حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَغَيْرُهُ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ عَمِّهِ، عِمْرَانَ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أُمِّهِ، حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ قَالَتْ كُنْتُ أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَسْتَفْتِيهِ وَأُخْبِرُهُ فَوَجَدْتُهُ فِي بَيْتِ أُخْتِي زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَمَا تَرَى فِيهَا قَدْ مَنَعَتْنِي الصَّلاَةَ وَالصَّوْمَ فَقَالَ " أَنْعَتُ لَكِ الْكُرْسُفَ فَإِنَّهُ يُذْهِبُ الدَّمَ " . قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ " فَاتَّخِذِي ثَوْبًا " . فَقَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ إِنَّمَا أَثُجُّ ثَجًّا . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَآمُرُكِ بِأَمْرَيْنِ أَيَّهُمَا فَعَلْتِ أَجْزَأَ عَنْكِ مِنَ الآخَرِ وَإِنْ قَوِيتِ عَلَيْهِمَا فَأَنْتِ أَعْلَمُ " . فَقَالَ لَهَا " إِنَّمَا هَذِهِ رَكْضَةٌ من رَكَضَاتِ الشَّيْطَانِ فَتَحَيَّضِي سِتَّةَ أَيَّامٍ أَوْ سَبْعَةَ أَيَّامٍ فِي عِلْمِ اللَّهِ ثُمَّ اغْتَسِلِي حَتَّى إِذَا رَأَيْتِ أَنَّكِ قَدْ طَهُرْتِ وَاسْتَنْقَأْتِ فَصَلِّي ثَلاَثًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً أَوْ أَرْبَعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَأَيَّامَهَا وَصُومِي فَإِنَّ ذَلِكَ يُجْزِئُكِ وَكَذَلِكَ فَافْعَلِي فِي كُلِّ شَهْرٍ كَمَا تَحِيضُ النِّسَاءُ وَكَمَا يَطْهُرْنَ مِيقَاتَ حَيْضِهِنَّ وَطُهْرِهِنَّ وَإِنْ قَوِيتِ عَلَى أَنْ تُؤَخِّرِي الظُّهْرَ وَتُعَجِّلِي الْعَصْرَ فَتَغْتَسِلِينَ وَتَجْمَعِينَ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَتُؤَخِّرِينَ الْمَغْرِبَ وَتُعَجِّلِينَ الْعِشَاءَ ثُمَّ تَغْتَسِلِينَ وَتَجْمَعِينَ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ فَافْعَلِي وَتَغْتَسِلِينَ مَعَ الْفَجْرِ فَافْعَلِي وَصُومِي إِنْ قَدَرْتِ عَلَى ذَلِكَ " . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَهَذَا أَعْجَبُ الأَمْرَيْنِ إِلَىَّ " .1 قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ عَمْرُو بْنُ ثَابِتٍ عَنِ ابْنِ عَقِيلٍ قَالَ فَقَالَتْ حَمْنَةُ فَقُلْتُ هَذَا أَعْجَبُ الأَمْرَيْنِ إِلَىَّ .2 لَمْ يَجْعَلْهُ مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم جَعَلَهُ كَلاَمَ حَمْنَةَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَعَمْرُو بْنُ ثَابِتٍ رَافِضِيٌّ رَجُلُ سَوْءٍ وَلَكِنَّهُ كَانَ صَدُوقًا فِي الْحَدِيثِ وَثَابِتُ بْنُ الْمِقْدَامِ رَجُلٌ ثِقَةٌ وَذَكَرَهُ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعْتُ أَحْمَدَ يَقُولُ حَدِيثُ ابْنِ عَقِيلٍ فِي نَفْسِي مِنْهُ شَىْءٌ .
Hamna binti Jahsh (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men koʻp va qattiq (shiddatli) istihoza qonini koʻrar edim. Shunda men Rasululloh ﷺ dan fatvo soʻrash va (holatimni) xabar berish uchun u zotning oldilariga keldim; men u zotni opam Zaynab binti Jahshning uyida topdim. Men: «Yo Rasululloh, men koʻp va qattiq istihoza qonini koʻradigan ayolman; bu haqida nima deysiz? U meni namoz va roʻzadan toʻsdi», — dedim. U zot: «Men senga paxta (ishlatishni) tavsiya qilaman — chunki u qonni (shimib) ketkazadi», — dedilar. U (Hamna): «(Qon) bundan koʻproq», — dedi. U zot: «Unda mato (latta) ishlat», — dedilar. U: «(Qon) bundan koʻproq, men sharildab (oqaman)», — dedi. Rasululloh ﷺ: «Men senga ikki (ish)ni buyuraman; qaysi birini qilsang, u senga ikkinchisidan kifoya qiladi; agar ikkalasiga (ham) kuching yetsa — oʻzing yaxshi bilasan», — dedilar. Soʻng u zot unga: «Bu — shayton turtkilaridan bir turtkidir; bas, Alloh ilmida olti kun yoki yetti kun hayz (hisobida) boʻl, soʻng gʻusl qil; qachonki poklanganingni va tozalanganingni koʻrsang, yigirma uch kecha yoki yigirma toʻrt kecha va ularning kunlari namoz oʻqi va roʻza tut — chunki bu senga kifoya qiladi. Har oy ham shunday qil — ayollar hayz koʻrgani va hayz hamda poklik vaqtlarida poklanganlari kabi. Agar peshinni kechiktirib, asrni (vaqtidan) oldinroq (oʻqishga) — gʻusl qilib, peshin va asr — ikki namozni jamlashga, hamda shomni kechiktirib, xuftonni oldinroq (oʻqib) — gʻusl qilib, ikki namozni jamlashga kuching yetsa — shunday qil; bomdod (vaqti)da gʻusl qilib (namoz oʻqishga kuching yetsa) — shunday qil va roʻza tut — agar shunga qodir boʻlsang», — dedilar. Rasululloh ﷺ: «Bu — menga ikki (ish)dan koʻra maʼqulroqdir», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Amr ibn Sobit Ibn Aqildan rivoyat qilib: «Hamna: ‹Bu — menga ikki ishdan koʻra maʼqulroqdir›, dedi», — degan; (yaʼni) uni Paygʻambar ﷺ ning soʻzi qilmagan, balki Hamnaning soʻzi qilgan. Abu Dovud aytdi: Amr ibn Sobit rofiziy, yomon kishi edi, lekin hadisda rostgoʻy edi; Sobit ibn Miqdom esa ishonchli kishi edi — buni (Abu Dovud) Yahyo ibn Maʼindan zikr qilgan. Abu Dovud aytdi: Men Ahmadning: «Ibn Aqilning hadisi xususida koʻnglimda bir (shubha) bor», deganini eshitdim.Ҳамна бинти Жаҳш (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен кўп ва қаттиқ (шиддатли) истиҳоза қонини кўрар эдим. Шунда мен Расулуллоҳ ﷺ дан фатво сўраш ва (ҳолатимни) хабар бериш учун у зотнинг олдиларига келдим; мен у зотни опам Зайнаб бинти Жаҳшнинг уйида топдим. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен кўп ва қаттиқ истиҳоза қонини кўрадиган аёлман; бу ҳақида нима дейсиз? У мени намоз ва рўзадан тўсди», — дедим. У зот: «Мен сенга пахта (ишлатишни) тавсия қиламан — чунки у қонни (шимиб) кетказади», — дедилар. У (Ҳамна): «(Қон) бундан кўпроқ», — деди. У зот: «Унда мато (латта) ишлат», — дедилар. У: «(Қон) бундан кўпроқ, мен шарилдаб (оқаман)», — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сенга икки (иш)ни буюраман; қайси бирини қилсанг, у сенга иккинчисидан кифоя қилади; агар иккаласига (ҳам) кучинг етса — ўзинг яхши биласан», — дедилар. Сўнг у зот унга: «Бу — шайтон турткиларидан бир турткидир; бас, Аллоҳ илмида олти кун ёки етти кун ҳайз (ҳисобида) бўл, сўнг ғусл қил; қачонки покланганингни ва тозаланганингни кўрсанг, йигирма уч кеча ёки йигирма тўрт кеча ва уларнинг кунлари намоз ўқи ва рўза тут — чунки бу сенга кифоя қилади. Ҳар ой ҳам шундай қил — аёллар ҳайз кўргани ва ҳайз ҳамда поклик вақтларида покланганлари каби. Агар пешинни кечиктириб, асрни (вақтидан) олдинроқ (ўқишга) — ғусл қилиб, пешин ва аср — икки намозни жамлашга, ҳамда шомни кечиктириб, хуфтонни олдинроқ (ўқиб) — ғусл қилиб, икки намозни жамлашга кучинг етса — шундай қил; бомдод (вақти)да ғусл қилиб (намоз ўқишга кучинг етса) — шундай қил ва рўза тут — агар шунга қодир бўлсанг», — дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу — менга икки (иш)дан кўра маъқулроқдир», — дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Амр ибн Собит Ибн Ақилдан ривоят қилиб: «Ҳамна: ‹Бу — менга икки ишдан кўра маъқулроқдир›, деди», — деган; (яъни) уни Пайғамбар ﷺ нинг сўзи қилмаган, балки Ҳамнанинг сўзи қилган. Абу Довуд айтди: Амр ибн Собит рофизий, ёмон киши эди, лекин ҳадисда ростгўй эди; Собит ибн Миқдом эса ишончли киши эди — буни (Абу Довуд) Яҳё ибн Маъиндан зикр қилган. Абу Довуд айтди: Мен Аҳмаднинг: «Ибн Ақилнинг ҳадиси хусусида кўнглимда бир (шубҳа) бор», деганини эшитдим.