Sa'd ibn Abu Vaqqos az-Zuhriy

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ بِالْعِرَاقِ حِينَ يَتَوَضَّأُ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِ قَالَ فَلَمَّا اجْتَمَعْنَا عِنْدَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لِي سَلْ أَبَاكَ عَمَّا أَنْكَرْتَ عَلَيَّ مِنْ مَسْحِ الْخُفَّيْنِ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِذَا حَدَّثَكَ سَعْدٌ بِشَيْءٍ فَلَا تَرُدَّ عَلَيْهِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Saʼd ibn Abu Vaqqosning Iroqda taharat qilayotganda maxsilari ustiga mash tortayotganini koʻrib, buni inkor qildim. Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning oldida yigʻilganimizda, u menga: «Maxsilar ustiga mash tortishimni inkor qilganing haqida otangdan soʻra», dedi. Men buni unga aytganimda, u: «Saʼd senga bir narsani aytsa, unga eʼtiroz bildirma, chunki Rasululloh ﷺ maxsilari ustiga mash tortar edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Саъд ибн Абу Ваққоснинг Ироқда таҳарат қилаётганда махсилари устига маш тортаётганини кўриб, буни инкор қилдим. Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг олдида йиғилганимизда, у менга: «Махсилар устига маш тортишимни инкор қилганинг ҳақида отангдан сўра», деди. Мен буни унга айтганимда, у: «Саъд сенга бир нарсани айтса, унга эътироз билдирма, чунки Расулуллоҳ ﷺ махсилари устига маш тортар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ سَأَلَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِذَا حَدَّثَكَ سَعْدٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَلَا تَسْأَلْ عَنْهُ غَيْرَهُ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ maxsilari ustiga mash tortar edilar. Abdulloh ibn Umar bu haqda Umar (roziyallohu anhu)dan soʻraganida, u: «Ha, Saʼd senga Rasululloh ﷺ dan bir narsani aytsa, undan boshqasidan soʻrama», dedi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ махсилари устига маш тортар эдилар. Абдуллоҳ ибн Умар бу ҳақда Умар (розияллоҳу анҳу)дан сўраганида, у: «Ҳа, Саъд сенга Расулуллоҳ ﷺ дан бир нарсани айтса, ундан бошқасидан сўрама», деди.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ جَاوَانَ، قَالَ قَالَ الْأَحْنَفُ انْطَلَقْنَا حُجَّاجًا فَمَرَرْنَا بِالْمَدِينَةِ فَبَيْنَمَا نَحْنُ فِي مَنْزِلِنَا إِذْ جَاءَنَا آتٍ فَقَالَ النَّاسُ مِنْ فَزَعٍ فِي الْمَسْجِدِ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَصَاحِبِي فَإِذَا النَّاسُ مُجْتَمِعُونَ عَلَى نَفَرٍ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ فَتَخَلَّلْتُهُمْ حَتَّى قُمْتُ عَلَيْهِمْ فَإِذَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَالزُّبَيْرُ وَطَلْحَةُ وَسَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ فَلَمْ يَكُنْ ذَلِكَ بِأَسْرَعَ مِنْ أَنْ جَاءَ عُثْمَانُ يَمْشِي فَقَالَ أَهَاهُنَا عَلِيٌّ قَالُوا نَعَمْ قَالَ أَهَاهُنَا الزُّبَيْرُ قَالُوا نَعَمْ قَالَ أَهَاهُنَا طَلْحَةُ قَالُوا نَعَمْ قَالَ أَهَاهُنَا سَعْدٌ قَالُوا نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ يَبْتَاعُ مِرْبَدَ بَنِي فُلَانٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ فَابْتَعْتُهُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنِّي قَدْ ابْتَعْتُهُ فَقَالَ اجْعَلْهُ فِي مَسْجِدِنَا وَأَجْرُهُ لَكَ قَالُوا نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ يَبْتَاعُ بِئْرَ رُومَةَ فَابْتَعْتُهَا بِكَذَا وَكَذَا فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنِّي قَدْ ابْتَعْتُهَا يَعْنِي بِئْرَ رُومَةَ فَقَالَ اجْعَلْهَا سِقَايَةً لِلْمُسْلِمِينَ وَأَجْرُهَا لَكَ قَالُوا نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَظَرَ فِي وُجُوهِ الْقَوْمِ يَوْمَ جَيْشِ الْعُسْرَةِ فَقَالَ مَنْ يُجَهِّزُ هَؤُلَاءِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ فَجَهَّزْتُهُمْ حَتَّى مَا يَفْقِدُونَ خِطَامًا وَلَا عِقَالًا قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ انْصَرَفَ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi Ali, Zubayr, Talha va Saʼd ibn Abu Vaqqosga qarab: «Sizlarni oʻzidan boshqa iloh boʻlmagan Alloh nomi bilan ont beraman, bilasizmi, Rasululloh ﷺ: ‹Kimki falon oʻgʻillarining xurmo quritadigan maydonini sotib olsa, Alloh uni magʻfirat qiladi›, degan edilar. Men uni sotib oldim va Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: ‹Men uni sotib oldim›, dedim. U zot: ‹Uni bizning masjidimizga qoʻsh, savobi esa sening uchundir›, dedilar», dedi. Ular: «Ha», deyishdi. Soʻng: «Sizlarni oʻzidan boshqa iloh boʻlmagan Alloh nomi bilan ont beraman, bilasizmi, Rasululloh ﷺ: ‹Kimki Ruma qudugʻini sotib olsa...›, deganlar. Men uni shuncha-shuncha pulga sotib oldim va Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: ‹Men Ruma qudugʻini sotib oldim›, dedim. U zot: ‹Uni musulmonlarga suvxona qilib qoʻy, savobi esa sening uchundir›, dedilar», dedi. Ular: «Ha», deyishdi. Soʻng: «Sizlarni oʻzidan boshqa iloh boʻlmagan Alloh nomi bilan ont beraman, bilasizmi, Rasululloh ﷺ tanglik lashkari kunida odamlarning yuzlariga qarab: ‹Kimki bularni jihozlab bersa, Alloh uni magʻfirat qiladi›, deganlar. Men ularni yuganu tushov ham kam boʻlmaydigan qilib jihozlab berdim», dedi. Ular: «Allohga qasamki, ha», deyishdi. Shunda u kishi: «Ey Alloh, shohid boʻl! Ey Alloh, shohid boʻl! Ey Alloh, shohid boʻl!» dedilar-da, soʻng qaytib ketdilar.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши Али, Зубайр, Талҳа ва Саъд ибн Абу Ваққосга қараб: «Сизларни ўзидан бошқа илоҳ бўлмаган Аллоҳ номи билан онт бераман, биласизми, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кимки фалон ўғилларининг хурмо қуритадиган майдонини сотиб олса, Аллоҳ уни мағфират қилади›, деган эдилар. Мен уни сотиб олдим ва Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Мен уни сотиб олдим›, дедим. У зот: ‹Уни бизнинг масжидимизга қўш, савоби эса сенинг учундир›, дедилар», деди. Улар: «Ҳа», дейишди. Сўнг: «Сизларни ўзидан бошқа илоҳ бўлмаган Аллоҳ номи билан онт бераман, биласизми, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кимки Рума қудуғини сотиб олса...›, деганлар. Мен уни шунча-шунча пулга сотиб олдим ва Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Мен Рума қудуғини сотиб олдим›, дедим. У зот: ‹Уни мусулмонларга сувхона қилиб қўй, савоби эса сенинг учундир›, дедилар», деди. Улар: «Ҳа», дейишди. Сўнг: «Сизларни ўзидан бошқа илоҳ бўлмаган Аллоҳ номи билан онт бераман, биласизми, Расулуллоҳ ﷺ танглик лашкари кунида одамларнинг юзларига қараб: ‹Кимки буларни жиҳозлаб берса, Аллоҳ уни мағфират қилади›, деганлар. Мен уларни югану тушов ҳам кам бўлмайдиган қилиб жиҳозлаб бердим», деди. Улар: «Аллоҳга қасамки, ҳа», дейишди. Шунда у киши: «Эй Аллоҳ, шоҳид бўл! Эй Аллоҳ, шоҳид бўл! Эй Аллоҳ, шоҳид бўл!» дедилар-да, сўнг қайтиб кетдилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، وَسَعْدٌ، قَالَا حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، قَالَ سَعْدٌ ابْنِ الْهَادِ سَمِعْتُ عَلِيًّا، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ مَا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ لِأَحَدٍ غَيْرَ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ فَإِنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ يَوْمَ أُحُدٍ ارْمِ يَا سَعْدُ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning Saʼd ibn Abu Vaqqosdan boshqa hech kimga otasi va onasini birga qoʻshib fido qilganlarini eshitmadim. Chunki men Uhud kuni u zotning: «Ot, ey Saʼd, otam va onam senga fido boʻlsin!» deganlarini eshitdim.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг Саъд ибн Абу Ваққосдан бошқа ҳеч кимга отаси ва онасини бирга қўшиб фидо қилганларини эшитмадим. Чунки мен Уҳуд куни у зотнинг: «От, эй Саъд, отам ва онам сенга фидо бўлсин!» деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ يَعْنِي الْمَقْبُرِيَّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْحَرَّةِ بِالسُّقْيَا الَّتِي كَانَتْ لِسَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ائْتُونِي بِوَضُوءٍ فَلَمَّا تَوَضَّأَ قَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ كَبَّرَ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ عَبْدَكَ وَخَلِيلَكَ دَعَا لِأَهْلِ مَكَّةَ بِالْبَرَكَةِ وَأَنَا مُحَمَّدٌ عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَدْعُوكَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ أَنْ تُبَارِكَ لَهُمْ فِي مُدِّهِمْ وَصَاعِهِمْ مِثْلَيْ مَا بَارَكْتَ لِأَهْلِ مَكَّةَ مَعَ الْبَرَكَةِ بَرَكَتَيْنِ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bilan chiqib ketdik. Harrada, Saʼd ibn Abu Vaqqosga tegishli boʻlgan as-Suqyoga yetganimizda, Rasululloh ﷺ: «Menga taharat suvini keltiringlar», dedilar. Taharat qilib boʻlgach, oʻrinlaridan turib qiblaga yuzlandilar, soʻng takbir aytib: «Allohumma, Ibrohim Sening banding va xalilingdir, u Makka ahli uchun baraka soʻrab duo qildi. Men esa Muhammad, Sening banding va Rasulingman, Madina ahli uchun ularning muddi va soʻida baraka berishingni soʻrab Senga duo qilaman. Makka ahliga bergan barakangning ikki barobarini, baraka ustiga ikki baraka qilib ber», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ билан чиқиб кетдик. Ҳаррада, Саъд ибн Абу Ваққосга тегишли бўлган ас-Суқёга етганимизда, Расулуллоҳ ﷺ: «Менга таҳарат сувини келтиринглар», дедилар. Таҳарат қилиб бўлгач, ўринларидан туриб қиблага юзландилар, сўнг такбир айтиб: «Аллоҳумма, Иброҳим Сенинг бандинг ва халилингдир, у Макка аҳли учун барака сўраб дуо қилди. Мен эса Муҳаммад, Сенинг бандинг ва Расулингман, Мадина аҳли учун уларнинг мудди ва сўида барака беришингни сўраб Сенга дуо қиламан. Макка аҳлига берган баракангнинг икки баробарини, барака устига икки барака қилиб бер», дедилар.