Shu'ba ibn al-Hajjoj

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِيهِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ خَرَجَ لِحَاجَتِهِ فَاتَّبَعَهُ الْمُغِيرَةُ بِإِدَاوَةٍ فِيهَا مَاءٌ حَتَّى فَرَغَ مِنْ حَاجَتِهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatlari uchun chiqdilar, Mugʻiyra ichida suvi boʻlgan idish bilan u zotning ortidan bordi. U zot hojatlarini bitirgach, taharat oldilar va maxsilari ustiga mash tortdilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатлари учун чиқдилар, Муғийра ичида суви бўлган идиш билан у зотнинг ортидан борди. У зот ҳожатларини битиргач, таҳарат олдилар ва махсилари устига маш тортдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ رَجُلاً، أَمَرَهُ أَبُوهُ أَوْ أُمُّهُ - شَكَّ شُعْبَةُ - أَنْ يُطَلِّقَ، امْرَأَتَهُ فَجَعَلَ عَلَيْهِ مِائَةَ مُحَرَّرٍ ‏.‏ فَأَتَى أَبَا الدَّرْدَاءِ فَإِذَا هُوَ يُصَلِّي الضُّحَى وَيُطِيلُهَا وَصَلَّى مَا بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ أَوْفِ بِنَذْرِكَ وَبَرَّ وَالِدَيْكَ ‏.‏ وَقَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ الْوَالِدُ أَوْسَطُ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ فَحَافِظْ عَلَى وَالِدَيْكَ أَوِ اتْرُكْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishiga otasi yo onasi uni xotinini taloq qilishga buyurdi. U esa agar shunday qilsa, yuzta qul ozod qilishni oʻziga vojib etib qoʻydi. Soʻng u Abu Dardoning oldiga keldi. Qarasa, u zuho namozini oʻqib, uni choʻzayotgan va peshin bilan asr orasida ham namoz oʻqiyotgan ekan. U bu haqda soʻradi, Abu Dardo: «Nazringni bajo keltir va ota-onangga yaxshilik qil», dedi. Yana Abu Dardo: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Ota jannat eshiklarining eng oʻrtadagisidir. Bas, ota-onangni saqlab qol yoki uni tark et›, deganlarini eshitganman», dedi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир кишига отаси ё онаси уни хотинини талоқ қилишга буюрди. У эса агар шундай қилса, юзта қул озод қилишни ўзига вожиб этиб қўйди. Сўнг у Абу Дардонинг олдига келди. Қараса, у зуҳо намозини ўқиб, уни чўзаётган ва пешин билан аср орасида ҳам намоз ўқиётган экан. У бу ҳақда сўради, Абу Дардо: «Назрингни бажо келтир ва ота-онангга яхшилик қил», деди. Яна Абу Дардо: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ота жаннат эшикларининг энг ўртадагисидир. Бас, ота-онангни сақлаб қол ёки уни тарк эт›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ الْمِصْرِيُّ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَنْبَأَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَهُ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ، ح وَحَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ خَرَشَةَ، عَنِ ابْنِ ذُؤَيْبٍ، قَالَ جَاءَتِ الْجَدَّةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا فَقَالَ لَهَا أَبُو بَكْرٍ مَا لَكِ فِي كِتَابِ اللَّهِ شَىْءٌ وَمَا عَلِمْتُ لَكِ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا فَارْجِعِي حَتَّى أَسْأَلَ النَّاسَ ‏.‏ فَسَأَلَ النَّاسَ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ حَضَرْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْطَاهَا السُّدُسَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هَلْ مَعَكَ غَيْرُكَ فَقَامَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ مِثْلَ مَا قَالَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَأَنْفَذَهُ لَهَا أَبُو بَكْرٍ ‏.‏ ثُمَّ جَاءَتِ الْجَدَّةُ الأُخْرَى مِنْ قِبَلِ الأَبِ إِلَى عُمَرَ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا فَقَالَ مَا لَكِ فِي كِتَابِ اللَّهِ شَىْءٌ وَمَا كَانَ الْقَضَاءُ الَّذِي قُضِيَ بِهِ إِلاَّ لِغَيْرِكِ وَمَا أَنَا بِزَائِدٍ فِي الْفَرَائِضِ شَيْئًا وَلَكِنْ هُوَ ذَاكِ السُّدُسُ فَإِنِ اجْتَمَعْتُمَا فِيهِ فَهُوَ بَيْنَكُمَا وَأَيَّتُكُمَا خَلَتْ بِهِ فَهُوَ لَهَا ‏.‏

Ibn Zuʼayb (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Bir buvi Abu Bakr Siddiqning huzuriga kelib, undan oʻz merosini soʻradi. Abu Bakr unga: «Alloh Kitobida sen uchun hech narsa yoʻq, Rasululloh ﷺ ning sunnatlarida ham sen uchun biror narsa borligini bilmayman. Qaytib tur, odamlardan soʻrab olay», dedi. Soʻng u odamlardan soʻradi va Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu): «Men Rasululloh ﷺ ning huzurlarida hozir edim, u zot unga oltidan bir ulush berdilar», dedi. Abu Bakr: «Sen bilan birga boshqa (guvoh) bormi?» dedi. Shunda Muhammad ibn Maslama al-Ansoriy oʻrnidan turib, Mugʻiyra ibn Shuʼba aytganidek gapni aytdi. Shu bilan Abu Bakr uni (buvi haqidagi hukmni) joriy qildi.Ибн Зуъайб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Бир буви Абу Бакр Сиддиқнинг ҳузурига келиб, ундан ўз меросини сўради. Абу Бакр унга: «Аллоҳ Китобида сен учун ҳеч нарса йўқ, Расулуллоҳ ﷺ нинг суннатларида ҳам сен учун бирор нарса борлигини билмайман. Қайтиб тур, одамлардан сўраб олай», деди. Сўнг у одамлардан сўради ва Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу): «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида ҳозир эдим, у зот унга олтидан бир улуш бердилар», деди. Абу Бакр: «Сен билан бирга бошқа (гувоҳ) борми?» деди. Шунда Муҳаммад ибн Маслама ал-Ансорий ўрнидан туриб, Муғийра ибн Шуъба айтганидек гапни айтди. Шу билан Абу Бакр уни (буви ҳақидаги ҳукмни) жорий қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سَمُرَةَ، أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ كَانَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ إِذَا غَزَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَمَلَ مَعَهُ رُمْحًا فَإِذَا رَجَعَ طَرَحَ رُمْحَهُ حَتَّى يُحْمَلَ لَهُ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ لأَذْكُرَنَّ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَفْعَلْ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ لَمْ تُرْفَعْ ضَالَّةٌ ‏"‏ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Mugʻiyra ibn Shuʼba Paygʻambar ﷺ bilan gʻazotga chiqqanida oʻzi bilan bir nayza olib yurar, qaytishda esa nayzasini birov koʻtarib bersin deb, uni tashlab ketardi». Ali unga: «Buni albatta Rasululloh ﷺ ga aytaman», dedi. Shunda u zot ﷺ: «Bunday qilma, chunki agar bunday qilsang, uni yoʻqolgan narsa deb koʻtarib olmaydilar», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Муғийра ибн Шуъба Пайғамбар ﷺ билан ғазотга чиққанида ўзи билан бир найза олиб юрар, қайтишда эса найзасини биров кўтариб берсин деб, уни ташлаб кетарди». Али унга: «Буни албатта Расулуллоҳ ﷺ га айтаман», деди. Шунда у зот ﷺ: «Бундай қилма, чунки агар бундай қилсанг, уни йўқолган нарса деб кўтариб олмайдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْلَى الطَّائِفِيِّ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ جَدِّهِ، أَوْسِ بْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي وَفْدِ ثَقِيفٍ فَنَزَّلُوا الأَحْلاَفَ عَلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ وَأَنْزَلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَنِي مَالِكٍ فِي قُبَّةٍ لَهُ فَكَانَ يَأْتِينَا كُلَّ لَيْلَةٍ بَعْدَ الْعِشَاءِ فَيُحَدِّثُنَا قَائِمًا عَلَى رِجْلَيْهِ حَتَّى يُرَاوِحَ بَيْنَ رِجْلَيْهِ وَأَكْثَرُ مَا يُحَدِّثُنَا مَا لَقِيَ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ قُرَيْشٍ وَيَقُولُ ‏"‏ وَلاَ سَوَاءَ كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ مُسْتَذَلِّينَ فَلَمَّا خَرَجْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ كَانَتْ سِجَالُ الْحَرْبِ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ نُدَالُ عَلَيْهِمْ وَيُدَالُونَ عَلَيْنَا ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا كَانَ ذَاتَ لَيْلَةٍ أَبْطَأَ عَنِ الْوَقْتِ الَّذِي كَانَ يَأْتِينَا فِيهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ أَبْطَأْتَ عَلَيْنَا اللَّيْلَةَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّهُ طَرَأَ عَلَىَّ حِزْبِي مِنَ الْقُرْآنِ فَكَرِهْتُ أَنْ أَخْرُجَ حَتَّى أُتِمَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَوْسٌ فَسَأَلْتُ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَيْفَ تُحَزِّبُونَ الْقُرْآنَ قَالُوا ثَلاَثٌ وَخَمْسٌ وَسَبْعٌ وَتِسْعٌ وَإِحْدَى عَشْرَةَ وَثَلاَثَ عَشْرَةَ وَحِزْبُ الْمُفَصَّلِ ‏.‏

Avs ibn Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ huzurlariga Saqif vakillari bilan keldik. Ahloflar Mugʻiyra ibn Shuʼbaning huzuriga tushdilar, Rasululloh ﷺ esa Banu Molikni oʻzlarining bir chodirlariga tushirdilar. U zot har kechasi xuftondan keyin oldimizga kelib, ikki oyoqlari ustida tik turgan holda bizga soʻzlab berardilar, hatto oyoqlarini gohida bir, gohida ikkinchisiga qoʻyib almashtirardilar. Koʻpincha bizga oʻz qavmi Qurayshdan koʻrgan azoblarini soʻzlab berib: «Baravar emas edik, biz zaif va xor qilingan edik. Madinaga chiqqanimizda esa biz bilan ular oʻrtasida urush navbatma-navbat boʻldi, biz ularning ustidan, ular bizning ustimizdan gʻolib kelardik», derdilar. Bir kecha bizning oldimizga keladigan vaqtidan kechikib qoldilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, bu kecha bizga kechikib keldingiz», dedim. U zot: «Menga Qurʼondan kunlik vazifam kelib qoldi, uni tugatmaguncha chiqishni istamadim», dedilar. Avs aytdi: Men Rasululloh ﷺning sahobalaridan: «Siz Qurʼonni qanday qismlarga boʻlasiz?» deb soʻradim. Ular: «Uchtaga, beshtaga, yettitaga, toʻqqiztaga, oʻn birtaga, oʻn uchtaga va mufassal qismiga», dedilar.Авс ибн Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига Сақиф вакиллари билан келдик. Аҳлофлар Муғийра ибн Шуъбанинг ҳузурига тушдилар, Расулуллоҳ ﷺ эса Бану Моликни ўзларининг бир чодирларига туширдилар. У зот ҳар кечаси хуфтондан кейин олдимизга келиб, икки оёқлари устида тик турган ҳолда бизга сўзлаб берардилар, ҳатто оёқларини гоҳида бир, гоҳида иккинчисига қўйиб алмаштирардилар. Кўпинча бизга ўз қавми Қурайшдан кўрган азобларини сўзлаб бериб: «Баравар эмас эдик, биз заиф ва хор қилинган эдик. Мадинага чиққанимизда эса биз билан улар ўртасида уруш навбатма-навбат бўлди, биз уларнинг устидан, улар бизнинг устимиздан ғолиб келардик», дердилар. Бир кеча бизнинг олдимизга келадиган вақтидан кечикиб қолдилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу кеча бизга кечикиб келдингиз», дедим. У зот: «Менга Қуръондан кунлик вазифам келиб қолди, уни тугатмагунча чиқишни истамадим», дедилар. Авс айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан: «Сиз Қуръонни қандай қисмларга бўласиз?» деб сўрадим. Улар: «Учтага, бештага, еттитага, тўққизтага, ўн биртага, ўн учтага ва муфассал қисмига», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ، حَدَّثَنِي عَمِّي، زِيَادُ بْنُ جُبَيْرٍ حَدَّثَنِي أَبِي جُبَيْرُ بْنُ حَيَّةَ، أَنَّهُ سَمِعَ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ الطِّفْلُ يُصَلَّى عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Chaqaloqqa janoza namozi oʻqiladi», deganlarini eshitdim.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Чақалоққа жаноза намози ўқилади», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ الْمِنْهَالِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ كَانَ يَأْمُرُ بِصِيَامِ الْبِيضِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ وَأَرْبَعَ عَشْرَةَ وَخَمْسَ عَشْرَةَ وَيَقُولُ: ‏"‏ هُوَ كَصَوْمِ الدَّهْرِ أَوْ كَهَيْئَةِ صَوْمِ الدَّهْرِ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَنْبَأَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ قَتَادَةَ بْنِ مِلْحَانَ الْقَيْسِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ: ابْنُ مَاجَهْ أَخْطَأَ شُعْبَةُ وَأَصَابَ هَمَّامٌ ‏.‏

Qatoda ibn Milhon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oq kunlarda, yaʼni oyning oʻn uch, oʻn toʻrt va oʻn beshinchi kunlarida roʻza tutishga buyurar va: «U dahr roʻzasi kabidir yoki dahr roʻzasi shaklidadir», der edilar.Қатода ибн Милҳон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оқ кунларда, яъни ойнинг ўн уч, ўн тўрт ва ўн бешинчи кунларида рўза тутишга буюрар ва: «У даҳр рўзаси кабидир ёки даҳр рўзаси шаклидадир», дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَعَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ الأَنْصَارَ أَحَبَّهُ اللَّهُ وَمَنْ أَبْغَضَ الأَنْصَارَ أَبْغَضَهُ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ قُلْتُ لِعَدِيٍّ أَسَمِعْتَهُ مِنَ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ إِيَّاىَ حَدَّثَ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ansorlarni sevsa, Alloh uni sevadi, kim ansorlarga adovat qilsa, Alloh unga adovat qiladi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ансорларни севса, Аллоҳ уни севади, ким ансорларга адоват қилса, Аллоҳ унга адоват қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، وَسُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ شُعْبَةُ ‏"‏ خَيْرُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ سُفْيَانُ ‏"‏ أَفْضَلُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning eng afzalingiz Qurʼonni oʻrgangan va uni oʻrgatgan kishidir», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг энг афзалингиз Қуръонни ўрганган ва уни ўргатган кишидир», дедилар.