Abdulloh ibn Avn

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ، قَالَ كَتَبْتُ إِلَى نَافِعٍ أَسْأَلُهُ عَنْ دُعَاءِ الْمُشْرِكِينَ، عِنْدَ الْقِتَالِ فَكَتَبَ إِلَىَّ أَنَّ ذَلِكَ كَانَ فِي أَوَّلِ الإِسْلاَمِ وَقَدْ أَغَارَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَنِي الْمُصْطَلِقِ وَهُمْ غَارُّونَ وَأَنْعَامُهُمْ تُسْقَى عَلَى الْمَاءِ فَقَتَلَ مُقَاتِلَتَهُمْ وَسَبَى سَبْيَهُمْ وَأَصَابَ يَوْمَئِذٍ جُوَيْرِيَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ حَدَّثَنِي بِذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ وَكَانَ فِي ذَلِكَ الْجَيْشِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا حَدِيثٌ نَبِيلٌ رَوَاهُ ابْنُ عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ وَلَمْ يُشْرِكْهُ فِيهِ أَحَدٌ ‏.‏

Ibn Avn (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Nofeʼga jang paytida mushriklarni (Islomga) chaqirish haqida soʻrab xat yozdim. U menga shunday deb yozdi: Bu Islomning dastlabki davrida boʻlgan edi. Allohning Nabiysi ﷺ Banu Mustaliqqa, ular gʻofil holatda turib, chorvalari suvga sugʻorilayotgan paytda hujum qildilar. Bas, ularning jangchilarini oʻldirdilar va (xotin-bolalarini) asir oldilar. Oʻsha kuni Juvayriya binti Horisni ham asir oldilar. Buni menga Abdulloh aytib berdi, u oʻsha qoʻshinda boʻlgan edi. Abu Dovud aytdi: Bu zoʻr (nodir) hadisdir, uni Ibn Avn Nofeʼdan rivoyat qilgan va unda hech kim unga sherik boʻlmagan.Ибн Авн (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Нофеъга жанг пайтида мушрикларни (Исломга) чақириш ҳақида сўраб хат ёздим. У менга шундай деб ёзди: Бу Исломнинг дастлабки даврида бўлган эди. Аллоҳнинг Набийси ﷺ Бану Мусталиққа, улар ғофил ҳолатда туриб, чорвалари сувга суғорилаётган пайтда ҳужум қилдилар. Бас, уларнинг жангчиларини ўлдирдилар ва (хотин-болаларини) асир олдилар. Ўша куни Жувайрия бинти Ҳорисни ҳам асир олдилар. Буни менга Абдуллоҳ айтиб берди, у ўша қўшинда бўлган эди. Абу Довуд айтди: Бу зўр (нодир) ҳадисдир, уни Ибн Авн Нофеъдан ривоят қилган ва унда ҳеч ким унга шерик бўлмаган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، وَأَزْهَرُ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، قَالَ سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ سَهْمِ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم وَالصَّفِيِّ قَالَ كَانَ يُضْرَبُ لَهُ بِسَهْمٍ مَعَ الْمُسْلِمِينَ وَإِنْ لَمْ يَشْهَدْ وَالصَّفِيُّ يُؤْخَذُ لَهُ رَأْسٌ مِنَ الْخُمُسِ قَبْلَ كُلِّ شَىْءٍ ‏.‏

Ibn Avn (rahimahulloh) aytadi: Men Muhammad (ibn Sirin)dan Nabiy ﷺning ulushlari va Safiy haqida soʻradim. U: «(Nabiy ﷺ urushda) qatnashmagan boʻlsalar ham, ularga musulmonlar bilan birga bir ulush ajratilardi. Safiy esa har narsadan oldin u zot uchun xumusdan bir bosh (asir yoki hayvon) olinardi», dedi.Ибн Авн (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен Муҳаммад (ибн Сирин)дан Набий ﷺнинг улушлари ва Сафий ҳақида сўрадим. У: «(Набий ﷺ урушда) қатнашмаган бўлсалар ҳам, уларга мусулмонлар билан бирга бир улуш ажратиларди. Сафий эса ҳар нарсадан олдин у зот учун хумусдан бир бош (асир ёки ҳайвон) олинарди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمٌ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، قَالَ كُنْتُ أَسِيرُ بِالشَّامِ فَنَادَانِي رَجُلٌ مِنْ خَلْفِي فَالْتَفَتُّ فَإِذَا رَجَاءُ بْنُ حَيْوَةَ فَقَالَ يَا أَبَا عَوْنٍ مَا هَذَا الَّذِي يَذْكُرُونَ عَنِ الْحَسَنِ قَالَ قُلْتُ إِنَّهُمْ يَكْذِبُونَ عَلَى الْحَسَنِ كَثِيرًا ‏.‏

Muhammad ibn Ubayd bizga, Sulaym Ibn Avndan (rivoyat qilib) aytdi: Men Shomda yoʻl yurar edim. Ortimdan bir kishi meni chaqirdi, men oʻgirildim, bas (qarasam) u Rajo ibn Hayva edi. U: «Ey Abu Avn, odamlar Hasandan zikr qilayotgan bu (gap) nima?» dedi. Men: «Albatta, ular Hasanga koʻp yolgʻon (soʻz) toʻnkamoqdalar», dedim.Муҳаммад ибн Убайд бизга, Сулайм Ибн Авндан (ривоят қилиб) айтди: Мен Шомда йўл юрар эдим. Ортимдан бир киши мени чақирди, мен ўгирилдим, бас (қарасам) у Ражо ибн Ҳайва эди. У: «Эй Абу Авн, одамлар Ҳасандан зикр қилаётган бу (гап) нима?» деди. Мен: «Албатта, улар Ҳасанга кўп ёлғон (сўз) тўнкамоқдалар», дедим.

حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، قَالَ لَوْ عَلِمْنَا أَنَّ كَلِمَةَ، الْحَسَنِ تَبْلُغُ مَا بَلَغَتْ لَكَتَبْنَا بِرُجُوعِهِ كِتَابًا وَأَشْهَدْنَا عَلَيْهِ شُهُودًا وَلَكِنَّا قُلْنَا كَلِمَةٌ خَرَجَتْ لاَ تُحْمَلُ ‏.‏

Ibn Avn (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi. U: «Agar al-Hasan(ning aytgan) soʻzi yetib borgan joyga yetib borishini bilganimizda edi, uning (oʻsha soʻzidan) qaytganini kitobga yozib qoʻyar va bunga guvohlar keltirar edik. Lekin biz: ‹Bu ogʻzidan chiqib ketgan bir soʻz, (boshqalarga) yetkazib boʻlmaydi›, deb qoʻya qoldik», dedi.Ибн Авн (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади. У: «Агар ал-Ҳасан(нинг айтган) сўзи етиб борган жойга етиб боришини билганимизда эди, унинг (ўша сўзидан) қайтганини китобга ёзиб қўяр ва бунга гувоҳлар келтирар эдик. Лекин биз: ‹Бу оғзидан чиқиб кетган бир сўз, (бошқаларга) етказиб бўлмайди›, деб қўя қолдик», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، قَالَ كَانَ مُحَمَّدٌ يَقُولُ الأَرْضُ عِنْدِي مِثْلُ مَالِ الْمُضَارَبَةِ فَمَا صَلُحَ فِي مَالِ الْمُضَارَبَةِ صَلُحَ فِي الأَرْضِ وَمَا لَمْ يَصْلُحْ فِي مَالِ الْمُضَارَبَةِ لَمْ يَصْلُحْ فِي الأَرْضِ‏.‏‏ قَالَ وَكَانَ لاَ يَرَى بَأْسًا أَنْ يَدْفَعَ أَرْضَهُ إِلَى الأَكَّارِ عَلَى أَنْ يَعْمَلَ فِيهَا بِنَفْسِهِ وَوَلَدِهِ وَأَعْوَانِهِ وَبَقَرِهِ وَلاَ يُنْفِقَ شَيْئًا وَتَكُونَ النَّفَقَةُ كُلُّهَا مِنْ رَبِّ الأَرْضِ‏.‏‏

Ibn Avn (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Muhammad shunday der edi: «Men uchun yer muzoraba moliga oʻxshaydi. Muzoraba molida joiz boʻlgan narsa yerda ham joiz, muzoraba molida joiz boʻlmagan narsa yerda ham joiz emas.» Yana u: «Kishi oʻz yerini dehqonga, u oʻzi, bolalari, yordamchilari va hoʻkizlari bilan ishlashi hamda hech narsa sarflamasligi, barcha xarajat yer egasidan boʻlishi sharti bilan berishida hech qanday zarar koʻrmas edi», dedi.Ибн Авн (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Муҳаммад шундай дер эди: «Мен учун ер музораба молига ўхшайди. Музораба молида жоиз бўлган нарса ерда ҳам жоиз, музораба молида жоиз бўлмаган нарса ерда ҳам жоиз эмас.» Яна у: «Киши ўз ерини деҳқонга, у ўзи, болалари, ёрдамчилари ва ҳўкизлари билан ишлаши ҳамда ҳеч нарса сарфламаслиги, барча харажат ер эгасидан бўлиши шарти билан беришида ҳеч қандай зарар кўрмас эди», деди.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْنٍ: أَنَّ نَافِعًا كَتَبَ إِلَيْهِ يُخْبِرُهُ أَنَّ ابْنَ عمر أخبرهُ أَن ابْن عمر أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَغَارَ عَلَى بَنِي الْمُصْطَلِقِ غَارِّينِ فِي نَعَمِهِمْ بِالْمُرَيْسِيعِ فَقتل الْمُقَاتلَة وسبى الذُّرِّيَّة

Ibn Avn (Nofiʼdan, Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Men Nofiʼga bir maktub yozdim va Nofiʼ mening maktubimga javoban yozdiki, Paygʻambar ﷺ Bani Mustaliqqa — ular gʻofil va chorvalari suv (joylari)da sugʻorilayotgan paytda — ogohlantirishsiz birdan hujum qildi. Ularning jangchilari oʻldirildi va ularning ayollari hamda bolalari asir olindi; Paygʻambar ﷺ oʻsha kuni Juvayriyani (oʻzlariga oldi). Nofiʼ aytdiki, Ibn Umar unga yuqoridagi rivoyatni aytgan va Ibn Umar oʻsha qoʻshinda (ishtirok etgan) edi.Ибн Авн (Нофиъдан, Ибн Умардан) ривоят қилади: Мен Нофиъга бир мактуб ёздим ва Нофиъ менинг мактубимга жавобан ёздики, Пайғамбар ﷺ Бани Мусталиққа — улар ғофил ва чорвалари сув (жойлари)да суғорилаётган пайтда — огоҳлантиришсиз бирдан ҳужум қилди. Уларнинг жангчилари ўлдирилди ва уларнинг аёллари ҳамда болалари асир олинди; Пайғамбар ﷺ ўша куни Жувайрияни (ўзларига олди). Нофиъ айтдики, Ибн Умар унга юқоридаги ривоятни айтган ва Ибн Умар ўша қўшинда (иштирок этган) эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ‏:‏ كَانُوا يَقُولُونَ‏:‏ لاَ تُكْرِمْ صَدِيقَكَ بِمَا يَشُقُّ عَلَيْهِ‏.‏

Muhammad ibn Sirin (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: (Salaflar): «Doʻstingni unga ogʻir keladigan narsa bilan izzat qilma», der edilar.Муҳаммад ибн Сирин (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: (Салафлар): «Дўстингни унга оғир келадиган нарса билан иззат қилма», дер эдилар.