حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّ عُمَرَ، خَرَجَ إِلَى الشَّأْمِ، فَلَمَّا كَانَ بِسَرْغَ بَلَغَهُ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِالشَّأْمِ، فَأَخْبَرَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلاَ تَقْدَمُوا عَلَيْهِ وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ ".
(Abdulloh ibn Omir aytdi:) Umar Shomga (yoʻ lga) chiqdi — to Sargʻ (degan joy)da boʻ lganida, unga — Shomda vabo (toun) tushgani — xabar berildi. Abdurahmon ibn Avf unga — Rasululloh ﷺ: «Bir yerda uni (vaboni) eshitsangiz, unga kelmanglar; (vabo) bir yerda yuz bersa va sizlar oʻ shanda boʻ lsangiz, undan — (vabodan) qochib — chiqmanglar» deganlarini — xabar berdi. Shunda Umar Sargʻ dan (orqaga) qaytdi.(Абдуллоҳ ибн Омир айтди:) Умар Шомга (йў лга) чиқди — то Сарғ (деган жой)да бў лганида, унга — Шомда вабо (тоун) тушгани — хабар берилди. Абдураҳмон ибн Авф унга — Расулуллоҳ ﷺ: «Бир ерда уни (вабони) эшицангиз, унга келманглар; (вабо) бир ерда юз берса ва сизлар ў шанда бў лсангиз, ундан — (вабодан) қочиб — чиқманглар» деганларини — хабар берди. Шунда Умар Сарғ дан (орқага) қайтди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَثَرَ صُفْرَةٍ فَقَالَ " مَهْيَمْ ". أَوْ " مَهْ ". قَالَ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً عَلَى وَزْنِ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ. فَقَالَ " بَارَكَ اللَّهُ لَكَ أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Abdurrahmon ibn Avfning (ustida) sargʻish (atir) izini koʻrib: «Bu nima?» — yoki: «Bu nimasi?» — dedilar. U: «Men bir xurmo danagi (vazni)cha oltin (mahr) evaziga bir ayolga uylandim», dedi. U zot: «Alloh senga baraka bersin. (Hatto) bitta qoʻy (soʻyish) bilan boʻlsa ham, valima (toʻy oshi) qil», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Абдурраҳмон ибн Авфнинг (устида) сарғиш (атир) изини кўриб: «Бу нима?» — ёки: «Бу нимаси?» — дедилар. У: «Мен бир хурмо данаги (вазни)ча олтин (маҳр) эвазига бир аёлга уйландим», деди. У зот: «Аллоҳ сенга барака берсин. (Ҳатто) битта қўй (сўйиш) билан бўлса ҳам, валима (тўй оши) қил», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنْتُ أُقْرِئُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، فَلَمَّا كَانَ آخِرَ حَجَّةٍ حَجَّهَا عُمَرُ فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بِمِنًى، لَوْ شَهِدْتَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَتَاهُ رَجُلٌ قَالَ إِنَّ فُلاَنًا يَقُولُ لَوْ مَاتَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ لَبَايَعْنَا فُلاَنًا. فَقَالَ عُمَرُ لأَقُومَنَّ الْعَشِيَّةَ فَأُحَذِّرَ هَؤُلاَءِ الرَّهْطَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَغْصِبُوهُمْ. قُلْتُ لاَ تَفْعَلْ فَإِنَّ الْمَوْسِمَ يَجْمَعُ رَعَاعَ النَّاسِ يَغْلِبُونَ عَلَى مَجْلِسِكَ، فَأَخَافُ أَنْ لاَ يُنْزِلُوهَا عَلَى وَجْهِهَا فَيُطِيرُ بِهَا كُلُّ مُطِيرٍ، فَأَمْهِلْ حَتَّى تَقْدَمَ الْمَدِينَةَ دَارَ الْهِجْرَةِ وَدَارَ السُّنَّةِ، فَتَخْلُصُ بِأَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ فَيَحْفَظُوا مَقَالَتَكَ، وَيُنَزِّلُوهَا عَلَى وَجْهِهَا. فَقَالَ وَاللَّهِ لأَقُومَنَّ بِهِ فِي أَوَّلِ مَقَامٍ أَقُومُهُ بِالْمَدِينَةِ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ، فَكَانَ فِيمَا أُنْزِلَ آيَةُ الرَّجْمِ.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Abdurrahmon ibn Avfga (Qurʼon) oʻqitib turardim. Umar (roziyallohu anhu) haj qilgan oxirgi hajida Abdurrahmon Minoda menga: «Koshki bugun amirul-moʻminin huzurida boʻlganingda edi! Uning oldiga bir kishi kelib: ‹Falonchi: ›Agar amirul-moʻminin vafot etsa, falonchiga bayʼat qilamiz‹ deyaptiku‹ dedi. Shunda Umar: ›Bu kechqurun albatta turib, odamlarning haqlarini gʻasb qilmoqchi boʻlgan bu guruhni ogohlantiraman‹ dedi», dedi. Men: «Bunday qilmang, chunki mavsum (haj) avom-toʻdani toʻplaydi, ular sizning majlisingizda koʻpchilikni tashkil qiladilar. Soʻzingizni oʻz oʻrniga qoʻymay, uni har turli oʻzgartiruvchi oʻzgartirib yuborishidan qoʻrqaman. Hijrat diyori va sunnat diyori boʻlmish Madinaga yetib borguningizgacha sabr qiling. (U yerda) Rasululloh ﷺ ning muhojir va ansor sahobalari bilan xolis suhbat qilasiz, ular soʻzingizni yaxshi saqlab, oʻz oʻrniga qoʻyadilar», dedim. U: «Vallohi, Madinada turadigan birinchi majlisimda buni albatta aytaman», dedi. Ibn Abbos aytdi: Biz Madinaga yetib keldik. Soʻng u: «Albatta, Alloh Muhammadni ﷺ haq bilan yubordi va unga Kitobni nozil qildi. Nozil qilingan narsalar ichida rajm oyati ham bor edi...» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Абдурраҳмон ибн Авфга (Қуръон) ўқитиб турардим. Умар (розияллоҳу анҳу) ҳаж қилган охирги ҳажида Абдурраҳмон Минода менга: «Кошки бугун амирул-мўминин ҳузурида бўлганингда эди! Унинг олдига бир киши келиб: ‹Фалончи: ›Агар амирул-мўминин вафот этса, фалончига байъат қиламиз‹ деяптику‹ деди. Шунда Умар: ›Бу кечқурун албатта туриб, одамларнинг ҳақларини ғасб қилмоқчи бўлган бу гуруҳни огоҳлантираман‹ деди», деди. Мен: «Бундай қилманг, чунки мавсум (ҳаж) авом-тўдани тўплайди, улар сизнинг мажлисингизда кўпчиликни ташкил қиладилар. Сўзингизни ўз ўрнига қўймай, уни ҳар турли ўзгартирувчи ўзгартириб юборишидан қўрқаман. Ҳижрат диёри ва суннат диёри бўлмиш Мадинага етиб боргунингизгача сабр қилинг. (У ерда) Расулуллоҳ ﷺ нинг муҳожир ва ансор саҳобалари билан холис суҳбат қиласиз, улар сўзингизни яхши сақлаб, ўз ўрнига қўядилар», дедим. У: «Валлоҳи, Мадинада турадиган биринчи мажлисимда буни албатта айтаман», деди. Ибн Аббос айтди: Биз Мадинага етиб келдик. Сўнг у: «Албатта, Аллоҳ Муҳаммадни ﷺ ҳақ билан юборди ва унга Китобни нозил қилди. Нозил қилинган нарсалар ичида ражм ояти ҳам бор эди...» деди.