Ali ibn Muso al-Kozim ibn Jaʼfar as-Sodiq (Abul-Hasan, ar-Rizo)
Tabaʼ tobeʼin
Imomiylar nazdida oʻn ikki imomning sakkizinchisi, ahli bayt sodotlaridan. Madinada tugʻilgan; rangi qora edi, onasi habashiy edi. Abbosiy al-Maʼmun uni sevib, oʻzidan keyingi xalifalikni unga vasiyat qildi, qizini unga nikohlab berdi, ismini dinor va dirhamga zarb qildirdi va uning uchun abbosiylarning qora kiyimini yashilga aylantirdi — bu ahli baytning shiori edi. Shundan Iroq notinch boʻldi: bagʻdodliklar qoʻzgʻolib, Tusda turgan al-Maʼmunni xalifalikdan chetlatdilar va uning amakisi Ibrohim ibn al-Mahdiyga bayʼat qildilar; al-Maʼmun lashkari bilan ular ustiga yurdi, Ibrohim yashirinib, soʻng taslim boʻldi va avf etildi. Ali ar-Rizo al-Maʼmun hayotligida Tusda vafot etdi va al-Maʼmun uni oʻz otasi ar-Rashidning yoniga dafn qildi; xalifalik unga nasib boʻlmadi. Al-Maʼmun esa qora kiyimga qaytib, koʻngillarni oʻziga tortdi va odamlar undan rozi boʻldilar.Имомийлар наздида ўн икки имомнинг саккизинчиси, аҳли байт содотларидан. Мадинада туғилган; ранги қора эди, онаси ҳабаший эди. Аббосий ал-Маъмун уни севиб, ўзидан кейинги халифаликни унга васият қилди, қизини унга никоҳлаб берди, исмини динор ва дирҳамга зарб қилдирди ва унинг учун аббосийларнинг қора кийимини яшилга айлантирди — бу аҳли байтнинг шиори эди. Шундан Ироқ нотинч бўлди: бағдодликлар қўзғолиб, Тусда турган ал-Маъмунни халифаликдан четлатдилар ва унинг амакиси Иброҳим ибн ал-Маҳдийга байъат қилдилар; ал-Маъмун лашкари билан улар устига юрди, Иброҳим яшириниб, сўнг таслим бўлди ва авф этилди. Али ар-Ризо ал-Маъмун ҳаётлигида Тусда вафот этди ва ал-Маъмун уни ўз отаси ар-Рашиднинг ёнига дафн қилди; халифалик унга насиб бўлмади. Ал-Маъмун эса қора кийимга қайтиб, кўнгилларни ўзига тортди ва одамлар ундан рози бўлдилар.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 5, b. 25Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 5, б. 25