حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْقَاسِمُ بْنُ دِينَارٍ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ الْكُوفِيُّ عَنْ إِسْرَائِيلَ بِهَذَا . حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خُنَيْسٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِيِّ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ بِلاَلٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " عَلَيْكُمْ بِقِيَامِ اللَّيْلِ فَإِنَّهُ دَأْبُ الصَّالِحِينَ قَبْلَكُمْ وَإِنَّ قِيَامَ اللَّيْلِ قُرْبَةٌ إِلَى اللَّهِ وَمَنْهَاةٌ عَنِ الإِثْمِ وَتَكْفِيرٌ لِلسَّيِّئَاتِ وَمَطْرَدَةٌ لِلدَّاءِ عَنِ الْجَسَدِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ بِلاَلٍ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَلاَ يَصِحُّ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ . قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ يَقُولُ مُحَمَّدٌ الْقُرَشِيُّ هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ الشَّامِيُّ وَهُوَ ابْنُ أَبِي قَيْسٍ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ حَسَّانَ وَقَدْ تُرِكَ حَدِيثُهُ . وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " عَلَيْكُمْ بِقِيَامِ اللَّيْلِ فَإِنَّهُ دَأْبُ الصَّالِحِينَ قَبْلَكُمْ وَهُوَ قُرْبَةٌ إِلَى رَبِّكُمْ وَمَكْفَرَةٌ لِلسَّيِّئَاتِ وَمَنْهَاةٌ لِلإِثْمِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِدْرِيسَ عَنْ بِلاَلٍ .
Bilol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar tun qiyomini (tahajjudni) lozim tutinglar, chunki u sizlardan oldingi solih kishilarning odati edi. Albatta, tun qiyomi Allohga yaqinlashtiruvchidir, gunohdan toʻsuvchidir, yomonliklarga kafforatdir va badandan dardni quvuvchidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni Bilolning hadisi sifatida faqat shu yoʻldan bilamiz va uning isnodi jihatidan sahih emas. Bu hadisni Muoviya ibn Solih ham Rabiya ibn Yaziddan, Abu Idris al-Xavloniydan, Abu Umomadan, Rasululloh ﷺdan: «Sizlar tun qiyomini lozim tutinglar, chunki u sizlardan oldingi solih kishilarning odati edi; u Rabbingizga yaqinlashtiruvchidir, yomonliklarga kafforatdir va gunohdan toʻsuvchidir», deb (oʻxshash tarzda) rivoyat qilgan. Abu Iso aytdi: Bu (rivoyat) Abu Idrisning Biloldan (qilgan) hadisidan sahihroqdir.Билол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар тун қиёмини (таҳажжудни) лозим тутинглар, чунки у сизлардан олдинги солиҳ кишиларнинг одати эди. Албатта, тун қиёми Аллоҳга яқинлаштирувчидир, гуноҳдан тўсувчидир, ёмонликларга каффоратдир ва бадандан дардни қувувчидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни Билолнинг ҳадиси сифатида фақат шу йўлдан биламиз ва унинг исноди жиҳатидан саҳиҳ эмас. Бу ҳадисни Муовия ибн Солиҳ ҳам Рабия ибн Язиддан, Абу Идрис ал-Хавлонийдан, Абу Умомадан, Расулуллоҳ ﷺдан: «Сизлар тун қиёмини лозим тутинглар, чунки у сизлардан олдинги солиҳ кишиларнинг одати эди; у Раббингизга яқинлаштирувчидир, ёмонликларга каффоратдир ва гуноҳдан тўсувчидир», деб (ўхшаш тарзда) ривоят қилган. Абу Исо айтди: Бу (ривоят) Абу Идриснинг Билолдан (қилган) ҳадисидан саҳиҳроқдир.