Abdulloh ibn Jaʼfar
عبد الله بن جعفر
Sahobiy
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolib — sayyid, olim; kunyasi Abu Jaʼfar, al-Qurashiy al-Hoshimiy; Habashistonda tugʻilgan, Madinada yashagan. «Ikki qanot sohibi» Jaʼfarning oʻgʻli boʻlgani uchun «javodning oʻgʻli javod» deyilgan. Suhbat va rivoyat sohibi boʻlib, kichik sahobalar qatoridan sanaladi. Otasi Muʼta kuni shahid boʻlgach, Rasululloh ﷺ uni oʻz kafolatiga olib, u zotning tarbiyasida oʻsdi. Amakisi Ali va onasi Asmo bint Umaysdan ham rivoyat qildi. Undan oʻgʻillari Ismoil, Ishoq va Muoviya, Abu Jaʼfar al-Boqir, Saʼd ibn Ibrohim, al-Qosim ibn Muhammad, Ibn Abu Mulayka, ash-Shaʼbiy, Urva, Abbos ibn Sahl, Abdulloh ibn Muhammad ibn Aqil va boshqalar rivoyat qilganlar. U Rasululloh ﷺ ni koʻrgan va suhbatlashgan Bani Hoshim vakillarining eng soʻnggisi edi. Rivoyatlarda kelishicha, Rasululloh ﷺ Jaʼfarning shahodati xabaridan soʻng bolalarni keltirtirib, sochlarini oldirdi va: «Muhammad amakimiz Abu Tolibga oʻxshaydi, Abdulloh esa xilqatimu xulqimga oʻxshaydi», dedi, soʻng: «Allohim, Jaʼfarning oʻrnini ahlida bosgin, Abdullohning savdosiga baraka bergin», deb duo qildi. Sahih rivoyatda u aytadi: Rasululloh ﷺ safardan qaytganida uni bolalar kutib olishardi; bir safar meni oldiga mindirdi, Fotimaning oʻgʻillaridan birini ortiga mindirdi, Madinaga bir ulovda uch kishi boʻlib kirdik. Ibn Umar unga salom berganda: «Assalomu alayka, ey ikki qanot egasining oʻgʻli», derdi. Muoviya va Abdulmalik huzuriga vafodalari boʻlgan; katta obroʻli, karamli, javod kishi edi, imomatga ham loyiq edi. Saxovati haqida koʻp xabarlar keltirilgan: aytilishicha, Muoviya unga har yili ming ming dirham berib, yuz hojatini chiqarardi; Zubayrga ming ming qarz berib, keyin uni kechib yuborgani, bir shoirga qimmatbaho kiyimlarini berib yuborgani, kasod boʻlgan shakarni sotib olib odamlarga uleshtirgani kabi voqealar naql qilingan. Abu Ubayda aytadi: Siffin kuni Quraysh, Asad va Kinonaga Abdulloh ibn Jaʼfar boshchilik qilgan. Hashamatli, neʼmat ichida yashagan, gʻino — qoʻshiq eshitadiganlardan ham edi. Vafoti haqida ixtilof bor: al-Voqidiy va Musʼab az-Zubayriy 80-yili dedilar; al-Madoiniy 84 yoki 85-yili dedi; Abu Ubayd 84 h. dedi.Абдуллоҳ ибн Жаъфар ибн Абу Толиб — саййид, олим; куняси Абу Жаъфар, ал-Қураший ал-Ҳошимий; Ҳабашистонда туғилган, Мадинада яшаган. «Икки қанот соҳиби» Жаъфарнинг ўғли бўлгани учун «жаводнинг ўғли жавод» дейилган. Суҳбат ва ривоят соҳиби бўлиб, кичик саҳобалар қаторидан саналади. Отаси Муъта куни шаҳид бўлгач, Расулуллоҳ ﷺ уни ўз кафолатига олиб, у зотнинг тарбиясида ўсди. Амакиси Али ва онаси Асмо бинт Умайсдан ҳам ривоят қилди. Ундан ўғиллари Исмоил, Исҳоқ ва Муовия, Абу Жаъфар ал-Боқир, Саъд ибн Иброҳим, ал-Қосим ибн Муҳаммад, Ибн Абу Мулайка, аш-Шаъбий, Урва, Аббос ибн Саҳл, Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Ақил ва бошқалар ривоят қилганлар. У Расулуллоҳ ﷺ ни кўрган ва суҳбатлашган Бани Ҳошим вакилларининг энг сўнггиси эди. Ривоятларда келишича, Расулуллоҳ ﷺ Жаъфарнинг шаҳодати хабаридан сўнг болаларни келтиртириб, сочларини олдирди ва: «Муҳаммад амакимиз Абу Толибга ўхшайди, Абдуллоҳ эса хилқатиму хулқимга ўхшайди», деди, сўнг: «Аллоҳим, Жаъфарнинг ўрнини аҳлида босгин, Абдуллоҳнинг савдосига барака бергин», деб дуо қилди. Саҳиҳ ривоятда у айтади: Расулуллоҳ ﷺ сафардан қайтганида уни болалар кутиб олишарди; бир сафар мени олдига миндирди, Фотиманинг ўғилларидан бирини ортига миндирди, Мадинага бир уловда уч киши бўлиб кирдик. Ибн Умар унга салом берганда: «Ассалому алайка, эй икки қанот эгасининг ўғли», дерди. Муовия ва Абдулмалик ҳузурига вафодалари бўлган; катта обрўли, карамли, жавод киши эди, имоматга ҳам лойиқ эди. Саховати ҳақида кўп хабарлар келтирилган: айтилишича, Муовия унга ҳар йили минг минг дирҳам бериб, юз ҳожатини чиқарарди; Зубайрга минг минг қарз бериб, кейин уни кечиб юборгани, бир шоирга қимматбаҳо кийимларини бериб юборгани, касод бўлган шакарни сотиб олиб одамларга улештиргани каби воқеалар нақл қилинган. Абу Убайда айтади: Сиффин куни Қурайш, Асад ва Кинонага Абдуллоҳ ибн Жаъфар бошчилик қилган. Ҳашаматли, неъмат ичида яшаган, ғино — қўшиқ эшитадиганлардан ҳам эди. Вафоти ҳақида ихтилоф бор: ал-Воқидий ва Мусъаб аз-Зубайрий 80-йили дедилар; ал-Мадоиний 84 ёки 85-йили деди; Абу Убайд 84 ҳ. деди.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 7, b. 456Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 7, б. 456
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolib — ulugʻ sahoba; Habashiston yerida tugʻilgan, onasi Asmo bint Umays. Bani Hoshim ichida Nabiy ﷺ ni koʻrganlarning eng oxiri boʻlib vafot etgan; Madinada yashadi. Otasi Jaʼfar Muʼtada shahid boʻlganda Nabiy ﷺ ularning onasi oldiga kelib: «Menga birodarimning oʻgʻillarini keltiringlar», dedilar va sartaroshni chaqirib boshlarini oldirdilar, soʻng: «Allohim, Jaʼfarning oʻrnini ahlida toʻldir va Abdullohning savdosiga baraka ber», deb duo qildilar; onasi ularda hech narsa yoʻqligini aytganda: «Men ularga otalarining oʻrnidaman», dedilar. Nabiy ﷺ Abdulloh ibn Jaʼfar bilan Abdulloh ibn Zubayrdan yetti yoshlarida bayʼat olganlar — bu boshqa hech kimga nasib boʻlmagan. Odamlarning eng saxiysi edi: koʻp berar va berganini oz sanar, bir safar ikki million sadaqa qildi. Muoviyaning doʻsti boʻlib, har yili uning huzuriga borar, Muoviya unga bir million dirham berib, yuz hojatini ravo qilardi; Yazid buni ikki barobar qildi. Hasan Basriy uni qoʻshiq eshitgani, oʻyin-kulgiga berilgani uchun ayblar edi. Undan oʻn uch hadis rivoyat qilingan.Абдуллоҳ ибн Жаъфар ибн Абу Толиб — улуғ саҳоба; Ҳабашистон ерида туғилган, онаси Асмо бинт Умайс. Бани Ҳошим ичида Набий ﷺ ни кўрганларнинг энг охири бўлиб вафот этган; Мадинада яшади. Отаси Жаъфар Муътада шаҳид бўлганда Набий ﷺ уларнинг онаси олдига келиб: «Менга биродаримнинг ўғилларини келтиринглар», дедилар ва сартарошни чақириб бошларини олдирдилар, сўнг: «Аллоҳим, Жаъфарнинг ўрнини аҳлида тўлдир ва Абдуллоҳнинг савдосига барака бер», деб дуо қилдилар; онаси уларда ҳеч нарса йўқлигини айтганда: «Мен уларга оталарининг ўрнидаман», дедилар. Набий ﷺ Абдуллоҳ ибн Жаъфар билан Абдуллоҳ ибн Зубайрдан етти ёшларида байъат олганлар — бу бошқа ҳеч кимга насиб бўлмаган. Одамларнинг энг сахийси эди: кўп берар ва берганини оз санар, бир сафар икки миллион садақа қилди. Муовиянинг дўсти бўлиб, ҳар йили унинг ҳузурига борар, Муовия унга бир миллион дирҳам бериб, юз ҳожатини раво қиларди; Язид буни икки баробар қилди. Ҳасан Басрий уни қўшиқ эшитгани, ўйин-кулгига берилгани учун айблар эди. Ундан ўн уч ҳадис ривоят қилинган.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 4385Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 4385