حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْبِ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ جَدِّيَ الزُّبَيْبَ، يَقُولُ بَعَثَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَيْشًا إِلَى بَنِي الْعَنْبَرِ فَأَخَذُوهُمْ بِرُكْبَةٍ مِنْ نَاحِيَةِ الطَّائِفِ فَاسْتَاقُوهُمْ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَكِبْتُ فَسَبَقْتُهُمْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ أَتَانَا جُنْدُكَ فَأَخَذُونَا وَقَدْ كُنَّا أَسْلَمْنَا وَخَضْرَمْنَا آذَانَ النَّعَمِ فَلَمَّا قَدِمَ بَلْعَنْبَرُ قَالَ لِي نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ لَكُمْ بَيِّنَةٌ عَلَى أَنَّكُمْ أَسْلَمْتُمْ قَبْلَ أَنْ تُؤْخَذُوا فِي هَذِهِ الأَيَّامِ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " مَنْ بَيِّنَتُكَ " . قُلْتُ سَمُرَةُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي الْعَنْبَرِ وَرَجُلٌ آخَرُ سَمَّاهُ لَهُ فَشَهِدَ الرَّجُلُ وَأَبَى سَمُرَةُ أَنْ يَشْهَدَ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ أَبَى أَنْ يَشْهَدَ لَكَ فَتَحْلِفُ مَعَ شَاهِدِكَ الآخَرِ " . قُلْتُ نَعَمْ . فَاسْتَحْلَفَنِي فَحَلَفْتُ بِاللَّهِ لَقَدْ أَسْلَمْنَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَخَضْرَمْنَا آذَانَ النَّعَمِ . فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اذْهَبُوا فَقَاسِمُوهُمْ أَنْصَافَ الأَمْوَالِ وَلاَ تَمَسُّوا ذَرَارِيَهُمْ لَوْلاَ أَنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ ضَلاَلَةَ الْعَمَلِ مَا رَزَيْنَاكُمْ عِقَالاً " . قَالَ الزُّبَيْبُ فَدَعَتْنِي أُمِّي فَقَالَتْ هَذَا الرَّجُلُ أَخَذَ زِرْبِيَّتِي فَانْصَرَفْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم - يَعْنِي فَأَخْبَرْتُهُ - فَقَالَ لِي " احْبِسْهُ " . فَأَخَذْتُ بِتَلْبِيبِهِ وَقُمْتُ مَعَهُ مَكَانَنَا ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْنَا نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمَيْنِ فَقَالَ " مَا تُرِيدُ بِأَسِيرِكَ " . فَأَرْسَلْتُهُ مِنْ يَدِي فَقَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِلرَّجُلِ " رُدَّ عَلَى هَذَا زِرْبِيَّةَ أُمِّهِ الَّتِي أَخَذْتَ مِنْهَا " . فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّهَا خَرَجَتْ مِنْ يَدِي . قَالَ فَاخْتَلَعَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَيْفَ الرَّجُلِ فَأَعْطَانِيهِ . وَقَالَ لِلرَّجُلِ " اذْهَبْ فَزِدْهُ آصُعًا مِنْ طَعَامٍ " . قَالَ فَزَادَنِي آصُعًا مِنْ شَعِيرٍ .
Ahmad ibn Abda bizga aytib berdi: Ammor ibn Shuʼayb ibn Abdulloh ibn az-Zubayb al-Anbariy bizga aytib berdi: Otam menga aytib berdi. U dedi: Men bobom az-Zubayb (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: «Allohning Nabiysi ﷺ Banu Anbar (qabilasi)ga bir qoʻshin yubordilar. Ular ularni Toif tomonidagi Rukba (degan joy)da asir oldilar va Allohning Nabiysi ﷺ huzurlariga haydab keldilar. Men ulardan oldin Nabiy ﷺ huzurlariga otda yetib bordim va: ‹Assalomu alayka, yo Nabiyyalloh, va rohmatullohi va barokatuhu. Bizning oldimizga qoʻshiningiz kelib, bizni asir oldi. Holbuki, biz allaqachon islomni qabul qilgan va chorva mollarining quloqlarini kesib (belgilab qoʻygan) edik›, ‒ dedim. Banu Anbar yetib kelganida, Allohning Nabiysi ﷺ menga: ‹Mana shu kunlarda asir olinishingizdan oldin islomni qabul qilganingizga dalilingiz bormi?› ‒ dedilar. Men: ‹Ha›, ‒ dedim. U zot: ‹Daliling kim?› ‒ dedilar. Men: ‹Banu Anbardan bir kishi Samura va u zotga ismini aytgan boshqa bir kishi›, ‒ dedim. Soʻng (oʻsha) kishi guvohlik berdi, Samura esa guvohlik berishdan bosh tortdi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ: ‹U sening foydangga guvohlik berishdan bosh tortdi, sen boshqa guvohing bilan birga qasam ichasan›, ‒ dedilar. Men: ‹Ha›, ‒ dedim. Bas, u zot menga qasam ichdirdilar va men: ‹Biz falon-falon kuni islomni qabul qilganmiz va chorva mollarining quloqlarini kesganmiz›, ‒ deb Alloh nomi bilan qasam ichdim. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ: ‹Boringlar va ularga mol-mulklarining yarmini taqsimlab beringlar, lekin bola-chaqalariga tegmanglar. Agar Alloh amalning nobud boʻlishini yomon koʻrmaganida edi, biz sizlardan bir bogʻich (arqon)ni ham kamaytirmas edik›, ‒ dedilar». az-Zubayb dedi: «Soʻng onam meni chaqirib: ‹Mana bu kishi mening shoʻrdogʻimni olib qoʻydi›, ‒ dedi. Men Nabiy ﷺ huzurlariga qaytib ‒ yaʼni u zotga xabar berdim. U zot menga: ‹Uni ushlab tur›, ‒ dedilar. Shunda men uni yoqasidan ushlab, oʻrnimizda u bilan birga turdim. Soʻng Allohning Nabiysi ﷺ bizning tik turganimizga qarab: ‹Asiringni nima qilmoqchisan?› ‒ dedilar. Men uni qoʻyib yubordim. Bas, Allohning Nabiysi ﷺ turib, oʻsha kishiga: ‹Bunga onasining sen olgan shoʻrdogʻini qaytarib ber›, ‒ dedilar. U: ‹Yo Nabiyyalloh, u qoʻlimdan chiqib ketdi›, ‒ dedi. (az-Zubayb) dedi: Shunda Allohning Nabiysi ﷺ oʻsha kishining qilichini tortib olib, menga berdilar va u kishiga: ‹Bor, unga bir necha soʼ taom (don) qoʻshib ber›, ‒ dedilar. (az-Zubayb) dedi: Bas, u menga bir necha soʼ arpa qoʻshib berdi.Аҳмад ибн Абда бизга айтиб берди: Аммор ибн Шуъайб ибн Абдуллоҳ ибн аз-Зубайб ал-Анбарий бизга айтиб берди: Отам менга айтиб берди. У деди: Мен бобом аз-Зубайб (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: «Аллоҳнинг Набийси ﷺ Бану Анбар (қабиласи)га бир қўшин юбордилар. Улар уларни Тоиф томонидаги Рукба (деган жой)да асир олдилар ва Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳузурларига ҳайдаб келдилар. Мен улардан олдин Набий ﷺ ҳузурларига отда етиб бордим ва: ‹Ассалому алайка, ё Набийяллоҳ, ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳу. Бизнинг олдимизга қўшинингиз келиб, бизни асир олди. Ҳолбуки, биз аллақачон исломни қабул қилган ва чорва молларининг қулоқларини кесиб (белгилаб қўйган) эдик›, ‒ дедим. Бану Анбар етиб келганида, Аллоҳнинг Набийси ﷺ менга: ‹Мана шу кунларда асир олинишингиздан олдин исломни қабул қилганингизга далилингиз борми?› ‒ дедилар. Мен: ‹Ҳа›, ‒ дедим. У зот: ‹Далилинг ким?› ‒ дедилар. Мен: ‹Бану Анбардан бир киши Самура ва у зотга исмини айтган бошқа бир киши›, ‒ дедим. Сўнг (ўша) киши гувоҳлик берди, Самура эса гувоҳлик беришдан бош тортди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: ‹У сенинг фойдангга гувоҳлик беришдан бош тортди, сен бошқа гувоҳинг билан бирга қасам ичасан›, ‒ дедилар. Мен: ‹Ҳа›, ‒ дедим. Бас, у зот менга қасам ичдирдилар ва мен: ‹Биз фалон-фалон куни исломни қабул қилганмиз ва чорва молларининг қулоқларини кесганмиз›, ‒ деб Аллоҳ номи билан қасам ичдим. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: ‹Боринглар ва уларга мол-мулкларининг ярмини тақсимлаб беринглар, лекин бола-чақаларига тегманглар. Агар Аллоҳ амалнинг нобуд бўлишини ёмон кўрмаганида эди, биз сизлардан бир боғич (арқон)ни ҳам камайтирмас эдик›, ‒ дедилар». аз-Зубайб деди: «Сўнг онам мени чақириб: ‹Мана бу киши менинг шўрдоғимни олиб қўйди›, ‒ деди. Мен Набий ﷺ ҳузурларига қайтиб ‒ яъни у зотга хабар бердим. У зот менга: ‹Уни ушлаб тур›, ‒ дедилар. Шунда мен уни ёқасидан ушлаб, ўрнимизда у билан бирга турдим. Сўнг Аллоҳнинг Набийси ﷺ бизнинг тик турганимизга қараб: ‹Асирингни нима қилмоқчисан?› ‒ дедилар. Мен уни қўйиб юбордим. Бас, Аллоҳнинг Набийси ﷺ туриб, ўша кишига: ‹Бунга онасининг сен олган шўрдоғини қайтариб бер›, ‒ дедилар. У: ‹Ё Набийяллоҳ, у қўлимдан чиқиб кетди›, ‒ деди. (аз-Зубайб) деди: Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ ўша кишининг қиличини тортиб олиб, менга бердилар ва у кишига: ‹Бор, унга бир неча сў таом (дон) қўшиб бер›, ‒ дедилар. (аз-Зубайб) деди: Бас, у менга бир неча сў арпа қўшиб берди.