حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ حَمْزَةَ الزَّيَّاتَ، عَنْ أَبِي الْمُخْتَارِ الطَّائِيِّ، عَنِ ابْنِ أَخِي الْحَارِثِ الأَعْوَرِ، عَنِ الْحَارِثِ، قَالَ مَرَرْتُ فِي الْمَسْجِدِ فَإِذَا النَّاسُ يَخُوضُونَ فِي الأَحَادِيثِ فَدَخَلْتُ عَلَى عَلِيٍّ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَلاَ تَرَى أَنَّ النَّاسَ قَدْ خَاضُوا فِي الأَحَادِيثِ . قَالَ أَوَقَدْ فَعَلُوهَا قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ أَمَا إِنِّي قَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " أَلاَ إِنَّهَا سَتَكُونُ فِتْنَةٌ " . فَقُلْتُ مَا الْمَخْرَجُ مِنْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " كِتَابُ اللَّهِ فِيهِ نَبَأُ مَا كَانَ قَبْلَكُمْ وَخَبَرُ مَا بَعْدَكُمْ وَحُكْمُ مَا بَيْنَكُمْ هُوَ الْفَصْلُ لَيْسَ بِالْهَزْلِ مَنْ تَرَكَهُ مِنْ جَبَّارٍ قَصَمَهُ اللَّهُ وَمَنِ ابْتَغَى الْهُدَى فِي غَيْرِهِ أَضَلَّهُ اللَّهُ وَهُوَ حَبْلُ اللَّهِ الْمَتِينُ وَهُوَ الذِّكْرُ الْحَكِيمُ وَهُوَ الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِيمُ هُوَ الَّذِي لاَ تَزِيغُ بِهِ الأَهْوَاءُ وَلاَ تَلْتَبِسُ بِهِ الأَلْسِنَةُ وَلاَ يَشْبَعُ مِنْهُ الْعُلَمَاءُ وَلاَ يَخْلَقُ عَلَى كَثْرَةِ الرَّدِّ وَلاَ تَنْقَضِي عَجَائِبُهُ هُوَ الَّذِي لَمْ تَنْتَهِ الْجِنُّ إِذْ سَمِعَتْهُ حَتَّى قَالُوا (إِنَّا سَمِعْنَا قُرْآنًا عَجَبًا * يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنَّا بِهِ ) مَنْ قَالَ بِهِ صَدَقَ وَمَنْ عَمِلَ بِهِ أُجِرَ وَمَنْ حَكَمَ بِهِ عَدَلَ وَمَنْ دَعَا إِلَيْهِ هُدِيَ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ " . خُذْهَا إِلَيْكَ يَا أَعْوَرُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ حَمْزَةَ الزًّيَّاتِ وَإِسْنَادُهُ مَجْهُولٌ . وَفِي حَدِيثِ الْحَارِثِ مَقَالٌ .
Horis al-Aʼvardan rivoyat qilinadi: «Men masjidga oʻtib kelayotgan edim, odamlar (turli) gaplarga shoʻngʻib ketgan edilar. Shunda Ali (roziyallohu anhu)nikiga kirib: ‹Ey moʻminlar amiri! Odamlar gaplarga berilib ketganini koʻrmayapsizmi?› dedim. U: ‹Ular shuni qildilarmi?› dedi. Men: ‹Ha›, dedim. U dediki: ‹Albatta men Rasululloh ﷺning: «Ogoh boʻlinglar, fitna boʻladi», deganlarini eshitganman. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, undan qutilish yoʻli nima?› dedim. U zot: «Allohning Kitobidir. Unda sizlardan oldingilarning xabari, sizlardan keyingilarning xabari va oranglardagi (ishlar)ning hukmi bordir. U haqni botildan ajratuvchidir, hazl emas. Qaysi bir zoʻravon uni tark etsa, Alloh uni sindiradi, kim undan boshqada hidoyat qidirsa, Alloh uni adashtiradi. U Allohning mustahkam arqonidir, u hikmatli zikrdir, u toʻgʻri yoʻldir. U shunday (kitob)ki, havoyi nafslar uni egib qoʻyolmaydi, tillar unda chalkashib ketmaydi, olimlar undan toʻymaydi, koʻp takrorlanishdan eskirmaydi, uning ajoyibotlari tugamaydi. U shunday (kitob)ki, jinlar uni eshitganda, toʻxtamasdan: {Albatta biz ajoyib bir Qurʼon eshitdik, u toʻgʻri yoʻlga hidoyat qiladi, bas, biz unga iymon keltirdik} (Jin 1-2), deyishdi. Kim u bilan soʻzlasa, rost soʻzlaydi, kim u bilan amal qilsa, ajr oladi, kim u bilan hukm qilsa, adolat qiladi, kim unga daʼvat qilsa, toʻgʻri yoʻlga hidoyat qilinadi», dedilar›. (Soʻng Ali:) ‹Buni oʻzingga ol, ey Aʼvar›, dedi». Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Hamza az-Zayyot hadisidangina bilamiz va isnodi notanishdir. Horisning hadisi haqida (tanqidiy) soʻz bor.Ҳорис ал-Аъвардан ривоят қилинади: «Мен масжидга ўтиб келаётган эдим, одамлар (турли) гапларга шўнғиб кетган эдилар. Шунда Али (розияллоҳу анҳу)никига кириб: ‹Эй мўминлар амири! Одамлар гапларга берилиб кетганини кўрмаяпсизми?› дедим. У: ‹Улар шуни қилдиларми?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У дедики: ‹Албатта мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Огоҳ бўлинглар, фитна бўлади», деганларини эшитганман. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, ундан қутилиш йўли нима?› дедим. У зот: «Аллоҳнинг Китобидир. Унда сизлардан олдингиларнинг хабари, сизлардан кейингиларнинг хабари ва оранглардаги (ишлар)нинг ҳукми бордир. У ҳақни ботилдан ажратувчидир, ҳазл эмас. Қайси бир зўравон уни тарк этса, Аллоҳ уни синдиради, ким ундан бошқада ҳидоят қидирса, Аллоҳ уни адаштиради. У Аллоҳнинг мустаҳкам арқонидир, у ҳикматли зикрдир, у тўғри йўлдир. У шундай (китоб)ки, ҳавойи нафслар уни эгиб қўёлмайди, тиллар унда чалкашиб кетмайди, олимлар ундан тўймайди, кўп такрорланишдан эскирмайди, унинг ажойиботлари тугамайди. У шундай (китоб)ки, жинлар уни эшитганда, тўхтамасдан: {Албатта биз ажойиб бир Қуръон эшитдик, у тўғри йўлга ҳидоят қилади, бас, биз унга иймон келтирдик} (Жин 1-2), дейишди. Ким у билан сўзласа, рост сўзлайди, ким у билан амал қилса, ажр олади, ким у билан ҳукм қилса, адолат қилади, ким унга даъват қилса, тўғри йўлга ҳидоят қилинади», дедилар›. (Сўнг Али:) ‹Буни ўзингга ол, эй Аъвар›, деди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Ҳамза аз-Зайёт ҳадисидангина биламиз ва исноди нотанишдир. Ҳориснинг ҳадиси ҳақида (танқидий) сўз бор.