Mujohid ibn Jabr al-Makkiy

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ، هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الأَشْجَعِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَسِيرٍ - قَالَ - فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ - قَالَ - فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا ‏.‏ قَالَ فَفَعَلَ - قَالَ - فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ - قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ - قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ ‏.‏ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا - قَالَ - حَتَّى مَلأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ - قَالَ - فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ ‏"‏ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لاَ يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلاَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan bir safarda edik — (roviy) dedi — shunda qavmning ozuqalari tugab qoldi. (Roviy) dedi: Hatto (Paygʻambar) ularning baʼzi ulovlarini soʻyishga ahd qildilar. (Roviy) dedi: Shunda Umar: «Ey Allohning Rasuli, qavmning ozuqalaridan qolganini bir joyga toʻplab, ustiga Allohga duo qilsangiz (edi)», dedi. (Roviy) dedi: (Paygʻambar) shunday qildilar. (Roviy) dedi: Bugʻdoyi bori bugʻdoyini, xurmosi bori xurmosini olib keldi — (roviy) dedi: Mujohid: «danagi bori danagini (olib keldi)», dedi —. Men: «Ular danak bilan nima qilardilar?» dedim. (U): «Ular uni soʻrar va ustiga suv ichardilar», dedi. (Roviy) dedi: (Paygʻambar) uning ustiga duo qildilar. (Roviy) dedi: Toki qavm ozuqalarini (idishlarini) toʻldirdi. (Roviy) dedi: Shu (payt)da (Paygʻambar): «Allohdan boshqa iloh yoʻq va men Allohning Rasuli ekanimga guvohlik beraman. Bu ikkisi (haqida) shubha qilmaydigan banda Allohga (shu ikkisi bilan) yoʻliqsa, albatta jannatga kiradi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бир сафарда эдик — (ровий) деди — шунда қавмнинг озуқалари тугаб қолди. (Ровий) деди: Ҳатто (Пайғамбар) уларнинг баъзи уловларини сўйишга аҳд қилдилар. (Ровий) деди: Шунда Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, қавмнинг озуқаларидан қолганини бир жойга тўплаб, устига Аллоҳга дуо қилсангиз (эди)», деди. (Ровий) деди: (Пайғамбар) шундай қилдилар. (Ровий) деди: Буғдойи бори буғдойини, хурмоси бори хурмосини олиб келди — (ровий) деди: Мужоҳид: «данаги бори данагини (олиб келди)», деди —. Мен: «Улар данак билан нима қилардилар?» дедим. (У): «Улар уни сўрар ва устига сув ичардилар», деди. (Ровий) деди: (Пайғамбар) унинг устига дуо қилдилар. (Ровий) деди: Токи қавм озуқаларини (идишларини) тўлдирди. (Ровий) деди: Шу (пайт)да (Пайғамбар): «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва мен Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик бераман. Бу иккиси (ҳақида) шубҳа қилмайдиган банда Аллоҳга (шу иккиси билан) йўлиқса, албатта жаннатга киради», дедилар.

وَحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا طَلْحَةُ، بْنُ يَحْيَى بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ بِنْتُ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ ‏"‏ يَا عَائِشَةُ هَلْ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عِنْدَنَا شَىْءٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنِّي صَائِمٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُهْدِيَتْ لَنَا هَدِيَّةٌ - أَوْ جَاءَنَا زَوْرٌ - قَالَتْ - فَلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُهْدِيَتْ لَنَا هَدِيَّةٌ - أَوْ جَاءَنَا زَوْرٌ - وَقَدْ خَبَأْتُ لَكَ شَيْئًا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا هُوَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ حَيْسٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَاتِيهِ ‏"‏ ‏.‏ فَجِئْتُ بِهِ فَأَكَلَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ قَدْ كُنْتُ أَصْبَحْتُ صَائِمًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ طَلْحَةُ فَحَدَّثْتُ مُجَاهِدًا بِهَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ ذَاكَ بِمَنْزِلَةِ الرَّجُلِ يُخْرِجُ الصَّدَقَةَ مِنْ مَالِهِ فَإِنْ شَاءَ أَمْضَاهَا وَإِنْ شَاءَ أَمْسَكَهَا‏.‏

Oisha — moʻminlarning onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ menga: «Yo Oisha! Sizlarda biror narsa (yegulik) bormi?» — dedilar. Men: «Yo Rasululloh, bizda hech narsa yoʻq», — dedim. (U zot): «Unday boʻlsa men roʻzadorman», — dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ (uydan) chiqib ketdilar. Shunda bizga bir hadya berildi — yoki bizga mehmonlar keldi. Rasululloh ﷺ qaytib kelganlarida men: «Yo Rasululloh, bizga bir hadya berildi — yoki bizga mehmonlar keldi — va men siz uchun bir narsa olib qoʻygandim», — dedim. (U zot): «U nima?» — dedilar. Men: «Hays (xurmo va sariyogʻdan tayyorlangan taom)», — dedim. (U zot): «Uni keltir», — dedilar. Men uni olib keldim, u zot yedilar, soʻng: «Men roʻzador holda tong otkazgan edim», — dedilar. Talha dedi: Men bu hadisni Mujohidga aytib berdim, shunda u: «Bu xuddi molidan sadaqa chiqaradigan kishiga oʻxshaydi: xohlasa uni (sadaqa qilib) oʻtkazadi, xohlasa uni (oʻzida) saqlab qoladi», — dedi.Оиша — мўминларнинг онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ менга: «Ё Оиша! Сизларда бирор нарса (егулик) борми?» — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, бизда ҳеч нарса йўқ», — дедим. (У зот): «Ундай бўлса мен рўзадорман», — дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ (уйдан) чиқиб кетдилар. Шунда бизга бир ҳадя берилди — ёки бизга меҳмонлар келди. Расулуллоҳ ﷺ қайтиб келганларида мен: «Ё Расулуллоҳ, бизга бир ҳадя берилди — ёки бизга меҳмонлар келди — ва мен сиз учун бир нарса олиб қўйгандим», — дедим. (У зот): «У нима?» — дедилар. Мен: «Ҳайс (хурмо ва сариёғдан тайёрланган таом)», — дедим. (У зот): «Уни келтир», — дедилар. Мен уни олиб келдим, у зот едилар, сўнг: «Мен рўзадор ҳолда тонг отказган эдим», — дедилар. Талҳа деди: Мен бу ҳадисни Мужоҳидга айтиб бердим, шунда у: «Бу худди молидан садақа чиқарадиган кишига ўхшайди: хоҳласа уни (садақа қилиб) ўтказади, хоҳласа уни (ўзида) сақлаб қолади», — деди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي، صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قِيلَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا يَعْدِلُ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ ‏"‏ لاَ تَسْتَطِيعُونَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَعَادُوا عَلَيْهِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ ‏"‏ لاَ تَسْتَطِيعُونَهُ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ فِي الثَّالِثَةِ ‏"‏ مَثَلُ الْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ الْقَانِتِ بِآيَاتِ اللَّهِ لاَ يَفْتُرُ مِنْ صِيَامٍ وَلاَ صَلاَةٍ حَتَّى يَرْجِعَ الْمُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ تَعَالَى ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dan: «Aziz va jalil Alloh yoʻlidagi jihodga nima teng keladi?» — deb soʻrandi. (U zot): «Sizlar unga kuchingiz yetmaydi», — dedilar. (Abu Hurayra) dedi: Soʻng ular bu (savol)ni ikki yoki uch marta takrorladilar, har safar (u zot): «Sizlar unga kuchingiz yetmaydi», — derdilar. Uchinchisida esa: «Alloh yoʻlidagi mujohidning misoli xuddi roʻza tutuvchi, (namozda) tik turuvchi, Allohning oyatlariga itoat qiluvchi kishiga oʻxshaydi: Alloh taolo yoʻlidagi mujohid (jihoddan) qaytguncha roʻzasidan ham, namozidan ham toʻxtamaydi (sustlik qilmaydi)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дан: «Азиз ва жалил Аллоҳ йўлидаги жиҳодга нима тенг келади?» — деб сўранди. (У зот): «Сизлар унга кучингиз етмайди», — дедилар. (Абу Ҳурайра) деди: Сўнг улар бу (савол)ни икки ёки уч марта такрорладилар, ҳар сафар (у зот): «Сизлар унга кучингиз етмайди», — дердилар. Учинчисида эса: «Аллоҳ йўлидаги мужоҳиднинг мисоли худди рўза тутувчи, (намозда) тик турувчи, Аллоҳнинг оятларига итоат қилувчи кишига ўхшайди: Аллоҳ таоло йўлидаги мужоҳид (жиҳоддан) қайтгунча рўзасидан ҳам, намозидан ҳам тўхтамайди (сустлик қилмайди)», — дедилар.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ حُرْمَةُ نِسَاءِ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ كَحُرْمَةِ أُمَّهَاتِهِمْ وَمَا مِنْ رَجُلٍ مِنَ الْقَاعِدِينَ يَخْلُفُ رَجُلاً مِنَ الْمُجَاهِدِينَ فى أَهْلِهِ فَيَخُونُهُ فِيهِمْ إِلاَّ وُقِفَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَأْخُذُ مِنْ عَمَلِهِ مَا شَاءَ فَمَا ظَنُّكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Burayda al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mujohidlarning ayollarining hurmati (uyda) qolganlarga oʻz onalarining hurmati kabidir. (Uyda) qolganlardan biron kishi mujohidlardan birining ortidan uning ahlini saqlovchi boʻlsa-yu, soʻng ular borasida unga xiyonat qilsa, qiyomat kuni albatta uning oldida toʻxtatiladi, soʻng (mujohid) uning amalidan xohlaganini olib oladi. Bas, sizlar nima deb oʻylaysizlar?» — dedilar.Бурайда ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мужоҳидларнинг аёлларининг ҳурмати (уйда) қолганларга ўз оналарининг ҳурмати кабидир. (Уйда) қолганлардан бирон киши мужоҳидлардан бирининг ортидан унинг аҳлини сақловчи бўлса-ю, сўнг улар борасида унга хиёнат қилса, қиёмат куни албатта унинг олдида тўхтатилади, сўнг (мужоҳид) унинг амалидан хоҳлаганини олиб олади. Бас, сизлар нима деб ўйлайсизлар?» — дедилар.

وَحَدَّثَنَاهُ سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ قَعْنَبٍ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏"‏ فَقَالَ فَخُذْ مِنْ حَسَنَاتِهِ مَا شِئْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَالْتَفَتَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ فَمَا ظَنُّكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Burayda al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «(Mujohidga aytiladi:) ‹Uning yaxshiliklaridan xohlaganingni olgin›», deyildi. Soʻng Rasululloh ﷺ bizga oʻgirilib: «Bas, sizlar nima deb oʻylaysizlar?» — dedilar.Бурайда ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «(Мужоҳидга айтилади:) ‹Унинг яхшиликларидан хоҳлаганингни олгин›», дейилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бизга ўгирилиб: «Бас, сизлар нима деб ўйлайсизлар?» — дедилар.