حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلالُ، قَالَ: حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ: سَمِعْتُ مَالِكَ بْنَ أَنَسٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ، قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى عُمَرَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ، وَطَلْحَةُ، وَسَعْدٌ، وَجَاءَ عَلِيٌّ، وَالْعَبَّاسُ، يَخْتَصِمَانِ، فَقَالَ لَهُمْ عُمَرُ: أَنْشُدُكُمْ بِالَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، قَالَ: لا نُورَثُ، مَا تَرَكْنَاهُ صَدَقَةٌ، فَقَالُوا: اللَّهُمَّ نَعَمْ وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ طَوِيلَةٌ.
Molik ibn Avs aytadi: Umar ibn Xattob menga (odam) yubordi, men kun koʻtarilgan paytda uning oldiga keldim. Uni uyida soʻridan toʻshamasi ustiga yastanib, charm yostiqqa suyangan holda oʻtirgan koʻrdim. U menga: «Ey Mol! Qavmingdan baʼzi xonadon ahli (yordam soʻrab) shoshilib kelishdi, men ular haqida ozgina (mol) berishni buyurdim. Mana shuni olib, ular orasida boʻlib ber», dedi. Men: «Buni mendan boshqaga buyursangiz edi», dedim. U: «Olaver, ey Mol!», dedi. Shu payt Yarfaʼ kelib: «Ey amirul-moʻminin! Usmon, Abdurahmon ibn Avf, Zubayr va Saʼd (huzuringizga kirmoqchi)lar, ruxsat bormi?» dedi. Umar: «Ha», deb ularga izn berdi, ular kirishdi. Soʻng u (yana) kelib: «Abbos va Ali (haqida) izningiz bormi?» dedi. U: «Ha», deb ikkoviga izn berdi. Abbos: «Ey amirul-moʻminin! Men bilan bu yolgʻonchi, gunohkor, ahdni buzuvchi, xiyonatkor oraligʻida hukm chiqaring», dedi. Hozir boʻlganlar: «Ha, ey amirul-moʻminin! Ularning orasida hukm chiqarib, ularni tinchlantiring», dedilar. Molik ibn Avs dedi: «Menga ular (Abbos bilan Ali) shu maqsadda u ikkovini oldindan yuborgandek tuyuldi». Umar: «Shoshmanglar! Sizlardan izni bilan osmonu yer turib turadigan Alloh nomi bilan soʻrayman: Rasululloh ﷺ: ‹Bizga (paygʻambarlarga) meros boʻlmaydi, biz qoldirgan narsa sadaqadir› deganlarini bilasizmi?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. Soʻng Abbos bilan Aliga yuzlanib: «Izni bilan osmonu yer turib turadigan Alloh nomi bilan ikkovingizdan soʻrayman: Rasululloh ﷺ: ‹Bizga meros boʻlmaydi, biz qoldirgan narsa sadaqadir› deganlarini bilasizmi?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. Shunda Umar: «Alloh azza va jalla Rasuli ﷺ ni undan boshqa hech kimga xos qilmagan bir narsa bilan xoslagan edi. (Alloh) shunday dedi: {Alloh Rasuliga shaharlar ahlidan in qaytargan narsa Alloh va Rasul uchundir} — undan oldingi oyatni ham oʻqidimi-yoʻqmi, bilmayman, — dedi. — Rasululloh ﷺ Banu Naziyrning mollarini sizlar orasingizda boʻlib berdilar. Vallohi, u sizlardan oʻzlarini afzal koʻrmadilar va uni sizlardan tashqari oʻzlariga olib qolmadilar — toki shu mol (ortib) qoldi. Rasululloh ﷺ undan bir yillik nafaqani olar, soʻng qolganini (umumiy) molning oʻzi (yoʻli) bilan sarflar edilar», dedi. Soʻng: «Izni bilan osmonu yer turib turadigan Alloh nomi bilan soʻrayman: buni bilasizmi?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. Soʻng Abbos bilan Alidan ham jamoatdan soʻraganidek qasam yuklab: «Buni ikkovingiz bilasizmi?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. Umar dedi: «Rasululloh ﷺ vafot etganlarida Abu Bakr: ‹Men Rasululloh ﷺ ning vorisiman (ishlarini olib boruvchiman)›, dedi. Soʻng ikkovingiz kelib, sen (ey Abbos) jiyaningdan merosingni, bu (Ali) esa xotinining otasidan merosini talab qildingiz. Abu Bakr: ‹Rasululloh ﷺ: «Bizga meros boʻlmaydi, biz qoldirgan narsa sadaqadir», dedilar›, dedi. Shunda ikkovingiz uni yolgʻonchi, gunohkor, ahdni buzuvchi, xiyonatkor deb bildingiz, holbuki Alloh biladiki, u rost soʻzlovchi, yaxshilik qiluvchi, toʻgʻri yoʻldagi, haqqa ergashuvchi edi. Soʻng Abu Bakr vafot etdi, men esa Rasululloh ﷺ ning va Abu Bakrning vorisi boʻldim. Shunda ikkovingiz meni yolgʻonchi, gunohkor, ahdni buzuvchi, xiyonatkor deb bildingiz, holbuki Alloh biladiki, men rost soʻzlovchi, yaxshilik qiluvchi, toʻgʻri yoʻldagi, haqqa ergashuvchiman. Men uni (mol ishini) oʻz zimmamga oldim. Soʻng sen ham, bu ham — ikkovingiz birga, ishingiz bir holda — kelib: ‹Uni bizga bering›, dedingiz. Men: ‹Agar xohlasangiz, uni ikkovingizga beraman, lekin ikkovingiz uning ichida Rasululloh ﷺ qilgan ish bilan amal qilishni Alloh ahdi qilib zimmangizga olasiz›, dedim. Shunda ikkovingiz uni shu shart bilan oldingiz», dedi. Umar: «Shundaymi?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. Umar dedi: «Soʻng ikkovingiz huzurimga kelib, oralaringizda (boshqacha) hukm qilishimni (talab qilyapsiz). Yoʻq, vallohi, qiyomat qoyim boʻlguncha oralaringizda bundan boshqa hukm qilmayman. Agar uni (idora qilishga) ojizlik qilsangiz, uni menga qaytaring».