Al-Hasan ibn Sahl
الحَسَنُ بن سَهْل
Muarrixlar va adib
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Komil vazir, Abu Muhammad, Maʼmunning qaynotasi va «Zur-riosatayn» laqabli vazir Fazl ibn Sahlning ukasi. U majusiylardan boʻlgan obroʻli xonadondan; Sahl Barmakiylar zamonida islomga kirdi va Yahyo al-Barmakiyning qahramoni (xoʻjalik boshqaruvchisi) edi. Fazl Maʼmun bilan birga oʻsdi va unga taʼsir oʻtkazadigan boʻldi, mavqei juda mustahkamlandi, toki oʻldirildi. Maʼmun undan keyin uning ukasini vazir qildi. U toʻxtovsiz yuksalib bordi, nihoyat Maʼmun ikki yuz oʻninchi yili uning qizi Buronga uylandi; Hasan uning toʻyiga qancha mol sarflagani vasf qilib boʻlmaydi. Aytiladi: yolgʻiz ziyofat va sochqi uchun uning zimmasiga toʻrt million dinor tushgan. U Maʼmundan keyin ham toʻla izzat va hurmatda yashadi, «amir» deb chaqirilardi. Kotib Hasan ibn Vahb unga qiyinchilikdan shikoyat qilganda, unga yuz ming (dirham) berdi. Muhammad ibn Abdulmalik az-Zayyotga bir marta yigirma ming, bir marta besh ming dinor berdi. U saxovatda yagona edi: bir marta bir saqqoga ming dirham yozmoqchi boʻldi, qoʻli oʻzib ketib, ming ming dirham deb yozdi; bu haqda unga qaytarilganda: «Vallohi, qoʻlim yozgan narsadan qaytmayman», dedi va saqqo bilan maʼlum bir summaga kelishildi. U Saraxsda ikki yuz oʻttiz oltinchi yil zulqaʼdasida vafot etdi. Buron esa ikki yuz yetmishinchi yil atrofigacha yashadi.Комил вазир, Абу Муҳаммад, Маъмуннинг қайнотаси ва «Зур-риосатайн» лақабли вазир Фазл ибн Саҳлнинг укаси. У мажусийлардан бўлган обрўли хонадондан; Саҳл Бармакийлар замонида исломга кирди ва Яҳё ал-Бармакийнинг қаҳрамони (хўжалик бошқарувчиси) эди. Фазл Маъмун билан бирга ўсди ва унга таъсир ўтказадиган бўлди, мавқеи жуда мустаҳкамланди, токи ўлдирилди. Маъмун ундан кейин унинг укасини вазир қилди. У тўхтовсиз юксалиб борди, ниҳоят Маъмун икки юз ўнинчи йили унинг қизи Буронга уйланди; Ҳасан унинг тўйига қанча мол сарфлагани васф қилиб бўлмайди. Айтилади: ёлғиз зиёфат ва сочқи учун унинг зиммасига тўрт миллион динор тушган. У Маъмундан кейин ҳам тўла иззат ва ҳурматда яшади, «амир» деб чақириларди. Котиб Ҳасан ибн Ваҳб унга қийинчиликдан шикоят қилганда, унга юз минг (дирҳам) берди. Муҳаммад ибн Абдулмалик аз-Зайётга бир марта йигирма минг, бир марта беш минг динор берди. У саховатда ягона эди: бир марта бир саққога минг дирҳам ёзмоқчи бўлди, қўли ўзиб кетиб, минг минг дирҳам деб ёзди; бу ҳақда унга қайтарилганда: «Валлоҳи, қўлим ёзган нарсадан қайтмайман», деди ва саққо билан маълум бир суммага келишилди. У Сарахсда икки юз ўттиз олтинчи йил зулқаъдасида вафот этди. Бурон эса икки юз етмишинчи йил атрофигача яшади.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 15, b. 171Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 15, б. 171
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Maʼmun tomonidan Bagʻdodga noib boʻlib keldi va qolgan ish-oʻlkalariga oʻz noiblarini yubordi.Маъмун томонидан Бағдодга ноиб бўлиб келди ва қолган иш-ўлкаларига ўз ноибларини юборди.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5152Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5152