حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ، هُوَ ابْنُ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، يَقُولُ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ بْنَ الأَسْوَدِ فَقَالَ " انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ فَإِنَّ بِهَا ظَعِينَةً مَعَهَا كِتَابٌ فَخُذُوهُ مِنْهَا فَائْتُونِي بِهِ " . فَخَرَجْنَا تَتَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا حَتَّى أَتَيْنَا الرَّوْضَةَ فَإِذَا نَحْنُ بِالظَّعِينَةِ فَقُلْنَا أَخْرِجِي الْكِتَابَ . فَقَالَتْ مَا مَعِي مِنْ كِتَابٍ . فَقُلْنَا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَتُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ . قَالَ فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا . قَالَ فَأَتَيْنَا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هُوَ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى نَاسٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ بِمَكَّةَ يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا هَذَا يَا حَاطِبُ " . قَالَ لاَ تَعْجَلْ عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مُلْصَقًا فِي قُرَيْشٍ وَلَمْ أَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهَا وَكَانَ مَنْ مَعَكَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ لَهُمْ قَرَابَاتٌ يَحْمُونَ بِهَا أَهْلِيهِمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِمَكَّةَ فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي ذَلِكَ مِنْ نَسَبٍ فِيهِمْ أَنْ أَتَّخِذَ فِيهِمْ يَدًا يَحْمُونَ بِهَا قَرَابَتِي وَمَا فَعَلْتُ ذَلِكَ كُفْرًا وَلاَ ارْتِدَادًا عَنْ دِينِي وَلاَ رِضًا بِالْكُفْرِ بَعْدَ الإِسْلاَمِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " صَدَقَ " . فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا فَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ " . قَالَ وَفِيهِ أُنْزِلَتْ هَذِهِ السُّورَةُ : (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ ) السُّورَةَ . قَالَ عَمْرُو وَقَدْ رَأَيْتُ ابْنَ أَبِي رَافِعٍ وَكَانَ كَاتِبًا لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَفِيهِ عَنْ عُمَرَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ . وَرَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ هَذَا الْحَدِيثَ نَحْوَ هَذَا وَذَكَرُوا هَذَا الْحَرْفَ فَقَالُوا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَتُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ . وَقَدْ رُوِيَ أَيْضًا عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيٍّ نَحْوُ هَذَا الْحَدِيثِ . وَذَكَرَ بَعْضُهُمْ فِيهِ فَقَالَ لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَنُجَرِّدَنَّكِ .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ meni, Zubayrni va Miqdod ibn al-Asvadni (yoʻlga) joʻnatib: «Boringlar, Ravzatu Xoxga yetib boringlar. U yerda bir kajavali ayol bor, uning oldida bir maktub bor. Uni undan olib, menga keltiringlar», dedilar. Shunda biz otlarimizni choptirgan holda chiqib ketdik va Ravzaga yetib keldik. Qarasak, oʻsha kajavali ayol (turibdi). Biz: ‹Maktubni chiqar›, dedik. U: ‹Menda hech qanday maktub yoʻq›, dedi. Biz: ‹Yo maktubni chiqarasan, yoki kiyimlaringni yechib (tashlaymiz)›, dedik. U dedi: Shunda u uni soch oʻrimidan chiqardi. U dedi: Biz uni Rasululloh ﷺga keltirdik. Qarasak, u Hotib ibn Abu Baltaadan Makkadagi mushriklardan boʻlgan baʼzi kishilarga (yozilgan), unda u Nabiy ﷺning baʼzi ishlaridan ularga xabar berar edi. U zot: «Bu nima, ey Hotib?», dedilar. U: ‹Menga shoshilmang, ey Rasululloh. Men Quraysh ichida (ularga) qoʻshilib qolgan kishi edim, ulardan (asl nasldan) emas edim. Sizning yoningizdagi muhojirlarning Makkada oʻz ahli va mollarini himoya qiladigan qarindoshlari bor. Men ularda bunday nasab boʻlmagani uchun, qarindoshlarimni himoya qiladigan bir yaxshilik (qoʻl) qilishni xohladim. Buni kufr sababli yoki dinimdan qaytib emas, Islomdan keyin kufrga rozi boʻlib ham qilganim yoʻq›, dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «U rost aytdi», dedilar. Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu): ‹Ey Rasululloh, meni qoʻying, bu munofiqning boʻynini uray›, dedi. Nabiy ﷺ: «U Badrda qatnashgan. Sen qaydan bilasan, balki Alloh Badr ahliga nazar solib: ‹Xohlaganingizni qiling, men sizlarni magʻfirat qildim›, degandir», dedilar. U dedi: Bu (voqea) haqida ushbu sura nozil boʻldi: {Ey iymon keltirganlar! Mening dushmanim va sizning dushmaningizni doʻst tutmanglar} (Mumtahana 1). Amr dedi: Men Ibn Abu Rofeʼni koʻrganman, u Ali ibn Abu Tolibning kotibi edi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu (bob) da Umar va Jobir ibn Abdullohdan ham (rivoyat) bor. Bu hadisni Sufyon ibn Uyaynadan koʻp kishilar shunga oʻxshash rivoyat qilganlar va bu soʻzni zikr qilib: ‹Yo maktubni chiqarasan, yoki kiyimlaringni yechib tashlaysan›, deganlar. Yana bu hadisga oʻxshash narsa Abu Abdurrahmon as-Sulamiydan, u Alidan rivoyat qilingan. Baʼzilar unda: ‹Yo maktubni chiqarasan, yoki seni yalangʻochlaymiz›, deb zikr qilganlar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ мени, Зубайрни ва Миқдод ибн ал-Асвадни (йўлга) жўнатиб: «Боринглар, Равзату Хохга етиб боринглар. У ерда бир кажавали аёл бор, унинг олдида бир мактуб бор. Уни ундан олиб, менга келтиринглар», дедилар. Шунда биз отларимизни чоптирган ҳолда чиқиб кетдик ва Равзага етиб келдик. Қарасак, ўша кажавали аёл (турибди). Биз: ‹Мактубни чиқар›, дедик. У: ‹Менда ҳеч қандай мактуб йўқ›, деди. Биз: ‹Ё мактубни чиқарасан, ёки кийимларингни ечиб (ташлаймиз)›, дедик. У деди: Шунда у уни соч ўримидан чиқарди. У деди: Биз уни Расулуллоҳ ﷺга келтирдик. Қарасак, у Ҳотиб ибн Абу Балтаадан Маккадаги мушриклардан бўлган баъзи кишиларга (ёзилган), унда у Набий ﷺнинг баъзи ишларидан уларга хабар берар эди. У зот: «Бу нима, эй Ҳотиб?», дедилар. У: ‹Менга шошилманг, эй Расулуллоҳ. Мен Қурайш ичида (уларга) қўшилиб қолган киши эдим, улардан (асл наслдан) эмас эдим. Сизнинг ёнингиздаги муҳожирларнинг Маккада ўз аҳли ва молларини ҳимоя қиладиган қариндошлари бор. Мен уларда бундай насаб бўлмагани учун, қариндошларимни ҳимоя қиладиган бир яхшилик (қўл) қилишни хоҳладим. Буни куфр сабабли ёки динимдан қайтиб эмас, Исломдан кейин куфрга рози бўлиб ҳам қилганим йўқ›, деди. Шунда Набий ﷺ: «У рост айтди», дедилар. Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): ‹Эй Расулуллоҳ, мени қўйинг, бу мунофиқнинг бўйнини урай›, деди. Набий ﷺ: «У Бадрда қатнашган. Сен қайдан биласан, балки Аллоҳ Бадр аҳлига назар солиб: ‹Хоҳлаганингизни қилинг, мен сизларни мағфират қилдим›, дегандир», дедилар. У деди: Бу (воқеа) ҳақида ушбу сура нозил бўлди: {Эй иймон келтирганлар! Менинг душманим ва сизнинг душманингизни дўст тутманглар} (Мумтаҳана 1). Амр деди: Мен Ибн Абу Рофеъни кўрганман, у Али ибн Абу Толибнинг котиби эди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу (боб) да Умар ва Жобир ибн Абдуллоҳдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадисни Суфён ибн Уяйнадан кўп кишилар шунга ўхшаш ривоят қилганлар ва бу сўзни зикр қилиб: ‹Ё мактубни чиқарасан, ёки кийимларингни ечиб ташлайсан›, деганлар. Яна бу ҳадисга ўхшаш нарса Абу Абдурраҳмон ас-Суламийдан, у Алидан ривоят қилинган. Баъзилар унда: ‹Ё мактубни чиқарасан, ёки сени яланғочлаймиз›, деб зикр қилганлар.