حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ، فَقَالَ النَّاسُ كَسَفَتِ الشَّمْسُ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ فَصَلُّوا وَادْعُوا اللَّهَ ".
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida — (u zotning oʻgʻli) Ibrohim vafot etgan kuni — quyosh tutildi. Bas, odamlar quyosh Ibrohimning oʻlishi sababli tutildi, dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Quyosh va oy biror kishining oʻlishi yoki tirilishi (tugʻilishi) sababli tutilmaydi. Tutilishni koʻrganingizda, namoz oʻqinglar va Allohga duo qilinglar›, — dedilar».Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида — (у зотнинг ўғли) Иброҳим вафот этган куни — қуёш тутилди. Бас, одамлар қуёш Иброҳимнинг ўлиши сабабли тутилди, деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қуёш ва ой бирор кишининг ўлиши ёки тирилиши (туғилиши) сабабли тутилмайди. Тутилишни кўрганингизда, намоз ўқинглар ва Аллоҳга дуо қилинглар›, — дедилар».
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عِلاَقَةَ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، يَقُولُ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ، فَقَالَ النَّاسُ انْكَسَفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَادْعُوا اللَّهَ وَصَلُّوا حَتَّى يَنْجَلِيَ ".
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibrohim vafot etgan kuni quyosh tutildi va odamlar tutilish Ibrohim (Paygʻambar ﷺ ning oʻgʻli)ning oʻlishi sababli boʻldi, dedi. Rasululloh ﷺ: «Quyosh va oy — Allohning belgilaridan ikki belgi. Ular birortasining oʻlishi yoki tirilishi sababli tutilmaydi. Bas, ularni koʻrganingizda, Allohga duo qilinglar va tutilish ochilguncha namoz oʻqinglar», — dedilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Иброҳим вафот этган куни қуёш тутилди ва одамлар тутилиш Иброҳим (Пайғамбар ﷺ нинг ўғли)нинг ўлиши сабабли бўлди, деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш ва ой — Аллоҳнинг белгиларидан икки белги. Улар бирортасининг ўлиши ёки тирилиши сабабли тутилмайди. Бас, уларни кўрганингизда, Аллоҳга дуо қилинглар ва тутилиш очилгунча намоз ўқинглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ زِيَادٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ إِنْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَيَقُومُ لِيُصَلِّيَ حَتَّى تَرِمُ قَدَمَاهُ أَوْ سَاقَاهُ، فَيُقَالُ لَهُ فَيَقُولُ " أَفَلاَ أَكُونُ عَبْدًا شَكُورًا ".
Mugʻira (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ (namozda) — ikki oyoqlari yoki boldirlari shishib ketguncha — qoyim turar yoki namoz oʻqir edilar. U zotga: «Nega (bunchalik ogʻir namoz oʻqiysiz)?» — deb soʻraldi. U zot: «Men shukr qiluvchi banda boʻlmaymanmi?» — dedilar.Муғира (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ (намозда) — икки оёқлари ёки болдирлари шишиб кетгунча — қойим турар ёки намоз ўқир эдилар. У зотга: «Нега (бунчалик оғир намоз ўқийсиз)?» — деб сўралди. У зот: «Мен шукр қилувчи банда бўлмайманми?» — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ كَذِبًا عَلَىَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ، مَنْ كَذَبَ عَلَىَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ ". سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ نِيحَ عَلَيْهِ يُعَذَّبُ بِمَا نِيحَ عَلَيْهِ ".
Mugʻira (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Menga nisbatan yolgʻon (gap) toʻqish — boshqa birovga nisbatan yolgʻon (gap) toʻqishdek emas. Kim menga nisbatan ataylab yolgʻon (gap) toʻqisa, doʻzaxdan oʻz joyini egallab olsin». Men Paygʻambar ﷺ ning yana shunday deganini eshitdim: «Uning ortidan yigʻi (nola) qilingan mayyit oʻsha yigʻi (nola) sababli azoblanadi».Муғира (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Менга нисбатан ёлғон (гап) тўқиш — бошқа бировга нисбатан ёлғон (гап) тўқишдек эмас. Ким менга нисбатан атайлаб ёлғон (гап) тўқиса, дўзахдан ўз жойини эгаллаб олсин». Мен Пайғамбар ﷺ нинг яна шундай деганини эшитдим: «Унинг ортидан йиғи (нола) қилинган маййит ўша йиғи (нола) сабабли азобланади».
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، يُحَدِّثُ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، أَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ، وَأَنَّهُ ذَهَبَ لِحَاجَةٍ لَهُ، وَأَنَّ مُغِيرَةَ جَعَلَ يَصُبُّ الْمَاءَ عَلَيْهِ، وَهُوَ يَتَوَضَّأُ، فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ.
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men safarlarning birida Rasululloh ﷺ bilan birga edim. U zot hojat chiqargani chiqdilar; (tugatgach,) men suv quydim, u zot tahorat oldilar: yuzini, qoʻllarini yuvdilar, boshiga va ikki maxsi ustiga masʼh tortdilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен сафарларнинг бирида Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдим. У зот ҳожат чиқаргани чиқдилар; (тугатгач,) мен сув қуйдим, у зот таҳорат олдилар: юзини, қўлларини ювдилар, бошига ва икки махси устига масъҳ тортдилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ الْحَرَّانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ أَبِيهِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ خَرَجَ لِحَاجَتِهِ فَاتَّبَعَهُ الْمُغِيرَةُ بِإِدَاوَةٍ فِيهَا مَاءٌ، فَصَبَّ عَلَيْهِ حِينَ فَرَغَ مِنْ حَاجَتِهِ، فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ.
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ hojat chiqargani chiqdilar, men suvli idish bilan orqalaridan bordim. U zot tugatgach, men suv quydim, u zot tahorat oldilar va maxsilari ustiga masʼh tortdilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ ҳожат чиқаргани чиқдилар, мен сувли идиш билан орқаларидан бордим. У зот тугатгач, мен сув қуйдим, у зот таҳорат олдилар ва махсилари устига масъҳ тортдилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ وَرَّادٍ، مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَيْكُمْ عُقُوقَ الأُمَّهَاتِ، وَوَأْدَ الْبَنَاتِ، وَمَنَعَ وَهَاتِ، وَكَرِهَ لَكُمْ قِيلَ وَقَالَ، وَكَثْرَةَ السُّؤَالِ، وَإِضَاعَةَ الْمَالِ ".
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Alloh sizlarga (mana bular)ni harom qildi: (1) onalaringizga oqlik (itoatsizlik) qilish; (2) qizlaringizni tiriklay koʻmish; (3) boshqalarning haqlarini (masalan, zakot va boshqani) toʻlamaslik; va (4) odamlardan (tilan)ib soʻrash. Va Alloh sizlar uchun (mana bular)ni yomon koʻrdi: (1) behuda, foydasiz gap, yoki boshqalar haqida koʻp gapirish; (2) (bahsli diniy masalalarda) koʻp savol berish; va (3) molni (isrofgarlik bilan) zoye qilish», — dedilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳ сизларга (мана булар)ни ҳаром қилди: (1) оналарингизга оқлик (итоацизлик) қилиш; (2) қизларингизни тириклай кўмиш; (3) бошқаларнинг ҳақларини (масалан, закот ва бошқани) тўламаслик; ва (4) одамлардан (тилан)иб сўраш. Ва Аллоҳ сизлар учун (мана булар)ни ёмон кўрди: (1) беҳуда, фойдасиз гап, ёки бошқалар ҳақида кўп гапириш; (2) (баҳсли диний масалаларда) кўп савол бериш; ва (3) молни (исрофгарлик билан) зое қилиш», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، مُسْلِمٍ ـ هُوَ ابْنُ صُبَيْحٍ ـ عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ، قَالَ انْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحَاجَتِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ، فَلَقِيتُهُ بِمَاءٍ، وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ شَأْمِيَّةٌ، فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ، فَذَهَبَ يُخْرِجُ يَدَيْهِ مِنْ كُمَّيْهِ فَكَانَا ضَيِّقَيْنِ، فَأَخْرَجَهُمَا مِنْ تَحْتُ، فَغَسَلَهُمَا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَعَلَى خُفَّيْهِ.
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ hojat chiqarish (tahorat sindirish) uchun (tashqariga) chiqdi va qaytganida, men u zotga biroz suv keltirdim. U zot — Shomiy jubba (chopon) kiygan holda — tahorat qildi. U zot ogʻzini chaydi, burnini (suv tortib, soʻng puflab) yuvdi va yuzini yuvdi. Soʻng u zot qoʻllarini yeng(lar)idan chiqarmoqchi boʻldi, lekin ular tor edi; shuning uchun u zot ularni (jubbaning) ostidan chiqarib, yuvdi va boshini mash qilib, maʼsilarini (xufaynlarini) mash qildi.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳожат чиқариш (таҳорат синдириш) учун (ташқарига) чиқди ва қайтганида, мен у зотга бироз сув келтирдим. У зот — Шомий жубба (чопон) кийган ҳолда — таҳорат қилди. У зот оғзини чайди, бурнини (сув тортиб, сўнг пуфлаб) ювди ва юзини ювди. Сўнг у зот қўлларини енг(лар)идан чиқармоқчи бўлди, лекин улар тор эди; шунинг учун у зот уларни (жуббанинг) остидан чиқариб, ювди ва бошини маш қилиб, маъсиларини (хуфайнларини) маш қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا قَيْسٌ، سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَزَالُ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ ظَاهِرُونَ ".
Paygʻambar ﷺ: «Ummatimdan bir toifa odamlar Allohning amri (qiyomat) kelguncha gʻolib boʻlib turaveradi, ular gʻolib turgan holatlarida (qiyomat keladi)», dedilar.Пайғамбар ﷺ: «Умматимдан бир тоифа одамлар Аллоҳнинг амри (қиёмат) келгунча ғолиб бўлиб тураверади, улар ғолиб турган ҳолатларида (қиёмат келади)», дедилар.
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا زِيَادٌ، أَنَّهُ سَمِعَ الْمُغِيرَةَ، يَقُولُ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تَوَرَّمَتْ قَدَمَاهُ فَقِيلَ لَهُ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ قَالَ " أَفَلاَ أَكُونُ عَبْدًا شَكُورًا ".
(Mugʻira (ibn Shuʼba) (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ — oyoqlari shishib ketguncha — (namozda) turdilar. Unga: «Alloh sizning avvalgi va keyingi gunohlaringizni magʻ firat qilgan-ku (nega oʻ zingizni shuncha qiynaysiz)?» deyildi. U zot: «Men shukr qiluvchi banda boʻ lmayinmi?» dedilar.(Муғира (ибн Шуъба) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ — оёқлари шишиб кетгунча — (намозда) турдилар. Унга: «Аллоҳ сизнинг аввалги ва кейинги гуноҳларингизни мағ фират қилган-ку (нега ў зингизни шунча қийнайсиз)?» дейилди. У зот: «Мен шукр қилувчи банда бў лмайинми?» дедилар.
حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الضُّحَى، قَالَ حَدَّثَنِي مَسْرُوقٌ، قَالَ حَدَّثَنِي الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ، قَالَ انْطَلَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِحَاجَتِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ، فَتَلَقَّيْتُهُ بِمَاءٍ، فَتَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ شَأْمِيَّةٌ، فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ، فَذَهَبَ يُخْرِجُ يَدَيْهِ مِنْ كُمَّيْهِ فَكَانَا ضَيِّقَيْنِ، فَأَخْرَجَ يَدَيْهِ مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ، فَغَسَلَهُمَا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَعَلَى خُفَّيْهِ.
(Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ hojatlari uchun (chetga) bordilar, soʻng (qaytib) keldilar. Men u zotni suv bilan kutib oldim, (u zot) tahorat qildilar; egnilarida Shom jubbasi bor edi. (U zot) ogʻiz va burunlariga suv olib (chayqab), yuzlarini yuvdilar, soʻng qoʻllarini yenglaridan chiqarmoqchi boʻldilar, ammo (yenglar) tor edi; shuning uchun qoʻllarini jubbaning ostidan chiqarib yuvdilar, boshlariga va mahsilari (xufflari) ustiga mash tortdilar.(Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ҳожатлари учун (четга) бордилар, сўнг (қайтиб) келдилар. Мен у зотни сув билан кутиб олдим, (у зот) таҳорат қилдилар; эгниларида Шом жуббаси бор эди. (У зот) оғиз ва бурунларига сув олиб (чайқаб), юзларини ювдилар, сўнг қўлларини енгларидан чиқармоқчи бўлдилар, аммо (енглар) тор эди; шунинг учун қўлларини жуббанинг остидан чиқариб ювдилар, бошларига ва маҳсилари (хуффлари) устига маш тортдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فِي سَفَرٍ فَقَالَ " أَمَعَكَ مَاءٌ ". قُلْتُ نَعَمْ. فَنَزَلَ عَنْ رَاحِلَتِهِ، فَمَشَى حَتَّى تَوَارَى عَنِّي فِي سَوَادِ اللَّيْلِ، ثُمَّ جَاءَ فَأَفْرَغْتُ عَلَيْهِ الإِدَاوَةَ، فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ، وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ مِنْ صُوفٍ، فَلَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يُخْرِجَ ذِرَاعَيْهِ مِنْهَا حَتَّى أَخْرَجَهُمَا مِنْ أَسْفَلِ الْجُبَّةِ، فَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ، ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ، ثُمَّ أَهْوَيْتُ لأَنْزِعَ خُفَّيْهِ فَقَالَ " دَعْهُمَا، فَإِنِّي أَدْخَلْتُهُمَا طَاهِرَتَيْنِ، فَمَسَحَ عَلَيْهِمَا ".
(Mugʻiyra (roziyallohu anhu) aytdi:) Bir kechasi men safarda Paygʻambar ﷺ bilan birga edim. (U zot:) «Yoningda suv bormi?» dedilar. Men: «Ha» dedim. (U zot) ulovlaridan tushib, mendan (uzoqlashib) tun qorongʻusida koʻzdan gʻoyib boʻlguncha yurdilar, soʻng (qaytib) keldilar; men u zotga idishdan (suv) quydim. (U zot) yuzlari va qoʻllarini yuvdilar; egnilarida jundan (jun) jubba bor edi, (yenglaridan) bilaklarini chiqara olmadilar, shuning uchun ularni jubbaning ostidan chiqarib, bilaklarini yuvdilar, soʻng boshlariga mash tortdilar. Soʻng men u zotning mahsilarini yechmoqchi boʻldim, (u zot:) «Ularni qoʻy, chunki men ularni (oyoqlarim) pok holida kiyganman» dedilar va ular ustiga mash tortdilar.(Муғийра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Бир кечаси мен сафарда Пайғамбар ﷺ билан бирга эдим. (У зот:) «Ёнингда сув борми?» дедилар. Мен: «Ҳа» дедим. (У зот) уловларидан тушиб, мендан (узоқлашиб) тун қоронғусида кўздан ғойиб бўлгунча юрдилар, сўнг (қайтиб) келдилар; мен у зотга идишдан (сув) қуйдим. (У зот) юзлари ва қўлларини ювдилар; эгниларида жундан (жун) жубба бор эди, (енгларидан) билакларини чиқара олмадилар, шунинг учун уларни жуббанинг остидан чиқариб, билакларини ювдилар, сўнг бошларига маш тортдилар. Сўнг мен у зотнинг маҳсиларини ечмоқчи бўлдим, (у зот:) «Уларни қўй, чунки мен уларни (оёқларим) пок ҳолида кийганман» дедилар ва улар устига маш тортдилар.
حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ وَرَّادٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَيْكُمْ عُقُوقَ الأُمَّهَاتِ، وَمَنْعَ وَهَاتِ، وَوَأْدَ الْبَنَاتِ، وَكَرِهَ لَكُمْ قِيلَ وَقَالَ، وَكَثْرَةَ السُّؤَالِ، وَإِضَاعَةَ الْمَالِ ".
(Mugʻiyra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ: «Albatta, Alloh sizlarga onalarga oqibatsizlik qilishni, (haq berishdan) bosh tortib (oʻzganing haqini) talab qilishni va qizlarni tiriklayin koʻmishni harom qildi; sizlar uchun ‹dedi-dedi› (behuda gap), koʻp (savol) soʻrash va molni zoye qilishni makruh qildi» dedilar.(Муғийра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ: «Албатта, Аллоҳ сизларга оналарга оқибацизлик қилишни, (ҳақ беришдан) бош тортиб (ўзганинг ҳақини) талаб қилишни ва қизларни тириклайин кўмишни ҳаром қилди; сизлар учун ‹деди-деди› (беҳуда гап), кўп (савол) сўраш ва молни зое қилишни макруҳ қилди» дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عِلاَقَةَ، سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ. رَوَاهُ أَبُو بَكْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
(Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu) aytdi:) Ibrohim vafot etgan kuni quyosh tutildi. (Buni Abu Bakra (ham) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi.)(Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу) айтди:) Иброҳим вафот этган куни қуёш тутилди. (Буни Абу Бакра (ҳам) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди.)
حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ مُغِيرَةَ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَقَالَ " يَا مُغِيرَةُ، خُذِ الإِدَاوَةَ ". فَأَخَذْتُهَا فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تَوَارَى عَنِّي فَقَضَى حَاجَتَهُ، وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ شَأْمِيَّةٌ، فَذَهَبَ لِيُخْرِجَ يَدَهُ مِنْ كُمِّهَا فَضَاقَتْ، فَأَخْرَجَ يَدَهُ مِنْ أَسْفَلِهَا، فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ فَتَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلاَةِ، وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ، ثُمَّ صَلَّى.
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni men Paygʻambar ﷺ bilan safarda edim. U zot: «Ey Mugʻira, shu suv idishini ol», — dedilar. Men uni oldim, Rasululloh ﷺ esa koʻzdan gʻoyib boʻlguncha uzoqlashdilar. U zot hojat chiqardilar; egnilarida shom (rumiy) jubbasi bor edi. U zot qoʻllarini uning yengidan chiqarmoqchi boʻldilar, lekin u juda tor edi, shuning uchun qoʻllarini (jubba) ostidan chiqardilar. Men suv quydim, u zot namoz tahoratidek tahorat oldilar va ikki maxsi ustiga masʼh tortib, soʻng namoz oʻqidilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни мен Пайғамбар ﷺ билан сафарда эдим. У зот: «Эй Муғира, шу сув идишини ол», — дедилар. Мен уни олдим, Расулуллоҳ ﷺ эса кўздан ғойиб бўлгунча узоқлашдилар. У зот ҳожат чиқардилар; эгниларида шом (румий) жуббаси бор эди. У зот қўлларини унинг енгидан чиқармоқчи бўлдилар, лекин у жуда тор эди, шунинг учун қўлларини (жубба) остидан чиқардилар. Мен сув қуйдим, у зот намоз таҳоратидек таҳорат олдилар ва икки махси устига масъҳ тортиб, сўнг намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ وَضَّأْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ وَصَلَّى.
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ga tahorat olishda yordam berdim; u zot (hoʻl) qoʻllarini maxsilari ustiga surdilar va namoz oʻqidilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ га таҳорат олишда ёрдам бердим; у зот (ҳўл) қўлларини махсилари устига сурдилар ва намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عِلاَقَةَ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي حَتَّى تَرِمَ ـ أَوْ تَنْتَفِخَ ـ قَدَمَاهُ فَيُقَالُ لَهُ، فَيَقُولُ " أَفَلاَ أَكُونُ عَبْدًا شَكُورًا ".
(Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ oyoqlari shishib (varam boʻlib) ketgancha namoz oʻqirdilar. U zotga (nega bunchalik?) deyilsa, u zot: «(Shunday) shukr qiluvchi banda boʻlmaymi?» der edilar.(Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ оёқлари шишиб (варам бўлиб) кетганча намоз ўқирдилар. У зотга (нега бунчалик?) дейилса, у зот: «(Шундай) шукр қилувчи банда бўлмайми?» дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ وَرَّادٍ، كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ لَوْ رَأَيْتُ رَجُلاً مَعَ امْرَأَتِي لَضَرَبْتُهُ بِالسَّيْفِ غَيْرَ مُصْفَحٍ. فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَتَعْجَبُونَ مِنْ غَيْرَةِ سَعْدٍ، لأَنَا أَغْيَرُ مِنْهُ، وَاللَّهُ أَغْيَرُ مِنِّي ".
(Mugʻira (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki, u aytdi:) Saʼd ibn Uboda: «Agar men xotinim bilan (begona) bir erkakni koʻrsam, uni qilichning teskari (yassi) tomoni bilan emas, (oʻtkir dami bilan) urgan boʻlardim», dedi. Bu (gap) Paygʻambar ﷺga yetdi va U zot: «Saʼdning gʻayratidan (rashkidan) hayron boʻlyapsizlarmi? Vallohi, men undan gʻayratliroqman, Alloh esa mendan gʻayratliroqdir», dedilar.(Муғира (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики, у айтди:) Саъд ибн Убода: «Агар мен хотиним билан (бегона) бир эркакни кўрсам, уни қиличнинг тескари (ясси) томони билан эмас, (ўткир дами билан) урган бўлардим», деди. Бу (гап) Пайғамбар ﷺга етди ва У зот: «Саъднинг ғайратидан (рашкидан) ҳайрон бўляпсизларми? Валлоҳи, мен ундан ғайратлироқман, Аллоҳ эса мендан ғайратлироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي قَيْسٌ، قَالَ قَالَ لِي الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ مَا سَأَلَ أَحَدٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدَّجَّالِ مَا سَأَلْتُهُ وَإِنَّهُ قَالَ لِي " مَا يَضُرُّكَ مِنْهُ ". قُلْتُ لأَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّ مَعَهُ جَبَلَ خُبْزٍ وَنَهَرَ مَاءٍ. قَالَ " هُوَ أَهْوَنُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ ".
(Qays aytdi: Menga al-Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu) dedi:) Hech kim Paygʻambar ﷺdan Dajjol haqida men soʻraganchalik soʻramagan. U zot menga: «Undan senga zarar yetmaydi (u senga ziyon qila olmaydi)», dedilar. Men: «Chunki ular: ‹Uning yonida non togʻi va suv daryosi bor›, deyishadi-ku», dedim. U zot: «U — Allohga shundan ham (koʻra) xorroq (osonroq)dir», dedilar.(Қайс айтди: Менга ал-Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу) деди:) Ҳеч ким Пайғамбар ﷺдан Дажжол ҳақида мен сўраганчалик сўрамаган. У зот менга: «Ундан сенга зарар етмайди (у сенга зиён қила олмайди)», дедилар. Мен: «Чунки улар: ‹Унинг ёнида нон тоғи ва сув дарёси бор›, дейишади-ку», дедим. У зот: «У — Аллоҳга шундан ҳам (кўра) хорроқ (осонроқ)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ ظَاهِرُونَ ".
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Ummatimdan bir toifa Allohning amri (qiyomat) ularga kelguncha, gʻolib boʻlib qolaveradi — ular (ana shu paytda ham) gʻolibdirlar», dedilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Умматимдан бир тоифа Аллоҳнинг амри (қиёмат) уларга келгунча, ғолиб бўлиб қолаверади — улар (ана шу пайтда ҳам) ғолибдирлар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ سَأَلَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عَنْ إِمْلاَصِ الْمَرْأَةِ ـ هِيَ الَّتِي يُضْرَبُ بَطْنُهَا فَتُلْقِي جَنِينًا ـ فَقَالَ أَيُّكُمْ سَمِعَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيهِ شَيْئًا فَقُلْتُ أَنَا. فَقَالَ مَا هُوَ قُلْتُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " فِيهِ غُرَّةٌ عَبْدٌ أَوْ أَمَةٌ ". فَقَالَ لاَ تَبْرَحْ حَتَّى تَجِيئَنِي بِالْمَخْرَجِ فِيمَا قُلْتَ.فَخَرَجْتُ فَوَجَدْتُ مُحَمَّدَ بْنَ مَسْلَمَةَ فَجِئْتُ بِهِ، فَشَهِدَ مَعِي أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " فِيهِ غُرَّةٌ عَبْدٌ أَوْ أَمَةٌ " . تَابَعَهُ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنِ الْمُغِيرَةِ.
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) imlosul-marʼa — yaʼni qorniga urilib, homilasini tashlab yuborgan ayol — toʻgʻrisida soʻrab: «Qaysingiz bu haqda Nabiy ﷺ dan biror narsa eshitgansiz?» dedi. Men: «Men eshitganman», dedim. U: «Nima eshitgansan?» dedi. Men: «Nabiy ﷺ ning: ‹Bunga bir gʻurra — qul yoxud choʻri (toʻlanadi)› deganlarini eshitganman», dedim. Shunda u: «Aytganingga dalil keltirmaguningcha qimirlama», dedi. Men chiqib, Muhammad ibn Maslamani topdim va uni olib keldim. U men bilan birga Nabiy ﷺ ning: «Bunga bir gʻurra — qul yoxud choʻri (toʻlanadi)» deganlarini eshitganiga guvohlik berdi. Ibn Abu Zinod ham otasidan, u Urvadan, u Mugʻiradan rivoyat qilib, unga mutobaʼat qildi.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) имлосул-маръа — яъни қорнига урилиб, ҳомиласини ташлаб юборган аёл — тўғрисида сўраб: «Қайсингиз бу ҳақда Набий ﷺ дан бирор нарса эшитгансиз?» деди. Мен: «Мен эшитганман», дедим. У: «Нима эшитгансан?» деди. Мен: «Набий ﷺ нинг: ‹Бунга бир ғурра — қул ёхуд чўри (тўланади)› деганларини эшитганман», дедим. Шунда у: «Айтганингга далил келтирмагунингча қимирлама», деди. Мен чиқиб, Муҳаммад ибн Масламани топдим ва уни олиб келдим. У мен билан бирга Набий ﷺ нинг: «Бунга бир ғурра — қул ёхуд чўри (тўланади)» деганларини эшитганига гувоҳлик берди. Ибн Абу Зинод ҳам отасидан, у Урвадан, у Муғирадан ривоят қилиб, унга мутобаъат қилди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ وَرَّادٍ، كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ لَوْ رَأَيْتُ رَجُلاً مَعَ امْرَأَتِي لَضَرَبْتُهُ بِالسَّيْفِ غَيْرَ مُصْفَحٍ. فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " تَعْجَبُونَ مِنْ غَيْرَةِ سَعْدٍ، وَاللَّهِ لأَنَا أَغْيَرُ مِنْهُ، وَاللَّهُ أَغْيَرُ مِنِّي، وَمِنْ أَجْلِ غَيْرَةِ اللَّهِ حَرَّمَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ، وَلاَ أَحَدَ أَحَبُّ إِلَيْهِ الْعُذْرُ مِنَ اللَّهِ، وَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ بَعَثَ الْمُبَشِّرِينَ وَالْمُنْذِرِينَ وَلاَ أَحَدَ أَحَبُّ إِلَيْهِ الْمِدْحَةُ مِنَ اللَّهِ وَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ وَعَدَ اللَّهُ الْجَنَّةَ ". وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ " لاَ شَخْصَ أَغْيَرُ مِنَ اللَّهِ ".
(Varrod — Mugʻiyraning kotibi — Mugʻiyradan (rivoyat qildiki,) Saʼd ibn Uboda: «Agar men oʻz xotinim bilan (boshqa) bir erkakni koʻrsam, uni qilich bilan — (qilichning) yon (yassi) tomoni bilan emas (balki tigʻi bilan) — urardim», dedi. Bu Rasululloh ﷺga yetib bordi. Shunda U zot: «Sizlar Saʼdning rashkidan taajjub qilyapsizmi? Vallohi, men undan rashkliroqman; Alloh esa mendan (ham) rashkliroqdir. Allohning rashki tufayli U fohisha (buzuq) ishlarni — oshkorasini ham, yashirinini ham — harom qildi. Allohdan koʻra — uzr (qabul qilish)ni sevadigan hech kim yoʻq; mana shuning uchun U xushxabar beruvchilar va ogohlantiruvchilarni yubordi. Allohdan koʻra — maqtovni sevadigan hech kim (ham) yoʻq; mana shuning uchun Alloh jannatni vaʼda qildi», dedilar.) (Ubaydulloh ibn Amr Abdulmalikdan: «Allohdan koʻra rashkliroq hech bir shaxs yoʻq», dedi.)(Варрод — Муғийранинг котиби — Муғийрадан (ривоят қилдики,) Саъд ибн Убода: «Агар мен ўз хотиним билан (бошқа) бир эркакни кўрсам, уни қилич билан — (қиличнинг) ён (ясси) томони билан эмас (балки тиғи билан) — урардим», деди. Бу Расулуллоҳ ﷺга етиб борди. Шунда У зот: «Сизлар Саъднинг рашкидан таажжуб қиляпсизми? Валлоҳи, мен ундан рашклироқман; Аллоҳ эса мендан (ҳам) рашклироқдир. Аллоҳнинг рашки туфайли У фоҳиша (бузуқ) ишларни — ошкорасини ҳам, яширинини ҳам — ҳаром қилди. Аллоҳдан кўра — узр (қабул қилиш)ни севадиган ҳеч ким йўқ; мана шунинг учун У хушхабар берувчилар ва огоҳлантирувчиларни юборди. Аллоҳдан кўра — мақтовни севадиган ҳеч ким (ҳам) йўқ; мана шунинг учун Аллоҳ жаннатни ваъда қилди», дедилар.) (Убайдуллоҳ ибн Амр Абдулмаликдан: «Аллоҳдан кўра рашклироқ ҳеч бир шахс йўқ», деди.)
حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَزَالُ مِنْ أُمَّتِي قَوْمٌ ظَاهِرِينَ عَلَى النَّاسِ، حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ ".
(al-Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Mening ummatimdan bir qavm — toki Allohning amri kelguncha — odamlar ustida gʻolib (zohir) boʻlib turaveradilar», dedilar.(ал-Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Менинг умматимдан бир қавм — токи Аллоҳнинг амри келгунча — одамлар устида ғолиб (зоҳир) бўлиб тураверадилар», дедилар.
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، وَزِيَادُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ، قَالَ الْمُغِيرَةُ أَخْبَرَنَا نَبِيُّنَا، صلى الله عليه وسلم عَنْ رِسَالَةِ، رَبِّنَا " أَنَّهُ مَنْ قُتِلَ مِنَّا صَارَ إِلَى الْجَنَّةِ ".
(al-Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu) aytdi:) Bizning Paygʻambarimiz ﷺ bizga Robbimizning risolatidan (xabar berib): «Bizdan kim oʻldirilsa, jannatga boradi», deb xabar berdilar.(ал-Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу) айтди:) Бизнинг Пайғамбаримиз ﷺ бизга Роббимизнинг рисолатидан (хабар бериб): «Биздан ким ўлдирилса, жаннатга боради», деб хабар бердилар.
قَالَ وَحَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ، وَابْنُ، أَبْجَرَ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، يُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَ سُفْيَانُ رَفَعَهُ أَحَدُهُمَا - أُرَاهُ ابْنَ أَبْجَرَ - قَالَ " سَأَلَ مُوسَى رَبَّهُ مَا أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً قَالَ هُوَ رَجُلٌ يَجِيءُ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ . فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ كَيْفَ وَقَدْ نَزَلَ النَّاسُ مَنَازِلَهُمْ وَأَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ فَيُقَالُ لَهُ أَتَرْضَى أَنْ يَكُونَ لَكَ مِثْلُ مُلْكِ مَلِكٍ مِنْ مُلُوكِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ . فَيَقُولُ لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ . فَقَالَ فِي الْخَامِسَةِ رَضِيتُ رَبِّ . فَيَقُولُ هَذَا لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ وَلَكَ مَا اشْتَهَتْ نَفْسُكَ وَلَذَّتْ عَيْنُكَ . فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ . قَالَ رَبِّ فَأَعْلاَهُمْ مَنْزِلَةً قَالَ أُولَئِكَ الَّذِينَ أَرَدْتُ غَرَسْتُ كَرَامَتَهُمْ بِيَدِي وَخَتَمْتُ عَلَيْهَا فَلَمْ تَرَ عَيْنٌ وَلَمْ تَسْمَعْ أُذُنٌ وَلَمْ يَخْطُرْ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ " . قَالَ وَمِصْدَاقُهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { فَلاَ تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ} الآيَةَ .
al-Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Muso Rabbisidan: ‹Jannat ahlining martabasi eng past (quyi)si kim?› deb soʻradi. (Alloh): ‹U — jannat ahli jannatga kiritilganidan keyin keladigan bir kishidir. Shunda unga: «Jannatga kir» deyiladi. U: «Ey Rabbim, qanday (kiray) — odamlar oʻz manzillariga joylashib, oʻz ulushlarini olib boʻlibdilar-ku?» deydi. Shunda unga: «Senga dunyo podshohlaridan bir podshohning mulki kabi (mulk) boʻlishiga rozimisan?» deyiladi. U: «Rozi boʻldim, ey Rabbim» deydi. (Alloh): «Senga shu, va uning oʻxshashi, va uning oʻxshashi, va uning oʻxshashi, va uning oʻxshashi (boʻlsin)» deydi. U beshinchisida: «Rozi boʻldim, ey Rabbim» deydi. Shunda (Alloh): «Bu senga, va uning oʻn baravari (boʻlsin); hamda nafsing istagan va koʻzing lazzatlangan (har) narsa senga (boʻlsin)» deydi. U: «Rozi boʻldim, ey Rabbim» deydi›, dedi. (Muso): ‹Ey Rabbim, ularning martabasi eng yuqorisi-chi?› dedi. (Alloh): ‹Mana oʻshalar — Men (Oʻzim) iroda qilgan (zotlar)dirki, ularning karomatini (sharafini) Oʻz qoʻlim bilan ekdim va uning ustiga muhr bosdim. Bas, (ularga shunday neʼmat tayyorlanganki,) uni na bir koʻz koʻrgan, na bir quloq eshitgan va na bir inson qalbiga kelgan›, dedi», dedi. (Roviy) dedi: Va uning tasdigʻi Alloh azza va jallaning kitobida(dir): {Bas, ular qilayotgan (yaxshi) amallariga mukofot sifatida ular uchun yashirib qoʻyilgan koʻz quvvatlarini (quvonchlarini) hech bir jon bilmas} — oyat.ал-Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мусо Раббисидан: ‹Жаннат аҳлининг мартабаси энг паст (қуйи)си ким?› деб сўради. (Аллоҳ): ‹У — жаннат аҳли жаннатга киритилганидан кейин келадиган бир кишидир. Шунда унга: «Жаннатга кир» дейилади. У: «Эй Раббим, қандай (кирай) — одамлар ўз манзилларига жойлашиб, ўз улушларини олиб бўлибдилар-ку?» дейди. Шунда унга: «Сенга дунё подшоҳларидан бир подшоҳнинг мулки каби (мулк) бўлишига розимисан?» дейилади. У: «Рози бўлдим, эй Раббим» дейди. (Аллоҳ): «Сенга шу, ва унинг ўхшаши, ва унинг ўхшаши, ва унинг ўхшаши, ва унинг ўхшаши (бўлсин)» дейди. У бешинчисида: «Рози бўлдим, эй Раббим» дейди. Шунда (Аллоҳ): «Бу сенга, ва унинг ўн баравари (бўлсин); ҳамда нафсинг истаган ва кўзинг лаззатланган (ҳар) нарса сенга (бўлсин)» дейди. У: «Рози бўлдим, эй Раббим» дейди›, деди. (Мусо): ‹Эй Раббим, уларнинг мартабаси энг юқориси-чи?› деди. (Аллоҳ): ‹Мана ўшалар — Мен (Ўзим) ирода қилган (зотлар)дирки, уларнинг кароматини (шарафини) Ўз қўлим билан экдим ва унинг устига муҳр босдим. Бас, (уларга шундай неъмат тайёрланганки,) уни на бир кўз кўрган, на бир қулоқ эшитган ва на бир инсон қалбига келган›, деди», деди. (Ровий) деди: Ва унинг тасдиғи Аллоҳ азза ва жалланинг китобида(дир): {Бас, улар қилаётган (яхши) амалларига мукофот сифатида улар учун яшириб қўйилган кўз қувватларини (қувончларини) ҳеч бир жон билмас} — оят.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ بَيْنَا أَنَا مَعَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ إِذْ نَزَلَ فَقَضَى حَاجَتَهُ ثُمَّ جَاءَ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ مِنْ إِدَاوَةٍ كَانَتْ مَعِي فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ .
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kecha men Rasululloh ﷺ bilan birga edim. Shunda U Zot (ulovdan) tushib, hojatlarini ado etdilar; soʻng keldilar, men esa oʻzim bilan (boʻlgan) bir idishdan Unga (suv) quydim. Bas, U Zot tahorat qilib, mahsilariga mash tortdilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир кеча мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдим. Шунда У Зот (уловдан) тушиб, ҳожатларини адо этдилар; сўнг келдилар, мен эса ўзим билан (бўлган) бир идишдан Унга (сув) қуйдим. Бас, У Зот таҳорат қилиб, маҳсиларига маш тортдилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَقَالَ " يَا مُغِيرَةُ خُذِ الإِدَاوَةَ " . فَأَخَذْتُهَا ثُمَّ خَرَجْتُ مَعَهُ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تَوَارَى عَنِّي فَقَضَى حَاجَتَهُ ثُمَّ جَاءَ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ شَامِيَّةٌ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَذَهَبَ يُخْرِجُ يَدَهُ مِنْ كُمِّهَا فَضَاقَتْ عَلَيْهِ فَأَخْرَجَ يَدَهُ مِنْ أَسْفَلِهَا فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ فَتَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلاَةِ ثُمَّ مَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ صَلَّى .
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ bilan bir safarda edim. Shunda U Zot: «Ey Mugʻiyra, idishni (suvni) ol», dedilar. Bas, men uni oldim-da, U Zot bilan (birga) chiqdim. Soʻng Rasululloh ﷺ — toki mendan (koʻzdan) gʻoyib boʻlguncha — yurdilar-da, hojatlarini ado etdilar; soʻng keldilar — Uning ustida ikki yengi tor Shomlik jubba bor edi —. Bas, U Zot qoʻlini uning yengidan chiqarmoqchi boʻldilar, ammo u (yeng) Unga tor keldi; shunda qoʻlini uning ostidan chiqardilar. Men Unga (suv) quydim; bas, U Zot namoz uchun (qiladigan) tahoratlaridek tahorat qildilar; soʻng mahsilariga mash tortdilar; soʻng namoz oʻqidilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ билан бир сафарда эдим. Шунда У Зот: «Эй Муғийра, идишни (сувни) ол», дедилар. Бас, мен уни олдим-да, У Зот билан (бирга) чиқдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ — токи мендан (кўздан) ғойиб бўлгунча — юрдилар-да, ҳожатларини адо этдилар; сўнг келдилар — Унинг устида икки енги тор Шомлик жубба бор эди —. Бас, У Зот қўлини унинг енгидан чиқармоқчи бўлдилар, аммо у (енг) Унга тор келди; шунда қўлини унинг остидан чиқардилар. Мен Унга (сув) қуйдим; бас, У Зот намоз учун (қиладиган) таҳоратларидек таҳорат қилдилар; сўнг маҳсиларига маш тортдилар; сўнг намоз ўқидилар.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، جَمِيعًا عَنْ عِيسَى بْنِ يُونُسَ، - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا عِيسَى، - حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَقْضِيَ حَاجَتَهُ فَلَمَّا رَجَعَ تَلَقَّيْتُهُ بِالإِدَاوَةِ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَغْسِلَ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَتِ الْجُبَّةُ فَأَخْرَجَهُمَا مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ فَغَسَلَهُمَا وَمَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ صَلَّى بِنَا .
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz hojatlarini ado etish uchun (chetga) chiqdilar. Qachonki qaytdilar, men Unga idish (suv) bilan peshvoz chiqdim; bas, Unga (suv) quydim. Bas, U Zot ikki qoʻlini yuvdilar, soʻng yuzini yuvdilar; soʻng ikki bilaklarini yuvmoqchi boʻldilar, ammo jubba tor keldi; shunda ularni jubbaning ostidan chiqardilar-da, ularni yuvdilar; va boshiga mash tortdilar; va mahsilariga mash tortdilar; soʻng bizga imomlik qilib namoz oʻqidilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз ҳожатларини адо этиш учун (четга) чиқдилар. Қачонки қайтдилар, мен Унга идиш (сув) билан пешвоз чиқдим; бас, Унга (сув) қуйдим. Бас, У Зот икки қўлини ювдилар, сўнг юзини ювдилар; сўнг икки билакларини ювмоқчи бўлдилар, аммо жубба тор келди; шунда уларни жуббанинг остидан чиқардилар-да, уларни ювдилар; ва бошига маш тортдилар; ва маҳсиларига маш тортдилар; сўнг бизга имомлик қилиб намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ نُضَيْلَةَ الْخُزَاعِيِّ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ ضَرَبَتِ امْرَأَةٌ ضَرَّتَهَا بِعَمُودِ فُسْطَاطٍ وَهِيَ حُبْلَى فَقَتَلَتْهَا - قَالَ - وَإِحْدَاهُمَا لِحْيَانِيَّةٌ - قَالَ - فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دِيَةَ الْمَقْتُولَةِ عَلَى عَصَبَةِ الْقَاتِلَةِ وَغُرَّةً لِمَا فِي بَطْنِهَا . فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ عَصَبَةِ الْقَاتِلَةِ أَنَغْرَمُ دِيَةَ مَنْ لاَ أَكَلَ وَلاَ شَرِبَ وَلاَ اسْتَهَلَّ فَمِثْلُ ذَلِكَ يُطَلُّ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَسَجْعٌ كَسَجْعِ الأَعْرَابِ " . قَالَ وَجَعَلَ عَلَيْهِمُ الدِّيَةَ .
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol oʻzining kundoshini chodir ustuni bilan urdi, holbuki (kundoshi) homilador edi, va uni oʻldirib qoʻydi. — (Roviy) dedi: — Ulardan biri Lihyon (qabilasi)dan edi. — (Roviy) dedi: — Shunda Rasululloh ﷺ oʻldirilgan ayolning diyatini qotil ayolning asaba (otatomondan qarindosh)lari zimmasiga, qornidagi (homila) uchun esa bir gʻurra (qul yoki choʻri berilishini) belgilab berdilar. Qotil ayolning asabasidan boʻlgan bir kishi: «Na yegan, na ichgan va na qichqirgan kishining diyatini biz toʻlaymizmi? Bunaqasi behuda (qonsiz) ketadi-ku», dedi. Rasululloh ﷺ: «Aʼrobiylar (badaviylar)ning sajesiga oʻxshagan saje (qofiyali soʻz)mi bu?» — dedilar. (Roviy) dedi: Va u zot ularga diyatni (toʻlashni) yukladilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл ўзининг кундошини чодир устуни билан урди, ҳолбуки (кундоши) ҳомиладор эди, ва уни ўлдириб қўйди. — (Ровий) деди: — Улардан бири Лиҳён (қабиласи)дан эди. — (Ровий) деди: — Шунда Расулуллоҳ ﷺ ўлдирилган аёлнинг диятини қотил аёлнинг асаба (отатомондан қариндош)лари зиммасига, қорнидаги (ҳомила) учун эса бир ғурра (қул ёки чўри берилишини) белгилаб бердилар. Қотил аёлнинг асабасидан бўлган бир киши: «На еган, на ичган ва на қичқирган кишининг диятини биз тўлаймизми? Бунақаси беҳуда (қонсиз) кетади-ку», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аъробийлар (бадавийлар)нинг сажесига ўхшаган саже (қофияли сўз)ми бу?» — дедилар. (Ровий) деди: Ва у зот уларга диятни (тўлашни) юкладилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا مُفَضَّلٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ نُضَيْلَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، . أَنَّ امْرَأَةً، قَتَلَتْ ضَرَّتَهَا بِعَمُودِ فُسْطَاطٍ فَأُتِيَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَضَى عَلَى عَاقِلَتِهَا بِالدِّيَةِ وَكَانَتْ حَامِلاً فَقَضَى فِي الْجَنِينِ بِغُرَّةٍ . فَقَالَ بَعْضُ عَصَبَتِهَا أَنَدِي مَنْ لاَ طَعِمَ وَلاَ شَرِبَ وَلاَ صَاحَ فَاسْتَهَلَّ وَمِثْلُ ذَلِكَ يُطَلُّ قَالَ فَقَالَ " سَجْعٌ كَسَجْعِ الأَعْرَابِ " .
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol oʻzining kundoshini chodir ustuni bilan oʻldirdi. Shunda bu haqda Rasululloh ﷺ huzuriga (masala) keltirildi. U zot uning (qotil ayolning) oqilasi (aqrabolari) zimmasiga diyatni (toʻlashni) hukm qildilar. (Oʻldirilgan ayol) homilador edi, shuning uchun u zot homila haqida bir gʻurra (qul yoki choʻri berilishi) bilan hukm qildilar. Shunda uning asabasidan boʻlgan baʼzilar: «Na yegan, na ichgan, na qichqirib ovoz chiqargan kishi uchun biz diyat toʻlaymizmi? Bunaqasi behuda (qonsiz) ketadi-ku», dedilar. (Roviy) dedi: Shunda u zot: «Aʼrobiylar (badaviylar)ning sajesiga oʻxshagan saje (qofiyali soʻz)dir bu», — dedilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл ўзининг кундошини чодир устуни билан ўлдирди. Шунда бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига (масала) келтирилди. У зот унинг (қотил аёлнинг) оқиласи (ақраболари) зиммасига диятни (тўлашни) ҳукм қилдилар. (Ўлдирилган аёл) ҳомиладор эди, шунинг учун у зот ҳомила ҳақида бир ғурра (қул ёки чўри берилиши) билан ҳукм қилдилар. Шунда унинг асабасидан бўлган баъзилар: «На еган, на ичган, на қичқириб овоз чиқарган киши учун биз дият тўлаймизми? Бунақаси беҳуда (қонсиз) кетади-ку», дедилар. (Ровий) деди: Шунда у зот: «Аъробийлар (бадавийлар)нинг сажесига ўхшаган саже (қофияли сўз)дир бу», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ وَرَّادٍ، مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حَرَّمَ عَلَيْكُمْ عُقُوقَ الأُمَّهَاتِ وَوَأْدَ الْبَنَاتِ وَمَنْعًا وَهَاتِ وَكَرِهَ لَكُمْ ثَلاَثًا قِيلَ وَقَالَ وَكَثْرَةَ السُّؤَالِ وَإِضَاعَةَ الْمَالِ " .
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh azza va jalla sizlarga onalarni ogʻrintirishni (oqlarini bermaslikni), qizlarni tiriklayin koʻmishni hamda (haqni) bermaslik va (haqsiz) talab qilishni harom qildi. Yana sizlar uchun uch narsani yomon koʻrdi: ‹falonchi shunday dedi, falonchi bunday dedi› (degan behuda gap-soʻz)ni, koʻp soʻrayverishni va molni zoye qilishni», — dedilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ азза ва жалла сизларга оналарни оғринтиришни (оқларини бермасликни), қизларни тириклайин кўмишни ҳамда (ҳақни) бермаслик ва (ҳақсиз) талаб қилишни ҳаром қилди. Яна сизлар учун уч нарсани ёмон кўрди: ‹фалончи шундай деди, фалончи бундай деди› (деган беҳуда гап-сўз)ни, кўп сўрайверишни ва молни зое қилишни», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ
وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ نُمَيْرٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ
سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ لَمَّا قَدِمْتُ نَجْرَانَ سَأَلُونِي
فَقَالُوا إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ يَا أُخْتَ هَارُونَ وَمُوسَى قَبْلَ عِيسَى بِكَذَا وَكَذَا . فَلَمَّا قَدِمْتُ عَلَى
رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ " إِنَّهُمْ كَانُوا يُسَمُّونَ بِأَنْبِيَائِهِمْ
وَالصَّالِحِينَ قَبْلَهُمْ " .
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Najronga borganimda, ular mendan soʻrab: «Sizlar {Ey Horunning singlisi} (Maryam 28) deb oʻqiysizlar, holbuki Muso Isodan shuncha va shuncha (oldin oʻtgan)», dedilar. Rasululloh ﷺ huzuriga kelganimda, bu haqda u zotdan soʻradim. U zot: «Albatta, ular oʻzlaridan oldin oʻtgan paygʻambarlari va solihlarning (ismlari) bilan ot qoʻyar edilar», dedilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Нажронга борганимда, улар мендан сўраб: «Сизлар {Эй Ҳоруннинг синглиси} (Марям 28) деб ўқийсизлар, ҳолбуки Мусо Исодан шунча ва шунча (олдин ўтган)», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келганимда, бу ҳақда у зотдан сўрадим. У зот: «Албатта, улар ўзларидан олдин ўтган пайғамбарлари ва солиҳларнинг (исмлари) билан от қўяр эдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي عُمَرَ - قَالاَ
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ،
بْنِ شُعْبَةَ قَالَ مَا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَدٌ عَنِ الدَّجَّالِ أَكْثَرَ مِمَّا سَأَلْتُهُ
عَنْهُ فَقَالَ لِي " أَىْ بُنَىَّ وَمَا يُنْصِبُكَ مِنْهُ إِنَّهُ لَنْ يَضُرَّكَ " . قَالَ قُلْتُ إِنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ
مَعَهُ أَنْهَارَ الْمَاءِ وَجِبَالَ الْخُبْزِ . قَالَ " هُوَ أَهْوَنُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ " .
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ dan Dajjol haqida mendan koʻra koʻproq soʻragan biror kishi boʻlmagan. (Rasululloh ﷺ) menga: ‹Ey oʻgʻilchaginam! Undan nima seni tashvishga solyapti? Albatta, u senga aslo zarar yetkaza olmaydi›, — dedilar. (Mugʻira) dedi: Men: ‹Odamlar uning yonida suv daryolari va non togʻlari boʻladi, deb daʼvo qilishadi›, — dedim. (Rasululloh ﷺ): ‹U Alloh nazdida shundan ham xorroqdir›, — dedilar»Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ дан Дажжол ҳақида мендан кўра кўпроқ сўраган бирор киши бўлмаган. (Расулуллоҳ ﷺ) менга: ‹Эй ўғилчагинам! Ундан нима сени ташвишга соляпти? Албатта, у сенга асло зарар етказа олмайди›, — дедилар. (Муғира) деди: Мен: ‹Одамлар унинг ёнида сув дарёлари ва нон тоғлари бўлади, деб даъво қилишади›, — дедим. (Расулуллоҳ ﷺ): ‹У Аллоҳ наздида шундан ҳам хорроқдир›, — дедилар»
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ حَدِيثِ، عَبَّادِ بْنِ زِيَادٍ أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، غَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَبُوكَ - قَالَ الْمُغِيرَةُ - فَتَبَرَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِبَلَ الْغَائِطِ فَحَمَلْتُ مَعَهُ إِدَاوَةً قَبْلَ صَلاَةِ الْفَجْرِ فَلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَىَّ أَخَذْتُ أُهَرِيقُ عَلَى يَدَيْهِ مِنَ الإِدَاوَةِ وَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ ذَهَبَ يُخْرِجُ جُبَّتَهُ عَنْ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَ كُمَّا جُبَّتِهِ فَأَدْخَلَ يَدَيْهِ فِي الْجُبَّةِ حَتَّى أَخْرَجَ ذِرَاعَيْهِ مِنْ أَسْفَلِ الْجُبَّةِ . وَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ تَوَضَّأَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ أَقْبَلَ - قَالَ الْمُغِيرَةُ - فَأَقْبَلْتُ مَعَهُ حَتَّى نَجِدُ النَّاسَ قَدْ قَدَّمُوا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَصَلَّى لَهُمْ فَأَدْرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِحْدَى الرَّكْعَتَيْنِ فَصَلَّى مَعَ النَّاسِ الرَّكْعَةَ الآخِرَةَ فَلَمَّا سَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُتِمُّ صَلاَتَهُ فَأَفْزَعَ ذَلِكَ الْمُسْلِمِينَ فَأَكْثَرُوا التَّسْبِيحَ فَلَمَّا قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم صَلاَتَهُ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ " أَحْسَنْتُمْ " . أَوْ قَالَ " قَدْ أَصَبْتُمْ " . يَغْبِطُهُمْ أَنْ صَلَّوُا الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا .
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ bilan birga Tabukka (gʻazotga) chiqqan. Mugʻira dedi: Rasululloh ﷺ hojat (uchun) bir chetga bordilar. Men bomdod namozidan oldin u zot bilan birga (suvli) idish koʻtarib bordim. Rasululloh ﷺ menga (qaytib) kelganlarida, men idishdan u zotning qoʻllariga (suv) quya boshladim. U zot qoʻllarini uch marta yuvdilar, soʻng yuzlarini yuvdilar. Soʻng jubbalarini bilaklaridan chiqarmoqchi boʻldilar, lekin jubbalarining yengi tor edi, shuning uchun qoʻllarini jubbaning ichiga kiritib, bilaklarini jubbaning pastidan chiqardilar. Bilaklarini tirsaklarigacha yuvdilar, soʻng maxsilari ustiga mash tortdilar, keyin (qaytib) keldilar. Mugʻira dedi: Men ham u zot bilan birga keldim, biz odamlarning oldiga keldik, ular Abdurahmon ibn Avfni (imomlikka) oldinga oʻtkazgan, u esa ularga namoz oʻqib berayotgan edi. Rasululloh ﷺ ikki rakatdan birini topdilar va odamlar bilan oxirgi rakatni oʻqidilar. Abdurahmon ibn Avf salom bergach, Rasululloh ﷺ namozlarini toʻla qilish uchun (oʻrinlaridan) turdilar. Bu musulmonlarni hayajonga soldi va ular tasbehni koʻpaytirdilar. Nabiy ﷺ namozlarini tamomlagach, ularga yuzlanib: «Yaxshi qildingiz», yoki: «Toʻgʻri qildingiz», dedilar — namozni oʻz vaqtida oʻqiganlari uchun ularga gʻibtatlanib (yaxshi koʻrib aytdilar).Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Табукка (ғазотга) чиққан. Муғира деди: Расулуллоҳ ﷺ ҳожат (учун) бир четга бордилар. Мен бомдод намозидан олдин у зот билан бирга (сувли) идиш кўтариб бордим. Расулуллоҳ ﷺ менга (қайтиб) келганларида, мен идишдан у зотнинг қўлларига (сув) қуя бошладим. У зот қўлларини уч марта ювдилар, сўнг юзларини ювдилар. Сўнг жуббаларини билакларидан чиқармоқчи бўлдилар, лекин жуббаларининг енги тор эди, шунинг учун қўлларини жуббанинг ичига киритиб, билакларини жуббанинг пастидан чиқардилар. Билакларини тирсакларигача ювдилар, сўнг махсилари устига маш тортдилар, кейин (қайтиб) келдилар. Муғира деди: Мен ҳам у зот билан бирга келдим, биз одамларнинг олдига келдик, улар Абдураҳмон ибн Авфни (имомликка) олдинга ўтказган, у эса уларга намоз ўқиб бераётган эди. Расулуллоҳ ﷺ икки ракатдан бирини топдилар ва одамлар билан охирги ракатни ўқидилар. Абдураҳмон ибн Авф салом бергач, Расулуллоҳ ﷺ намозларини тўла қилиш учун (ўринларидан) турдилар. Бу мусулмонларни ҳаяжонга солди ва улар тасбеҳни кўпайтирдилар. Набий ﷺ намозларини тамомлагач, уларга юзланиб: «Яхши қилдингиз», ёки: «Тўғри қилдингиз», дедилар — намозни ўз вақтида ўқиганлари учун уларга ғибтатланиб (яхши кўриб айтдилар).
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ وَرَّادٍ، مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنِ الْمُغِيرَةِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . مِثْلَهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ فِي رِوَايَتِهِمَا قَالَ فَأَمْلاَهَا عَلَىَّ الْمُغِيرَةُ وَكَتَبْتُ بِهَا إِلَى مُعَاوِيَةَ .
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshashini rivoyat qiladi. Abu Bakr va Abu Kurayb oʻz rivoyatlarida: (Varrod) dedi: «Magʻira buni menga aytib turdi, men esa uni Muoviyaga (xat qilib) yozdim», dedilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан шунга ўхшашини ривоят қилади. Абу Бакр ва Абу Курайб ўз ривоятларида: (Варрод) деди: «Мағира буни менга айтиб турди, мен эса уни Муовияга (хат қилиб) ёздим», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ،
شُعْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى حَتَّى انْتَفَخَتْ قَدَمَاهُ فَقِيلَ لَهُ أَتَكَلَّفُ هَذَا وَقَدْ
غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَقَالَ " أَفَلاَ أَكُونُ عَبْدًا شَكُورًا " .
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oyoqlari shishib ketguncha namoz oʻqirdilar. U zotga: «Alloh Sizning oldingi va keyingi gunohlaringizni kechirgan boʻlsa-da, shuncha mashaqqat chekasizmi?» deyildi. Shunda u zot: «Shukr qiluvchi banda boʻlmaymanmi?» dedilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ оёқлари шишиб кетгунча намоз ўқирдилар. У зотга: «Аллоҳ Сизнинг олдинги ва кейинги гуноҳларингизни кечирган бўлса-да, шунча машаққат чекасизми?» дейилди. Шунда у зот: «Шукр қилувчи банда бўлмайманми?» дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ،
سَمِعَ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، يَقُولُ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى وَرِمَتْ قَدَمَاهُ قَالُوا
قَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ . قَالَ " أَفَلاَ أَكُونُ عَبْدًا شَكُورًا " .
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oyoqlari shishib ketguncha (namozda) qoyim turdilar. Ular (sahobalar): «Alloh Sizning oldingi va keyingi gunohlaringizni kechirgan-ku», dedilar. U zot: «Shukr qiluvchi banda boʻlmaymanmi?» dedilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ оёқлари шишиб кетгунча (намозда) қойим турдилар. Улар (саҳобалар): «Аллоҳ Сизнинг олдинги ва кейинги гуноҳларингизни кечирган-ку», дедилар. У зот: «Шукр қилувчи банда бўлмайманми?» дедилар.
حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حُمَيْدٍ الرُّؤَاسِيُّ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ،
بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ مَا سَأَلَ أَحَدٌ النَّبِيَّ صلى
الله عليه وسلم عَنِ الدَّجَّالِ أَكْثَرَ مِمَّا سَأَلْتُ قَالَ " وَمَا يُنْصِبُكَ مِنْهُ إِنَّهُ لاَ يَضُرُّكَ " . قَالَ
قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّ مَعَهُ الطَّعَامَ وَالأَنْهَارَ قَالَ " هُوَ أَهْوَنُ عَلَى اللَّهِ مِنْ
ذَلِكَ " .
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hech kim Nabiy ﷺ dan Dajjol haqida mendan koʻra koʻproq soʻramagan. U zot: «U (Dajjol) seni nega tashvishga solyapti? Albatta u senga zarar yetkaza olmaydi», dedilar. (Mugʻiyra) dedi: Men: «Yo Rasululloh! Odamlar uning yonida (mol-mulk) taom va daryolar boʻladi, deyishyapti», dedim. U zot: «U Alloh nazdida bundan ham xorroqdir», dedilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳеч ким Набий ﷺ дан Дажжол ҳақида мендан кўра кўпроқ сўрамаган. У зот: «У (Дажжол) сени нега ташвишга соляпти? Албатта у сенга зарар етказа олмайди», дедилар. (Муғийра) деди: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Одамлар унинг ёнида (мол-мулк) таом ва дарёлар бўлади, дейишяпти», дедим. У зот: «У Аллоҳ наздида бундан ҳам хорроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ،
بْنِ شُعْبَةَ قَالَ مَا سَأَلَ أَحَدٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدَّجَّالِ أَكْثَرَ مِمَّا سَأَلْتُهُ قَالَ
" وَمَا سُؤَالُكَ " . قَالَ قُلْتُ إِنَّهُمْ يَقُولُونَ مَعَهُ جِبَالٌ مِنْ خُبْزٍ وَلَحْمٍ وَنَهَرٌ مِنْ مَاءٍ . قَالَ
" هُوَ أَهْوَنُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ " .
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hech kim Nabiy ﷺ dan Dajjol haqida mendan koʻra koʻproq soʻramagan. U zot: «Soʻraganing nima edi?» dedilar. (Mugʻiyra) dedi: Men: «Odamlar uning yonida nondan va goʻshtdan togʻlar hamda suvdan daryo boʻladi, deyishyapti», dedim. U zot: «U Alloh nazdida bundan ham xorroqdir», dedilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳеч ким Набий ﷺ дан Дажжол ҳақида мендан кўра кўпроқ сўрамаган. У зот: «Сўраганинг нима эди?» дедилар. (Муғийра) деди: Мен: «Одамлар унинг ёнида нондан ва гўштдан тоғлар ҳамда сувдан дарё бўлади, дейишяпти», дедим. У зот: «У Аллоҳ наздида бундан ҳам хорроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلاَلِ بْنِ الْحَارِثِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَيُرْوَى عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلاً . وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ .
Al-Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu) aytadi: Men bir safarda Paygʻambar ﷺ bilan birga edim. Paygʻambar ﷺ hojatga borib, (qazoi hojat uchun) uzoqqa ketdilar.
(Rovi) aytdi: Bu bobda Abdurrahmon ibn Abu Qurod, Abu Qatoda, Jobir, Yahyo ibn Ubayd(ning) otasidan, Abu Muso, Ibn Abbos va Bilol ibn al-Horisdan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qilinishicha, u zot, xuddi qoʻnadigan joy izlagandek, bavl qilish uchun (munosib) joy izlar edilar. Abu Salamaning ismi Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Avf az-Zuhriydir.Ал-Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен бир сафарда Пайғамбар ﷺ билан бирга эдим. Пайғамбар ﷺ ҳожатга бориб, (қазои ҳожат учун) узоққа кетдилар.
(Рови) айтди: Бу бобда Абдурраҳмон ибн Абу Қурод, Абу Қатода, Жобир, Яҳё ибн Убайд(нинг) отасидан, Абу Мусо, Ибн Аббос ва Билол ибн ал-Ҳорисдан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Пайғамбар ﷺ дан ривоят қилинишича, у зот, худди қўнадиган жой излагандек, бавл қилиш учун (муносиб) жой излар эдилар. Абу Саламанинг исми Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Авф аз-Зуҳрийдир.