Muso ibn Jaʼfar as-Sodiq ibn Muhammad al-Boqir
Tabaʼ tobeʼin
Abul-Hasan kunyali; imomiylar nazdida oʻn ikki imomning yettinchisi. Banu Hoshim sayyidlaridan, zamonasi kishilarining eng koʻp ibodat qilganlaridan va saxovatli katta olimlardan biri edi. Abvoda (Madina yaqinida) tugʻilib, Madinada yashagan; abbosiy al-Mahdiy uni Bagʻdodga keltirdi, soʻng Madinaga qaytardi. Rashidga Madinada odamlar unga bayʼat qilayotgani xabari yetgach, haj safarida u yerdan oʻtib (179-yili) uni oʻzi bilan Basraga olib ketdi va Basra volisi Iso ibn Jaʼfar huzurida bir yil habsda saqladi, soʻng Bagʻdodga koʻchirdi; u oʻsha yerda mahbus holida vafot etdi, oʻldirilgan ham deyiladi. Aʼrobiylar kiyimida yurar, qora rangga moyil edi. Shia firqalari ichida uni «Qoim Mahdiy» deydigani bor; «Voqifa» deb ataladigan boshqasi esa Alloh uni Oʻziga koʻtargan va yana qaytaradi, deydi — ular unda toʻxtab, undan keyin boshqa imomga ergashmagani uchun shunday nomlangan. Muso ibn Ibrohim al-Marvaziy tuzgan yetti sahifalik «Musnad»i bor.Абул-Ҳасан куняли; имомийлар наздида ўн икки имомнинг еттинчиси. Бану Ҳошим саййидларидан, замонаси кишиларининг энг кўп ибодат қилганларидан ва саховатли катта олимлардан бири эди. Абвода (Мадина яқинида) туғилиб, Мадинада яшаган; аббосий ал-Маҳдий уни Бағдодга келтирди, сўнг Мадинага қайтарди. Рашидга Мадинада одамлар унга байъат қилаётгани хабари етгач, ҳаж сафарида у ердан ўтиб (179-йили) уни ўзи билан Басрага олиб кетди ва Басра волиси Исо ибн Жаъфар ҳузурида бир йил ҳабсда сақлади, сўнг Бағдодга кўчирди; у ўша ерда маҳбус ҳолида вафот этди, ўлдирилган ҳам дейилади. Аъробийлар кийимида юрар, қора рангга мойил эди. Шиа фирқалари ичида уни «Қоим Маҳдий» дейдигани бор; «Воқифа» деб аталадиган бошқаси эса Аллоҳ уни Ўзига кўтарган ва яна қайтаради, дейди — улар унда тўхтаб, ундан кейин бошқа имомга эргашмагани учун шундай номланган. Мусо ибн Иброҳим ал-Марвазий тузган етти саҳифалик «Муснад»и бор.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 7, b. 321Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 7, б. 321