أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعًا وَثَمَانِينَ رَجُلاً فَقَبِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلاَنِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ " تَعَالَ " . فَجِئْتُ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي " مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنِ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ " . فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلاً وَلَكِنْ وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ لِتَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشَكُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُسْخِطُكَ عَلَىَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَىَّ فِيهِ إِنِّي لأَرْجُو فِيهِ عَفْوَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلاَ أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ " . فَقُمْتُ فَمَضَيْتُ . مُخْتَصَرٌ .
Abdulloh ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Kaʼb ibn Molikning Tabuk gʻazotida Rasululloh ﷺdan orqada qolgani haqidagi hadisini soʻzlab berayotganini eshitdim. U dedi: «Rasululloh ﷺ ertalab qaytib keldilar. U zot safardan qaytganlarida avval masjiddan boshlar, unda ikki rakat namoz oʻqir, soʻng odamlar bilan koʻrishish uchun oʻtirar edilar. Buni qilganlarida orqada qolganlar u zotning oldiga keldilar va uzr soʻrab, qasam icha boshladilar. Ular sakson nechta kishi edilar. Rasululloh ﷺ ularning oshkora aytganlarini qabul qildilar, ular bilan bayat qildilar, ular uchun magʻfirat soʻradilar va ichki holatlarini Alloh azza va jallaga havola qildilar. Nihoyat men keldim. Salom berganimda, u zot gʻazablangan holda tabassum qildilaru soʻng: ‹Beri kel›, dedilar. Men kelib, u zotning oldilarida oʻtirdim. Menga: ‹Seni nima orqada qoldirdi? Sen ulov sotib olmaganmiding?› dedilar. Men: ‹Yo Rasululloh, Allohga qasamki, agar sizdan boshqa dunyo ahlidan birining oldida oʻtirganimda, unga bir uzr aytib gʻazabidan qutulardim, chunki menga soʻzga chechanlik berilgan. Lekin Allohga qasamki, bilaman: agar bugun sizni mendan rozi qilish uchun yolgʻon soʻz aytsam, Alloh azza va jalla sizni menga gʻazablantirishi yaqin. Agar rost soʻz aytsam, siz undan menga norozi boʻlasiz, lekin men bunda Allohning avf etishidan umidvorman. Allohga qasamki, sizdan orqada qolgan paytimdagichalik kuchli va imkoni keng boʻlgan paytim boʻlmagan›, dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Bunisi rost aytdi. Bas, Alloh sen haqingda hukm qilguncha turib tur›, dedilar. Men turib ketdim.» Bu qisqartirilgan rivoyatdir.Абдуллоҳ ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Каъб ибн Моликнинг Табук ғазотида Расулуллоҳ ﷺдан орқада қолгани ҳақидаги ҳадисини сўзлаб бераётганини эшитдим. У деди: «Расулуллоҳ ﷺ эрталаб қайтиб келдилар. У зот сафардан қайтганларида аввал масжиддан бошлар, унда икки ракат намоз ўқир, сўнг одамлар билан кўришиш учун ўтирар эдилар. Буни қилганларида орқада қолганлар у зотнинг олдига келдилар ва узр сўраб, қасам ича бошладилар. Улар саксон нечта киши эдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг ошкора айтганларини қабул қилдилар, улар билан баят қилдилар, улар учун мағфират сўрадилар ва ички ҳолатларини Аллоҳ азза ва жаллага ҳавола қилдилар. Ниҳоят мен келдим. Салом берганимда, у зот ғазабланган ҳолда табассум қилдилару сўнг: ‹Бери кел›, дедилар. Мен келиб, у зотнинг олдиларида ўтирдим. Менга: ‹Сени нима орқада қолдирди? Сен улов сотиб олмаганмидинг?› дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга қасамки, агар сиздан бошқа дунё аҳлидан бирининг олдида ўтирганимда, унга бир узр айтиб ғазабидан қутулардим, чунки менга сўзга чечанлик берилган. Лекин Аллоҳга қасамки, биламан: агар бугун сизни мендан рози қилиш учун ёлғон сўз айтсам, Аллоҳ азза ва жалла сизни менга ғазаблантириши яқин. Агар рост сўз айтсам, сиз ундан менга норози бўласиз, лекин мен бунда Аллоҳнинг авф этишидан умидворман. Аллоҳга қасамки, сиздан орқада қолган пайтимдагичалик кучли ва имкони кенг бўлган пайтим бўлмаган›, дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Буниси рост айтди. Бас, Аллоҳ сен ҳақингда ҳукм қилгунча туриб тур›, дедилар. Мен туриб кетдим.» Бу қисқартирилган ривоятдир.