حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ أَبِي النَّجُودِ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ حَسَّانَ الْبَكْرِيِّ قَالَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ وَبِلَالٌ قَائِمٌ بَيْنَ يَدَيْهِ مُتَقَلِّدٌ السَّيْفَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِذَا رَايَاتٌ سُودٌ وَسَأَلْتُ مَا هَذِهِ الرَّايَاتُ فَقَالُوا عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ قَدِمَ مِنْ غَزَاةٍ

Horis ibn Hasson al-Bakriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Madinaga keldik; Rasululloh ﷺ minbarda edilar, Bilol esa qilich osgan holda Rasululloh ﷺning oldilarida turar edi. Qora bayroqlar ham bor edi. Men: «Bu bayroqlar nima?» deb soʻradim. Ular: «Amr ibn Os gʻazotdan qaytib keldi», deyishdi.Ҳорис ибн Ҳассон ал-Бакрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Мадинага келдик; Расулуллоҳ ﷺ минбарда эдилар, Билол эса қилич осган ҳолда Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида турар эди. Қора байроқлар ҳам бор эди. Мен: «Бу байроқлар нима?» деб сўрадим. Улар: «Амр ибн Ос ғазотдан қайтиб келди», дейишди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا سَلَّامٌ أَبُو الْمُنْذِرِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ حَسَّانَ قَالَمَرَرْتُ بِعَجُوزٍ بِالرَّبَذَةِ مُنْقَطِعٌ بِهَا مِنْ بَنِي تَمِيمٍ قَالَ فَقَالَتْ أَيْنَ تُرِيدُونَ قَالَ فَقُلْتُ نُرِيدُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ فَاحْمِلُونِي مَعَكُمْ فَإِنَّ لِي إِلَيْهِ حَاجَةً قَالَ فَقُلْتُ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا هُوَ غَاصٌّ بِالنَّاسِ وَإِذَا رَايَةٌ سَوْدَاءُ تَخْفِقُ فَقُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ الْيَوْمَ قَالُوا هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ أَنْ يَبْعَثَ عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَجْهًا قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ رَأَيْتَ أَنْ تَجْعَلَ الدَّهْنَاءَ حِجَازًا بَيْنَنَا وَبَيْنَ بَنِي تَمِيمٍ فَافْعَلْ فَإِنَّهَا كَانَتْ لَنَا مَرَّةً قَالَ فَاسْتَوْفَزَتْ الْعَجُوزُ وَأَخَذَتْهَا الْحَمِيَّةُ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيْنَ تَضْطَرُّ مُضَرَكَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَمَلْتُ هَذِهِ وَلَا أَشْعُرُ أَنَّهَا كَائِنَةٌ لِي خَصْمًا قَالَ قُلْتُ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ كَمَا قَالَ الْأَوَّلُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا قَالَ الْأَوَّلُ قَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتَ يَقُولُ سَلَّامٌ هَذَا أَحْمَقُ يَقُولُ الرَّسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيهْ يَسْتَطْعِمُهُ الْحَدِيثَ قَالَ إِنَّ عَادًا أَرْسَلُوا وَافِدَهُمْ قَيْلًا فَنَزَلَ عَلَى مُعَاوِيَةَ بْنِ بَكْرٍ شَهْرًا يَسْقِيهِ الْخَمْرَ وَتُغَنِّيهِ الْجَرَادَتَانِ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى عَلَى جِبَالِ مُهْرَةَ

Horis ibn Hasson (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rabazada Bani Tamimdan boʻlgan, (yoʻlda) qolib ketgan bir kampirning yonidan oʻtdim. U: «Qayoqqa bormoqchisizlar?» dedi. Men: «Rasululloh ﷺ huzurlariga bormoqchimiz», dedim. U: «Meni ham oʻzlaringiz bilan olib boringlar, u zotdan bir hojatim bor», dedi. Soʻng men masjidga kirdim, qarasam, u odamlar bilan toʻla, qora bayroq esa hilpirab turibdi. Men: «Bugun odamlarga nima boʻldi?» dedim. Ular: «Bu Rasululloh ﷺ Amr ibn al-Osni biror tomonga yubormoqchilar», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, agar maʼqul koʻrsangiz, Dahnoni biz bilan Bani Tamim oʻrtasida chegara qilib bering, chunki u bir vaqtlar bizniki edi», dedim. Shunda kampir sapchib turdi va gʻayrati qoʻzgʻab: «Yo Rasululloh, Mudaringizni qayoqqa haydab yubormoqchisiz?» dedi. Men: «Yo Rasululloh, men buni oʻzimga xusumatchi boʻlishini bilmagan holda olib kelgan edim», dedim. Soʻng: «Avvalgi kishi aytganidek boʻlishimdan Allohdan panoh soʻrayman», dedim. Rasululloh ﷺ: «Avvalgi kishi nima degan edi?» dedilar. Men: «Sen bilimdon (kishi)ga duch kelding», dedim. Sallom aytadi: Bu ahmoqlikdir — (baʼzilar) buni Rasululloh ﷺ: «Sen bilimdon (kishi)ga duch kelding», dedilar, deb aytishadi. Rasululloh ﷺ hadisni (davom ettirishimni) soʻrab: «Hiyh», dedilar. Men dedim: Albatta, Od (qavmi) oʻz vakillari Qaylni yuborishdi. U Muoviya ibn Bakrning huzuriga tushdi; (Muoviya) bir oy davomida unga xamr ichirdi va ikki qoʻshiqchi qiz unga qoʻshiq aytdi. Soʻng u yoʻlga chiqib, Mahra togʻlariga yetib bordi.Ҳорис ибн Ҳассон (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Рабазада Бани Тамимдан бўлган, (йўлда) қолиб кетган бир кампирнинг ёнидан ўтдим. У: «Қаёққа бормоқчисизлар?» деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бормоқчимиз», дедим. У: «Мени ҳам ўзларингиз билан олиб боринглар, у зотдан бир ҳожатим бор», деди. Сўнг мен масжидга кирдим, қарасам, у одамлар билан тўла, қора байроқ эса ҳилпираб турибди. Мен: «Бугун одамларга нима бўлди?» дедим. Улар: «Бу Расулуллоҳ ﷺ Амр ибн ал-Осни бирор томонга юбормоқчилар», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, агар маъқул кўрсангиз, Даҳнони биз билан Бани Тамим ўртасида чегара қилиб беринг, чунки у бир вақтлар бизники эди», дедим. Шунда кампир сапчиб турди ва ғайрати қўзғаб: «Ё Расулуллоҳ, Мударингизни қаёққа ҳайдаб юбормоқчисиз?» деди. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен буни ўзимга хусуматчи бўлишини билмаган ҳолда олиб келган эдим», дедим. Сўнг: «Аввалги киши айтганидек бўлишимдан Аллоҳдан паноҳ сўрайман», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Аввалги киши нима деган эди?» дедилар. Мен: «Сен билимдон (киши)га дуч келдинг», дедим. Саллом айтади: Бу аҳмоқликдир — (баъзилар) буни Расулуллоҳ ﷺ: «Сен билимдон (киши)га дуч келдинг», дедилар, деб айтишади. Расулуллоҳ ﷺ ҳадисни (давом эттиришимни) сўраб: «Ҳийҳ», дедилар. Мен дедим: Албатта, Од (қавми) ўз вакиллари Қайлни юборишди. У Муовия ибн Бакрнинг ҳузурига тушди; (Муовия) бир ой давомида унга хамр ичирди ва икки қўшиқчи қиз унга қўшиқ айтди. Сўнг у йўлга чиқиб, Маҳра тоғларига етиб борди.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الْمُنْذِرِ سَلَّامُ بْنُ سُلَيْمَانَ النَّحْوِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ أَبِي النَّجُودِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ يَزِيدَ الْبَكْرِيِّ قَالَخَرَجْتُ أَشْكُو الْعَلَاءَ بْنَ الْحَضْرَمِيِّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرَرْتُ بِالرَّبَذَةِ فَإِذَا عَجُوزٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ مُنْقَطِعٌ بِهَا فَقَالَتْ لِي يَا عَبْدَ اللَّهِ إِنَّ لِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَةً فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغِي إِلَيْهِ قَالَ فَحَمَلْتُهَا فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ فَإِذَا الْمَسْجِدُ غَاصٌّ بِأَهْلِهِ وَإِذَا رَايَةٌ سَوْدَاءُ تَخْفِقُ وَبِلَالٌ مُتَقَلِّدٌ السَّيْفَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ قَالُوا يُرِيدُ أَنْ يَبْعَثَ عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَجْهًا قَالَ فَجَلَسْتُ قَالَ فَدَخَلَ مَنْزِلَهُ أَوْ قَالَ رَحْلَهُ فَاسْتَأْذَنْتُ عَلَيْهِ فَأَذِنَ لِي فَدَخَلْتُ فَسَلَّمْتُ فَقَالَ هَلْ كَانَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ بَنِي تَمِيمٍ شَيْءٌ قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ وَكَانَتْ لَنَا الدَّبْرَةُ عَلَيْهِمْ وَمَرَرْتُ بِعَجُوزٍ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ مُنْقَطِعٌ بِهَا فَسَأَلَتْنِي أَنْ أَحْمِلَهَا إِلَيْكَ وَهَا هِيَ بِالْبَابِ فَأَذِنَ لَهَا فَدَخَلَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ رَأَيْتَ أَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ بَنِي تَمِيمٍ حَاجِزًا فَاجْعَلْ الدَّهْنَاءَ فَحَمِيَتْ الْعَجُوزُ وَاسْتَوْفَزَتْ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِلَى أَيْنَ تَضْطَرُّ مُضَرَكَ قَالَ قُلْتُ إِنَّمَا مَثَلِي مَا قَالَ الْأَوَّلُ مِعْزَاءُ حَمَلَتْ حَتْفَهَا حَمَلْتُ هَذِهِ وَلَا أَشْعُرُ أَنَّهَا كَانَتْ

Horis ibn Yazid al-Bakriy (roziyallohu anhu) aytadi: Men al-Aloʼ ibn al-Hazramiydan Rasululloh ﷺga shikoyat qilgani chiqdim. Rabazadan oʻtayotganimda, Bani Tamimdan boʻlgan, (yoʻlda) qolib ketgan bir kampirga duch keldim. U menga: «Ey Abdulloh, mening Rasululloh ﷺdan bir hojatim bor, meni u zotning huzurlariga yetkazib qoʻyasanmi?» dedi. Men uni ulovga mindirdim va Madinaga keldim. Qarasam, masjid oʻz ahli bilan toʻla, qora bayroq hilpirar, Bilol esa Rasululloh ﷺning oldilarida qilich osib turar edi. Men: «Odamlarga nima boʻldi?» dedim. Ular: «U zot Amr ibn al-Osni biror tomonga yubormoqchilar», dedilar. Men oʻtirdim. Soʻng u zot uylariga — yoki: qoʻnalgʻalariga — kirdilar. Men huzurlariga kirishga izn soʻradim, u zot izn berdilar. Men kirib salom berdim. U zot: «Sizlar bilan Bani Tamim oʻrtasida biror narsa boʻldimi?» dedilar. Men: «Ha», dedim — va gʻalaba biznikida edi — «men Bani Tamimdan boʻlgan, (yoʻlda) qolib ketgan bir kampirning yonidan oʻtdim; u meni sizning huzuringizga olib borishimni soʻradi, mana u eshik oldida», dedim. U zot unga izn berdilar, u kirdi. Men: «Yo Rasululloh, agar maʼqul koʻrsangiz, biz bilan Bani Tamim oʻrtasiga bir toʻsiq qiling — Dahnoni (chegara) qiling», dedim. Shunda kampirning gʻayrati qoʻzgʻab, sapchib turdi va: «Yo Rasululloh, Mudaringizni qayoqqa haydab yubormoqchisiz?» dedi. Men: «Mening misolim avvalgi kishi aytganidek: ‹Oʻz oʻlimini oʻzi koʻtargan echki›. Men buni oʻzimga (xusumatchi) boʻlishini bilmagan holda olib kelgan edim», dedim.Ҳорис ибн Язид ал-Бакрий (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен ал-Алў ибн ал-Ҳазрамийдан Расулуллоҳ ﷺга шикоят қилгани чиқдим. Рабазадан ўтаётганимда, Бани Тамимдан бўлган, (йўлда) қолиб кетган бир кампирга дуч келдим. У менга: «Эй Абдуллоҳ, менинг Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳожатим бор, мени у зотнинг ҳузурларига етказиб қўясанми?» деди. Мен уни уловга миндирдим ва Мадинага келдим. Қарасам, масжид ўз аҳли билан тўла, қора байроқ ҳилпирар, Билол эса Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида қилич осиб турар эди. Мен: «Одамларга нима бўлди?» дедим. Улар: «У зот Амр ибн ал-Осни бирор томонга юбормоқчилар», дедилар. Мен ўтирдим. Сўнг у зот уйларига — ёки: қўналғаларига — кирдилар. Мен ҳузурларига киришга изн сўрадим, у зот изн бердилар. Мен кириб салом бердим. У зот: «Сизлар билан Бани Тамим ўртасида бирор нарса бўлдими?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим — ва ғалаба бизникида эди — «мен Бани Тамимдан бўлган, (йўлда) қолиб кетган бир кампирнинг ёнидан ўтдим; у мени сизнинг ҳузурингизга олиб боришимни сўради, мана у эшик олдида», дедим. У зот унга изн бердилар, у кирди. Мен: «Ё Расулуллоҳ, агар маъқул кўрсангиз, биз билан Бани Тамим ўртасига бир тўсиқ қилинг — Даҳнони (чегара) қилинг», дедим. Шунда кампирнинг ғайрати қўзғаб, сапчиб турди ва: «Ё Расулуллоҳ, Мударингизни қаёққа ҳайдаб юбормоқчисиз?» деди. Мен: «Менинг мисолим аввалги киши айтганидек: ‹Ўз ўлимини ўзи кўтарган эчки›. Мен буни ўзимга (хусуматчи) бўлишини билмаган ҳолда олиб келган эдим», дедим.