حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي السَّلِيلِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ قَالَ إِسْمَاعِيلُ مَرَّةً عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ قَالَلَقِيتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ طُرُقِ الْمَدِينَةِ وَعَلَيْهِ إِزَارٌ مِنْ قُطْنٍ مُنْتَثِرُ الْحَاشِيَةِ فَقُلْتُ عَلَيْكَ السَّلَامُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّ عَلَيْكَ السَّلَامَ تَحِيَّةُ الْمَوْتَى إِنَّ عَلَيْكَ السَّلَامَ تَحِيَّةُ الْمَوْتَى إِنَّ عَلَيْكَ السَّلَامَ تَحِيَّةُ الْمَوْتَى سَلَامٌ عَلَيْكُمْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا هَكَذَا قَالَ سَأَلْتُ عَنْ الْإِزَارِ فَقُلْتُ أَيْنَ أَتَّزِرُ فَأَقْنَعَ ظَهْرَهُ بِعَظْمِ سَاقِهِ وَقَالَ هَاهُنَا اتَّزِرْ فَإِنْ أَبَيْتَ فَهَاهُنَا أَسْفَلَ مِنْ ذَلِكَ فَإِنْ أَبَيْتَ فَهَاهُنَا فَوْقَ الْكَعْبَيْنِ فَإِنْ أَبَيْتَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَعْرُوفِ فَقَالَ لَا تَحْقِرَنَّ مِنْ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تُعْطِيَ صِلَةَ الْحَبْلِ وَلَوْ أَنْ تُعْطِيَ شِسْعَ النَّعْلِ وَلَوْ أَنْ تَنْزِعَ مِنْ دَلْوِكَ فِي إِنَاءِ الْمُسْتَسْقِي وَلَوْ أَنْ تُنَحِّيَ الشَّيْءَ مِنْ طَرِيقِ النَّاسِ يُؤْذِيهِمْ وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ وَوَجْهُكَ إِلَيْهِ مُنْطَلِقٌ وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ فَتُسَلِّمَ عَلَيْهِ وَلَوْ أَنْ تُؤْنِسَ الْوُحْشَانَ فِي الْأَرْضِ وَإِنْ سَبَّكَ رَجُلٌ بِشَيْءٍ يَعْلَمُهُ فِيكَ وَأَنْتَ تَعْلَمُ فِيهِ نَحْوَهُ فَلَا تَسُبَّهُ فَيَكُونَ أَجْرُهُ لَكَ وَوِزْرُهُ عَلَيْهِ وَمَا سَرَّ أُذُنَكَ أَنْ تَسْمَعَهُ فَاعْمَلْ بِهِ وَمَا

Abu Tamima al-Hujaymiy oʻz qavmidan boʻlgan bir kishidan rivoyat qiladi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺni Madina koʻchalaridan birida uchratdim; egnilarida chekkasi soʻkilgan paxta izor bor edi. Men: «Alayka salom, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Albatta, ‹alayka salom› oʻliklarning salomidir, albatta, ‹alayka salom› oʻliklarning salomidir, albatta, ‹alayka salom› oʻliklarning salomidir. (Balki) ‹assalomu alaykum›, ‹assalomu alaykum›», dedilar — ikki yoki uch marta shunday dedilar. Men izor haqida soʻrab: «Qayerdan izor bogʻlay?» dedim. Shunda u zot boldirlarining suyagiga (qoʻllarini) tegizib: «Mana bu yerdan izor bogʻla. Agar koʻnmasang, mana bu yerdan — undan pastroqdan. Agar koʻnmasang, mana bu yerdan — toʻpiqlardan yuqoridan. Agar koʻnmasang, albatta, Alloh azza va jalla har bir kibrli maqtanchoqni sevmaydi», dedilar. Men u zotdan yaxshilik haqida soʻradim. U zot: «Yaxshilikdan hech narsani kichik sanamagin: arqonning bir boʻlagini bersang ham, kavshning tasmasini bersang ham, oʻz chelagingdan suv soʻrovchining idishiga quysang ham, odamlarning yoʻlidan ularga aziyat beradigan narsani olib tashlasang ham, birodaringni ochiq yuz bilan kutib olsang ham, birodaringni uchratib salom bersang ham, yerda yolgʻiz qolganlarning koʻngliga taskin bersang ham (yaxshilikdir). Agar bir kishi seni oʻzida bilgan (ayb) bilan soʻksa, sen esa unda shunga oʻxshashini bilsang, uni soʻkmagin; shunda uning ajri senga, gunohi esa uning ustiga boʻladi. Qulogʻingga eshitish yoqadigan narsaga esa amal qilgin», dedilar.Абу Тамима ал-Ҳужаймий ўз қавмидан бўлган бир кишидан ривоят қилади. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни Мадина кўчаларидан бирида учратдим; эгниларида чеккаси сўкилган пахта изор бор эди. Мен: «Алайка салом, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Албатта, ‹алайка салом› ўликларнинг саломидир, албатта, ‹алайка салом› ўликларнинг саломидир, албатта, ‹алайка салом› ўликларнинг саломидир. (Балки) ‹ассалому алайкум›, ‹ассалому алайкум›», дедилар — икки ёки уч марта шундай дедилар. Мен изор ҳақида сўраб: «Қаердан изор боғлай?» дедим. Шунда у зот болдирларининг суягига (қўлларини) тегизиб: «Мана бу ердан изор боғла. Агар кўнмасанг, мана бу ердан — ундан пастроқдан. Агар кўнмасанг, мана бу ердан — тўпиқлардан юқоридан. Агар кўнмасанг, албатта, Аллоҳ азза ва жалла ҳар бир кибрли мақтанчоқни севмайди», дедилар. Мен у зотдан яхшилик ҳақида сўрадим. У зот: «Яхшиликдан ҳеч нарсани кичик санамагин: арқоннинг бир бўлагини берсанг ҳам, кавшнинг тасмасини берсанг ҳам, ўз челагингдан сув сўровчининг идишига қуйсанг ҳам, одамларнинг йўлидан уларга азият берадиган нарсани олиб ташласанг ҳам, биродарингни очиқ юз билан кутиб олсанг ҳам, биродарингни учратиб салом берсанг ҳам, ерда ёлғиз қолганларнинг кўнглига таскин берсанг ҳам (яхшиликдир). Агар бир киши сени ўзида билган (айб) билан сўкса, сен эса унда шунга ўхшашини билсанг, уни сўкмагин; шунда унинг ажри сенга, гуноҳи эса унинг устига бўлади. Қулоғингга эшитиш ёқадиган нарсага эса амал қилгин», дедилар.