حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ‏:‏ سَأَلْتُ عَائِشَةَ، عَنْ صِيَامِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، قَالَتْ‏:‏ كَانَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ صَامَ، وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ أَفْطَرَ قَالَتْ‏:‏ وَمَا صَامَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، شَهْرًا كَامِلا مُنْذُ قَدِمَ الْمَدِينَةَ إِلا رَمَضَانَ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, undan Nabiy ﷺning roʻzasi haqida soʻralganda, u: «U zot shu qadar roʻza tutardilarki, biz: ‹Roʻza tutdilar (toʻxtamaydilar)›, der edik; yana shu qadar iftor qilardilarki, biz: ‹Iftor qildilar (roʻza tutmaydilar)›, der edik», dedi. U yana: «Rasululloh ﷺ Ramazondan boshqa biror oyni toʻla roʻza tutmaganlar», dedi. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, ундан Набий ﷺнинг рўзаси ҳақида сўралганда, у: «У зот шу қадар рўза тутардиларки, биз: ‹Рўза тутдилар (тўхтамайдилар)›, дер эдик; яна шу қадар ифтор қилардиларки, биз: ‹Ифтор қилдилар (рўза тутмайдилар)›, дер эдик», деди. У яна: «Расулуллоҳ ﷺ Рамазондан бошқа бирор ойни тўла рўза тутмаганлар», деди. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ صَوْمِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ‏:‏ كَانَ يَصُومُ مِنَ الشَّهْرِ حَتَّى نَرَى أَنْ لا يُرِيدَ أَنْ يُفْطِرَ مِنْهُ، وَيُفْطِرُ مِنْهُ حَتَّى نَرَى أَنْ لا يُرِيدَ أَنْ يَصُومَ مِنْهُ شَيْئًا وَكُنْتَ لا تَشَاءُ أَنْ تَرَاهُ مِنَ اللَّيْلِ مُصَلِّيًا إِلا رَأَيْتَهُ مُصَلِّيًا، وَلا نَائِمًا إِلا رَأَيْتَهُ نَائِمًا‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, undan Nabiy ﷺning roʻzasi haqida soʻralganda, u: «U zot bir oyda shu qadar roʻza tutardilarki, biz: ‹Bu oydan iftor qilishni istamaydilar shekilli›, deb oʻylardik; yana shu qadar iftor qilardilarki, biz: ‹Bu oydan biror narsa roʻza tutishni istamaydilar shekilli›, deb oʻylardik. U zotni kechasi namoz oʻqiyotgan holda koʻrishni istasang, albatta namoz oʻqiyotgan holda koʻrar eding; uxlayotgan holda koʻrishni istasang, albatta uxlayotgan holda koʻrar eding», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, ундан Набий ﷺнинг рўзаси ҳақида сўралганда, у: «У зот бир ойда шу қадар рўза тутардиларки, биз: ‹Бу ойдан ифтор қилишни истамайдилар шекилли›, деб ўйлардик; яна шу қадар ифтор қилардиларки, биз: ‹Бу ойдан бирор нарса рўза тутишни истамайдилар шекилли›, деб ўйлардик. У зотни кечаси намоз ўқиётган ҳолда кўришни истасанг, албатта намоз ўқиётган ҳолда кўрар эдинг; ухлаётган ҳолда кўришни истасанг, албатта ухлаётган ҳолда кўрар эдинг», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ‏:‏ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ مَا يُرِيدُ أَنْ يُفْطِرَ مِنْهُ، وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ مَا يُرِيدُ أَنْ يَصُومَ مِنْهُ، وَمَا صَامَ شَهْرًا كَامِلا مُنْذُ قَدِمَ الْمَدِينَةَ إِلا رَمَضَانَ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shu qadar (koʻp) roʻza tutardilarki, biz: «U zot (endi) iftor qilishni istamaydilar», der edik. Yana shu qadar iftor qilardilarki, biz: «U zot (endi) roʻza tutishni istamaydilar», der edik. U zot Madinaga kelganlaridan buyon Ramazondan boshqa hech bir oyni toʻliq roʻza tutmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шу қадар (кўп) рўза тутардиларки, биз: «У зот (энди) ифтор қилишни истамайдилар», дер эдик. Яна шу қадар ифтор қилардиларки, биз: «У зот (энди) рўза тутишни истамайдилар», дер эдик. У зот Мадинага келганларидан буён Рамазондан бошқа ҳеч бир ойни тўлиқ рўза тутмадилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ‏:‏ مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ إِلا شَعْبَانَ وَرَمَضَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى‏:‏ هَذَا إِسنَادٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا، قَالَ‏:‏ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ غَيْرُ وَاحِدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، وَيُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَدْ رَوَى الْحَدِيثَ عَنْ عَائِشَةَ، وَأُمِّ سَلَمَةَ جَمِيعًا، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Paygʻambar ﷺni Shaʼbon va Ramazondan boshqa ikki oyni ketma-ket roʻza tutganlarini koʻrmadim», dedi. Abu Iso aytdi: Ummu Salama hadisi hasan hadisdir. Bu hadis Abu Salamadan, u Oishadan ham rivoyat qilingan: «Men Paygʻambar ﷺni Shaʼbondan koʻproq biror oyda roʻza tutganlarini koʻrmadim, u zot uni ozgina (kun) bundan tashqari, balki butunini roʻza tutar edilar», degan.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Пайғамбар ﷺни Шаъбон ва Рамазондан бошқа икки ойни кетма-кет рўза тутганларини кўрмадим», деди. Абу Исо айтди: Умму Салама ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Бу ҳадис Абу Саламадан, у Оишадан ҳам ривоят қилинган: «Мен Пайғамбар ﷺни Шаъбондан кўпроқ бирор ойда рўза тутганларини кўрмадим, у зот уни озгина (кун) бундан ташқари, балки бутунини рўза тутар эдилар», деган.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ‏:‏ لَمْ أَرَ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، يَصُومُ فِي شَهْرٍ أَكْثَرَ مِنْ صِيَامِهِ لِلَّهِ فِي شَعْبَانَ، كَانَ يَصُومُ شَعْبَانَ إِلا قَلِيلا، بَلْ كَانَ يَصُومُهُ كُلَّهُ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni Shaʼbon oyida Alloh uchun tutgan roʻzalaridan koʻra koʻproq (roʻza) tutgan boshqa oyni koʻrmadim. U zot Shaʼbonni oz (kunlar) qoldirib roʻza tutardilar; balki uni butunlay roʻza tutardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни Шаъбон ойида Аллоҳ учун тутган рўзаларидан кўра кўпроқ (рўза) тутган бошқа ойни кўрмадим. У зот Шаъбонни оз (кунлар) қолдириб рўза тутардилар; балки уни бутунлай рўза тутардилар.

حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ دِينَارٍ الْكُوفِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللهِ بْنُ مُوسَى، وَطَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرِّ بْنُ حُبَيْشٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ، قَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، يَصُومُ مِنْ غُرَّةِ كُلِّ شَهْرٍ ثَلاثَةَ أَيَامٍ، وَقَلَّمَا كَانَ يُفْطِرُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ‏.‏

Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ har oyning boshidan uch kun roʻza tutar edilar va juma kunini roʻzasiz oʻtkazishlari juda kam edi. Bu bobda Ibn Umar va Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abdullohning hadisi hasan gʻaribdir. Ilm ahlidan bir qavm juma kunida roʻza tutishni mustahab koʻrganlar. Faqat oldidan ham, keyinidan ham roʻza tutmay, yolgʻiz juma kunini roʻza tutish makruhdir. (Roviy) aytdi: Shuʼba bu hadisni Osimdan rivoyat qilgan, ammo uni marfuʼ qilmagan.Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳар ойнинг бошидан уч кун рўза тутар эдилар ва жума кунини рўзасиз ўтказишлари жуда кам эди. Бу бобда Ибн Умар ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абдуллоҳнинг ҳадиси ҳасан ғарибдир. Илм аҳлидан бир қавм жума кунида рўза тутишни мустаҳаб кўрганлар. Фақат олдидан ҳам, кейинидан ҳам рўза тутмай, ёлғиз жума кунини рўза тутиш макруҳдир. (Ровий) айтди: Шуъба бу ҳадисни Осимдан ривоят қилган, аммо уни марфуъ қилмаган.

حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ دَاوُدَ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيِّ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ‏:‏ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَحَرَّى صَوْمَ الاثْنَيْنِ وَالْخَمِيسِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ dushanba va payshanba kunlari roʻza tutishni qoʻllab, gʻamxoʻrlik bilan kuzatar edilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Hafsa, Abu Qatoda, Abu Hurayra va Usoma ibn Zayddan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi shu yoʻldan hasan gʻarib hadisdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ душанба ва пайшанба кунлари рўза тутишни қўллаб, ғамхўрлик билан кузатар эдилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Ҳафса, Абу Қатода, Абу Ҳурайра ва Усома ибн Зайддан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси шу йўлдан ҳасан ғариб ҳадисдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، قَالَ‏:‏ تُعْرَضُ الأَعْمَالُ يَوْمَ الاثْنَيْنِ وَالْخَمِيسِ، فَأُحِبُّ أَنْ يُعْرَضَ عَمَلِي وَأَنَا صَائِمٌ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Amallar dushanba va payshanba kunlari (Allohga) koʻrsatiladi. Men amalim roʻzador holimda koʻrsatilishini yoqtiraman», dedilar. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning bu bobdagi hadisi hasan gʻarib hadisdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Амаллар душанба ва пайшанба кунлари (Аллоҳга) кўрсатилади. Мен амалим рўзадор ҳолимда кўрсатилишини ёқтираман», дедилар. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг бу бобдаги ҳадиси ҳасан ғариб ҳадисдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، وَمُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، قَالا‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ‏:‏ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ مِنَ الشَّهْرِ السَّبْتَ وَالأَحَدَ وَالاثْنَيْنَ، وَمِنَ الشَّهْرِ الآخَرِ الثُّلاثَاءَ وَالأَرْبَعَاءَ وَالْخَمِيسَ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir oyda shanba, yakshanba va dushanba kunlari, keyingi oyda esa seshanba, chorshanba va payshanba kunlari roʻza tutar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan hadisdir. Abdurrahmon ibn Mahdiy bu hadisni Sufyondan rivoyat qilgan, ammo uni marfuʼ qilmagan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ойда шанба, якшанба ва душанба кунлари, кейинги ойда эса сешанба, чоршанба ва пайшанба кунлари рўза тутар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ҳадисдир. Абдурраҳмон ибн Маҳдий бу ҳадисни Суфёндан ривоят қилган, аммо уни марфуъ қилмаган.

حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ الْمَدِينِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ‏:‏ مَا كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ فِي شَهْرٍ أَكْثَرَ مِنْ صِيَامِهِ فِي شَعْبَانَ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hech bir oyda Shaʼbondagidan koʻra koʻproq roʻza tutmasdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳеч бир ойда Шаъбондагидан кўра кўпроқ рўза тутмасдилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَزِيدَ الرِّشْكِ، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ مُعَاذَةَ، قَالَتْ‏:‏ قُلْتُ لِعَائِشَةَ‏:‏ أَكَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، يَصُومُ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ‏؟‏ قَالَتْ‏:‏ نَعَمْ قُلْتُ‏:‏ مِنْ أَيِّهِ كَانَ يَصُومُ‏؟‏ قَالَتْ‏:‏ كَانَ لا يُبَالِي مِنْ أَيِّهِ صَامَ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى : يَزِيدُ الرِّشْكُ هُوَ يَزِيدُ الضُّبَعِيُّ الْبَصْرِيُّ , وَهُوَ ثِقَةٌ رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ ، وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ ، وَحَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ الأَئِمَةِ ، وَهُوَ يَزِيدُ الْقَاسِمُ , وَيُقَالُ : الْقَسَّامُ ، وَالرِّشْكُ بِلُغَةِ أَهْلِ الْبَصْرَةِ , هُوَ الْقَسَّامُ .

Muoza (rahimahalloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Oishaga: ‹Rasululloh ﷺ har oydan uch kun roʻza tutarmidilar?›, dedim. U: ‹Ha›, dedi. Men: ‹Qaysi (kunlari) roʻza tutardilar?›, dedim. U: ‹Qaysi (kunlari) roʻza tutishlariga ahamiyat bermasdilar›, dedi». Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Va aytdi: Yazid ar-Rishk — u Yazid ad-Dubaiy, u Yazid ibn al-Qosim, u al-Qassom, ar-Rishk esa Basra ahli tilida al-Qassom (taqsimlovchi) (degani)dir.Муоза (раҳимаҳаллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Оишага: ‹Расулуллоҳ ﷺ ҳар ойдан уч кун рўза тутармидилар?›, дедим. У: ‹Ҳа›, деди. Мен: ‹Қайси (кунлари) рўза тутардилар?›, дедим. У: ‹Қайси (кунлари) рўза тутишларига аҳамият бермасдилар›, деди». Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Ва айтди: Язид ар-Ришк — у Язид ад-Дубаий, у Язид ибн ал-Қосим, у ал-Қассом, ар-Ришк эса Басра аҳли тилида ал-Қассом (тақсимловчи) (дегани)дир.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ‏:‏ كَانَ عَاشُورَاءُ يَوْمًا تَصُومُهُ قُرَيْشٌ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَكَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُهُ، فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ صَامَهُ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ، فَلَمَّا افْتُرِضَ رَمَضَانُ كَانَ رَمَضَانُ هُوَ الْفَرِيضَةُ وَتُرِكَ عَاشُورَاءُ، فَمَنْ شَاءَ صَامَهُ وَمَنْ شَاءَ تَرَكَهُ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Oshuro Quraysh johiliyatda roʻza tutadigan kun edi, Rasululloh ﷺ ham uni roʻza tutardilar. Madinaga kelganlarida uni roʻza tutdilar va odamlarni uni roʻza tutishga buyurdilar. Ramazon farz qilingach, Ramazon farz boʻldi va Oshuroni tark etdilar. Endi kim xohlasa uni roʻza tutadi, kim xohlasa tark etadi». Abu Iso aytdi: Ilm ahli nazdida amal Oisha hadisi boʻyichadir va u sahih hadisdir. Ular Oshuro kunining roʻzasini vojib deb hisoblamaydilar, faqat unda zikr etilgan fazilat tufayli uni roʻza tutishni xohlagan kishi (tutadi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Ошуро Қурайш жоҳилиятда рўза тутадиган кун эди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам уни рўза тутардилар. Мадинага келганларида уни рўза тутдилар ва одамларни уни рўза тутишга буюрдилар. Рамазон фарз қилингач, Рамазон фарз бўлди ва Ошурони тарк этдилар. Энди ким хоҳласа уни рўза тутади, ким хоҳласа тарк этади». Абу Исо айтди: Илм аҳли наздида амал Оиша ҳадиси бўйичадир ва у саҳиҳ ҳадисдир. Улар Ошуро кунининг рўзасини вожиб деб ҳисобламайдилар, фақат унда зикр этилган фазилат туфайли уни рўза тутишни хоҳлаган киши (тутади).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ‏:‏ سَأَلْتُ عَائِشَةَ، أَكَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، يَخُصُّ مِنَ الأَيَامِ شَيْئًا‏؟‏ قَالَتْ‏:‏ كَانَ عَمَلُهُ دِيمَةً، وَأَيُّكُمْ يُطِيقُ مَا كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، يُطِيقُ‏.‏

Alqama (Oishadan) rivoyat qiladi: Men Oishadan: «Allohning Rasuli ﷺ (roʻza uchun) baʼzi maxsus kunlarni tanlar midi?» — deb soʻradim. U: «Yoʻq, balki u (ibodatda) muntazam (doimiy) boʻlar edi. Sizlardan qaysi biringiz Allohning Rasuli ﷺ chidagan narsaga chiday oladi?» — deb javob berdi.Алқама (Оишадан) ривоят қилади: Мен Оишадан: «Аллоҳнинг Расули ﷺ (рўза учун) баъзи махсус кунларни танлар миди?» — деб сўрадим. У: «Йўқ, балки у (ибодатда) мунтазам (доимий) бўлар эди. Сизлардан қайси бирингиз Аллоҳнинг Расули ﷺ чидаган нарсага чидай олади?» — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ‏:‏ دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدِي امْرَأَةٌ، فَقَالَ‏:‏ مَنْ هَذِهِ‏؟‏ قُلْتُ‏:‏ فُلانَةُ لا تَنَامُ اللَّيْلَ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏:‏ عَلَيْكُمْ مِنَ الأَعْمَالِ مَا تُطِيقُونَ، فَوَاللَّهِ لا يَمَلُّ اللَّهُ حَتَّى تَمَلُّوا، وَكَانَ أَحَبَّ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِي يَدُومُ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurimga kirdilar, oldimda bir ayol bor edi. U zot: «Bu kim?» — deb soʻradilar. Men: «Falon ayol, u kechasi uxlamaydi», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Amallardan qodir boʻlganingizni oʻz zimmangizga oling. Zero, Allohga qasamki, siz (ibodatdan) charchamaguningizcha Alloh (savob berishdan) toʻxtamaydi», dedilar. Rasululloh ﷺga eng maqbul (amal) — sohibi bardavom qiladigan amal edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кирдилар, олдимда бир аёл бор эди. У зот: «Бу ким?» — деб сўрадилар. Мен: «Фалон аёл, у кечаси ухламайди», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Амаллардан қодир бўлганингизни ўз зиммангизга олинг. Зеро, Аллоҳга қасамки, сиз (ибодатдан) чарчамагунингизча Аллоҳ (савоб беришдан) тўхтамайди», дедилар. Расулуллоҳ ﷺга энг мақбул (амал) — соҳиби бардавом қиладиган амал эди.

حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الرِّفَاعِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، قَالَ‏:‏ سَأَلْتُ عَائِشَةَ، وَأُمَّ سَلَمَةَ، أَيُّ الْعَمَلِ كَانَ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏؟‏ قَالَتَا‏:‏ مَا دِيمَ عَلَيْهِ، وَإِنْ قَلَّ‏.‏

Abu Solih (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Oisha va Umm Salama (roziyallohu anhumo)dan: «Rasululloh ﷺga qaysi amal eng yoqimli edi?» deb soʻralganda, ular ikkisi: «Kam boʻlsa-da, doimiy (bardavom) bajariladigan amal», deb javob berdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻl bilan hasan gʻaribdir.Абу Солиҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Оиша ва Умм Салама (розияллоҳу анҳумо)дан: «Расулуллоҳ ﷺга қайси амал энг ёқимли эди?» деб сўралганда, улар иккиси: «Кам бўлса-да, доимий (бардавом) бажариладиган амал», деб жавоб бердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўл билан ҳасан ғарибдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَاصِمَ بْنَ حُمَيْدٍ، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ عَوْفَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ‏:‏ كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، لَيْلَةً فَاسْتَاكَ، ثُمَّ تَوَضَّأَ، ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي، فَقُمْتُ مَعَهُ فَبَدَأَ فَاسْتَفْتَحَ الْبَقَرَةَ، فَلا يَمُرُّ بِآيَةِ رَحْمَةٍ، إِلا وَقَفَ فَسَأَلَ، وَلا يَمُرُّ بِآيَةِ عَذَابٍ، إِلا وَقَفَ فَتَعَوَّذَ، ثُمَّ رَكَعَ فَمَكَثَ رَاكِعًا بِقَدْرِ قِيَامِهِ، وَيَقُولُ فِي رُكُوعِهِ‏:‏ سُبْحَانَ ذِي الْجَبَرُوتِ وَالْمَلَكُوتِ، وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ، ثُمَّ سَجَدَ بِقَدْرِ رُكُوعِهِ، وَيَقُولُ فِي سُجُودِهِ‏:‏ سُبْحَانَ ذِي الْجَبَرُوتِ وَالْمَلَكُوتِ، وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ ثُمَّ قَرَأَ آلَ عِمْرَانَ ثُمَّ سُورَةً، يَفْعَلُ مِثْلَ ذَلِكَ في كل ركعة‏.‏

Avf ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadilar: «Nabiy ﷺ bilan namozga turdim. U zot avval misvok ishlatib, taharat oldilar, soʻng turib namoz oʻqidilar. Baqara surasidan boshladilar va rahmat oyatiga uchrasalar, toʻxtab, rahmat soʻrar, azob oyatiga uchrasalar, toʻxtab, panoh soʻrar edilar. Soʻng rukuga bordilar va qiyomlari qadar ruku qildilar, rukularida: ‹Jabarut, malakut, ulugʻvorlik va azamat egasi boʻlgan Zot pokdir›, deb aytdilar. Soʻng rukulari qadar sajda qildilar va sajdalarida: ‹Jabarut, malakut, ulugʻvorlik va azamat egasi boʻlgan Zot pokdir›, deb aytdilar. Soʻng Oli Imronni, keyin yana bir surani, keyin yana bir surani oʻqib, shunday qildilar».Авф ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтадилар: «Набий ﷺ билан намозга турдим. У зот аввал мисвок ишлатиб, таҳарат олдилар, сўнг туриб намоз ўқидилар. Бақара сурасидан бошладилар ва раҳмат оятига учрасалар, тўхтаб, раҳмат сўрар, азоб оятига учрасалар, тўхтаб, паноҳ сўрар эдилар. Сўнг рукуга бордилар ва қиёмлари қадар руку қилдилар, рукуларида: ‹Жабарут, малакут, улуғворлик ва азамат эгаси бўлган Зот покдир›, деб айтдилар. Сўнг рукулари қадар сажда қилдилар ва саждаларида: ‹Жабарут, малакут, улуғворлик ва азамат эгаси бўлган Зот покдир›, деб айтдилар. Сўнг Оли Имронни, кейин яна бир сурани, кейин яна бир сурани ўқиб, шундай қилдилар».