Sa'd ibn Abu Vaqqos az-Zuhriy

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، اخْتَصَمَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ وَعَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ابْنِ أَمَةِ زَمْعَةَ فَقَالَ سَعْدٌ أَوْصَانِي أَخِي عُتْبَةُ إِذَا قَدِمْتُ مَكَّةَ أَنْ أَنْظُرَ إِلَى ابْنِ أَمَةِ زَمْعَةَ فَأَقْبِضَهُ فَإِنَّهُ ابْنُهُ ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي ابْنُ أَمَةِ أَبِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِي ‏.‏ فَرَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَبَهًا بَيِّنًا بِعُتْبَةَ فَقَالَ ‏"‏ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ وَاحْتَجِبِي عَنْهُ يَا سَوْدَةُ ‏"‏ ‏.‏ زَادَ مُسَدَّدٌ فِي حَدِيثِهِ وَقَالَ ‏"‏ هُوَ أَخُوكَ يَا عَبْدُ ‏"‏ ‏.‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Saʼd ibn Abu Vaqqos va Abd ibn Zamʼa Zamʼaning choʻrisining oʻgʻli haqida Rasululloh ﷺ huzurlarida nizolashdilar. Saʼd: «Akam Utba ‹Makkaga borganingda, Zamʼaning choʻrisining oʻgʻliga qara va uni oʻz qoʻlingga ol, chunki u uning oʻgʻlidir› deb menga vasiyat qilgan edi», dedi. Abd ibn Zamʼa esa: «U mening akamdir, otamning choʻrisining oʻgʻli boʻlib, otamning toʻshagida tugʻilgan», dedi. Rasululloh ﷺ uning Utbaga ochiq oʻxshashligini koʻrdilar va: «Bola toʻshakka tegishlidir, zinokorga esa tosh (mahrumlik) bordir. Ey Savda, sen undan parda tutgin (ondan oʻzingni berkitgin)», dedilar. Musaddad oʻz rivoyatida shuni ziyoda qildi: «Ey Abd, u sening akangdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Саъд ибн Абу Ваққос ва Абд ибн Замъа Замъанинг чўрисининг ўғли ҳақида Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида низолашдилар. Саъд: «Акам Утба ‹Маккага борганингда, Замъанинг чўрисининг ўғлига қара ва уни ўз қўлингга ол, чунки у унинг ўғлидир› деб менга васият қилган эди», деди. Абд ибн Замъа эса: «У менинг акамдир, отамнинг чўрисининг ўғли бўлиб, отамнинг тўшагида туғилган», деди. Расулуллоҳ ﷺ унинг Утбага очиқ ўхшашлигини кўрдилар ва: «Бола тўшакка тегишлидир, зинокорга эса тош (маҳрумлик) бордир. Эй Савда, сен ундан парда тутгин (ондан ўзингни беркитгин)», дедилар. Мусаддад ўз ривоятида шуни зиёда қилди: «Эй Абд, у сенинг акангдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّ زَيْدًا أَبَا عَيَّاشٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَأَلَ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ عَنِ الْبَيْضَاءِ، بِالسُّلْتِ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ أَيُّهُمَا أَفْضَلُ قَالَ الْبَيْضَاءُ ‏.‏ فَنَهَاهُ عَنْ ذَلِكَ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسْأَلُ عَنْ شِرَاءِ التَّمْرِ بِالرُّطَبِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَيَنْقُصُ الرُّطَبُ إِذَا يَبِسَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ فَنَهَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ نَحْوَ مَالِكٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Yazid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinishicha, Zayd Abu Ayyosh unga xabar berib aytdiki, u Saʼd ibn Abu Vaqqosdan oq bugʻdoyni arpaga (sotish) haqida soʻradi. Saʼd unga: «Qaysi biri afzalroq?» dedi. U: «Oq bugʻdoy», dedi. Shunda Saʼd uni bundan qaytarib, dedi: «Men Rasululloh ﷺdan quruq xurmoni yangi (hoʻl) xurmoga sotib olish haqida soʻralganda eshitdim. Rasululloh ﷺ: ‹Hoʻl xurmo qurib qolganda kamayadimi?› dedilar. ‹Ha›, deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ bundan qaytardilar». Abu Dovud aytdi: Buni Ismoil ibn Umayya ham Molikning rivoyatiga oʻxshatib rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинишича, Зайд Абу Айёш унга хабар бериб айтдики, у Саъд ибн Абу Ваққосдан оқ буғдойни арпага (сотиш) ҳақида сўради. Саъд унга: «Қайси бири афзалроқ?» деди. У: «Оқ буғдой», деди. Шунда Саъд уни бундан қайтариб, деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан қуруқ хурмони янги (ҳўл) хурмога сотиб олиш ҳақида сўралганда эшитдим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳўл хурмо қуриб қолганда камаядими?› дедилар. ‹Ҳа›, дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бундан қайтардилар». Абу Довуд айтди: Буни Исмоил ибн Умайя ҳам Моликнинг ривоятига ўхшатиб ривоят қилган.