al-Mug'ira ibn Shu'ba

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ وَرَّادٍ، كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ‏:‏ كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى الْمُغِيرَةِ‏:‏ اكْتُبْ إِلَيَّ بِمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ وَرَّادٌ‏:‏ فَأَمْلَى عَلَيَّ وَكَتَبْتُ بِيَدَيَّ‏:‏ إِنِّي سَمِعْتُهُ يَنْهَى عَنْ كَثْرَةِ السُّؤَالِ، وَإِضَاعَةِ الْمَالِ، وَعَنْ قِيلَ وَقَالَ‏.‏

Varrod (Mugʻira ibn Shuʼbadan — u Mugʻira ibn Shuʼbaning kotibi edi) rivoyat qiladi: Bir kuni Mugʻira menga Muoviyaga (yoziladigan) maktubda yozdirdiki, Paygʻambar ﷺ har farz namozdan keyin: «Laa ilaaha illalloohu vahdahu laa shariika lah, lahul-mulku va lahul-hamd, va huva alaa kulli shayʼin qodiir. Allohumma laa moniʼa limaa aʼtoyt, va laa muʼtiya limaa manaʼt, va laa yanfaʼu zal-jaddi minkal-jadd (Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq; U yagonadir, Uning sherigi yoʻq; mulk Unga xos va hamd Unga xos; U har narsaga qodirdir. Allohim, Sen bergan narsani toʻsuvchi yoʻq; Sen toʻsgan narsani beruvchi yoʻq; (mol-davlat) egasining davlati Sening (olding)da unga naf bermaydi)», — der edilar. Hasan: «‹al-Jadd› — boylik (degani)dir», — dedi.Варрод (Муғира ибн Шуъбадан — у Муғира ибн Шуъбанинг котиби эди) ривоят қилади: Бир куни Муғира менга Муовияга (ёзиладиган) мактубда ёздирдики, Пайғамбар ﷺ ҳар фарз намоздан кейин: «Лаа илааҳа иллаллооҳу ваҳдаҳу лаа шариика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамд, ва ҳува алаа кулли шайъин қодиир. Аллоҳумма лаа мониъа лимаа аътойт, ва лаа муътия лимаа манаът, ва лаа янфаъу зал-жадди минкал-жадд (Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ; У ягонадир, Унинг шериги йўқ; мулк Унга хос ва ҳамд Унга хос; У ҳар нарсага қодирдир. Аллоҳим, Сен берган нарсани тўсувчи йўқ; Сен тўсган нарсани берувчи йўқ; (мол-давлат) эгасининг давлати Сенинг (олдинг)да унга наф бермайди)», — дер эдилар. Ҳасан: «‹ал-Жадд› — бойлик (дегани)дир», — деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ، عَنْ وَرَّادٍ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ قَالَ‏:‏ كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى الْمُغِيرَةِ‏:‏ اكْتُبْ إِلَيَّ مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَكَتَبَ إِلَيْهِ‏:‏ إِنَّ نَبِيَّ اللهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ‏:‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلاَ مُعْطِيَ لَمَا مَنَعْتَ، وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ، وَكَتَبَ إِلَيْهِ‏:‏ إِنَّهُ كَانَ يَنْهَى عَنْ قِيلَ وَقَالَ، وَكَثْرَةِ السُّؤَالِ، وَإِضَاعَةِ الْمَالِ‏.‏ وَكَانَ يَنْهَى عَنْ عُقُوقِ الأُمَّهَاتِ، وَوَأْدِ الْبَنَاتِ، وَمَنْعٍ وَهَاتِ‏.‏

Mugʻiraning kotibi Varrod (rahimahulloh) aytdi: Muoviya Mugʻiraga: «Rasululloh ﷺ dan eshitgan narsangni menga yozib yubor», deb yozdi. U esa unga shunday yozdi: Allohning Nabiysi ﷺ har namozdan keyin: «Lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lahu, lahul-mulku va lahul-hamdu, va huva alo kulli shayin qadir. Allohumma lo moniʼa limo aʼtayta, va lo muʼtiya limo manaʼta, va lo yanfaʼu zal-jaddi minkal-jadd», deb aytar edilar. Yana unga shuni yozdiki, u zot qiyl-u qol (behuda gap-soʻz)dan, koʻp savol berishdan va molni zoye qilishdan qaytarardilar; onalarga oqibatsizlik qilishdan, qizlarni tiriklayin koʻmishdan hamda (haqni) bermaslik va (haqsiz narsani) talab qilishdan qaytarardilar.Муғиранинг котиби Варрод (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Муовия Муғирага: «Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган нарсангни менга ёзиб юбор», деб ёзди. У эса унга шундай ёзди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳар намоздан кейин: «Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳу, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду, ва ҳува ало кулли шайин қадир. Аллоҳумма ло мониъа лимо аътайта, ва ло муътия лимо манаъта, ва ло янфаъу зал-жадди минкал-жадд», деб айтар эдилар. Яна унга шуни ёздики, у зот қийл-у қол (беҳуда гап-сўз)дан, кўп савол беришдан ва молни зое қилишдан қайтарардилар; оналарга оқибатсизлик қилишдан, қизларни тириклайин кўмишдан ҳамда (ҳақни) бермаслик ва (ҳақсиз нарсани) талаб қилишдан қайтарардилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ سَلَمَةَ الضَّبِّيِّ، عَنْ تَمِيمِ بْنِ حَذْلَمٍ قَالَ‏:‏ إِنِّي لَأَذْكُرُ أَوَّلَ مَنْ سَلَّمَ عَلَيْهِ بِالإِمْرَةِ بِالْكُوفَةِ، خَرَجَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ مِنْ بَابِ الرَّحَبَةِ، فَفَجَأَهُ رَجُلٌ مِنْ كِنْدَةَ، زَعَمُوا أَنَّهُ‏:‏ أَبُو قُرَّةَ الْكِنْدِيُّ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ، فَقَالَ‏:‏ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا الأَمِيرُ وَرَحْمَةُ اللهِ، السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ، فَكَرِهَهُ، فَقَالَ‏:‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ أَيُّهَا الأَمِيرُ وَرَحْمَةُ اللهِ، السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ، هَلْ أَنَا إِلاَّ مِنْهُمْ، أَمْ لاَ‏؟‏ قَالَ سِمَاكٌ‏:‏ ثُمَّ أَقَرَّ بِهَا بَعْدُ‏.‏

Tamim ibn Hazlam (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Kufada amir (unvoni) bilan salom berilgan birinchi kishini yaxshi eslayman. Mugʻira ibn Shuʼba Rahaba darvozasidan chiqqan edi, kindalik bir kishi — uni Abu Qurra al-Kindiy deyishardi — unga duch keldi va: «Assalomu alayka ayyuhal-amir va rohmatullohi, assalomu alaykum», deb salom berdi. (Mugʻira) buni yoqtirmadi. Shunda haligi kishi: «Assalomu alaykum ayyuhal-amir va rohmatullohi, assalomu alaykum. Axir men ham ulardan (musulmonlardan) biriman-ku, shundaymi yoki yoʻqmi?» dedi. Simok: «Keyin bu (odat) barqaror boʻlib qoldi», dedi.Тамим ибн Ҳазлам (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Куфада амир (унвони) билан салом берилган биринчи кишини яхши эслайман. Муғира ибн Шуъба Раҳаба дарвозасидан чиққан эди, киндалик бир киши — уни Абу Қурра ал-Киндий дейишарди — унга дуч келди ва: «Ассалому алайка айюҳал-амир ва роҳматуллоҳи, ассалому алайкум», деб салом берди. (Муғира) буни ёқтирмади. Шунда ҳалиги киши: «Ассалому алайкум айюҳал-амир ва роҳматуллоҳи, ассалому алайкум. Ахир мен ҳам улардан (мусулмонлардан) бириман-ку, шундайми ёки йўқми?» деди. Симок: «Кейин бу (одат) барқарор бўлиб қолди», деди.