حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعُمَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو سَهْلٍ عَوْفُ بْنُ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ زَيْدٍ أَبِي الْقَمُوصِ عَنْ وَفْدِ عَبْدِ الْقَيْسِأَنَّهُمْ سَمِعُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا مِنْ عِبَادِكَ الْمُنْتَخَبِينَ الْغُرِّ الْمُحَجَّلِينَ الْوَفْدِ الْمُتَقَبَّلِينَ قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عِبَادُ اللَّهِ الْمُنْتَخَبُونَ قَالَ عِبَادُ اللَّهِ الصَّالِحُونَ قَالُوا فَمَا الْغُرُّ الْمُحَجَّلُونَ قَالَ الَّذِينَ يَبْيَضُّ مِنْهُمْ مَوَاضِعُ الطُّهُورِ قَالُوا فَمَا الْوَفْدُ الْمُتَقَبَّلُونَ قَالَ وَفْدٌ يَفِدُونَ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ مَعَ نَبِيِّهِمْ إِلَى رَبِّهِمْ تَبَارَكَ وَتَعَالَى
Abdulqays vakillaridan rivoyat qilinadiki, ular Rasululloh ﷺ ning: «Allohim, bizni Oʻzingning saylangan bandalaringdan, gʻurrul-muhajjalinlardan, qabul qilingan vakillardan qilgin», deyayotganlarini eshitdilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, Allohning saylangan bandalari kimlar?» dedilar. U zot: «Allohning solih bandalaridir», dedilar. Ular: «Gʻurrul-muhajjalinlar kimlar?» dedilar. U zot: «Tahorat aʼzolari joylari oqarib turadiganlardir», dedilar. Ular: «Qabul qilingan vakillar kimlar?» dedilar. U zot: «Bu ummatdan oʻz Paygʻambarlari bilan birga Robblari taboraka va taolo huzuriga boradigan vakillardir», dedilar.Абдулқайс вакилларидан ривоят қилинадики, улар Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Аллоҳим, бизни Ўзингнинг сайланган бандаларингдан, ғуррул-муҳажжалинлардан, қабул қилинган вакиллардан қилгин», деяётганларини эшитдилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳнинг сайланган бандалари кимлар?» дедилар. У зот: «Аллоҳнинг солиҳ бандаларидир», дедилар. Улар: «Ғуррул-муҳажжалинлар кимлар?» дедилар. У зот: «Таҳорат аъзолари жойлари оқариб турадиганлардир», дедилар. Улар: «Қабул қилинган вакиллар кимлар?» дедилар. У зот: «Бу умматдан ўз Пайғамбарлари билан бирга Робблари таборака ва таоло ҳузурига борадиган вакиллардир», дедилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعَصْرِيُّ حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ أَنَّهُ سَمِعَ بَعْضَ وَفْدِ عَبْدِ الْقَيْسِ وَهُمْ يَقُولُونَقَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَدَّ فَرَحُهُمْ بِنَا فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَى الْقَوْمِ أَوْسَعُوا لَنَا فَقَعَدْنَا فَرَحَّبَ بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَدَعَا لَنَا ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَنْ سَيِّدُكُمْ وَزَعِيمُكُمْ فَأَشَرْنَا بِأَجْمَعِنَا إِلَى الْمُنْذِرِ بْنِ عَائِذٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَذَا الْأَشَجُّ وَكَانَ أَوَّلَ يَوْمٍ وُضِعَ عَلَيْهِ هَذَا الِاسْمُ بِضَرْبَةٍ لِوَجْهِهِ بِحَافِرِ حِمَارٍ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَتَخَلَّفَ بَعْدَ الْقَوْمِ فَعَقَلَ رَوَاحِلَهُمْ وَضَمَّ مَتَاعَهُمْ ثُمَّ أَخْرَجَ عَيْبَتَهُ فَأَلْقَى عَنْهُ ثِيَابَ السَّفَرِ وَلَبِسَ مِنْ صَالِحِ ثِيَابِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ بَسَطَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِجْلَهُ وَاتَّكَأَ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ الْأَشَجُّ أَوْسَعَ الْقَوْمُ لَهُ وَقَالُوا هَاهُنَا يَا أَشَجُّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَوَى قَاعِدًا وَقَبَضَ رِجْلَهُ هَاهُنَا يَا أَشَجُّ فَقَعَدَ عَنْ يَمِينِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ بِهِ وَأَلْطَفَهُ وَسَأَلَهُ عَنْ بِلَادِهِ وَسَمَّى لَهُ قَرْيَةً قَرْيَةً الصَّفَا وَالْمُشَقَّرَ وَغَيْرَ ذَلِكَ مِنْ قُرَى هَجَرَ فَقَالَ بِأَبِي وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ لَأَنْتَ أَعْلَمُ بِأَسْمَاءِ قُرَانَا مِنَّا فَقَالَ إِنِّي قَدْ وَطِئْتُ
Shihob ibn Abbod Abdulqays vakillaridan baʼzilarining shunday deyayotganlarini eshitdi: Biz Rasululloh ﷺ huzurlariga keldik va ular bizdan qattiq quvondilar. Qavmning oldiga yetganimizda, ular bizga joy ochib berishdi va biz oʻtirdik. Nabiy ﷺ bizga marhabo aytdilar va biz uchun duo qildilar. Soʻng bizga qarab: «Sayyidingiz va boshligʻingiz kim?» dedilar. Biz hammamiz Munzir ibn Oizga ishora qildik. Nabiy ﷺ: «Bu Ashajjmi?» dedilar — bu nom unga yuziga eshak tuvogʻi tekkan zarba sababli qoʻyilgan birinchi kun edi. Biz: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedik. U esa qavmdan keyin qolib, ularning ulovlarini bogʻladi, yuklarini yigʻishtirdi, soʻng xurjinini chiqarib, safar kiyimlarini yechdi va eng yaxshi kiyimlarini kiydi. Soʻng Nabiy ﷺ tomon keldi. Nabiy ﷺ oyoqlarini uzatib, yonboshlagan edilar. Ashajj u zotga yaqinlashganda, qavm unga joy ochdi va: «Bu yoqqa, ey Ashajj», deyishdi. Nabiy ﷺ esa oʻtirib olib, oyoqlarini yigʻdilar-da: «Bu yoqqa, ey Ashajj», dedilar. U Nabiy ﷺ ning oʻng tomonlariga oʻtirdi. U zot unga marhabo aytib, iltifot koʻrsatdilar va yurti haqida soʻradilar hamda unga qishloqlarini birma-bir — Safo, Mushaqqar va Hajarning boshqa qishloqlarini — nomlab berdilar. U: «Otam-onam sizga fido boʻlsin, ey Allohning Rasuli, siz bizning qishloqlarimiz nomlarini bizdan koʻra yaxshiroq bilar ekansiz», dedi. U zot: «Men u yerlarga qadam qoʻyganman», dedilar.Шиҳоб ибн Аббод Абдулқайс вакилларидан баъзиларининг шундай деяётганларини эшитди: Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдик ва улар биздан қаттиқ қувондилар. Қавмнинг олдига етганимизда, улар бизга жой очиб беришди ва биз ўтирдик. Набий ﷺ бизга марҳабо айтдилар ва биз учун дуо қилдилар. Сўнг бизга қараб: «Саййидингиз ва бошлиғингиз ким?» дедилар. Биз ҳаммамиз Мунзир ибн Оизга ишора қилдик. Набий ﷺ: «Бу Ашажжми?» дедилар — бу ном унга юзига эшак тувоғи теккан зарба сабабли қўйилган биринчи кун эди. Биз: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедик. У эса қавмдан кейин қолиб, уларнинг уловларини боғлади, юкларини йиғиштирди, сўнг хуржинини чиқариб, сафар кийимларини ечди ва энг яхши кийимларини кийди. Сўнг Набий ﷺ томон келди. Набий ﷺ оёқларини узатиб, ёнбошлаган эдилар. Ашажж у зотга яқинлашганда, қавм унга жой очди ва: «Бу ёққа, эй Ашажж», дейишди. Набий ﷺ эса ўтириб олиб, оёқларини йиғдилар-да: «Бу ёққа, эй Ашажж», дедилар. У Набий ﷺ нинг ўнг томонларига ўтирди. У зот унга марҳабо айтиб, илтифот кўрсатдилар ва юрти ҳақида сўрадилар ҳамда унга қишлоқларини бирма-бир — Сафо, Мушаққар ва Ҳажарнинг бошқа қишлоқларини — номлаб бердилар. У: «Отам-онам сизга фидо бўлсин, эй Аллоҳнинг Расули, сиз бизнинг қишлоқларимиз номларини биздан кўра яхшироқ билар экансиз», деди. У зот: «Мен у ерларга қадам қўйганман», дедилар.