Talha ibn Ubaydulloh
طلحة بن عُبيد اللّٰه
Tobeʼin
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Ibn Usmon ibn Amr ibn Kaʼb ibn Saʼd ibn Taym ibn Murra ibn Kaʼb ibn Luay ibn Gʻolib ibn Fihr ibn Molik ibn an-Nazr ibn Kinona, al-Qurashiy, at-Taymiy, al-Makkiy, Abu Muhammad. Jannat bilan xushxabar berilgan oʻn kishidan biri. Uning Paygʻambar ﷺ dan bir necha hadisi bor; «Baqiy ibn Maxlad musnadi»da takrorlari bilan oʻttiz sakkiz hadisi bor. Ikkita hadisi muttafaqun alayh, Buxoriy unga ikkita hadis bilan, Muslim esa uchta hadis bilan yakka qolgan. Undan oʻgʻillari Yahyo, Muso va Iso, shuningdek as-Soib ibn Yazid, Molik ibn Avs ibn al-Hadason, Abu Usmon an-Nahdiy, Qays ibn Abu Hozim, Molik ibn Abu Omir al-Asbahiy, al-Ahnaf ibn Qays at-Tamimiy, Abu Salama ibn Abdurrahmon va boshqalar hadis rivoyat qilishgan. Abu Abdulloh ibn Manda aytadi: u bugʻdoyrang, sochi qalin, na juda jingalak va na tekis sochli, chiroyli yuzli kishi edi; yurganda tez yurar, sochini boʻyamas edi. Ibrohim ibn al-Munzir al-Hizomiy Abdulaziz ibn Imrondan rivoyat qiladi: menga aytib berdi... (matn shu yerda uzilgan). Olti kitob ramzlari: (ع).Ибн Усмон ибн Амр ибн Каъб ибн Саъд ибн Тайм ибн Мурра ибн Каъб ибн Луай ибн Ғолиб ибн Фиҳр ибн Молик ибн ан-Назр ибн Кинона, ал-Қураший, ат-Таймий, ал-Маккий, Абу Муҳаммад. Жаннат билан хушхабар берилган ўн кишидан бири. Унинг Пайғамбар ﷺ дан бир неча ҳадиси бор; «Бақий ибн Махлад муснади»да такрорлари билан ўттиз саккиз ҳадиси бор. Иккита ҳадиси муттафақун алайҳ, Бухорий унга иккита ҳадис билан, Муслим эса учта ҳадис билан якка қолган. Ундан ўғиллари Яҳё, Мусо ва Исо, шунингдек ас-Соиб ибн Язид, Молик ибн Авс ибн ал-Ҳадасон, Абу Усмон ан-Наҳдий, Қайс ибн Абу Ҳозим, Молик ибн Абу Омир ал-Асбаҳий, ал-Аҳнаф ибн Қайс ат-Тамимий, Абу Салама ибн Абдурраҳмон ва бошқалар ҳадис ривоят қилишган. Абу Абдуллоҳ ибн Манда айтади: у буғдойранг, сочи қалин, на жуда жингалак ва на текис сочли, чиройли юзли киши эди; юрганда тез юрар, сочини бўямас эди. Иброҳим ибн ал-Мунзир ал-Ҳизомий Абдулазиз ибн Имрондан ривоят қилади: менга айтиб берди... (матн шу ерда узилган). Олти китоб рамзлари: (ع).
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 4, b. 23Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 4, б. 23
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Abu Muhammad al-Qurashiy at-Taymiy; saxovati va koʻp izzati uchun «Talhatul Xayr» va «Talha al-Fayyoz» deb tanilardi. Abu Bakr Siddiqning qoʻlida erta islomga kirdi; Navfal ibn Xuvaylid ikkovini bitta arqonga bogʻlab qoʻyar, Banu Taym uni bundan qaytara olmasdi — shu sababli Talha bilan Abu Bakrni «al-Qarinon» (juftlar) deb atashardi. Hijrat qildi va Rasululloh ﷺ uni Abu Ayyub al-Ansoriy bilan birodar qildilar; Badrdan boshqa barcha mashhadlarda Rasululloh ﷺ bilan birga qatnashdi — Badr paytida savdo bilan Shomda edi, elchilikda edi degan qavl ham bor; shuning uchun u zot unga Badr ulushini va ajrini ajratdilar. Uhud kuni uning oq qoʻli bor edi: Rasulullohni ﷺ oʻz qoʻli bilan toʻsgani uchun oʻsha kuni qoʻli shol boʻlib qoldi va oʻlgunicha shunday qoldi; Abu Bakr Uhud kuni haqida gapirsa: «U kunning hammasi Talhaniki edi», derdi. Rasulullohning ﷺ ustlarida ikki sovut bor edi, oʻsha yerdagi qoyaga chiqmoqchi boʻldilar, ammo koʻtarila olmadilar; Talha egilib berdi va u zot uning yelkasiga chiqib qoyaga oʻtirdilar-da: «Talha vojib qildi», dedilar. U jannat bilan bashorat berilgan oʻn kishidan va shuro ahli boʻlgan olti kishidan biri; Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar undan rozi holda vafot etganlar; Usmon qazosi boʻlganda undan chetlandi va baʼzilar uni Usmonga xiyonat qilishga nisbat berishdi. Jamal kuni Ali uchrashib nasihat qilgach, u chekinib, saflarning biriga turdi; shunda adashgan bir oʻq kelib tizzasiga tegdi — boʻyniga tegdi degan qavl ham bor — oʻq boldirini otning biqiniga qadab qoʻydi, ot qutirib ketib uni deyarli yiqitdi; u: «Ey Allohning bandalari, menga yordam!» deb turdi va bir mavlosi yetib kelib, ortiga mindirib Basraga olib kirdi va u yerdagi bir uyda vafot etdi. Uni oʻsha oʻq bilan otgan Marvon ibn Hakam, deyiladi — u Abon ibn Usmonga: «Usmonni oʻldirganlardan birini senga yetarli qildim», degan; boshqa kishi otgan degan qavl ham bor va Ibn Kasirning nazdida shu haqiqatga yaqinroq.Абу Муҳаммад ал-Қураший ат-Таймий; саховати ва кўп иззати учун «Талҳатул Хайр» ва «Талҳа ал-Файёз» деб таниларди. Абу Бакр Сиддиқнинг қўлида эрта исломга кирди; Навфал ибн Хувайлид икковини битта арқонга боғлаб қўяр, Бану Тайм уни бундан қайтара олмасди — шу сабабли Талҳа билан Абу Бакрни «ал-Қаринон» (жуфтлар) деб аташарди. Ҳижрат қилди ва Расулуллоҳ ﷺ уни Абу Айюб ал-Ансорий билан биродар қилдилар; Бадрдан бошқа барча машҳадларда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга қатнашди — Бадр пайтида савдо билан Шомда эди, элчиликда эди деган қавл ҳам бор; шунинг учун у зот унга Бадр улушини ва ажрини ажратдилар. Уҳуд куни унинг оқ қўли бор эди: Расулуллоҳни ﷺ ўз қўли билан тўсгани учун ўша куни қўли шол бўлиб қолди ва ўлгунича шундай қолди; Абу Бакр Уҳуд куни ҳақида гапирса: «У куннинг ҳаммаси Талҳаники эди», дерди. Расулуллоҳнинг ﷺ устларида икки совут бор эди, ўша ердаги қояга чиқмоқчи бўлдилар, аммо кўтарила олмадилар; Талҳа эгилиб берди ва у зот унинг елкасига чиқиб қояга ўтирдилар-да: «Талҳа вожиб қилди», дедилар. У жаннат билан башорат берилган ўн кишидан ва шуро аҳли бўлган олти кишидан бири; Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар ундан рози ҳолда вафот этганлар; Усмон қазоси бўлганда ундан четланди ва баъзилар уни Усмонга хиёнат қилишга нисбат беришди. Жамал куни Али учрашиб насиҳат қилгач, у чекиниб, сафларнинг бирига турди; шунда адашган бир ўқ келиб тиззасига тегди — бўйнига тегди деган қавл ҳам бор — ўқ болдирини отнинг биқинига қадаб қўйди, от қутириб кетиб уни деярли йиқитди; у: «Эй Аллоҳнинг бандалари, менга ёрдам!» деб турди ва бир мавлоси етиб келиб, ортига миндириб Басрага олиб кирди ва у ердаги бир уйда вафот этди. Уни ўша ўқ билан отган Марвон ибн Ҳакам, дейилади — у Абон ибн Усмонга: «Усмонни ўлдирганлардан бирини сенга етарли қилдим», деган; бошқа киши отган деган қавл ҳам бор ва Ибн Касирнинг наздида шу ҳақиқатга яқинроқ.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 3630Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 3630