Hammod ibn Salama

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، وَعَفَّانُ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْعِنَبِ حَتَّى يَسْوَدَّ وَعَنْ بَيْعِ الْحَبِّ حَتَّى يَشْتَدَّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uzumni qoraymaguncha sotishdan va donni qotmaguncha (pishib mustahkamlanmaguncha) sotishdan qaytardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Hammod ibn Salama hadisidan marfuʼ holda bilamiz.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ узумни қораймагунча сотишдан ва донни қотмагунча (пишиб мустаҳкамланмагунча) сотишдан қайтардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Ҳаммод ибн Салама ҳадисидан марфуъ ҳолда биламиз.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، مِثْلَ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ جَرِيرٍ، ‏.‏ وَهَذَا أَصَحُّ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَمُرَةَ، ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَكْثَرُ أَصْحَابِ إِسْمَاعِيلَ قَالُوا عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ سَرِيَّةً وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ جَرِيرٍ.‏ وَرَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ عَنْ جَرِيرٍ مِثْلَ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ وَسَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ الصَّحِيحُ حَدِيثُ قَيْسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلٌ وَرَوَى سَمُرَةُ بْنُ جُنْدَبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُسَاكِنُوا الْمُشْرِكِينَ وَلَا تُجَامِعُوهُمْ فَمَنْ سَاكَنَهُمْ أَوْ جَامَعَهُمْ فَهُوَ مِثْلُهُمْ

Qays ibn Abu Hozim Abu Muoviyaning hadisiga oʻxshash (hadis) rivoyat qildi, biroq unda «Jarirdan» deganini zikr qilmadi. Bu (rivoyat) sahihroqdir. Bu bobda Samuradan ham (hadis bor). Abu Iso aytdi: Ismoilning aksar shogirdlari: «Qays ibn Abu Hozimdan (rivoyat qilinadiki), Rasululloh ﷺ bir sariya (qoʻshin) joʻnatdilar», deyishgan va unda «Jarirdan» deganini zikr qilmaganlar. Men Muhammad (al-Buxoriy)dan eshitdim, u: «Sahih (boʻlgani) Qaysning Nabiy ﷺdan (rivoyat qilgan) mursal hadisidir», der edi. Samura ibn Jundub Nabiy ﷺdan rivoyat qildiki, u zot: «Mushriklar bilan birga turmang va ular bilan aralashmang. Kim ular bilan birga tursa yoki ular bilan aralashsa, u ularning misli (oʻzgina)dir», dedilar.Қайс ибн Абу Ҳозим Абу Муовиянинг ҳадисига ўхшаш (ҳадис) ривоят қилди, бироқ унда «Жарирдан» деганини зикр қилмади. Бу (ривоят) саҳиҳроқдир. Бу бобда Самурадан ҳам (ҳадис бор). Абу Исо айтди: Исмоилнинг аксар шогирдлари: «Қайс ибн Абу Ҳозимдан (ривоят қилинадики), Расулуллоҳ ﷺ бир сария (қўшин) жўнатдилар», дейишган ва унда «Жарирдан» деганини зикр қилмаганлар. Мен Муҳаммад (ал-Бухорий)дан эшитдим, у: «Саҳиҳ (бўлгани) Қайснинг Набий ﷺдан (ривоят қилган) мурсал ҳадисидир», дер эди. Самура ибн Жундуб Набий ﷺдан ривоят қилдики, у зот: «Мушриклар билан бирга турманг ва улар билан аралашманг. Ким улар билан бирга турса ёки улар билан аралашса, у уларнинг мисли (ўзгина)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَتْ مَنْ يَرِثُكَ قَالَ أَهْلِي وَوَلَدِي ‏.‏ قَالَتْ فَمَا لِي لاَ أَرِثُ أَبِي فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ نُورَثُ ‏"‏ ‏.‏ وَلَكِنِّي أَعُولُ مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُولُهُ وَأُنْفِقُ عَلَى مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَطَلْحَةَ وَالزُّبَيْرِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَسَعْدٍ وَعَائِشَةَ ‏.‏ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ إِنَّمَا أَسْنَدَهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ إِلاَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ ‏.‏ وَرَوَى عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ نَحْوَ رِوَايَةِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Fotima Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning oldiga kelib: «Senga kim voris boʻladi?» dedi. U: «Ahlim va bolam», dedi. (Fotima): «Nega men otamga voris boʻlmas ekanman?» dedi. Shunda Abu Bakr: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Bizga voris boʻlinmaydi›, deganlarini eshitganman. Lekin Rasululloh ﷺ kimning taʼminotini koʻtargan boʻlsalar, men oʻshaning taʼminotini koʻtaraman va Rasululloh ﷺ kimga sarflagan boʻlsalar, men oʻshanga sarflayman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Umar, Talha, Zubayr, Abdurrahmon ibn Avf, Saʼd va Oishadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Hurayraning hadisi bu yoʻldan hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Фотима Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келиб: «Сенга ким ворис бўлади?» деди. У: «Аҳлим ва болам», деди. (Фотима): «Нега мен отамга ворис бўлмас эканман?» деди. Шунда Абу Бакр: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бизга ворис бўлинмайди›, деганларини эшитганман. Лекин Расулуллоҳ ﷺ кимнинг таъминотини кўтарган бўлсалар, мен ўшанинг таъминотини кўтараман ва Расулуллоҳ ﷺ кимга сарфлаган бўлсалар, мен ўшанга сарфлайман», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Умар, Талҳа, Зубайр, Абдурраҳмон ибн Авф, Саъд ва Оишадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Ҳурайранинг ҳадиси бу йўлдан ҳасан ғарибдир.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أُمِّ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ، أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ، حَدَّثَتْهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم شَبَّرَ لِفَاطِمَةَ شِبْرًا مِنْ نِطَاقِهَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ‏.‏ وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ رُخْصَةٌ لِلنِّسَاءِ فِي جَرِّ الإِزَارِ لأَنَّهُ يَكُونُ أَسْتَرَ لَهُنَّ ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Fotima uchun uning izoridan bir qarich (uzaytirib) belgilab berdilar. Abu Iso aytdi: Baʼzilari buni Hammod ibn Salamadan, u Ali ibn Zayddan, u Hasandan, u onasidan, u Ummu Salamadan (deb) rivoyat qilganlar. Bu hadisda ayollarga izorni sudrab yurishlariga ruxsat (dalil) bor, chunki bu ular uchun yopiqroqdir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Фотима учун унинг изоридан бир қарич (узайтириб) белгилаб бердилар. Абу Исо айтди: Баъзилари буни Ҳаммод ибн Саламадан, у Али ибн Зайддан, у Ҳасандан, у онасидан, у Умму Саламадан (деб) ривоят қилганлар. Бу ҳадисда аёлларга изорни судраб юришларига рухсат (далил) бор, чунки бу улар учун ёпиқроқдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ ‏:‏ ‏(‏ فَلََمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا ‏)‏ قَالَ حَمَّادٌ هَكَذَا وَأَمْسَكَ سُلَيْمَانُ بِطَرَفِ إِبْهَامِهِ عَلَى أَنْمُلَةِ إِصْبَعِهِ الْيُمْنَى قَالَ فَسَاخَ الْجَبَلُ ‏(‏ وخَرَّ مُوسَى صَعِقًا ‏)‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ‏.‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الْوَرَّاقُ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ ushbu oyatni oʻqidilar: {Robbi togʻga tajalliy qilgach, uni paqqos qilib (qulatib) yubordi}. Hammod: «Mana shunday», dedi va Sulaymon bosh barmogʻining uchini oʻng qoʻlining barmogʻi boʻgʻimi ustiga (ozgina chiqarib) tutdi. (Anas) aytdi: «Shunda togʻ yerga singib ketdi va {Muso behush holda yiqildi}». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir, biz uni faqat Hammod ibn Salamaning hadisidan bilamiz. Bizga Abdulvahhob al-Varroq al-Bagʻdodiy rivoyat qilib, Muoz ibn Muoz Hammod ibn Salamadan, u Sobitdan, u Anasdan, u Paygʻambar ﷺdan yuqoridagiga oʻxshashini (rivoyat qildi). Bu hadis hasandir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ ушбу оятни ўқидилар: {Робби тоғга тажаллий қилгач, уни паққос қилиб (қулатиб) юборди}. Ҳаммод: «Мана шундай», деди ва Сулаймон бош бармоғининг учини ўнг қўлининг бармоғи бўғими устига (озгина чиқариб) тутди. (Анас) айтди: «Шунда тоғ ерга сингиб кетди ва {Мусо беҳуш ҳолда йиқилди}». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир, биз уни фақат Ҳаммод ибн Саламанинг ҳадисидан биламиз. Бизга Абдулваҳҳоб ал-Варроқ ал-Бағдодий ривоят қилиб, Муоз ибн Муоз Ҳаммод ибн Саламадан, у Собитдан, у Анасдан, у Пайғамбар ﷺдан юқоридагига ўхшашини (ривоят қилди). Бу ҳадис ҳасандир.