Muhammad ibn Sirin al-Basriy

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صُبَيْحٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سِيرِينَ، يَقُولُ ذُكِرَ عِنْدَ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ الْحَىِّ فَقَالَ عِمْرَانُ قَالَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uning huzurida marhum tiriklarning yigʻlashi sababli azoblanishi zikr qilinganida, u: «Buni Rasululloh ﷺ aytganlar», dedi.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унинг ҳузурида марҳум тирикларнинг йиғлаши сабабли азобланиши зикр қилинганида, у: «Буни Расулуллоҳ ﷺ айтганлар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنِ الْحَسَنِ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَهُوَ أَمِيرُ الْبَصْرَةِ فِي آخِرِ الشَّهْرِ أَخْرِجُوا زَكَاةَ صَوْمِكُمْ ‏.‏ فَنَظَرَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَقَالَ مَنْ هَا هُنَا مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُومُوا فَعَلِّمُوا إِخْوَانَكُمْ فَإِنَّهُمْ لاَ يَعْلَمُونَ إِنَّ هَذِهِ الزَّكَاةَ فَرَضَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى كُلِّ ذَكَرٍ وَأُنْثَى حُرٍّ وَمَمْلُوكٍ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ تَمْرٍ أَوْ نِصْفَ صَاعٍ مِنْ قَمْحٍ ‏.‏ فَقَامُوا ‏.‏ خَالَفَهُ هِشَامٌ فَقَالَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ ‏.‏

Hasan (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Basra amiri boʻlgan chogʻida oyning oxirida: «Roʻzangiz zakotini chiqaringlar», dedi. Odamlar bir-birlariga qaray boshladilar. Shunda u: «Bu yerda madinaliklardan kim bor? Turinglar-da, birodarlaringizga oʻrgatinglar, chunki ular bilmaydilar. Albatta bu zakotni Rasululloh ﷺ har bir erkak va ayolga, hur va qulga arpadan yo xurmodan bir soʻ yoki bugʻdoydan yarim soʻ qilib farz qilganlar», dedi. Shunda ular turishdi.Ҳасан (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Басра амири бўлган чоғида ойнинг охирида: «Рўзангиз закотини чиқаринглар», деди. Одамлар бир-бирларига қарай бошладилар. Шунда у: «Бу ерда мадиналиклардан ким бор? Туринглар-да, биродарларингизга ўргатинглар, чунки улар билмайдилар. Албатта бу закотни Расулуллоҳ ﷺ ҳар бир эркак ва аёлга, ҳур ва қулга арпадан ё хурмодан бир сў ёки буғдойдан ярим сў қилиб фарз қилганлар», деди. Шунда улар туришди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَأَلَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ هِشَامٍ عَنِ الْعُمْرَى، فَقُلْتُ حَدَّثَ مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ، عَنْ شُرَيْحٍ، قَالَ قَضَى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ ‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ وَقُلْتُ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ وَقُلْتُ كَانَ الْحَسَنُ يَقُولُ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ ‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ فَقَالَ الزُّهْرِيُّ إِنَّمَا الْعُمْرَى إِذَا أُعْمِرَ وَعَقِبَهُ مِنْ بَعْدِهِ فَإِذَا لَمْ يَجْعَلْ عَقِبَهُ مِنْ بَعْدِهِ كَانَ لِلَّذِي يَجْعَلُ شَرْطُهُ ‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ فَسُئِلَ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ فَقَالَ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ فَقَالَ الزُّهْرِيُّ كَانَ الْخُلَفَاءُ لاَ يَقْضُونَ بِهَذَا ‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ قَضَى بِهَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Umro (umrbod inʼom) joizdir», dedilar. Bu haqda az-Zuhriy: «Umro faqat ‹oʻziga va oʻzidan keyin avlodiga› deb berilsa boʻladi; agar oʻzidan keyin avlodiga qilib berilmasa, u shart qoʻygan kishiga qaytadi», degan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умро (умрбод инъом) жоиздир», дедилар. Бу ҳақда аз-Зуҳрий: «Умро фақат ‹ўзига ва ўзидан кейин авлодига› деб берилса бўлади; агар ўзидан кейин авлодига қилиб берилмаса, у шарт қўйган кишига қайтади», деган.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ، قَالَ لِي مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ سَلِ الْحَسَنَ مِمَّنْ سَمِعَ حَدِيثَهُ، فِي الْعَقِيقَةِ ‏.‏ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ، فَقَالَ سَمِعْتُهُ مِنْ، سَمُرَةَ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muhammad ibn Sirin menga: «Hasandan aqiqa haqidagi hadisni kimdan eshitganini soʻra», dedi. Men undan bu haqda soʻradim. U: «Uni Samuradan eshitganman», dedi.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муҳаммад ибн Сирин менга: «Ҳасандан ақиқа ҳақидаги ҳадисни кимдан эшитганини сўра», деди. Мен ундан бу ҳақда сўрадим. У: «Уни Самурадан эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا النَّضْرُ، - وَهُوَ ابْنُ شُمَيْلٍ - قَالَ أَنْبَأَنَا أَشْعَثُ، عَنِ الْحَسَنِ، نَزَلَ نَبِيٌّ مِنَ الأَنْبِيَاءِ تَحْتَ شَجَرَةٍ فَلَدَغَتْهُ نَمْلَةٌ فَأَمَرَ بِبَيْتِهِنَّ فَحُرِّقَ عَلَى مَا فِيهَا فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ فَهَلاَّ نَمْلَةً وَاحِدَةً ‏.‏ وَقَالَ الأَشْعَثُ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ وَزَادَ فَإِنَّهُنَّ يُسَبِّحْنَ ‏.‏

Hasan (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambarlardan bir paygʻambar bir daraxt ostiga tushdi, uni bir chumoli chaqib oldi. U ularning uyasini buyurdi, u ichidagilari bilan yoqib yuborildi. Shunda Alloh unga: «Bitta chumoli boʻlsa boʻlmasmidi?» deb vahiy qildi.Ҳасан (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Пайғамбарлардан бир пайғамбар бир дарахт остига тушди, уни бир чумоли чақиб олди. У уларнинг уясини буюрди, у ичидагилари билан ёқиб юборилди. Шунда Аллоҳ унга: «Битта чумоли бўлса бўлмасмиди?» деб ваҳий қилди.