Mu'oz ibn Jabal al-Ansoriy

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا سَمِعْتُمُ النِّدَاءَ فَقُولُوا مِثْلَ ما يَقُولُ الْمُؤَذِّنُ ‏"‏‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Azonni eshitganingizda, muazzin aytayotgandek (siz ham) ayting», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Азонни эшитганингизда, муаззин айтаётгандек (сиз ҳам) айтинг», — дедилар.

قَالَ يَحْيَى وَحَدَّثَنِي بَعْضُ، إِخْوَانِنَا أَنَّهُ قَالَ لَمَّا قَالَ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ‏.‏ قَالَ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ‏.‏ وَقَالَ هَكَذَا سَمِعْنَا نَبِيَّكُمْ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ‏.‏

Yahyo (yuqoridagidek; Muoviyadan) rivoyat qiladi va qoʻshimcha qildi: «Baʼzi hamrohlarim menga aytdiki, Hishom: ‹Muazzin: Hayya alas-salah (namozga kelinglar) — degach, Muoviya: La havla va la quvvata illa billah (Allohdan boshqa na quvvat, na qudrat bor) — dedi va: Biz Paygʻambaringizning ham xuddi shunday deganini eshitdik, — dedi›, — dedi».Яҳё (юқоридагидек; Муовиядан) ривоят қилади ва қўшимча қилди: «Баъзи ҳамроҳларим менга айтдики, Ҳишом: ‹Муаззин: Ҳайя алас-салаҳ (намозга келинглар) — дегач, Муовия: Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ (Аллоҳдан бошқа на қувват, на қудрат бор) — деди ва: Биз Пайғамбарингизнинг ҳам худди шундай деганини эшитдик, — деди›, — деди».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَعَبْدِ الْحَمِيدِ، صَاحِبِ الزِّيَادِيِّ وَعَاصِمٍ الأَحْوَلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ خَطَبَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ فِي يَوْمٍ رَدْغٍ، فَلَمَّا بَلَغَ الْمُؤَذِّنُ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ‏.‏ فَأَمَرَهُ أَنْ يُنَادِيَ الصَّلاَةُ فِي الرِّحَالِ‏.‏ فَنَظَرَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَقَالَ فَعَلَ هَذَا مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنْهُ وَإِنَّهَا عَزْمَةٌ‏.‏

Abdulloh ibn al-Horis (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Bir yomgʻirli, loyli kunda Ibn Abbos bizning oldimizda xutba qildi; muazzin azon aytib ‹Hayya alas-salah (namozga kelinglar)› degach, Ibn Abbos unga: «Uylaringizda namoz oʻqinglar (deb ayt)», — dedi. Odamlar (hayrat bilan) bir-biriga qaray boshladi. Ibn Abbos: «Buni mendan koʻra (ancha) yaxshiroq (zot) qilgan edi (yaʼni Paygʻambar ﷺ yoki uning muazzini); bu — ruxsatdir», — dedi.Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Бир ёмғирли, лойли кунда Ибн Аббос бизнинг олдимизда хутба қилди; муаззин азон айтиб ‹Ҳайя алас-салаҳ (намозга келинглар)› дегач, Ибн Аббос унга: «Уйларингизда намоз ўқинглар (деб айт)», — деди. Одамлар (ҳайрат билан) бир-бирига қарай бошлади. Ибн Аббос: «Буни мендан кўра (анча) яхшироқ (зот) қилган эди (яъни Пайғамбар ﷺ ёки унинг муаззини); бу — рухсатдир», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي حَفْصَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا اعْتَكَفَ الْمُؤَذِّنُ لِلصُّبْحِ وَبَدَا الصُّبْحُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ تُقَامَ الصَّلاَةُ‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Muazzin bomdod namoziga azon aytib, tong ravshan boʻlganida, Paygʻambar ﷺ farz (jamoat) namozining iqomatidan oldin ikki rakat yengil (sunnat) namoz (oʻqishni) buyurar edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Муаззин бомдод намозига азон айтиб, тонг равшан бўлганида, Пайғамбар ﷺ фарз (жамоат) намозининг иқоматидан олдин икки ракат енгил (суннат) намоз (ўқишни) буюрар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ عَامِرٍ الأَنْصَارِيَّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ الْمُؤَذِّنُ إِذَا أَذَّنَ قَامَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَبْتَدِرُونَ السَّوَارِيَ حَتَّى يَخْرُجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُمْ كَذَلِكَ يُصَلُّونَ الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ، وَلَمْ يَكُنْ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ شَىْءٌ‏.‏ قَالَ عُثْمَانُ بْنُ جَبَلَةَ وَأَبُو دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ لَمْ يَكُنْ بَيْنَهُمَا إِلاَّ قَلِيلٌ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Muazzin azon aytganida, Paygʻambar ﷺ ning baʼzi sahobalari — Paygʻambar ﷺ kelguncha — masjid ustunlariga (namoz uchun) borar va shu tariqa shom namozidan oldin ikki rakat oʻqir edi. Azon bilan iqomat orasida ozgina vaqt boʻlar edi». Shuʼba: «Ikkalasi (azon va iqomat) orasida juda qisqa vaqt boʻlar edi», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Муаззин азон айтганида, Пайғамбар ﷺ нинг баъзи саҳобалари — Пайғамбар ﷺ келгунча — масжид устунларига (намоз учун) борар ва шу тариқа шом намозидан олдин икки ракат ўқир эди. Азон билан иқомат орасида озгина вақт бўлар эди». Шуъба: «Иккаласи (азон ва иқомат) орасида жуда қисқа вақт бўлар эди», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ بِالأُولَى مِنْ صَلاَةِ الْفَجْرِ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الْفَجْرِ بَعْدَ أَنْ يَسْتَبِينَ الْفَجْرُ، ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمُؤَذِّنُ لِلإِقَامَةِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdod (farz) namozidan oldin — tong otgach va muazzin azonini tugatgach — ikki yengil rakat oʻqir edilar. Soʻng muazzin iqomat aytgani kelguncha oʻng yonboshlariga yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдод (фарз) намозидан олдин — тонг отгач ва муаззин азонини тугатгач — икки енгил ракат ўқир эдилар. Сўнг муаззин иқомат айтгани келгунча ўнг ёнбошларига ётар эдилар.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْمُهَاجِرِ أَبِي الْحَسَنِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَأَرَادَ الْمُؤَذِّنُ أَنْ يُؤَذِّنَ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ أَبْرِدْ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُؤَذِّنَ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ أَبْرِدْ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُؤَذِّنَ‏.‏ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ أَبْرِدْ ‏"‏‏.‏ حَتَّى سَاوَى الظِّلُّ التُّلُولَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏{‏إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ‏}‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan safarda edik; muazzin (peshin) namoziga azon aytmoqchi boʻldi. Paygʻambar ﷺ unga: «Salqinlasin», — dedilar. Soʻng u yana azon aytmoqchi boʻldi, lekin Paygʻambar ﷺ unga: «Salqinlasin», — dedilar. Muazzin yana namozga azon aytmoqchi boʻldi, lekin Paygʻambar ﷺ: «Salqinlasin», — dedilar — to tepaliklarning soyasi oʻz (boʻyi)ga teng boʻlguncha. Paygʻambar ﷺ qoʻshimcha qildilar: «Issiqning qattiqligi doʻzax (oʻti)ning qaynashidan(dir)».Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан сафарда эдик; муаззин (пешин) намозига азон айтмоқчи бўлди. Пайғамбар ﷺ унга: «Салқинласин», — дедилар. Сўнг у яна азон айтмоқчи бўлди, лекин Пайғамбар ﷺ унга: «Салқинласин», — дедилар. Муаззин яна намозга азон айтмоқчи бўлди, лекин Пайғамбар ﷺ: «Салқинласин», — дедилар — то тепаликларнинг сояси ўз (бўйи)га тенг бўлгунча. Пайғамбар ﷺ қўшимча қилдилар: «Иссиқнинг қаттиқлиги дўзах (ўти)нинг қайнашидан(дир)».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، قَالَ أَذَّنَ ابْنُ عُمَرَ فِي لَيْلَةٍ بَارِدَةٍ بِضَجْنَانَ ثُمَّ قَالَ صَلُّوا فِي رِحَالِكُمْ، فَأَخْبَرَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْمُرُ مُؤَذِّنًا يُؤَذِّنُ، ثُمَّ يَقُولُ عَلَى إِثْرِهِ، أَلاَ صَلُّوا فِي الرِّحَالِ‏.‏ فِي اللَّيْلَةِ الْبَارِدَةِ أَوِ الْمَطِيرَةِ فِي السَّفَرِ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Bir sovuq kechada Ibn Umar Dajnon (togʻ nomi)da namozga azon aytdi, soʻng: «Uylaringizda namoz oʻqinglar», — dedi va bizga xabar berdiki, Rasululloh ﷺ safarda yomgʻirli yoki juda sovuq kechada muazzinga azon aytishni va azon oxirida «Uylaringizda namoz oʻqinglar» deyishni aytar edilar.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Бир совуқ кечада Ибн Умар Дажнон (тоғ номи)да намозга азон айтди, сўнг: «Уйларингизда намоз ўқинглар», — деди ва бизга хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ сафарда ёмғирли ёки жуда совуқ кечада муаззинга азон айтишни ва азон охирида «Уйларингизда намоз ўқинглар» дейишни айтар эдилар.

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيْسَ صَلاَةٌ أَثْقَلَ عَلَى الْمُنَافِقِينَ مِنَ الْفَجْرِ وَالْعِشَاءِ، وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِيهِمَا لأَتَوْهُمَا وَلَوْ حَبْوًا، لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ الْمُؤَذِّنَ فَيُقِيمَ، ثُمَّ آمُرَ رَجُلاً يَؤُمُّ النَّاسَ، ثُمَّ آخُذَ شُعَلاً مِنْ نَارٍ فَأُحَرِّقَ عَلَى مَنْ لاَ يَخْرُجُ إِلَى الصَّلاَةِ بَعْدُ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Munofiqlarga bomdod va xufton namozlaridan ogʻirroq namoz yoʻq; agar ular bularda (qancha savob) borligini bilganlarida, hatto emaklab boʻlsa ham ularga kelar edi. Albatta, men muazzinga buyurib iqomat aytdirib, soʻng birovga odamlarga imomlik qilishni buyurib, soʻng oʻt alangasini olib, hali namozga chiqmagan kishilarning (uylarini) yoqib yuborishni xohlab qoldim», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мунофиқларга бомдод ва хуфтон намозларидан оғирроқ намоз йўқ; агар улар буларда (қанча савоб) борлигини билганларида, ҳатто эмаклаб бўлса ҳам уларга келар эди. Албатта, мен муаззинга буюриб иқомат айтдириб, сўнг бировга одамларга имомлик қилишни буюриб, сўнг ўт алангасини олиб, ҳали намозга чиқмаган кишиларнинг (уйларини) ёқиб юборишни хоҳлаб қолдим», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، أَذَّنَ بِالصَّلاَةِ فِي لَيْلَةٍ ذَاتِ بَرْدٍ وَرِيحٍ ثُمَّ قَالَ أَلاَ صَلُّوا فِي الرِّحَالِ‏.‏ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْمُرُ الْمُؤَذِّنَ إِذَا كَانَتْ لَيْلَةٌ ذَاتُ بَرْدٍ وَمَطَرٍ يَقُولُ أَلاَ صَلُّوا فِي الرِّحَالِ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Bir juda sovuq va boʻronli kechada Ibn Umar namozga azon aytdi, soʻng: «Uylaringizda namoz oʻqinglar», — dedi. U (Ibn Umar) qoʻshimcha qildi: «Juda sovuq va yomgʻirli kechalarda Rasululloh ﷺ muazzinga: ‹Uylaringizda namoz oʻqinglar›, — deyishni buyurar edilar».Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Бир жуда совуқ ва бўронли кечада Ибн Умар намозга азон айтди, сўнг: «Уйларингизда намоз ўқинглар», — деди. У (Ибн Умар) қўшимча қилди: «Жуда совуқ ва ёмғирли кечаларда Расулуллоҳ ﷺ муаззинга: ‹Уйларингизда намоз ўқинглар›, — дейишни буюрар эдилар».