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ، هَذَا الْحَدِيثَ ثُمَّ قَالَ هَلْ لَكَ فِي صَاحِبِ الْحَدِيثِ فَدَلَّنِي عَلَيْهِ فَلَقِيتُهُ فَقَالَ حَدَّثَنِي قَرِيبٌ لِي يُقَالُ لَهُ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي إِبِلٍ كَانَتْ لِي أُخِذَتْ فَوَافَقْتُهُ وَهُوَ يَأْكُلُ فَدَعَانِي إِلَى طَعَامِهِ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ادْنُ أُخْبِرْكَ عَنْ ذَلِكَ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ الصَّوْمَ وَشَطْرَ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men olib qoʻyilgan tuyalarim uchun Rasululloh ﷺ huzuriga keldim, u zot taom yeb oʻtirgan ekanlar va meni taomlariga chorladilar. Men: «Men roʻzadorman», dedim. Shunda u zot: «Yaqin kel, senga u haqda aytib beray. Alloh musofirdan roʻzani va namozning yarmini soqit qilgan», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен олиб қўйилган туяларим учун Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келдим, у зот таом еб ўтирган эканлар ва мени таомларига чорладилар. Мен: «Мен рўзадорман», дедим. Шунда у зот: «Яқин кел, сенга у ҳақда айтиб берай. Аллоҳ мусофирдан рўзани ва намознинг ярмини соқит қилган», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ رَجُلٍ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لِحَاجَةٍ فَإِذَا هُوَ يَتَغَدَّى قَالَ ‏"‏ هَلُمَّ إِلَى الْغَدَاءِ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلُمَّ أُخْبِرْكَ عَنِ الصَّوْمِ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ نِصْفَ الصَّلاَةِ وَالصَّوْمَ وَرَخَّصَ لِلْحُبْلَى وَالْمُرْضِعِ ‏"‏ ‏.‏

Bir kishi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men bir hojat bilan Nabiy ﷺ huzuriga keldim, u zot nonushta qilib oʻtirgan edilar. U zot: «Nonushtaga kel», dedilar. Men: «Men roʻzadorman», dedim. U zot: «Kel, senga roʻza haqida aytib beray. Alloh musofirdan namozning yarmini va roʻzani soqit qilgan, homiladorga hamda emizikli ayolga ruxsat bergan», dedilar.Бир киши (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен бир ҳожат билан Набий ﷺ ҳузурига келдим, у зот нонушта қилиб ўтирган эдилар. У зот: «Нонуштага кел», дедилар. Мен: «Мен рўзадорман», дедим. У зот: «Кел, сенга рўза ҳақида айтиб берай. Аллоҳ мусофирдан намознинг ярмини ва рўзани соқит қилган, ҳомиладорга ҳамда эмизикли аёлга рухсат берган», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي الْعَلاَءِ بْنِ الشِّخِّيرِ، عَنْ رَجُلٍ، نَحْوَهُ ‏.‏

Bir kishi (roziyallohu anhu)dan shunga oʻxshash rivoyat qilingan.Бир киши (розияллоҳу анҳу)дан шунга ўхшаш ривоят қилинган.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ هَانِئِ بْنِ الشِّخِّيرِ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَلْحَرِيشٍ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ مُسَافِرًا فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا صَائِمٌ وَهُوَ يَأْكُلُ قَالَ ‏"‏ هَلُمَّ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ تَعَالَ أَلَمْ تَعْلَمْ مَا وَضَعَ اللَّهُ عَنِ الْمُسَافِرِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ وَمَا وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ قَالَ ‏"‏ الصَّوْمَ وَنِصْفَ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Balharishlik bir kishining otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men musofir edim, roʻza tutgan holimda Nabiy ﷺ huzuriga keldim, u zot taom yeb oʻtirgan edilar. U zot: «Kel», dedilar. Men: «Men roʻzadorman», dedim. U zot: «Kel, Alloh musofirdan nimani soqit qilganini bilmaysanmi?» dedilar. Men: «Alloh musofirdan nimani soqit qilgan?» dedim. U zot: «Roʻzani va namozning yarmini», dedilar.Балҳаришлик бир кишининг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен мусофир эдим, рўза тутган ҳолимда Набий ﷺ ҳузурига келдим, у зот таом еб ўтирган эдилар. У зот: «Кел», дедилар. Мен: «Мен рўзадорман», дедим. У зот: «Кел, Аллоҳ мусофирдан нимани соқит қилганини билмайсанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ мусофирдан нимани соқит қилган?» дедим. У зот: «Рўзани ва намознинг ярмини», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ هَانِئِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَلْحَرِيشٍ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا نُسَافِرُ مَا شَاءَ اللَّهُ فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَطْعَمُ فَقَالَ ‏"‏ هَلُمَّ فَاطْعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُحَدِّثُكُمْ عَنِ الصِّيَامِ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ الصَّوْمَ وَشَطْرَ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Balharishlik bir kishining otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Biz Alloh xohlagancha safar qildik, soʻng Rasululloh ﷺ huzuriga keldik, u zot taom yeb oʻtirgan edilar. U zot: «Kel, taomdan ye», dedilar. Men: «Men roʻzadorman», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sizlarga roʻza haqida aytib beray. Alloh musofirdan roʻzani va namozning yarmini soqit qilgan», dedilar.Балҳаришлик бир кишининг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Биз Аллоҳ хоҳлаганча сафар қилдик, сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келдик, у зот таом еб ўтирган эдилар. У зот: «Кел, таомдан е», дедилар. Мен: «Мен рўзадорман», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга рўза ҳақида айтиб берай. Аллоҳ мусофирдан рўзани ва намознинг ярмини соқит қилган», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْكَرِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ هَانِئِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ مُسَافِرًا فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَأْكُلُ وَأَنَا صَائِمٌ فَقَالَ ‏"‏ هَلُمَّ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَتَدْرِي مَا وَضَعَ اللَّهُ عَنِ الْمُسَافِرِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ وَمَا وَضَعَ اللَّهُ عَنِ الْمُسَافِرِ قَالَ ‏"‏ الصَّوْمَ وَشَطْرَ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Honiʼ ibn Abdulloh ibn ash-Shixxirning otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men musofir edim, roʻza tutgan holimda Nabiy ﷺ huzuriga keldim, u zot taom yeb oʻtirgan edilar. U zot: «Kel», dedilar. Men: «Men roʻzadorman», dedim. U zot: «Alloh musofirdan nimani soqit qilganini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh musofirdan nimani soqit qilgan?» dedim. U zot: «Roʻzani va namozning yarmini», dedilar.Ҳониъ ибн Абдуллоҳ ибн аш-Шиххирнинг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен мусофир эдим, рўза тутган ҳолимда Набий ﷺ ҳузурига келдим, у зот таом еб ўтирган эдилар. У зот: «Кел», дедилар. Мен: «Мен рўзадорман», дедим. У зот: «Аллоҳ мусофирдан нимани соқит қилганини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ мусофирдан нимани соқит қилган?» дедим. У зот: «Рўзани ва намознинг ярмини», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ مُوسَى، - هُوَ ابْنُ أَبِي عَائِشَةَ - عَنْ غَيْلاَنَ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ أَبِي قِلاَبَةَ فِي سَفَرٍ فَقَرَّبَ طَعَامًا فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ فِي سَفَرٍ فَقَرَّبَ طَعَامًا فَقَالَ لِرَجُلٍ ‏"‏ ادْنُ فَاطْعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ نِصْفَ الصَّلاَةِ وَالصِّيَامَ فِي السَّفَرِ ‏"‏ ‏.‏ فَادْنُ فَاطْعَمْ فَدَنَوْتُ فَطَعِمْتُ ‏.‏

Gʻaylon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Abu Qiloba bilan bir safarga chiqdim, u taom keltirdi. Men: «Men roʻzadorman», dedim. Shunda u: «Rasululloh ﷺ bir safarga chiqib, taom keltirdilar va bir kishiga: ‹Yaqin kel, ye›, dedilar. U: ‹Men roʻzadorman›, dedi. U zot: ‹Alloh musofirdan safarda namozning yarmini va roʻzani soqit qilgan›, dedilar. Bas, yaqin kel, ye», dedi. Shunda men yaqin kelib, taom yedim.Ғайлон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Абу Қилоба билан бир сафарга чиқдим, у таом келтирди. Мен: «Мен рўзадорман», дедим. Шунда у: «Расулуллоҳ ﷺ бир сафарга чиқиб, таом келтирдилар ва бир кишига: ‹Яқин кел, е›, дедилар. У: ‹Мен рўзадорман›, деди. У зот: ‹Аллоҳ мусофирдан сафарда намознинг ярмини ва рўзани соқит қилган›, дедилар. Бас, яқин кел, е», деди. Шунда мен яқин келиб, таом едим.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنْ مُوَرِّقٍ الْعِجْلِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي السَّفَرِ فَمِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ فَنَزَلْنَا فِي يَوْمٍ حَارٍّ وَاتَّخَذْنَا ظِلاَلاً فَسَقَطَ الصُّوَّامُ وَقَامَ الْمُفْطِرُونَ فَسَقَوُا الرِّكَابَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ذَهَبَ الْمُفْطِرُونَ الْيَوْمَ بِالأَجْرِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan safarda edik, baʼzimiz roʻzador, baʼzimiz roʻzasiz edik. Issiq kunda bir joyga tushib, soya oldik. Roʻzadorlar yiqilib qoldilar, roʻzasizlar esa turib, ulovlarni sugʻordilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bugun roʻzasizlar ajrni olib ketishdi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафарда эдик, баъзимиз рўзадор, баъзимиз рўзасиз эдик. Иссиқ кунда бир жойга тушиб, соя олдик. Рўзадорлар йиқилиб қолдилар, рўзасизлар эса туриб, уловларни суғордилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бугун рўзасизлар ажрни олиб кетишди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، قَالَ يُقَالُ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ كَالإِفْطَارِ فِي الْحَضَرِ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Safarda roʻza tutish, muqim holatida roʻza tutmaslik kabidir, deyiladi.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Сафарда рўза тутиш, муқим ҳолатида рўза тутмаслик кабидир, дейилади.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ الْخَيَّاطِ، وَأَبُو عَامِرٍ قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، قَالَ الصَّائِمُ فِي السَّفَرِ كَالْمُفْطِرِ فِي الْحَضَرِ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Safarda roʻza tutuvchi, muqim holida roʻza tutmovchi kabidir.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Сафарда рўза тутувчи, муқим ҳолида рўза тутмовчи кабидир.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ الصَّائِمُ فِي السَّفَرِ كَالْمُفْطِرِ فِي الْحَضَرِ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Safarda roʻza tutgan kishi xuddi muqim holda roʻzasini ochgan kishi kabidir».Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сафарда рўза тутган киши худди муқим ҳолда рўзасини очган киши кабидир».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى أَتَى قُدَيْدًا ثُمَّ أُتِيَ بِقَدَحٍ مِنْ لَبَنٍ فَشَرِبَ وَأَفْطَرَ هُوَ وَأَصْحَابُهُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ramazonda safarga chiqdilar va roʻza tutdilar. Qudaydga yetganlarida bir kosa sut keltirildi, ular va sahobalari uni ichib, roʻzalarini ochdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Рамазонда сафарга чиқдилар ва рўза тутдилар. Қудайдга етганларида бир коса сут келтирилди, улар ва саҳобалари уни ичиб, рўзаларини очдилар.

أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْثَرٌ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ حَتَّى أَتَى قُدَيْدًا ثُمَّ أَفْطَرَ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinadan chiqib, Qudaydga yetguncha roʻza tutdilar, soʻng Makkaga yetguncha roʻzalarini ochdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинадан чиқиб, Қудайдга етгунча рўза тутдилар, сўнг Маккага етгунча рўзаларини очдилар.

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ أَنْبَأَنَا الْحَسَنُ بْنُ عِيسَى، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَامَ فِي السَّفَرِ حَتَّى أَتَى قُدَيْدًا ثُمَّ دَعَا بِقَدَحٍ مِنْ لَبَنٍ فَشَرِبَ فَأَفْطَرَ هُوَ وَأَصْحَابُهُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarda Qudaydga yetguncha roʻza tutdilar, soʻng bir kosa sut soʻrab, uni ichdilar va ular hamda sahobalari roʻzalarini ochdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарда Қудайдга етгунча рўза тутдилар, сўнг бир коса сут сўраб, уни ичдилар ва улар ҳамда саҳобалари рўзаларини очдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَكَّةَ فَصَامَ حَتَّى أَتَى عُسْفَانَ فَدَعَا بِقَدَحٍ فَشَرِبَ - قَالَ شُعْبَةُ - فِي رَمَضَانَ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ مَنْ شَاءَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makka tomon chiqdilar va Usfonga yetguncha roʻza tutdilar, soʻng bir kosa soʻrab, uni ichdilar. Bu Ramazonda edi. Ibn Abbos: «Kim xohlasa roʻza tutsin, kim xohlasa roʻzasini ochsin», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Макка томон чиқдилар ва Усфонга етгунча рўза тутдилар, сўнг бир коса сўраб, уни ичдилар. Бу Рамазонда эди. Ибн Аббос: «Ким хоҳласа рўза тутсин, ким хоҳласа рўзасини очсин», дер эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَافَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ ثُمَّ دَعَا بِإِنَاءٍ فَشَرِبَ نَهَارًا يَرَاهُ النَّاسُ ثُمَّ أَفْطَرَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ramazonda safarga chiqib, Usfonga yetguncha roʻza tutdilar, soʻng bir idish soʻrab, odamlar koʻrib turgan holda kunduzi uni ichdilar va roʻzalarini ochdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Рамазонда сафарга чиқиб, Усфонга етгунча рўза тутдилар, сўнг бир идиш сўраб, одамлар кўриб турган ҳолда кундузи уни ичдилар ва рўзаларини очдилар.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الْعَوَّامِ بْنِ حَوْشَبٍ، قَالَ قُلْتُ لِمُجَاهِدٍ الصَّوْمُ فِي السَّفَرِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ وَيُفْطِرُ ‏.‏

Avvom ibn Havshab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Mujohidga: «Safardagi roʻza qanday?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ baʼzan roʻza tutar, baʼzan roʻza tutmas edilar», dedi.Аввом ибн Ҳавшаб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Мужоҳидга: «Сафардаги рўза қандай?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ баъзан рўза тутар, баъзан рўза тутмас эдилар», деди.

أَخْبَرَنِي هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُجَاهِدٌ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَامَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَأَفْطَرَ فِي السَّفَرِ ‏.‏

Mujohid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ramazon oyida roʻza tutdilar va safarda roʻzalarini ochdilar.Мужоҳид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Рамазон ойида рўза тутдилар ва сафарда рўзаларини очдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو الأَسْلَمِيِّ، أَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ قَالَ ‏"‏ إِنْ - ثُمَّ ذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا إِنْ - شِئْتَ صُمْتَ وَإِنْ شِئْتَ أَفْطَرْتَ ‏"‏ ‏.‏

Hamza ibn Amr al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺdan safarda roʻza tutish haqida soʻradi. Ular: «Agar xohlasang roʻza tut, agar xohlasang roʻzangni och», dedilar.Ҳамза ибн Амр ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺдан сафарда рўза тутиш ҳақида сўради. Улар: «Агар хоҳласанг рўза тут, агар хоҳласанг рўзангни оч», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ حَمْزَةَ بْنَ عَمْرٍو، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِثْلَهُ مُرْسَلٌ ‏.‏

Hamza ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Ey Allohning Rasuli», dedi. Va shunga oʻxshash mursal rivoyat keltirildi.Ҳамза ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Эй Аллоҳнинг Расули», деди. Ва шунга ўхшаш мурсал ривоят келтирилди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ حَمْزَةَ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ قَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَصُومَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ تُفْطِرَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Hamza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan safarda roʻza tutish haqida soʻradim. Ular: «Agar roʻza tutishni xohlasang tut, agar roʻzangni ochishni xohlasang och», dedilar.Ҳамза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан сафарда рўза тутиш ҳақида сўрадим. Улар: «Агар рўза тутишни хоҳласанг тут, агар рўзангни очишни хоҳласанг оч», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ فَقَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَصُومَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ تُفْطِرَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Hamza ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan safarda roʻza tutish haqida soʻradim. Ular: «Agar roʻza tutishni xohlasang tut, agar roʻzangni ochishni xohlasang och», dedilar.Ҳамза ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан сафарда рўза тутиш ҳақида сўрадим. Улар: «Агар рўза тутишни хоҳласанг тут, агар рўзангни очишни хоҳласанг оч», дедилар.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، وَاللَّيْثُ، وَذَكَرَ، آخَرَ عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو الأَسْلَمِيِّ، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً عَلَى الصِّيَامِ فِي السَّفَرِ قَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Hamza ibn Amr al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, men safarda roʻza tutishga qodirlik sezaman», dedim. Ular: «Agar xohlasang roʻza tut, agar xohlasang roʻzangni och», dedilar.Ҳамза ибн Амр ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен сафарда рўза тутишга қодирлик сезаман», дедим. Улар: «Агар хоҳласанг рўза тут, агар хоҳласанг рўзангни оч», дедилар.

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ أَبِي أَنَسٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ قَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَصُومَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ تُفْطِرَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Hamza ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺdan safarda roʻza tutish haqida soʻradi. Ular: «Agar roʻza tutishni xohlasang tut, agar roʻzangni ochishni xohlasang och», dedilar.Ҳамза ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺдан сафарда рўза тутиш ҳақида сўради. Улар: «Агар рўза тутишни хоҳласанг тут, агар рўзангни очишни хоҳласанг оч», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، وَحَنْظَلَةَ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَانِي جَمِيعًا، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ كُنْتُ أَسْرُدُ الصِّيَامَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْرُدُ الصِّيَامَ فِي السَّفَرِ فَقَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Hamza ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ zamonlarida roʻzani ketma-ket tutar edim. Shunda: ‹Yo Rasululloh, men safarda roʻzani ketma-ket tutaman›, dedim. U zot: ‹Xohlasang roʻza tut, xohlasang tutma›, dedilar».Ҳамза ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ замонларида рўзани кетма-кет тутар эдим. Шунда: ‹Ё Расулуллоҳ, мен сафарда рўзани кетма-кет тутаман›, дедим. У зот: ‹Хоҳласанг рўза тут, хоҳласанг тутма›, дедилар».

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ، عَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ حَمْزَةَ، قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي رَجُلٌ أَسْرُدُ الصِّيَامَ أَفَأَصُومُ فِي السَّفَرِ قَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Hamza ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Yo Nabiyyalloh, men roʻzani ketma-ket tutadigan kishiman, safarda roʻza tutaymi?› dedim. U zot: ‹Xohlasang roʻza tut, xohlasang tutma›, dedilar».Ҳамза ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Ё Набийяллоҳ, мен рўзани кетма-кет тутадиган кишиман, сафарда рўза тутайми?› дедим. У зот: ‹Хоҳласанг рўза тут, хоҳласанг тутма›, дедилар».

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي عِمْرَانُ بْنُ أَبِي أَنَسٍ، أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا مُرَاوِحٍ حَدَّثَهُ أَنَّ حَمْزَةَ بْنَ عَمْرٍو حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ رَجُلاً يَصُومُ فِي السَّفَرِ فَقَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Hamza ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺdan soʻradi va u safarda roʻza tutadigan kishi edi. U zot: «Xohlasang roʻza tut, xohlasang tutma», dedilar.Ҳамза ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺдан сўради ва у сафарда рўза тутадиган киши эди. У зот: «Хоҳласанг рўза тут, хоҳласанг тутма», дедилар.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَمْرٌو، وَذَكَرَ، آخَرَ عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَجِدُ فِيَّ قُوَّةً عَلَى الصِّيَامِ فِي السَّفَرِ فَهَلْ عَلَىَّ جُنَاحٌ قَالَ ‏"‏ هِيَ رُخْصَةٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَمَنْ أَخَذَ بِهَا فَحَسَنٌ وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَصُومَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Hamza ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺga: «Men safarda roʻza tutishga oʻzimda quvvat sezaman, menga gunoh boʻladimi?» dedi. U zot: «Bu Alloh azza va jalladan boʻlgan ruxsatdir. Kim uni olsa, yaxshi ish qilibdi. Kim roʻza tutishni xohlasa, unga gunoh yoʻq», dedilar.Ҳамза ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺга: «Мен сафарда рўза тутишга ўзимда қувват сезаман, менга гуноҳ бўладими?» деди. У зот: «Бу Аллоҳ азза ва жалладан бўлган рухсатдир. Ким уни олса, яхши иш қилибди. Ким рўза тутишни хоҳласа, унга гуноҳ йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بِشْرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو الأَسْلَمِيِّ، أَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَصُومُ فِي السَّفَرِ قَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Hamza ibn Amr al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺdan: «Safarda roʻza tutaymi?» deb soʻradi. U zot: «Xohlasang roʻza tut, xohlasang tutma», dedilar.Ҳамза ибн Амр ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺдан: «Сафарда рўза тутайми?» деб сўради. У зот: «Хоҳласанг рўза тут, хоҳласанг тутма», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ اللاَّنِيُّ، بِالْكُوفَةِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ الرَّازِيُّ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَجُلٌ أَصُومُ أَفَأَصُومُ فِي السَّفَرِ قَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Hamza ibn Amr: «Yo Rasululloh, men roʻza tutadigan kishiman, safarda roʻza tutaymi?» dedi. U zot: «Xohlasang roʻza tut, xohlasang tutma», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Ҳамза ибн Амр: «Ё Расулуллоҳ, мен рўза тутадиган кишиман, сафарда рўза тутайми?» деди. У зот: «Хоҳласанг рўза тут, хоҳласанг тутма», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنَّ حَمْزَةَ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصُومُ فِي السَّفَرِ وَكَانَ كَثِيرَ الصِّيَامِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Hamza Rasululloh ﷺga: ‹Yo Rasululloh, safarda roʻza tutaymi?› dedi. U koʻp roʻza tutadigan kishi edi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: ‹Xohlasang roʻza tut, xohlasang tutma›, dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Ҳамза Расулуллоҳ ﷺга: ‹Ё Расулуллоҳ, сафарда рўза тутайми?› деди. У кўп рўза тутадиган киши эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Хоҳласанг рўза тут, хоҳласанг тутма›, дедилар».

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنَّ حَمْزَةَ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصُومُ فِي السَّفَرِ فَقَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Hamza Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Yo Rasululloh, safarda roʻza tutaymi?› dedi. U zot: ‹Xohlasang roʻza tut, xohlasang tutma›, dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Ҳамза Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Ё Расулуллоҳ, сафарда рўза тутайми?› деди. У зот: ‹Хоҳласанг рўза тут, хоҳласанг тутма›, дедилар».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ حَمْزَةَ الأَسْلَمِيَّ، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ وَكَانَ رَجُلاً يَسْرُدُ الصِّيَامَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Hamza al-Aslamiy Rasululloh ﷺdan safarda roʻza tutish haqida soʻradi va u roʻzani ketma-ket tutadigan kishi edi. U zot: «Xohlasang roʻza tut, xohlasang tutma», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Ҳамза ал-Асламий Расулуллоҳ ﷺдан сафарда рўза тутиш ҳақида сўради ва у рўзани кетма-кет тутадиган киши эди. У зот: «Хоҳласанг рўза тут, хоҳласанг тутма», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، قَالَ كُنَّا نُسَافِرُ فِي رَمَضَانَ فَمِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ لاَ يَعِيبُ الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ وَلاَ يَعِيبُ الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Ramazonda safar qilar edik. Bizdan roʻza tutgani ham, tutmagani ham bor edi. Roʻza tutgan tutmaganni ayblamas, tutmagan tutganni ayblamas edi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Рамазонда сафар қилар эдик. Биздан рўза тутгани ҳам, тутмагани ҳам бор эди. Рўза тутган тутмаганни айбламас, тутмаган тутганни айбламас эди».

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ يَعْقُوبَ الطَّالْقَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ - عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كُنَّا نُسَافِرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ وَلاَ يَعِيبُ الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ وَلاَ يَعِيبُ الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan safar qilar edik. Bizdan roʻza tutgani ham, tutmagani ham bor edi. Roʻza tutgan tutmaganni ayblamas, tutmagan tutganni ayblamas edi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафар қилар эдик. Биздан рўза тутгани ҳам, тутмагани ҳам бор эди. Рўза тутган тутмаганни айбламас, тутмаган тутганни айбламас эди».

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَافَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَامَ بَعْضُنَا وَأَفْطَرَ بَعْضُنَا ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan safar qildik. Baʼzimiz roʻza tutdi, baʼzimiz tutmadi».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафар қилдик. Баъзимиз рўза тутди, баъзимиз тутмади».

أَخْبَرَنِي أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُمَا سَافَرَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَصُومُ الصَّائِمُ وَيُفْطِرُ الْمُفْطِرُ وَلاَ يَعِيبُ الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ وَلاَ الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ular Rasululloh ﷺ bilan safar qilishdi. Roʻza tutgan roʻza tutar, tutmagan tutmas edi. Roʻza tutgan tutmaganni ayblamas, tutmagan ham tutganni ayblamas edi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, улар Расулуллоҳ ﷺ билан сафар қилишди. Рўза тутган рўза тутар, тутмаган тутмас эди. Рўза тутган тутмаганни айбламас, тутмаган ҳам тутганни айбламас эди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ صَائِمًا فِي رَمَضَانَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْكَدِيدِ أَفْطَرَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Fath yili Ramazonda roʻzador holda chiqdilar. Kadid degan joyga yetganlarida roʻzani ochdilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ йили Рамазонда рўзадор ҳолда чиқдилар. Кадид деган жойга етганларида рўзани очдилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُفَضَّلٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَافَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ ثُمَّ دَعَا بِإِنَاءٍ فَشَرِبَ نَهَارًا لِيَرَاهُ النَّاسُ ثُمَّ أَفْطَرَ حَتَّى دَخَلَ مَكَّةَ فَافْتَتَحَ مَكَّةَ فِي رَمَضَانَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَصَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي السَّفَرِ وَأَفْطَرَ فَمَنْ شَاءَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarga chiqdilar va roʻza tutdilar. Usfonga yetganlarida idish soʻrab, kunduzi odamlar koʻrishi uchun suv ichdilar, soʻng roʻzalarini ochdilar va shu holda Makkaga kirdilar. Makkani Ramazonda fath qildilar. Ibn Abbos aytdi: Rasululloh ﷺ safarda ham roʻza tutdilar, ham roʻzalarini ochdilar. Endi kim xohlasa roʻza tutsin, kim xohlasa roʻzasini ochsin.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқдилар ва рўза тутдилар. Усфонга етганларида идиш сўраб, кундузи одамлар кўриши учун сув ичдилар, сўнг рўзаларини очдилар ва шу ҳолда Маккага кирдилар. Маккани Рамазонда фатҳ қилдилар. Ибн Аббос айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафарда ҳам рўза тутдилар, ҳам рўзаларини очдилар. Энди ким хоҳласа рўза тутсин, ким хоҳласа рўзасини очсин.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ وُهَيْبِ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَوَادَةَ الْقُشَيْرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، رَجُلٌ مِنْهُمْ أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ وَهُوَ يَتَغَدَّى فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلُمَّ إِلَى الْغَدَاءِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَضَعَ لِلْمُسَافِرِ الصَّوْمَ وَشَطْرَ الصَّلاَةِ وَعَنِ الْحُبْلَى وَالْمُرْضِعِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Madinada Nabiy ﷺ nonushta qilib turgan paytlarida huzurlariga keldi. Nabiy ﷺ unga: «Kel, nonushtaga oʻtir», dedilar. U: «Men roʻzadorman», dedi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Alloh azza va jalla musofirdan roʻzani va namozning yarmini, shuningdek homilador hamda emizikli ayoldan roʻzani soqit qildi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Мадинада Набий ﷺ нонушта қилиб турган пайтларида ҳузурларига келди. Набий ﷺ унга: «Кел, нонуштага ўтир», дедилар. У: «Мен рўзадорман», деди. Шунда Набий ﷺ унга: «Аллоҳ азза ва жалла мусофирдан рўзани ва намознинг ярмини, шунингдек ҳомиладор ҳамда эмизикли аёлдан рўзани соқит қилди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ أَنْبَأَنَا بَكْرٌ، - وَهُوَ ابْنُ مُضَرَ - عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ ‏}‏ كَانَ مَنْ أَرَادَ مِنَّا أَنْ يُفْطِرَ وَيَفْتَدِيَ حَتَّى نَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي بَعْدَهَا فَنَسَخَتْهَا ‏.‏

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: {Roʻzani qiynalib tutadiganlar zimmasida bir miskinni taomlantirishlik fidya bordir} (Baqara 184) degan oyat nozil boʻlganida, bizdan kim xohlasa roʻzasini ochib fidya berardi. Toki undan keyingi oyat nozil boʻlib, buni nasx qildi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: {Рўзани қийналиб тутадиганлар зиммасида бир мискинни таомлантиришлик фидя бордир} (Бақара 184) деган оят нозил бўлганида, биздан ким хоҳласа рўзасини очиб фидя берарди. Токи ундан кейинги оят нозил бўлиб, буни насх қилди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَرْقَاءُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ ‏}‏ يُطِيقُونَهُ يُكَلَّفُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ وَاحِدٍ ‏{‏ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا ‏}‏ طَعَامُ مِسْكِينٍ آخَرَ لَيْسَتْ بِمَنْسُوخَةٍ ‏{‏ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ ‏}‏ لاَ يُرَخَّصُ فِي هَذَا إِلاَّ لِلَّذِي لاَ يُطِيقُ الصِّيَامَ أَوْ مَرِيضٍ لاَ يُشْفَى ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Alloh azza va jallaning {Roʻzani qiynalib tutadiganlar zimmasida bir miskinni taomlantirishlik fidya bordir} degan soʻzi haqida rivoyat qilinadi: «Yutiyquunahu» — unga mashaqqat boʻladigan kishilar demakdir; «fidya» — bir miskinni taomlantirishdir. {Kim koʻngilli ravishda yaxshilik qilsa} — yana bir miskinni taomlantirsa demakdir; bu oyat nasx qilingan emas. {U oʻzi uchun yaxshidir. Roʻza tutishingiz esa siz uchun yanada yaxshidir} (Baqara 184). Bunda roʻza tutishga qodir boʻlmagan yoki tuzalmaydigan bemordan boshqa hech kimga ruxsat berilmaydi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳ азза ва жалланинг {Рўзани қийналиб тутадиганлар зиммасида бир мискинни таомлантиришлик фидя бордир} деган сўзи ҳақида ривоят қилинади: «Ютийқуунаҳу» — унга машаққат бўладиган кишилар демакдир; «фидя» — бир мискинни таомлантиришдир. {Ким кўнгилли равишда яхшилик қилса} — яна бир мискинни таомлантирса демакдир; бу оят насх қилинган эмас. {У ўзи учун яхшидир. Рўза тутишингиз эса сиз учун янада яхшидир} (Бақара 184). Бунда рўза тутишга қодир бўлмаган ёки тузалмайдиган бемордан бошқа ҳеч кимга рухсат берилмайди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيٌّ، - يَعْنِي ابْنَ مُسْهَرٍ - عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُعَاذَةَ الْعَدَوِيَّةِ، أَنَّ امْرَأَةً، سَأَلَتْ عَائِشَةَ أَتَقْضِي الْحَائِضُ الصَّلاَةَ إِذَا طَهُرَتْ قَالَتْ أَحَرُورِيَّةٌ أَنْتِ كُنَّا نَحِيضُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ نَطْهُرُ فَيَأْمُرُنَا بِقَضَاءِ الصَّوْمِ وَلاَ يَأْمُرُنَا بِقَضَاءِ الصَّلاَةِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol undan: «Hayzli ayol pok boʻlgach, namozini qazo qiladimi?» deb soʻradi. Oisha: «Sen haruriyamisan? Biz Rasululloh ﷺ davrida hayz koʻrardik, soʻng pok boʻlardik. U zot bizni roʻzani qazo qilishga buyurardilar, lekin namozni qazo qilishga buyurmasdilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл ундан: «Ҳайзли аёл пок бўлгач, намозини қазо қиладими?» деб сўради. Оиша: «Сен ҳаруриямисан? Биз Расулуллоҳ ﷺ даврида ҳайз кўрардик, сўнг пок бўлардик. У зот бизни рўзани қазо қилишга буюрардилар, лекин намозни қазо қилишга буюрмасдилар», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنْ كَانَ لَيَكُونُ عَلَىَّ الصِّيَامُ مِنْ رَمَضَانَ فَمَا أَقْضِيهِ حَتَّى يَجِيءَ شَعْبَانُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Zimmamda Ramazon roʻzasi boʻlardi va uni Shaʼbon kelmaguncha qazo qila olmasdim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Зиммамда Рамазон рўзаси бўларди ва уни Шаъбон келмагунча қазо қила олмасдим», деди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ أَبُو حَصِينٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْثَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَيْفِيٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ عَاشُورَاءَ ‏"‏ أَمِنْكُمْ أَحَدٌ أَكَلَ الْيَوْمَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا مِنَّا مَنْ صَامَ وَمِنَّا مَنْ لَمْ يَصُمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَتِمُّوا بَقِيَّةَ يَوْمِكُمْ وَابْعَثُوا إِلَى أَهْلِ الْعَرُوضِ فَلْيُتِمُّوا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Muhammad ibn Sayfiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Oshuro kuni: «Bugun sizlardan biror kishi taom yedimi?» dedilar. Ular: «Bizdan roʻza tutganlar ham, tutmaganlar ham bor», dedilar. U zot: «Bas, kuningizning qolganini roʻza bilan toʻldiringlar va shahar chekkasidagi aholiga xabar yuboringlar, ular ham kunlarining qolganini roʻza bilan toʻldirsinlar», dedilar.Муҳаммад ибн Сайфий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ошуро куни: «Бугун сизлардан бирор киши таом едими?» дедилар. Улар: «Биздан рўза тутганлар ҳам, тутмаганлар ҳам бор», дедилар. У зот: «Бас, кунингизнинг қолганини рўза билан тўлдиринглар ва шаҳар чеккасидаги аҳолига хабар юборинглар, улар ҳам кунларининг қолганини рўза билан тўлдирсинлар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِرَجُلٍ ‏"‏ أَذِّنْ - يَوْمَ عَاشُورَاءَ - مَنْ كَانَ أَكَلَ فَلْيُتِمَّ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ أَكَلَ فَلْيَصُمْ ‏"‏ ‏.‏

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishiga: «Oshuro kuni eʼlon qil: kim taom yegan boʻlsa, kuningizning qolganini roʻza bilan toʻldirsin, kim yemagan boʻlsa, roʻza tutsin», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишига: «Ошуро куни эълон қил: ким таом еган бўлса, кунингизнинг қолганини рўза билан тўлдирсин, ким емаган бўлса, рўза тутсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَقَالَ ‏"‏ هَلْ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنِّي صَائِمٌ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ مَرَّ بِي بَعْدَ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَقَدْ أُهْدِيَ إِلَىَّ حَيْسٌ فَخَبَأْتُ لَهُ مِنْهُ وَكَانَ يُحِبُّ الْحَيْسَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ أُهْدِيَ لَنَا حَيْسٌ فَخَبَأْتُ لَكَ مِنْهُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَدْنِيهِ أَمَا إِنِّي قَدْ أَصْبَحْتُ وَأَنَا صَائِمٌ ‏"‏ ‏.‏ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا مَثَلُ صَوْمِ الْمُتَطَوِّعِ مَثَلُ الرَّجُلِ يُخْرِجُ مِنْ مَالِهِ الصَّدَقَةَ فَإِنْ شَاءَ أَمْضَاهَا وَإِنْ شَاءَ حَبَسَهَا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ huzurimga kirib: «Sizlarda biror narsa bormi?» dedilar. Men: «Yoʻq», dedim. U zot: «Unda men roʻzadorman», dedilar. Soʻng oʻsha kundan keyin yonimdan oʻtdilar, menga bir oz hays hadya qilingan edi, u zot uchun undan bir oz olib qoʻygan edim, chunki u zot haysni yaxshi koʻrardilar. Men: «Yo Rasululloh, bizga hays hadya qilindi, sizga undan olib qoʻydim», dedim. U zot: «Uni menga yaqin qil. Aslida men roʻzador holda tongni qarshi olgan edim», dedilar-da, undan yedilar. Soʻng: «Nafl roʻza tutuvchining misoli oʻz molidan sadaqa chiqargan kishiga oʻxshaydi: xohlasa uni oʻtkazadi, xohlasa ushlab qoladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кириб: «Сизларда бирор нарса борми?» дедилар. Мен: «Йўқ», дедим. У зот: «Унда мен рўзадорман», дедилар. Сўнг ўша кундан кейин ёнимдан ўтдилар, менга бир оз ҳайс ҳадя қилинган эди, у зот учун ундан бир оз олиб қўйган эдим, чунки у зот ҳайсни яхши кўрардилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, бизга ҳайс ҳадя қилинди, сизга ундан олиб қўйдим», дедим. У зот: «Уни менга яқин қил. Аслида мен рўзадор ҳолда тонгни қарши олган эдим», дедилар-да, ундан едилар. Сўнг: «Нафл рўза тутувчининг мисоли ўз молидан садақа чиқарган кишига ўхшайди: хоҳласа уни ўтказади, хоҳласа ушлаб қолади», дедилар.