حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ فَرُّوخَ الْأَنْصَارِيُّ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنِي جَدِّي لِأُمِّي عُمَرُ بْنُ أَبَانَ بْنِ مُفَضَّلٍ الْمَدَنِيُّ، قَالَ: أَرَانِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ الْوُضُوءَ، أَخَذَ رَكْوَةً فَوَضَعَهَا عَلَى يَسَارِهِ وَصَبَّ عَلَى يَدِهِ الْيُمْنَى فَغَسَلَهَا ثَلَاثًا، ثُمَّ أَدَارَ الرَّكْوَةَ عَلَى يَدِهِ الْيُمْنَى، فَتَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا، وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثَلَاثًا وَأَخَذَ مَاءً جَدِيدًا لِسِمَاخَيْهِ، فَمَسَحَ سِمَاخَيْهِ، فَقُلْتُ لَهُ: قَدْ مَسَحْتَ أُذُنَيْكَ، فَقَالَ: يَا غُلَامُ إِنَّهُمَا لَيْسَتَا مِنَ الْوَجْهِ، ثُمَّ قَالَ: يَا غُلَامُ هَلْ رَأَيْتَ وَفَهِمْتَ أَوْ أُعِيدُ عَلَيْكَ؟ فَقُلْتُ: قَدْ كَفَانِي وَقَدْ فَهِمْتُ، فَقَالَ: هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَتَوَضَّأُ. قَالَ الطَّبَرَانِيُّ: لَمْ يُرْوَ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبَانَ عَنْ أَنَسٍ حَدِيثٌ غَيْرُ هَذَا.

Umar ibn Abon ibn Mufazzal al-Madaniy aytadi: Anas ibn Molik menga tahoratni koʻrsatdi. U bir rakva olib, uni chap tomoniga qoʻydi va oʻng qoʻliga suv quyib, uni uch marta yuvdi. Soʻng rakvani oʻng qoʻliga oldi va uch martadan tahorat qildi, boshiga uch marta masih tortdi va quloq teshiklari uchun yangi suv olib, ikkala quloq teshigiga masih tortdi. Men unga: «Siz quloqlaringizga masih tortdingiz», dedim. U: «Ey bola, ular yuzdan emas», dedi. Soʻng: «Ey bola, koʻrdingmi va tushundingmi, yoki senga qaytaraymi?» dedi. Men: «Menga kifoya qildi va tushundim», dedim. U: «Men Rasululloh ﷺni ana shunday tahorat qilayotganlarini koʻrganman», dedi. Tabaroniy aytdi: Umar ibn Abondan, u Anasdan qilgan bundan boshqa hadis rivoyat qilinmagan.Умар ибн Абон ибн Муфаззал ал-Маданий айтади: Анас ибн Молик менга таҳоратни кўрсатди. У бир раква олиб, уни чап томонига қўйди ва ўнг қўлига сув қуйиб, уни уч марта ювди. Сўнг раквани ўнг қўлига олди ва уч мартадан таҳорат қилди, бошига уч марта масиҳ тортди ва қулоқ тешиклари учун янги сув олиб, иккала қулоқ тешигига масиҳ тортди. Мен унга: «Сиз қулоқларингизга масиҳ тортдингиз», дедим. У: «Эй бола, улар юздан эмас», деди. Сўнг: «Эй бола, кўрдингми ва тушундингми, ёки сенга қайтарайми?» деди. Мен: «Менга кифоя қилди ва тушундим», дедим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺни ана шундай таҳорат қилаётганларини кўрганман», деди. Табароний айтди: Умар ибн Абондан, у Анасдан қилган бундан бошқа ҳадис ривоят қилинмаган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ يَزِيدَ الْقَصَّاصُ، ثَنَا دِينَارُ بْنُ عَبْدِ اللهِ مَوْلَى أَنَسٍ، حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «طُوبَى لِمَنْ رَآنِي وَآمَنَ بِي، وَمَنْ رَآنِي فَقَدْ رَآنِي، وَمَنْ رَأَى مَنْ رَآنِي».

Anas ibn Molik aytadi: Rasululloh ﷺ: «Meni koʻrgan va menga iymon keltirgan kishiga tuba boʻlsin; meni koʻrgan kishi meni koʻrgandir, meni koʻrgan kishini koʻrgan kishi ham», dedilar.Анас ибн Молик айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мени кўрган ва менга иймон келтирган кишига туба бўлсин; мени кўрган киши мени кўргандир, мени кўрган кишини кўрган киши ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللهِ بْنُ رُمَاحِسٍ الْقَيْسِيُّ بِرَمَادَةِ الرَّمْلَةِ سَنَةَ أَرْبَعٍ وَسَبْعِينَ وَمِائَتَيْنِ، حَدَّثَنَا أَبُو عُمَرَ زِيَادُ بْنُ طَارِقٍ وَكَانَ قَدْ أَتَتْ عَلَيْهِ عِشْرُونَ وَمِائَةُ سَنَةٍ، سَمِعْتُ أَبَا جَرْوَلٍ زُهَيْرَ بْنَ صَرْدٍ الْجُشَمِيَّ يَقُولُ: لَمَّا أَسَرَنَا رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ حُنَيْنٍ يَوْمَ هَوَازِنَ وَذَهَبَ يُفَرِّقُ السَّبْيَ وَالشَّاءَ، أَتَيْتُهُ وَأَنْشَأْتُ أَقُولُ هَذَا الشِّعْرَ: امْنُنْ عَلَيْنَا رَسُولَ اللهِ فِي كَرَمٍ *** فَإِنَّكَ الْمَرْءُ نَرْجُوهُ وَنَنْتَظِرُ امْنُنْ عَلَى بَيْضَةٍ قَدْ عَافَهَا قَدَرٌ *** مُشَتَّتٌ شَمْلُهَا فِي دَهْرِهَا غِيَرُ إِنْ لَمْ تُدَارِكْهُمْ نَعْمَاءَ تَنْشُرُهَا *** يَا أَرْجَحَ النَّاسِ حِلْمًا حِينَ يُخْتَبَرُ امْنُنْ عَلَى نِسْوَةٍ قَدْ كُنْتَ تُرْضِعُهَا *** إِذْ فُوكَ تَمْلَأُهُ مِنْ مَخْضِهَا الدُّرَرُ إِذْ أَنْتَ طِفْلٌ صَغِيرٌ كُنْتَ تُرْضِعُهَا *** وَإِذْ يُزَيِّنُكَ مَا تَأْتِي وَمَا تَذَرُ لَا تَجْعَلَنَّا كَمَنْ شَالَتْ نَعَامَتُهُ *** وَاسْتَبْقِ مِنَّا فَإِنَّا مَعْشَرٌ زُهُرُ إِنَّا لَنَشْكُرُ لِلنَّعْمَاءِ إِذْ كُفِرَتْ *** وَعِنْدَنَا بَعْدَ هَذَا الْيَوْمِ مُدَّخَرُ فَالْبَسِ الْعَفْوَ مَنْ قَدْ كُنْتَ تُرْضِعُهُ *** مِنْ أُمَّهَاتِكَ إِنَّ الْعَفْوَ مُشْتَهَرُ يَا خَيْرَ مَنْ مُرِحَتْ لَأَمَّتِ الْجِيَادِ لَهُ *** عِنْدَ الْهِيَاجِ إِذَا مَا اسْتَوْقَدَ الشَّرَرُ إِنَّا نُؤَمِّلُ عَفْوًا مِنْكَ تُلْبِسُهُ *** هَذِي الْبَرِيئَةَ إِذْ تَعْفُو وَتَنْتَصِرُ فَاعْفُ عَفَا اللهُ عَمَّا أَنْتَ رَاهِبُهُ *** يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِذْ يُهْدَى لَكَ الظَّفَرُ قَالَ: فَلَمَّا سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ هَذَا الشِّعْرَ قَالَ: «مَا كَانَ لِي وَلِبَنِي الْمُطَّلَبِ فَهُوَ لَكُمْ»، وَقَالَتْ قُرَيْشٌ: مَا كَانَ لَنَا فَهُوَ لِلهِ وَلِرَسُولِهِ، وَقَالَتِ الْأَنْصَارُ: مَا كَانَ لَنَا فَهُوَ لِلهِ وَلِرَسُولِهِ. قَالَ الطَّبَرَانِيُّ: لَمْ يَرْوِ عَنْ زُهَيْرِ بْنِ صَرْدٍ بِهَذَا التَّمَامِ إِلَّا بِهَذَا الْإِسْنَادِ تَفَرَّدَ بِهِ عُبَيْدُ اللهِ بْنُ رُمَاحِسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ.

Ubaydulloh ibn Rumohis al-Qaysiy Ramla Ramodasida ikki yuz yetmish toʻrtinchi yilda rivoyat qildi: Bizga Abu Umar Ziyod ibn Toriq — u yuz yigirma yoshga yetgan edi — hadis aytdi: Men Abu Jarval Zuhayr ibn Sard al-Jushamiyning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ bizni Hunayn kunida, Havozin kunida asir olib, asirlar va qoʻylarni taqsimlashga kirishganlarida, men u zotning huzurlariga keldim va bu sheʼrni ayta boshladim: Yo Rasululloh, bizga karam bilan minnat qilgin, zero sen biz umid qilib kutayotgan kishisan. Taqdir tark etgan, zamon ofatlari jamligini tarqatib yuborgan bir jamoaga minnat qilgin. Agar ularga yoyiladigan neʼmatingni yetkazmasang — ey imtihon paytida odamlarning eng ogʻir hilmlisi! Sen emgan ayollarga minnat qilgin, oʻshanda ogʻzingni ularning sof sutidan durlar toʻldirar edi. Sen kichkina goʻdak ekaningda ular seni emizardi, qilgan va tark etgan ishing seni bezardi. Bizni davlati soʻngan kishilar kabi qilma, bizni tirik qoldir, zero biz nurli bir qavmmiz. Biz neʼmatga — u inkor etilgan paytda ham — shukr qilamiz, bu kundan keyin ham bizda zaxira bordir. Oʻzing emgan onalaringdan boʻlmish bularni afv bilan kiyintirgin, zero afv mashhurdir. Ey shararlar chaqnagan jang paytida uchun asl otlar chopgan kishilarning eng yaxshisi! Biz sendan afv umid qilamiz, sen uni mana shu begunohlarga kiyintirasan — sen afv ham etasan, gʻolib ham kelasan. Bas, afv et — Alloh sen qoʻrqadigan narsani afv etsin — Qiyomat kuni, senga zafar hadya etilgan kunda. U aytdi: Paygʻambar ﷺ bu sheʼrni eshitganlarida: «Menga va Bani Muttalibga tegishli boʻlgani sizlar uchun», dedilar. Quraysh: «Bizga tegishli boʻlgani Alloh va Uning Rasuli uchun», dedi. Ansorlar ham: «Bizga tegishli boʻlgani Alloh va Uning Rasuli uchun», dedi. Tabaroniy aytdi: Zuhayr ibn Sarddan bu toʻliqlikda faqat shu isnod bilan rivoyat qilingan; uni Ubaydulloh ibn Rumohis (roziyallohu anhu) yolgʻiz rivoyat qilgan.Убайдуллоҳ ибн Румоҳис ал-Қайсий Рамла Рамодасида икки юз етмиш тўртинчи йилда ривоят қилди: Бизга Абу Умар Зиёд ибн Ториқ — у юз йигирма ёшга етган эди — ҳадис айтди: Мен Абу Жарвал Зуҳайр ибн Сард ал-Жушамийнинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ бизни Ҳунайн кунида, Ҳавозин кунида асир олиб, асирлар ва қўйларни тақсимлашга киришганларида, мен у зотнинг ҳузурларига келдим ва бу шеърни айта бошладим: Ё Расулуллоҳ, бизга карам билан миннат қилгин, зеро сен биз умид қилиб кутаётган кишисан. Тақдир тарк этган, замон офатлари жамлигини тарқатиб юборган бир жамоага миннат қилгин. Агар уларга ёйиладиган неъматингни етказмасанг — эй имтиҳон пайтида одамларнинг энг оғир ҳилмлиси! Сен эмган аёлларга миннат қилгин, ўшанда оғзингни уларнинг соф сутидан дурлар тўлдирар эди. Сен кичкина гўдак эканингда улар сени эмизарди, қилган ва тарк этган ишинг сени безарди. Бизни давлати сўнган кишилар каби қилма, бизни тирик қолдир, зеро биз нурли бир қавммиз. Биз неъматга — у инкор этилган пайтда ҳам — шукр қиламиз, бу кундан кейин ҳам бизда захира бордир. Ўзинг эмган оналарингдан бўлмиш буларни афв билан кийинтиргин, зеро афв машҳурдир. Эй шарарлар чақнаган жанг пайтида учун асл отлар чопган кишиларнинг энг яхшиси! Биз сендан афв умид қиламиз, сен уни мана шу бегуноҳларга кийинтирасан — сен афв ҳам этасан, ғолиб ҳам келасан. Бас, афв эт — Аллоҳ сен қўрқадиган нарсани афв этсин — Қиёмат куни, сенга зафар ҳадя этилган кунда. У айтди: Пайғамбар ﷺ бу шеърни эшитганларида: «Менга ва Бани Мутталибга тегишли бўлгани сизлар учун», дедилар. Қурайш: «Бизга тегишли бўлгани Аллоҳ ва Унинг Расули учун», деди. Ансорлар ҳам: «Бизга тегишли бўлгани Аллоҳ ва Унинг Расули учун», деди. Табароний айтди: Зуҳайр ибн Сарддан бу тўлиқликда фақат шу иснод билан ривоят қилинган; уни Убайдуллоҳ ибн Румоҳис (розияллоҳу анҳу) ёлғиз ривоят қилган.