حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَبُو حَفْصٍ، حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، قَالَ عُمَرُ - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ - قَالَ حَدَّثَنِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، صَخْرٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزَا ثَقِيفًا فَلَمَّا أَنْ سَمِعَ ذَلِكَ صَخْرٌ رَكِبَ فِي خَيْلٍ يُمِدُّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدِ انْصَرَفَ وَلَمْ يَفْتَحْ فَجَعَلَ صَخْرٌ يَوْمَئِذٍ عَهْدَ اللَّهِ وَذِمَّتَهُ أَنْ لاَ يُفَارِقَ هَذَا الْقَصْرَ حَتَّى يَنْزِلُوا عَلَى حُكْمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُفَارِقْهُمْ حَتَّى نَزَلُوا عَلَى حُكْمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَتَبَ إِلَيْهِ صَخْرٌ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ ثَقِيفًا قَدْ نَزَلَتْ عَلَى حُكْمِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا مُقْبِلٌ إِلَيْهِمْ وَهُمْ فِي خَيْلٍ . فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالصَّلاَةِ جَامِعَةً فَدَعَا لأَحْمَسَ عَشْرَ دَعَوَاتٍ " اللَّهُمَّ بَارِكْ لأَحْمَسَ فِي خَيْلِهَا وَرِجَالِهَا " . وَأَتَاهُ الْقَوْمُ فَتَكَلَّمَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّ صَخْرًا أَخَذَ عَمَّتِي وَدَخَلَتْ فِيمَا دَخَلَ فِيهِ الْمُسْلِمُونَ . فَدَعَاهُ فَقَالَ " يَا صَخْرُ إِنَّ الْقَوْمَ إِذَا أَسْلَمُوا أَحْرَزُوا دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ فَادْفَعْ إِلَى الْمُغِيرَةِ عَمَّتَهُ " . فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ وَسَأَلَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَاءً لِبَنِي سُلَيْمٍ قَدْ هَرَبُوا عَنِ الإِسْلاَمِ وَتَرَكُوا ذَلِكَ الْمَاءَ . فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَنْزِلْنِيهِ أَنَا وَقَوْمِي . قَالَ " نَعَمْ " . فَأَنْزَلَهُ وَأَسْلَمَ - يَعْنِي السُّلَمِيِّينَ - فَأَتَوْا صَخْرًا فَسَأَلُوهُ أَنْ يَدْفَعَ إِلَيْهِمُ الْمَاءَ فَأَبَى فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَسْلَمْنَا وَأَتَيْنَا صَخْرًا لِيَدْفَعَ إِلَيْنَا مَاءَنَا فَأَبَى عَلَيْنَا . فَأَتَاهُ فَقَالَ " يَا صَخْرُ إِنَّ الْقَوْمَ إِذَا أَسْلَمُوا أَحْرَزُوا أَمْوَالَهُمْ وَدِمَاءَهُمْ فَادْفَعْ إِلَى الْقَوْمِ مَاءَهُمْ " . قَالَ نَعَمْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ . فَرَأَيْتُ وَجْهَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَغَيَّرُ عِنْدَ ذَلِكَ حُمْرَةً حَيَاءً مِنْ أَخْذِهِ الْجَارِيَةَ وَأَخْذِهِ الْمَاءَ .
Saxr ibn al-Ayla al-Ahmasiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Saqif (qabilasi)ga gʻazot qildilar. Saxr buni eshitgach, Paygʻambar ﷺga madad berish uchun bir guruh otliqlar bilan otiga minib (yoʻlga chiqdi). U Allohning Paygʻambari ﷺni (Toif)ni fath qilmasdan qaytib kelgan holda topdi. Saxr oʻsha kuni, (Saqif aholisi) Rasululloh ﷺning hukmiga taslim boʻlmaguncha shu qasrdan ajralmaslikni Alloh ahdi va zimmasi (qiladigan ish) deb (ont ichdi). Bas, ular Rasululloh ﷺning hukmiga taslim boʻlmagunlaricha, u ulardan ajralmadi. Soʻng Saxr u zotga (shunday) yozdi: «Ammo baʼd, ey Rasululloh, Saqif Sizning hukmingizga taslim boʻldi, men ularning oldiga (yoʻlga) chiqyapman, ular otliqlar ichida». Shunda Rasululloh ﷺ namozni jamoat bilan oʻqishga buyurdilar va Ahmas (qabilasi) uchun oʻn marta duo qildilar: «Allohumma, Ahmasning otlari va kishilariga baraka ber». Soʻng qavm u zotning huzuriga keldi. Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu) gapirib: «Ey Allohning Paygʻambari, Saxr mening ammamni olib qoldi, holbuki u boshqa musulmonlar kirgan (islom)ga kirgan edi», dedi. U zot uni (Saxrni) chaqirib: «Ey Saxr, qavm islomni qabul qilsalar, qonlari va mollari (himoyada) saqlanadi. Bas, Mugʻiyraga ammasini topshir», dedilar. U (Saxr) uni unga topshirdi va Allohning Paygʻambari ﷺdan islomdan qochib, oʻsha suvni tashlab ketgan Banu Sulaymning suvini soʻradi va: «Ey Allohning Paygʻambari, meni va qavmimni unga joylashtiring», dedi. U zot: «Mayli», dedilar. Bas, u (zot) uni joylashtirdilar. Soʻng — yaʼni Banu Sulaym — islomni qabul qildilar va Saxrning oldiga kelib, suvni oʻzlariga topshirishini soʻradilar. U esa rad etdi. Shunda ular Paygʻambar ﷺ huzuriga kelib: «Ey Allohning Paygʻambari, biz islomni qabul qildik va suvimizni bizga topshirsin deb Saxrning oldiga keldik, u esa bizga (berishni) rad etdi», dedilar. U zot uning (Saxrning) oldiga kelib: «Ey Saxr, qavm islomni qabul qilsalar, mollari va qonlari (himoyada) saqlanadi. Bas, qavmga suvlarini topshir», dedilar. U: «Mayli, ey Allohning Paygʻambari», dedi. (Saxr aytadi:) Men oʻsha payt Rasululloh ﷺning yuzlarini — kanizni va suvni olib qoʻyganidan hayo qilib — qizarib oʻzgarayotganini koʻrdim.Сахр ибн ал-Айла ал-Аҳмасий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Сақиф (қабиласи)га ғазот қилдилар. Сахр буни эшитгач, Пайғамбар ﷺга мадад бериш учун бир гуруҳ отлиқлар билан отига миниб (йўлга чиқди). У Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺни (Тоиф)ни фатҳ қилмасдан қайтиб келган ҳолда топди. Сахр ўша куни, (Сақиф аҳолиси) Расулуллоҳ ﷺнинг ҳукмига таслим бўлмагунча шу қасрдан ажралмасликни Аллоҳ аҳди ва зиммаси (қиладиган иш) деб (онт ичди). Бас, улар Расулуллоҳ ﷺнинг ҳукмига таслим бўлмагунларича, у улардан ажралмади. Сўнг Сахр у зотга (шундай) ёзди: «Аммо баъд, эй Расулуллоҳ, Сақиф Сизнинг ҳукмингизга таслим бўлди, мен уларнинг олдига (йўлга) чиқяпман, улар отлиқлар ичида». Шунда Расулуллоҳ ﷺ намозни жамоат билан ўқишга буюрдилар ва Аҳмас (қабиласи) учун ўн марта дуо қилдилар: «Аллоҳумма, Аҳмаснинг отлари ва кишиларига барака бер». Сўнг қавм у зотнинг ҳузурига келди. Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу) гапириб: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, Сахр менинг аммамни олиб қолди, ҳолбуки у бошқа мусулмонлар кирган (ислом)га кирган эди», деди. У зот уни (Сахрни) чақириб: «Эй Сахр, қавм исломни қабул қилсалар, қонлари ва моллари (ҳимояда) сақланади. Бас, Муғийрага аммасини топшир», дедилар. У (Сахр) уни унга топширди ва Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺдан исломдан қочиб, ўша сувни ташлаб кетган Бану Сулаймнинг сувини сўради ва: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, мени ва қавмимни унга жойлаштиринг», деди. У зот: «Майли», дедилар. Бас, у (зот) уни жойлаштирдилар. Сўнг — яъни Бану Сулайм — исломни қабул қилдилар ва Сахрнинг олдига келиб, сувни ўзларига топширишини сўрадилар. У эса рад этди. Шунда улар Пайғамбар ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, биз исломни қабул қилдик ва сувимизни бизга топширсин деб Сахрнинг олдига келдик, у эса бизга (беришни) рад этди», дедилар. У зот унинг (Сахрнинг) олдига келиб: «Эй Сахр, қавм исломни қабул қилсалар, моллари ва қонлари (ҳимояда) сақланади. Бас, қавмга сувларини топшир», дедилар. У: «Майли, эй Аллоҳнинг Пайғамбари», деди. (Сахр айтади:) Мен ўша пайт Расулуллоҳ ﷺнинг юзларини — канизни ва сувни олиб қўйганидан ҳаё қилиб — қизариб ўзгараётганини кўрдим.