Molik ibn Anas al-Asbahiy

Abu Abdulloh Molik ibn Anas ibn Molik al-Asbahiy 93 h. (712 m.) yili Madinada tugʻildi. Nasabi Yamandagi Zu Asbah qabilasiga borib taqaladi; bobosi Molik tobeʼinlarning ulugʻlaridan boʻlgan. U butun umri davomida Madinadan uzoqqa chiqmadi — chunki Rasululloh ﷺ ning shahri, sahobalar amal qilib, keyin ularning farzandlari davom ettirgan yoʻl eng sof holida saqlangan joy shu yer deb bilardi. Yoshligida Qurʼonni yod olib, soʻng Nofiʼ mavlo Ibn Umar, Ibn Shihob az-Zuhriy, Rabiʼa ar-Raʼy va Jaʼfar as-Sodiq kabi olimlar halqasida yetildi. Zamondoshlari uni salobatli, uzun boʻyli, oq yuzli, kam gapiradigan, soʻzini oʻlchab aytadigan kishi sifatida tasvirlaganlar. U Madina tuprogʻiga hurmat yuzasidan shahar ichida ulovga minmas, Rasululloh ﷺ dafn etilgan zaminni oyoq ostida bosishdan hazar qilardi. Hadis rivoyatidagi ehtiyotkorligi va odobi zamondoshlarini hayratga solardi. Rivoyat qilinishicha, hadis aytmoqchi boʻlsa gʻusl qilib, xushboʻy surtib, eng yaxshi kiyimini kiyib, salobat bilan oʻtirar; majlisda kimdir ovozini koʻtarsa: «Ovozingizni Nabiy ﷺ ning ovozidan baland koʻtarmanglar», derdi. Bilmagan masalasida «bilmayman» deyishdan uyalmasdi: undan qirq sakkiz masala soʻralganda oʻttiz ikkitasiga «bilmayman» deb javob bergani naql qilinadi. Oʻzi aytardiki, u Madinada muftiylik kursisiga faqat yetmish nafar olim «sen bunga loyiqsan» deb guvohlik berganidan keyingina oʻtirgan. 146 h. yili Madina volisi u chiqargan bir fatvo sabab uni qamchilatdi; Molik esa fatvosidan qaytmadi va bu voqea uning obroʻsini yanada oshirdi. Qirq yilga yaqin mehnat bilan tuzgan «al-Muvatto» asariga u Madina ahlining amali bilan mustahkamlangan hadislarni, sahoba va tobeʼinlarning fatvolarini jamladi. Kitobdagi Molik — Nofiʼ — Ibn Umar isnodi «silsilat az-zahab», yaʼni oltin zanjir deb ataldi. Xalifa Abu Jaʼfar al-Mansur bu kitobni butun xalifalik uchun yagona qonun qilib joriy etmoqchi boʻlganida, Molik: «Odamlar turli oʻlkalarda turlicha ilm olganlar, ularni bir soʻzga majburlamang», deb rozi boʻlmadi. Shogirdi ash-Shofiiy: «Yer yuzida Allohning kitobidan keyin Molikning «Muvatto»sidan sahihroq kitob yoʻq», degan edi. Uning mashhur soʻzi ham shu ruhda: «Har bir kishining soʻzi qabul ham qilinadi, rad ham etiladi; faqat mana bu qabr sohibi ﷺ ning soʻzidan boshqa.» Ulamolar Rasululloh ﷺ ning: «Odamlar ilm izlab tuyalarining jigarini urib safar qiladilar, ammo Madina olimidan koʻra bilimliroq kishini topmaydilar», degan hadislarini Molikka nisbat berganlar. Undan ash-Shofiiy, Ibn al-Qosim, Ibn Vahb, Abdurrahmon ibn Mahdiy va «Muvatto»ning eng keng tarqalgan rivoyatini yetkazgan Yahyo ibn Yahyo al-Laysiy kabi olimlar taʼlim oldi. Molik rahimahulloh 179 h. (795 m.) yili Madinada, sakson olti yoshida vafot etdi va Baqiʼ qabristoniga dafn qilindi. U qoldirgan mazhab Hijozdan Shimoliy Afrika, Andalusiya va Gʻarbiy Afrikagacha yoyilib, bugungacha musulmonlarning katta qismi amal qiladigan toʻrt mazhabdan biri boʻlib qoldi. Umri davomida undan ilm olganlarning soni minglab deb zikr qilinadi; Madinadagi masjid halqasi butun musulmon dunyosidan talaba tortardi.Абу Абдуллоҳ Молик ибн Анас ибн Молик ал-Асбаҳий 93 ҳ. (712 м.) йили Мадинада туғилди. Насаби Ямандаги Зу Асбаҳ қабиласига бориб тақалади; бобоси Молик тобеъинларнинг улуғларидан бўлган. У бутун умри давомида Мадинадан узоққа чиқмади — чунки Расулуллоҳ ﷺ нинг шаҳри, саҳобалар амал қилиб, кейин уларнинг фарзандлари давом эттирган йўл энг соф ҳолида сақланган жой шу ер деб биларди. Ёшлигида Қуръонни ёд олиб, сўнг Нофиъ мавло Ибн Умар, Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий, Рабиъа ар-Раъй ва Жаъфар ас-Содиқ каби олимлар ҳалқасида етилди. Замондошлари уни салобатли, узун бўйли, оқ юзли, кам гапирадиган, сўзини ўлчаб айтадиган киши сифатида тасвирлаганлар. У Мадина тупроғига ҳурмат юзасидан шаҳар ичида уловга минмас, Расулуллоҳ ﷺ дафн этилган заминни оёқ остида босишдан ҳазар қиларди. Ҳадис ривоятидаги эҳтиёткорлиги ва одоби замондошларини ҳайратга соларди. Ривоят қилинишича, ҳадис айтмоқчи бўлса ғусл қилиб, хушбўй суртиб, энг яхши кийимини кийиб, салобат билан ўтирар; мажлисда кимдир овозини кўтарса: «Овозингизни Набий ﷺ нинг овозидан баланд кўтарманглар», дерди. Билмаган масаласида «билмайман» дейишдан уялмасди: ундан қирқ саккиз масала сўралганда ўттиз иккитасига «билмайман» деб жавоб бергани нақл қилинади. Ўзи айтардики, у Мадинада муфтийлик курсисига фақат етмиш нафар олим «сен бунга лойиқсан» деб гувоҳлик берганидан кейингина ўтирган. 146 ҳ. йили Мадина волиси у чиқарган бир фатво сабаб уни қамчилатди; Молик эса фатвосидан қайтмади ва бу воқеа унинг обрўсини янада оширди. Қирқ йилга яқин меҳнат билан тузган «ал-Муватто» асарига у Мадина аҳлининг амали билан мустаҳкамланган ҳадисларни, саҳоба ва тобеъинларнинг фатволарини жамлади. Китобдаги Молик — Нофиъ — Ибн Умар исноди «силсилат аз-заҳаб», яъни олтин занжир деб аталди. Халифа Абу Жаъфар ал-Мансур бу китобни бутун халифалик учун ягона қонун қилиб жорий этмоқчи бўлганида, Молик: «Одамлар турли ўлкаларда турлича илм олганлар, уларни бир сўзга мажбурламанг», деб рози бўлмади. Шогирди аш-Шофиий: «Ер юзида Аллоҳнинг китобидан кейин Моликнинг «Муватто»сидан саҳиҳроқ китоб йўқ», деган эди. Унинг машҳур сўзи ҳам шу руҳда: «Ҳар бир кишининг сўзи қабул ҳам қилинади, рад ҳам этилади; фақат мана бу қабр соҳиби ﷺ нинг сўзидан бошқа.» Уламолар Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Одамлар илм излаб туяларининг жигарини уриб сафар қиладилар, аммо Мадина олимидан кўра билимлироқ кишини топмайдилар», деган ҳадисларини Моликка нисбат берганлар. Ундан аш-Шофиий, Ибн ал-Қосим, Ибн Ваҳб, Абдурраҳмон ибн Маҳдий ва «Муватто»нинг энг кенг тарқалган ривоятини етказган Яҳё ибн Яҳё ал-Лайсий каби олимлар таълим олди. Молик раҳимаҳуллоҳ 179 ҳ. (795 м.) йили Мадинада, саксон олти ёшида вафот этди ва Бақиъ қабристонига дафн қилинди. У қолдирган мазҳаб Ҳижоздан Шимолий Африка, Андалусия ва Ғарбий Африкагача ёйилиб, бугунгача мусулмонларнинг катта қисми амал қиладиган тўрт мазҳабдан бири бўлиб қолди. Умри давомида ундан илм олганларнинг сони минглаб деб зикр қилинади; Мадинадаги масжид ҳалқаси бутун мусулмон дунёсидан талаба тортарди.

Manba koʻrsatilmagan — umumiy maʼlumot asosidaМанба кўрсатилмаган — умумий маълумот асосида

at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy)ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий)

Undan Mugʻiyra ibn an-Nuʼmon rivoyat qilgan.Ундан Муғийра ибн ан-Нуъмон ривоят қилган.

Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 9, b. 61Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 9, б. 61

al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)

Molik ibn Anas ibn Molik ibn Abu Omir ibn Amr ibn al-Horis ibn Gʻayman ibn Xusayl ibn Amr ibn al-Horis — Zu Asbah al-Himyariy, Abu Abdulloh al-Madaniy; zamonasida hijrat diyorining imomi. Toʻrt imomdan biri, ergashilgan mazhab sohiblaridan. Tobeʼinlarning bir nechasidan rivoyat qildi; undan imomlardan koʻplab kishi hadis soʻzladi — ikki Sufyon, Shuʼba, Ibn Muborak, Avzoiy, Ibn Mahdiy, Ibn Jurayj, Lays, Shofiʼiy, ustozi Zuhriy, yana ustozi Yahyo ibn Saʼid al-Ansoriy, Yahyo ibn Saʼid al-Qatton, Yahyo ibn Yahyo al-Andalusiy va Yahyo ibn Yahyo an-Naysoburiy. Buxoriy: «Sanadlarning eng sahihi — Molik, Nofiʼdan, u Ibn Umardan», dedi. Sufyon ibn Uyayna: «Rijolni naqd qilishi naqadar qattiq edi!» dedi; Yahyo ibn Maʼin: «Molik kimdan rivoyat qilgan boʻlsa, u ishonchlidir — Abu Umayyadan boshqa», dedi. Bir necha kishi uni Nofiʼ va Zuhriy shogirdlarining eng mustahkami deb bilgan.Молик ибн Анас ибн Молик ибн Абу Омир ибн Амр ибн ал-Ҳорис ибн Ғайман ибн Хусайл ибн Амр ибн ал-Ҳорис — Зу Асбаҳ ал-Ҳимярий, Абу Абдуллоҳ ал-Маданий; замонасида ҳижрат диёрининг имоми. Тўрт имомдан бири, эргашилган мазҳаб соҳибларидан. Тобеъинларнинг бир нечасидан ривоят қилди; ундан имомлардан кўплаб киши ҳадис сўзлади — икки Суфён, Шуъба, Ибн Муборак, Авзоий, Ибн Маҳдий, Ибн Журайж, Лайс, Шофиъий, устози Зуҳрий, яна устози Яҳё ибн Саъид ал-Ансорий, Яҳё ибн Саъид ал-Қаттон, Яҳё ибн Яҳё ал-Андалусий ва Яҳё ибн Яҳё ан-Найсобурий. Бухорий: «Санадларнинг энг саҳиҳи — Молик, Нофиъдан, у Ибн Умардан», деди. Суфён ибн Уяйна: «Рижолни нақд қилиши нақадар қаттиқ эди!» деди; Яҳё ибн Маъин: «Молик кимдан ривоят қилган бўлса, у ишончлидир — Абу Умайядан бошқа», деди. Бир неча киши уни Нофиъ ва Зуҳрий шогирдларининг энг мустаҳками деб билган.

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5052Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5052

at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy)ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий)

Nofiʼ va az-Zuhriydan eshitgan. Undan as-Savriy va Shuʼba rivoyat qilgan. Ibn Uyayna aytdi: Molik hadisda imom edi. Ali aytdi: Men Abdurrahmonning al-Asmaiydan zikr qilganini eshitdim; soʻng al-Asmaiyga uchrashib: «Buni Shuʼbadan eshitganmisan?» dedim. U: «Uni Shuʼbadan eshitganman yoki undan menga aytilgan», dedi va: «Men Madinaga Nofiʼ vafotidan bir yil keyin keldim va Molikning halqasi borligini koʻrdim», dedi. Ali aytdi: boshqalar: «Halqa boshqa kishiniki edi, Molik unda oʻtirardi», dedi. Yahyo aytdi: Molik Ubaydullohning yoniga borib oʻtirardi.Нофиъ ва аз-Зуҳрийдан эшитган. Ундан ас-Саврий ва Шуъба ривоят қилган. Ибн Уяйна айтди: Молик ҳадисда имом эди. Али айтди: Мен Абдурраҳмоннинг ал-Асмаийдан зикр қилганини эшитдим; сўнг ал-Асмаийга учрашиб: «Буни Шуъбадан эшитганмисан?» дедим. У: «Уни Шуъбадан эшитганман ёки ундан менга айтилган», деди ва: «Мен Мадинага Нофиъ вафотидан бир йил кейин келдим ва Моликнинг ҳалқаси борлигини кўрдим», деди. Али айтди: бошқалар: «Ҳалқа бошқа кишиники эди, Молик унда ўтирарди», деди. Яҳё айтди: Молик Убайдуллоҳнинг ёнига бориб ўтирарди.

Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 9, b. 62Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 9, б. 62

Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)

Uning nasabi Zurʼaga borib taqaladi; u Himyar al-Asgʻar al-Himyariy, soʻng al-Asbahiy al-Madaniydir. Molik Qurayshdan boʻlgan Banu Taymning halifi edi; ular ashara-i mubashsharadan Talha ibn Ubaydullohning akasi Usmonning halifligida edilar. Onasi — Oliya bint Sharik al-Azdiyya. Amakilari Abu Suhayl Nofiʼ, Uvays, ar-Rabiʼ va an-Nazr — barchasi Abu Omirning oʻgʻillari. Zuhriy uning otasi Anasdan hamda ikki amakisi Uvays va Abu Suhayldan rivoyat qilgan va ularni «taymiylarning mavlolari» degan. Abu Uvays Abdulloh esa amakisi ar-Rabiʼdan rivoyat qilgan. Ularning otasi tobeʼinlarning katta olimlaridan boʻlib, Usmondan va bir jamoatdan ilm olgan edi. Molikning tugʻilishi eng toʻgʻri qavlga koʻra toʻqson uchinchi yilda (93 h.) — Rasululloh ﷺ ning xizmatkori Anas vafot etgan yilda boʻlgan. U himoyada, farovonlik va koʻrkamlikda oʻsdi. Ilmni yoshligida, al-Qosim va Solimning vafotidan sal keyin talab qildi. Nofiʼdan, Saʼid al-Maqburiydan, Omir ibn Abdulloh ibn az-Zubayrdan, Ibn al-Munkadirdan, az-Zuhriydan, Abdulloh ibn Dinordan va yana koʻplab kishilardan ilm oldi. Zahabiy uning shayxlarini harflar tartibida sanab, har birining yoniga «Muvatto»da undan nechta hadis rivoyat qilinganini keltiradi: Nofiʼdan sakson besh, Abu-z-Zinod Abdulloh ibn Zakvondan oltmish toʻrt, Hishom ibn Urvadan qirq ikki, Yahyo ibn Saʼid al-Ansoriydan qirq, Abdulloh ibn Dinordan oʻttiz bir, Zayd ibn Aslamdan yigirma olti, Ishoq ibn Abdulloh ibn Abu Talha, Abdulloh ibn Abu Bakr ibn Hazm va az-Zuhriyning har biridan oʻn sakkiztadan, Solim Abun-Nazr va Sumayydan oʻn uchtadan, Suhayl ibn Abu Solihdan oʻn bitta va hokazo. «Ularning barchasidan olti yuz oʻttiz olti hadis, nomi zikr qilinmaganlardan esa olti hadis boʻladi; bulardan yetmish bittasida ixtilof qilingan», deydi muallif. Molik maqtuʼ va mursal rivoyatlar olgan kishilar orasida Abdulkarim ibn Abu-l-Muxoriq, Muhammad ibn Uqba, Umar ibn Husayn, Kasir ibn Zayd, Kasir ibn Farqad va Usmon ibn Hafs ibn Xalda bor. «Muvatto»da az-Zuhriy, Yahyo al-Ansoriy va Hishom ibn Urvadan kelgan bir necha mursal ham bor. Imom Doraqutniy bularning barchasining atrofini katta bir juzʼda toʻplab, masalani ochib bergan. Zahabiy aytadi: «Men undan rivoyat qilganlarning ismlarini alohida katta juzʼda toʻplaganman; ularning soni ming toʻrt yuzga yaqinlashadi». Uning shayxlaridan Molikdan rivoyat qilganlar: amakisi Abu Suhayl, Yahyo ibn Abu Kasir, az-Zuhriy, Yahyo ibn Saʼid, Yazid ibn al-Hod, Zayd ibn Abu Unaysa, Umar ibn Muhammad ibn Zayd. Tengdoshlaridan: Maʼmar, Ibn Jurayj, Abu Hanifa, Amr ibn al-Horis, al-Avzoiy, Shuʼba, as-Savriy, Juvayriya ibn Asmo, al-Lays va Hammod ibn Zayd. Yana Ismoil ibn Jaʼfar, Sufyon ibn Uyayna, Abdulloh ibn al-Muborak, ad-Darovardiy, Ibn Ulayya, Abu Ishoq al-Fazoriy, faqih Muhammad ibn al-Hasan, Abdurrahmon ibn al-Qosim, Abdurrahmon ibn Mahdiy, Abdulloh ibn Vahb, Vakiʼ, al-Valid ibn Muslim, Yahyo al-Qatton, Abu Abdulloh ash-Shofeiy, Abdurrazzoq, Abdulloh ibn Yusuf at-Tinnisiy, Abdulloh ibn Maslama al-Qaʼnabiy, Abu Nuaym al-Fazl ibn Dukayn, Yahyo ibn Yahyo al-Laysiy, Saʼid ibn Mansur, Yahyo ibn Bukayr, Qutayba ibn Saʼid va Abu Musʼab az-Zuhriy undan rivoyat qildilar.Унинг насаби Зуръага бориб тақалади; у Ҳимяр ал-Асғар ал-Ҳимярий, сўнг ал-Асбаҳий ал-Маданийдир. Молик Қурайшдан бўлган Бану Таймнинг ҳалифи эди; улар ашара-и мубашшарадан Талҳа ибн Убайдуллоҳнинг акаси Усмоннинг ҳалифлигида эдилар. Онаси — Олия бинт Шарик ал-Аздийя. Амакилари Абу Суҳайл Нофиъ, Увайс, ар-Рабиъ ва ан-Назр — барчаси Абу Омирнинг ўғиллари. Зуҳрий унинг отаси Анасдан ҳамда икки амакиси Увайс ва Абу Суҳайлдан ривоят қилган ва уларни «таймийларнинг мавлолари» деган. Абу Увайс Абдуллоҳ эса амакиси ар-Рабиъдан ривоят қилган. Уларнинг отаси тобеъинларнинг катта олимларидан бўлиб, Усмондан ва бир жамоатдан илм олган эди. Моликнинг туғилиши энг тўғри қавлга кўра тўқсон учинчи йилда (93 ҳ.) — Расулуллоҳ ﷺ нинг хизматкори Анас вафот этган йилда бўлган. У ҳимояда, фаровонлик ва кўркамликда ўсди. Илмни ёшлигида, ал-Қосим ва Солимнинг вафотидан сал кейин талаб қилди. Нофиъдан, Саъид ал-Мақбурийдан, Омир ибн Абдуллоҳ ибн аз-Зубайрдан, Ибн ал-Мункадирдан, аз-Зуҳрийдан, Абдуллоҳ ибн Динордан ва яна кўплаб кишилардан илм олди. Заҳабий унинг шайхларини ҳарфлар тартибида санаб, ҳар бирининг ёнига «Муватто»да ундан нечта ҳадис ривоят қилинганини келтиради: Нофиъдан саксон беш, Абу-з-Зинод Абдуллоҳ ибн Заквондан олтмиш тўрт, Ҳишом ибн Урвадан қирқ икки, Яҳё ибн Саъид ал-Ансорийдан қирқ, Абдуллоҳ ибн Динордан ўттиз бир, Зайд ибн Асламдан йигирма олти, Исҳоқ ибн Абдуллоҳ ибн Абу Талҳа, Абдуллоҳ ибн Абу Бакр ибн Ҳазм ва аз-Зуҳрийнинг ҳар биридан ўн саккизтадан, Солим Абун-Назр ва Сумаййдан ўн учтадан, Суҳайл ибн Абу Солиҳдан ўн битта ва ҳоказо. «Уларнинг барчасидан олти юз ўттиз олти ҳадис, номи зикр қилинмаганлардан эса олти ҳадис бўлади; булардан етмиш биттасида ихтилоф қилинган», дейди муаллиф. Молик мақтуъ ва мурсал ривоятлар олган кишилар орасида Абдулкарим ибн Абу-л-Мухориқ, Муҳаммад ибн Уқба, Умар ибн Ҳусайн, Касир ибн Зайд, Касир ибн Фарқад ва Усмон ибн Ҳафс ибн Халда бор. «Муватто»да аз-Зуҳрий, Яҳё ал-Ансорий ва Ҳишом ибн Урвадан келган бир неча мурсал ҳам бор. Имом Дорақутний буларнинг барчасининг атрофини катта бир жузъда тўплаб, масалани очиб берган. Заҳабий айтади: «Мен ундан ривоят қилганларнинг исмларини алоҳида катта жузъда тўплаганман; уларнинг сони минг тўрт юзга яқинлашади». Унинг шайхларидан Моликдан ривоят қилганлар: амакиси Абу Суҳайл, Яҳё ибн Абу Касир, аз-Зуҳрий, Яҳё ибн Саъид, Язид ибн ал-Ҳод, Зайд ибн Абу Унайса, Умар ибн Муҳаммад ибн Зайд. Тенгдошларидан: Маъмар, Ибн Журайж, Абу Ҳанифа, Амр ибн ал-Ҳорис, ал-Авзоий, Шуъба, ас-Саврий, Жувайрия ибн Асмо, ал-Лайс ва Ҳаммод ибн Зайд. Яна Исмоил ибн Жаъфар, Суфён ибн Уяйна, Абдуллоҳ ибн ал-Муборак, ад-Даровардий, Ибн Улайя, Абу Исҳоқ ал-Фазорий, фақиҳ Муҳаммад ибн ал-Ҳасан, Абдурраҳмон ибн ал-Қосим, Абдурраҳмон ибн Маҳдий, Абдуллоҳ ибн Ваҳб, Вакиъ, ал-Валид ибн Муслим, Яҳё ал-Қаттон, Абу Абдуллоҳ аш-Шофеий, Абдурраззоқ, Абдуллоҳ ибн Юсуф ат-Тиннисий, Абдуллоҳ ибн Маслама ал-Қаънабий, Абу Нуайм ал-Фазл ибн Дукайн, Яҳё ибн Яҳё ал-Лайсий, Саъид ибн Мансур, Яҳё ибн Букайр, Қутайба ибн Саъид ва Абу Мусъаб аз-Зуҳрий ундан ривоят қилдилар.

Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 12, b. 48Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 12, б. 48

Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)

Bu tarjima imom Molikka oiddir. U — shayxulislom, ummatning hujjati, hijrat diyorining imomi Abu Abdulloh Molik ibn Anas ibn Molik ibn Abu Omir ibn Amr ibn al-Horis ibn Gʻaymon ibn Xusayl ibn Amr ibn al-Horis; bu Zu Asbah ibn Avf ibn Molik ibn Zayd ibn Shaddod avlodidandir. Kitobning bu oʻrnida undan keyingi matn saqlanib qolmagan; kitobdagi tarjima matni shu nasab bilan boshlanadi, davomi bizgacha yetib kelgan parchada saqlanmagan.Бу таржима имом Моликка оиддир. У — шайхулислом, умматнинг ҳужжати, ҳижрат диёрининг имоми Абу Абдуллоҳ Молик ибн Анас ибн Молик ибн Абу Омир ибн Амр ибн ал-Ҳорис ибн Ғаймон ибн Хусайл ибн Амр ибн ал-Ҳорис; бу Зу Асбаҳ ибн Авф ибн Молик ибн Зайд ибн Шаддод авлодидандир. Китобнинг бу ўрнида ундан кейинги матн сақланиб қолмаган; китобдаги таржима матни шу насаб билан бошланади, давоми бизгача етиб келган парчада сақланмаган.

Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 12, b. 48Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 12, б. 48

Molik ibn Anas al-Asbahiy — Madina ahlining imomi, molikiy mazhabining asoschisi. Taxminan 93 h. (712 m.) yilda Madinada tugʻilgan va deyarli butun umrini Rasululloh ﷺ shahrida oʻtkazgan; ilm uchun boshqa oʻlkalarga safar qilmagani bilan ham mashhur. Nofeʼ (Abdulloh ibn Umarning ozod qilingan quli), Ibn Shihob az-Zuhriy, Robia ar-Raʼy va Jaʼfar as-Sodiq kabi ustozlardan taʼlim oldi. Uning "al-Muvatto" asari islom tarixida yozib qoldirilgan eng qadimgi hadis-fiqh toʻplamlaridan biri boʻlib, unda Madina ahlining amali — mahalliy sunnat — muhim hujjat sanaladi. Molik hadis rivoyatida oʻta ehtiyotkor edi, bilmagan masalada "bilmayman" deyishdan uyalmasdi. Shogirdlari orasida Imom ash-Shofiiy, Abdulloh ibn Vahb, Abdurrahmon ibn al-Qosim va "al-Muvatto"ni Andalusiyaga yetkazgan Yahyo ibn Yahyo al-Laysiy bor. Hokimiyat oldida mustaqil turdi va bir fatvosi sababli jazolangani rivoyat qilinadi. 179 h. (795 m.) yilda Madinada vafot etib, Baqiʼ qabristoniga dafn qilindi. Mazhabi Magʻrib, Andalusiya va Gʻarbiy Afrikada asrlar davomida hukmron boʻlib qoldi.Молик ибн Анас ал-Асбаҳий — Мадина аҳлининг имоми, моликий мазҳабининг асосчиси. Тахминан 93 ҳ. (712 м.) йилда Мадинада туғилган ва деярли бутун умрини Расулуллоҳ ﷺ шаҳрида ўтказган; илм учун бошқа ўлкаларга сафар қилмагани билан ҳам машҳур. Нофеъ (Абдуллоҳ ибн Умарнинг озод қилинган қули), Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий, Робиа ар-Раъй ва Жаъфар ас-Содиқ каби устозлардан таълим олди. Унинг "ал-Муватто" асари ислом тарихида ёзиб қолдирилган энг қадимги ҳадис-фиқҳ тўпламларидан бири бўлиб, унда Мадина аҳлининг амали — маҳаллий суннат — муҳим ҳужжат саналади. Молик ҳадис ривоятида ўта эҳтиёткор эди, билмаган масалада "билмайман" дейишдан уялмасди. Шогирдлари орасида Имом аш-Шофиий, Абдуллоҳ ибн Ваҳб, Абдурраҳмон ибн ал-Қосим ва "ал-Муватто"ни Андалусияга етказган Яҳё ибн Яҳё ал-Лайсий бор. Ҳокимият олдида мустақил турди ва бир фатвоси сабабли жазолангани ривоят қилинади. 179 ҳ. (795 м.) йилда Мадинада вафот этиб, Бақиъ қабристонига дафн қилинди. Мазҳаби Мағриб, Андалусия ва Ғарбий Африкада асрлар давомида ҳукмрон бўлиб қолди.

Manba koʻrsatilmagan — umumiy maʼlumot asosidaМанба кўрсатилмаган — умумий маълумот асосида