Amr ibn Shuayb

Amr ibn Shuayb ibn Muhammad — Rasululloh ﷺ ning sahobasi va valiysi Abdulloh ibn Amr ibn al-Os ibn Voilning avlodi. Imom, muhaddis, kunyasi Abu Ibrohim, Abu Abdulloh ham deyilgan; al-Qurashiy as-Sahmiy al-Hijoziy. Toif ahlining faqihi va muhaddisi edi, Makkaga tez-tez borib ilm tarqatardi; Toifda mol-mulki bor edi. Onasi — Habiba bint Murra al-Jumahiyya. Otasidan koʻp hadis rivoyat qildi; yana Saʼid ibn al-Musayyib, Tovus, Sulaymon ibn Yasor, Amr ibn ash-Sharid, Urva ibn az-Zubayr, Mujohid, Atoʼ, Saʼid al-Maqburiy, Osim ibn Sufyon va az-Zuhriydan hadis oldi. Suhbat sharafiga ega ar-Rubayyiʼ bint Muavviz va Zaynab bint Abu Salamadan, ammasi Zaynab as-Sahmiyyadan ham rivoyat qildi, Umm Kurz al-Xuzoiyyadan esa mursal qilib keltirdi. Undan az-Zuhriy, Qatoda, ustozi Atoʼ ibn Abu Raboh, Amr ibn Dinor, Makhul, Matar al-Varroq, Vahb ibn Munabbih, Ayyub as-Saxtiyoniy, Hishom ibn Urva, Sobit al-Bunoniy, al-Avzoiy, Ibn Ishoq, Ibn Ajlon va juda koʻp kishilar rivoyat qilgan. Olimlar u haqda turlicha soʻz aytishgan. Yahyo al-Qatton: «Undan siqalar rivoyat qilsa, u ishonchli, hujjat qilinadi», degan; boshqa bir naqlda esa: «Uning hadisi bizningcha zaif», degani ham kelgan. Ahmad ibn Hanbal: «Uning munkar narsalari bor, hadisini faqat eʼtibor uchun yozamiz, hujjat boʻlishiga kelsak — yoʻq», dedi. Termiziy Buxoriydan: «Ahmad, Ali, Ishoq, Abu Ubayd va ashoblarimizning aksari Amr ibn Shuaybning otasi orqali bobosidan qilgan rivoyatini hujjat qilganlarini koʻrdim», deb naql qilgan; muallif az-Zahabiy esa bu soʻzning Buxoriydan sodir boʻlganini uzoq sanab, Abu Iso vahm qilgan boʻlishidan qoʻrqaman, degan. Toʻrt «Sunan» egalari, Ibn Xuzayma, baʼzi oʻrinlarda Ibn Hibbon va al-Hokim uni hujjat qilganlar. Abu Zurʼa: «Uning oʻzi ishonchli; undan rivoyat qilingan munkarlarning koʻpi al-Musanno ibn as-Sabboh, Ibn Lahiʼa va zaif rovilar tarafidan», degan. Abu Dovudga: «Amr otasidan, u bobosidan — sizningcha hujjatmi?» deyilganda: «Yoʻq, yarim hujjat ham emas», dedi. Ali ibn al-Madiniy: «Ayyub va Ibn Jurayj undan rivoyat qilgani sahih; otasi orqali bobosidan aytgani esa topib olingan kitob boʻlib, zaifdir», degan.Амр ибн Шуайб ибн Муҳаммад — Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаси ва валийси Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос ибн Воилнинг авлоди. Имом, муҳаддис, куняси Абу Иброҳим, Абу Абдуллоҳ ҳам дейилган; ал-Қураший ас-Саҳмий ал-Ҳижозий. Тоиф аҳлининг фақиҳи ва муҳаддиси эди, Маккага тез-тез бориб илм тарқатарди; Тоифда мол-мулки бор эди. Онаси — Ҳабиба бинт Мурра ал-Жумаҳийя. Отасидан кўп ҳадис ривоят қилди; яна Саъид ибн ал-Мусаййиб, Товус, Сулаймон ибн Ясор, Амр ибн аш-Шарид, Урва ибн аз-Зубайр, Мужоҳид, Атў, Саъид ал-Мақбурий, Осим ибн Суфён ва аз-Зуҳрийдан ҳадис олди. Суҳбат шарафига эга ар-Рубаййиъ бинт Муаввиз ва Зайнаб бинт Абу Саламадан, аммаси Зайнаб ас-Саҳмийядан ҳам ривоят қилди, Умм Курз ал-Хузоийядан эса мурсал қилиб келтирди. Ундан аз-Зуҳрий, Қатода, устози Атў ибн Абу Рабоҳ, Амр ибн Динор, Макҳул, Матар ал-Варроқ, Ваҳб ибн Мунаббиҳ, Айюб ас-Сахтиёний, Ҳишом ибн Урва, Собит ал-Буноний, ал-Авзоий, Ибн Исҳоқ, Ибн Ажлон ва жуда кўп кишилар ривоят қилган. Олимлар у ҳақда турлича сўз айтишган. Яҳё ал-Қаттон: «Ундан сиқалар ривоят қилса, у ишончли, ҳужжат қилинади», деган; бошқа бир нақлда эса: «Унинг ҳадиси бизнингча заиф», дегани ҳам келган. Аҳмад ибн Ҳанбал: «Унинг мункар нарсалари бор, ҳадисини фақат эътибор учун ёзамиз, ҳужжат бўлишига келсак — йўқ», деди. Термизий Бухорийдан: «Аҳмад, Али, Исҳоқ, Абу Убайд ва ашобларимизнинг аксари Амр ибн Шуайбнинг отаси орқали бобосидан қилган ривоятини ҳужжат қилганларини кўрдим», деб нақл қилган; муаллиф аз-Заҳабий эса бу сўзнинг Бухорийдан содир бўлганини узоқ санаб, Абу Исо ваҳм қилган бўлишидан қўрқаман, деган. Тўрт «Сунан» эгалари, Ибн Хузайма, баъзи ўринларда Ибн Ҳиббон ва ал-Ҳоким уни ҳужжат қилганлар. Абу Зуръа: «Унинг ўзи ишончли; ундан ривоят қилинган мункарларнинг кўпи ал-Мусанно ибн ас-Саббоҳ, Ибн Лаҳиъа ва заиф ровилар тарафидан», деган. Абу Довудга: «Амр отасидан, у бобосидан — сизнингча ҳужжатми?» дейилганда: «Йўқ, ярим ҳужжат ҳам эмас», деди. Али ибн ал-Мадиний: «Айюб ва Ибн Журайж ундан ривоят қилгани саҳиҳ; отаси орқали бобосидан айтгани эса топиб олинган китоб бўлиб, заифдир», деган.

Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 9, b. 165Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 9, б. 165